Hoi dap ve phong tuc Viet Nam

Đăng ngày 5/10/2011 9:13:47 PM | Thể loại: E-Book | Chia sẽ bởi: Phú Phan Thanh | Lần tải: 10 | Lần xem: 0 | Page: 91 | Kích thước: 0.23 M | Loại file: pdf
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
1
MU ÅC LU ÅC  
Nam nû  
Möi lai la  
Lï vên danh co  
Lêy vú ken töng, lê  
Ngûúi trong cung ho  
Sû tñch tú höng..............................................................................................12  
Tuc thach cûúi hay dú ra sao ?.......................................................................14  
Banh su sï hay banh phu thï? ........................................................................16  
Tiïn nap theo (hay treo) la gò?........................................................................17  
Nhûng cach gú bñ cho ban tre khi lo àam cûúi ................................................19  
Cö dêu trûúc khi vï nha chöng phai co nhûng thu tuc,àöng tac gò ?................21  
Lï xin dêu co nhûng y nghôa gò? va thu tuc tiïn hanh......................................22  
Me chöng lam gò khi con dêu bùt àêu vï nha?.................................................23  
Tai sao me cö dêu kiïng khöng ài àûa dêu?....................................................24  
Tai sao trong goi qua me cho con gai trûúc giú vu quy co möt chiïc trêm hay  
bay chiïc kim?..............................................................................................26  
Tai sao phai co phu dêu.................................................................................28  
Lï lai mùt co nghôa gò?................................................................................30  
Tra lúi cêu hoi khöng ro cêu hoi.....................................................................31  
Khi ngûúi àan ba tai gia cên co nhûng thu tuc gò?...........................................33  
ä
thu  
gò?.................................................................................................. 4  
nghôa gò? ............................................................................. 6  
y chöng ken giöng coàung khöng? co cên thiït khöng?...... 8  
co lêy nhau àûúc khöng? ...............................................10  
å thuå bê ët thên nghôa laâ gò?............................................................... 3  
ë
á
â
î
ë
á yá  
ë
ë
å
á
ì
á
ë
å
á
á
á
ì
ë
â
â
ì
á
å
á
ë
å
å
á
ã
á
á
ì
å
â
å
ä
á
ä
ã
á
á
á
ì
â
ì
ã
á
ä
ã å  
â
å
á
î
á
ä
á
â
ã
å
ë
â
å
ì
â
å
æ
ì
ì
å
å
á
â
å
á
á
â
á
å
ë
ã
ë
å
ã
á
â
î
å
å
á yá  
ã
â
ã
â
ä
ã
á
â
â
á
á
ì
ä
ã
å
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
2
c trai tú?..........................................................34  
Ta  
Quan hï  
Nïn nhòn nhê  
Day con tû thu  
Tai sao co tuc xin quê  
Con so vï nha ma, con ra  
Tai sao khi múi àe chûa àù  
Tai sao múi àe chûa àùt tïn chñnh (tïn huy  
Tai sao tuöi trong khai sinh, trong vùn bùng khöng àu  
Lam lï yït cao tö tiïn xin àùt tïn cho con vao sö ho nhû thï  
Co mêy loai con nuöi?...................................................................................50  
Xûng hö thï nao cho àung?............................................................................54  
Vú chöng xûng hö vúi nhau thï nao?..............................................................55  
Cach xûng hö trong ho...................................................................................57  
Phai chùng " lúi chao cao hún mêm cö "?.......................................................59  
Nhêp gia vên huy la gò ?................................................................................61  
Ai vai lay ai?.................................................................................................62  
Àao thêy tro..................................................................................................63  
Miïng trêu la àêu cêu chuyïn ........................................................................66  
Xuêt xû cua tuc nhuöm rùng va cach nhuöm rùng...........................................69  
Tai sao goi la toc thï?....................................................................................71  
Mêu sùc vúi truyïn thöng vùn hoa dên töc......................................................73  
Vò sao co tuc ban mú hang ? ban mú hang thï nao cho àùt khach ?..................74  
Àao hiïu la gò ? hiïu theo quan niïm thúi xûa khac th úi nay nhû thï nao ?.......77  
Tuc khao lao.................................................................................................82  
Yïn lao.........................................................................................................83  
Tao sao nhûng nùm gên àêy co phong trao khöi phuc viïc ..............................85  
ho.................................................................................................................85  
Quan hï giûa ho hang va lang xa nhû thï nao? Phuc hö i. .................................86  
viïc ho lúi hay hai ?.......................................................................................87  
Ruöng hûúng hoa co nghôa gò ?...................................................................88  
Vai tro töc trûúng xûa va nay khac nhau nhû thï nao ?....................................90  
åi sao na  
å
do  
ca  
n vê  
a ba  
â
ë
å
å
vú  
å
ã
å
ä
å
ë
ì
ë
â
å
â
ã
â
å
á
å
ì
á
ä
ã
ì
â
å
å ì  
å
â
ì
å
å
á
ã
å
á
ã
å
á
ç
å
í
á
á
í
â
å
â
î
ë á  
å
ë
í
å
â
í
å
ë
á
ë
â
á
å
ì
á
ë
â
á
å
ã
â
â
î
å
ë
á
â
á
å
å
ì
â
â
ë
ì
ì
å
ë
á
ã
å
å
â
á
å
å
å
â
á
ì
ì
æ
á
ì
ë
á
å
â
á
å
á
ã
â
á
ã
ë
â
æ
á
å
ë
â
ë
å
â
á
â
ë
â
å
ä
ë
ä
å
ä
ì
á
å
å
å
å
ä
å â  
å
â
â
ä
ë
â
å
ì
å
å
å
å
ã
á yá  
â
â
å
ã
á
ë
â
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
3
Nam nûä thuå thuå bê ët thên nghôa laâ gò?  
Àêy la  
m cua nha  
gò, nhên cua nhau ca  
nhau chùng? (Hai chû  
chû "thu" la nhên).  
â
cêu no  
nho. Ngûú  
i gò, àï  
"thu thu  
á
ã
å
â
ë
å
nam nû  
ä
theo quan  
niï  
å
ã
â
â
â
â
â
â
â
â
ái  
å
ã
á
ì
å
ë
å
å
ë
á
å
ái  
åt  
å
å
á
å
å
ä
å
â
ä
å
â
å
Hai ngûú  
u, àùt giûa ba  
khe, viïc to tònh yïu trû  
thêm len nhòn nhau!  
â
ë
â
ì
â
ã
tïm trê  
ì
ë
âo cúi  
å æt  
trê  
ì
å
ä
â
á
å
å
ë
â
î
á
ë
å
á
ã
å
ë
á
â
å
å
å
å
â
æt  
ì
Ngûú  
nhau la chuyï  
nam nû vö y cha  
àùn. Ngûúi àan öng co  
lo bùng ngûúi con gai lù  
cho àang têm chöng. Vò vê  
Ngay tû tuöi thú àa súm hònh tha  
chó nhûng ngûúi co tû tûúng tên tiï  
trai ngöi riïng con gai ngöi riïng. Trai ga  
ban be cung lûa chï nhao. Co höi he àònh àa  
bïn trai, àan ba àûng bïn phai.  
â
â
nho  
ã
àï  
ë
â
á
å
bù  
i a  
cû  
æ
ãy  ái  
â
å
â
â
å
â
â
á
á
ä
á
å
â
ã
á
á
á
ã
á
á
æ
â
â
á
á
å
ä
ä
â
â
á
ç
â
á
è
å
â
á
â
ë
å
ë
ì
á
á
ë
ì
å
â
ì
á
â
ë
â
í
ä
á
å
á
á
â
ë
å
ä
â
á
ã
á
á
å
â
á
ì
á
ì
á
â
â
å
â
â
á
ë
å
á
ã
á
ä
ã
å
â
á
á
â
â
á
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
4
chuyïn bònh  
trong, àa  
u thï  
Ú
Ã
tha  
ng, nhûng xin ca  
öng nha ngoai àa trú  
ngay nay lï ào vên con ú  
con ho hang ú quï thò töt nhê  
cu con cam thêy chûúng ma phê  
â
å
chö  
n lûu y  
p rö  
ng, nhiï  
chöng nïn tra  
ì
ç
ã
vú  
á
å
â
â
å
thûú  
â
á
å
á
ã
â
â
ç
â
ân  
ë,  
â
â
ä
ã
â
ì
â
í
ë
å
ì
â
å
á
î
â
ã
â
ì
â
ë
á
å
á
ì
â
å
â
ã
ë
å
ì
á
ç
â
ã
ác  
å
â
ã
ë
á
â
å
á.  
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
5
 ëi la ái laâ gò?  
Trong xa  
i ngûúi möi giú  
Phai long nhau" "Mù  
Trong. Thuy Kiïu cû yïu nhau rö  
múi kõch liït phan àöi khuyïn con cha  
ä
hö  
å
ë
ä
thu  
å
thu  
å
bê  
n mö  
va  
ë
ìn  
ch la  
pha  
ã
â
á
ë
á
ã
ì
ë
á
ä
â
ác cu  
á
â
ã
â
æ
ã
â
î
ä
å
å
á
ì
á
ì
ä
å
â
ë
å
nha  
â
nho  
á
å
ã
ë
á
ç
"
Àa  
â
n öng thò chú  
á
Phan Trê  
ì
â
â
thò chúá Thuyá Vên, Thuyá Kiï ìu "  
i: "Chó vò mö  
Chu Ma  
å
â
á
å
å
ë
á,  
â
thï  
ì
thöt àa nhiï  
ë
ä
ì
á
æ
â
ì
ä
ë
á
bùng àûa mö  
ë
â
â
ë
å
â
å
ä
ã
á
â
khuï.  
Trong xa  
a thò ba mö  
a mêm xöi, nûa con ga  
o cung cö múi ba möi àï  
do nhûng ba möi co àöng cú bê  
hên vò phên hêm duyïn hiu:  
ä
hö  
ë
ã
å
ä
á
nhû  
nh ên nhên suö  
m theo chiïc a  
, àï to nghôa tri ên. Nhûng cu  
t chñnh gêy nïn, àï àöi tre suö  
ä
â
â
ì
mö  
ë
á
ë
å
ë
vû  
nû  
na  
â
a lû  
á
â
ä
ã
â
ë
â
î
ì
å
â
åt  
ã
â
â
ë
á
å
é
á
ì
â
ë
â
ä
ë
â
â
ë
ë
ä
á
ì
å
ä
â ë  
í
á
å
í
ã
â
ëi  
å
å
.
.."Hoù  
i ñt nhiï  
nhe ganh tònh chung. Hay vò chûng "Mö  
å
â
bú  
ã
å
thê  
ì
å
á
ä
á
ã
á,  
âi  
âo  
qua la  
å
ì
å
å
á
í
î
ë
å
ì
ma  
â
å
á
â
è
ç
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
6
â
âi  
lö  
nhên sû  
vùn tï khuyï  
cung cên co ba  
xêy dûng hanh phu  
phûúng tiïn thöng tin àa  
hònh, bao chñ, chup anh) va  
thên...  
å
ng ra khúi, no  
àï non quyï  
t danh àûú  
möi, ba  
c lêu da  
i chu  
nhû  
á
å
å
á
â
î
da  
â
å
á
í
å
í
ì
å
á
ë
ë
â
á
å
ë
ë
å
ì
å
ã
â
â
ì
ã
ä
å
ái  
ä
ì
á
â
ë
â
ë
â
â
â
ë
ë
â
ì
ã
å
å
á
â
á
ä
â
â
ë
â
ä
å
å
á
ã
á
â
ìn  
åc  
á
å
ã
â
ä
å
ä
â
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
7
Lïî vê ën danh coá yá nghôa gò?  
"
Lï  
lï "Cha  
i la lï da  
ghi". "Canh thiï  
î
vê  
ë
â
lïî  
nha  
lï  
n Kiï  
tïn, tuö  
â
trai àï  
"Dam" (co  
u co cêu "Tiï  
i, quï qua  
ë
â
ga  
núi kiïm ca  
n àûa canh thiï  
n, con ai.  
á
í
ho  
ã
í
á
ây nay  
â åt  
go  
å
i la  
â
î
å
ä
â
î
å
ã
î
å
â
ã
luc go  
á
å
â
î
å
ã
å
ì
ë
á
ì
âm  
ë
â
ë
å
Trûú ìu vu ân g nöng thön, con ga ái tûâ  
khi sinh àïn khi lê  
ài hoc. Con gai khöng cê  
dùt tïn vöi. ú trong nha con ga  
Chùt em...Trong nha goi tïn gò thò xo  
danh, öng bac hoùc bö múi àùt cho ca  
chñnh ngûúi mang tïn cung khöng biït mònh mang tïn gò trong giê  
khi vï nha chöng lai goi theo tïn chöng, khi co con goi theo tïn con, co  
àñch tön goi theo tïn chau.  
á
á
å
á
á
ã
nhiï  
u nhû gia àònh khöng cho con gaái  
c nïn cung khöng cênì  
c, con  
vê  
khi  
, vò  
ë
ë
ì
î
å
ë
å
ì
â
í
å
í
â
å
ä
å
å
â
á
á
å
å
â
å
î
æ
â
å
á
ì
å
á
ë
â
ën  
å
ë
á
å
á
í
ë
á
á
â
ä
ë
ë
á
ì
â
å
å
á
ì
á
å
á áu  
å
Lï  
àõnh àöi nam nû  
hön nhên xûa chó chu  
khöng, gia àònh nao thê  
thûúng la cac gia àònh gia gia  
chûa biït mùt vú, ma co nhûng öng bö  
î
vê  
ë
ã
í
ho  
ã
â
chu  
ã
yï  
ë
â
ho  
ã
í hai hoå quyïët  
ä
å
í
ë
å
í
á
å
å
ë
å
í
å
â
å
á
í
ä
(
â
â
á
è
ä
á
â
á
ái  
ä
ë
å
å
â
á
ä
ë
ì
â
â
ã
å
ã
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
8
u chuyïån  
khöng biï  
ë
å
á
trong gia àònh sau na  
â
á
ã
ì
oai oùm:  
á
-
"Ca  
ã
â
thûúng àï  
ë
ìn g yá ga ã, nhûng xin thûa  
chuyï  
å
á
ì
á
è
ç
Tûú  
ngoa, ai ngú  
sao?  
ã
å
â
mònh tòm àûú  
å
ì
å
á
chua  
â
á
ì
á
ë
á
ä
ä
å
ë
La  
ch mù  
anh àên àö  
Dêu sao cung mang tiï  
å
á
trûú  
â
å
á
á
ã
ç
å
â
"
sa  
å
å
á
â
í
ë
á
å
á
ì
å
ë
ë
ì
ì
í
â
â
ët tñnh sao àêy?  
ì
ä
ë
å
â
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
9
Lê  
ë
å
ke  
á
ë
ì
án giö ën g coá àu án g khöng? coá  
ë
ì
Àö  
y","Gio nha  
Tòm núi co àû  
Thúi nay, möt sö  
gai múi chó gùp nhau trïn mö  
tron, thêm chñ ho àa biït ro ca  
ë
á
á
cu  
å
thò cêu ho  
y","Con nha  
ng muö  
ã
â
â
â
â
ë
ë
â
ã
ê
"
ë
ã
â
êë  
â
è
ë
ä
ë
á
ã
ë
á
á
í
ã
ä
â
å
ë
å
ã
â
å
á
á
á
å
å
å
â
ä
å
å
å
â
å
å
ä
ë
ä
ã
å
ì
Àa  
nïn duyïn", song tha  
khöng co nghôa la tòm chö  
tòm núi co gia giao, co àûc àö  
mùn, àúi con khat nûúc". Con ngûú  
phöi, nhûng nam nû thanh niïn múi lú  
gia àònh la yïu tö quan trong va chu àa  
àúi, ma con ngûúi rêt dï mu quang trong tònh yïu. Qua tuê  
phai moi viïc trong quan hï vú chöng àïu suön se. khi co nhû  
truc trùc trong cuöc söng, ai cung muön tòm àiïu hay le phai àï  
thoa àang. Luc ào cên dûa vao "Töng", vao ho hang, tòm nhûng tònh ca  
thanh va tri thûc àung àùn. "Mön àùng hö àöi", tûc la tòm núi hai gia àònh, hai  
bïn thên thuöc, co nhûng mùt cên àöi phu húp vúi nhau, chû àêu phai bùc bê  
leo thang, ke khinh ngûúi trong.  
â
ç
ä
á
trûú  
â
å
å
â
ë
â
â
â
ca  
á
å
ë
å
â
í
ë
â
â
â
â
á
â
ã
â
ä
á
å
å
ì
â
í
á
å
â
á
â
á
ì
ë
ë
ë
ä
á
á
â
â
â
ã
á
ë
â
ã
å
â
å
å
å
á
å
á
ã
â
â
â
ë
â
á
ì
ã
å
å
å
ì
ì
ã
á
ä
å
å
å
å
ä
ë
ì
ä
ã
í
ã
ã
á
á
ì
â
â
å
â
ä
ã
â
â
á
á
å
ë
á
â
á
å
å
ë
â
å
á
á
ã
æ
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
10  
Ngoa  
t vai hoa  
Xin lûu y: nhû  
biït noi nho vú  
â
â
å
ë
ë
nû  
ä
ë
ì
â
mö  
å
â
â
ã
å
á
ì
ã
å
ì
á
å
â
ìn  
á
ä
â
â
á
å
å
è
ä
ë
á
ã
á
â
ë
å
â
ã
å
å
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
11  
Ngûú âi trong cu ân g hoå coá lê ëy nhau àûú åc khöng?  
Ú
Ã
ca  
c phê  
t Grùngàe va  
Grùngàï, chû ta  
á
á
ä
á
ba  
á
åt  în coá quyï ìn lêë  
qua ta  
á
í
ë
ë
ä
á
ác  
äo  
ruö  
å
ã
æ
ã
â
á
å
í
í
ã
ë
á
ã
å
ë
ë
ì
ë
Trung Quö phong kiï ën  ån g  
hún ta nhiïu, nhûng anh chõ em con cö, cê n àûúc lêy nhau.  
Xem Bao Thoa, Bao Ngoc... trong "Höng Lêu Mö y nhau la  
chuyïn bònh thûúng. ú nûúc ta, dûúi triïu Trên, con cha c lê  
ngûúi trong Hoang töc (lêy sang ho khac sú bõ nan ngoai thñch cûú  
Àao vûúng Trên Quöc Tuên lêy Thiïn Thanh cöng chua, tûc la  
mònh. Vua Trên Thanh Töng lêy Thiïn Cam Hoang hêu, tûc chõ con ba  
Vua Trên Minh Töng lêy Lï Thanh Hoang hêu, tûc con chu ruöt, àïu la cha  
vua Trên Nhên Töng vv... Con trong dên gian tû triïu Lï vï sau, nïu trong ho  
nöi thên cung quï ma lêy nhau goi la hön thu, ho hang khöng chêp nhên. Nï  
cung ho nhûng àa xa àúi, thuöc chi khac nhau hay àa xa quï (goi la biït tö ly  
töng) thò vên lêy nhau àûúc.  
ë
â
mö  
å
á
ã
ã
ã
á
ì
å
å
å
î
å
ë
ã
ã
å
ì
å
ë
â
ë
å
â
ã
á
á
ì
ì
á
â
å
y
â
â
å
ë
å
á
å
å
å
á
â
å
ì
ë
ë
ë
â
á
á
å
ãa  
ì
á
ë
ã
â
å
á
á
å
ì
ë
å
á
â
å
á
á
å
ì
â
á
åi  
ì
â
â
ì
ì
ë
å
ëu  
å
â
â
ë
å
â
á
å
â
ë
å
â
å
ä
â
å
á
ä
å
â
å
í
î
ë
å
Thú  
nïn anh chõ em con cö, cê  
nhau. Ca dao tuc ngû trong dên gian co  
chau cö, coi nhû "Thoc lua trong bö, giö  
khùng àõnh rùng ngûúi co chung huyït thö  
â
å
ä
å
ë
í
ë
ì
gien di truyï  
m thöng gia vúái  
u cêu ma lêëy  
n hoc àa  
ìn ,  
å
å
á
å
î
á
ì
â
â
å
â
å
á
å
â
á
á
ì
ë
á
â
ì
å
ä
ì
è
á
ë
ë
â
á
á
u
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
12  
lêëy  
c ta qui àõnh  
u khöng àûúc lê  
àú  
nhau, kï  
cung chung huyï  
nhau.  
âi do  
â
ë
á
á
á
trûú  
u khöng co  
ca bïn bö hay bïn me  
â
å
á
å
å
í
ã
å
å
å
å
ì
á
å
å
á
â
ë
ë
â
í
ã
ë
å
ì
ëy  
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
13  
Sûå tñch tú hö ìn g  
Tú hö  
t àïm trùng, ngö  
ng àêy dêy ào. Öng la  
thiïn ha. Con nhûng dêy ào  
thanh vú thanh chöng. Möt höm, Vi Cö  
m àûa be ài qua. Böng öng gia lai hiï  
anh. Vi Cö giên, bao àay tú tòm giït àû  
àûa be giûa àam àöng röi bo trön. Mûúi bö  
Chêu la Vûúng Thai ga con gai cho Vi Cö. Ngûú  
giûa löng may co àñnh möt böng hoa vang. Vi Cö  
con be, möt ba vu ho Trên bï vao chú bõ möt tïn cuö  
Co phai ba vu ào chöt mùt khöng? ngûúi vú bao: Àung thï  
trûúc, hai vú chöng cang quy trong nhau cho la duyïn trúi àõnh sù  
ì
å
ä
å
ë
gù  
å
ä
mö  
å
ì
í
á
á
ì
å
á
á
ái  
â
àû  
å
ì
ã
ä
ã
ë
â
ä
ã
n
ä
å
â
ä
ã
í
å
ä
á
â
å
â
ì
å
ë
â
å
å
å
å
æt  
ùé  
á
á
î
â
å
å
ë
á
ä
â
å
ë
å
ã
â
á
ë
á
á
êë  
â
ã
á
á
ä
á
ì
ã
ë
â
ë
â
á
ã
á
ë
â
á
åp ,  
ã
ã
ä
â
á
å
â
ë
å
ã
â
á
å
â
á
å
ì
ë
â
å
å
ì
å
ë
á
ã
â
á
á
å
æ
â
å
ã
á
ë
ån  
á
å
ì
â
á
å
â
â
Mê  
í
å
â
âi luá lê în .  
.
.."Têu Thûú  
khön cua con ngûúi. la  
ma thûúng àï nïn lam la  
"Bùng cach nao"?  
"Chó co tònh yïu-Khöng co  
yïu. Trúi chó cên phai möt võ thê  
å
ë
å
ì
å
ë
khöng cê  
ì
âi la åi trñ  
ìu  
ã
â
â
ë
ã
ë
â
â
trúi nho  
â
ã
â
å
ë
â
â
â
å
ë
ã
-
-
ç
á
á
á
gò la  
â
â
á
lê  
ng trê  
î
ë
â
ì
á
å
ì
â
ì
á
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
14  
ng thöng minh  
n trong nhûng vong  
trúi nûa". Trúi khen  
ng chiïc vong cua trúâi  
i mònh nhûng vongdêy  
n nghô túi chuyïn àanh nhau  
ga  
thò cê  
y ma  
Thêt la  
xuöng trê  
tònh ai, con ngûú  
vúi trúi nûa. Öng tiïn gia  
á
i na  
n quùng thïm cho nhiï  
chùng bao giú nghô tú  
diïu kï"!, ben truyïn cho öng tiïn gia  
n gian. Tû ngay bõ öng tiïn gia khoac va  
i chó luên quên vúi nhau, khöng co  
y àûúc goi la öng "Tú" .  
â
ã
gê  
ì
å
â
âi na âo caâ  
í í  
ì
ì
â
â
ä
â
ê
ë
â
è
â
á
å
ë
î
â
â
ä
â
ã
"
å
â
å
ë
â
ì
â
ä
ë
â
ë
ì
â
â
â
á
â
â
ä
â
á
â
í
í
á
â
á
å
á
á
â
ä
â
êë  
å
å
â
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
15  
Tuåc thaách cûúái hay dú ã r a sao ?  
Àa  
i hön nhên, luê  
niïn, nhûng luêt tu  
rúi rút lai, troi buöc ca  
ma nöi thiït thoi nhêt la  
tiïng möt àúi chöng, dêu sao cu  
nïn phên hêm duyïn hiu.  
ä
"Tha  
á
â
dú  
ã
hoù  
å
ã
nhiï  
ì
â
hay ñt. Thú  
múi àa giai pho  
ch cûúi cung la  
khi lam cho cha  
i con gai, dê  
ng trai kha  
â
å
å
do luyï  
thanh  
c hê  
cuö  
ën  
aá  
å
ë
å
á
ä
ã
á
ä
å
å
â
â
á
å
á
á
ä
â
å
å
å
å
u
á
å
á
å
ã
â
î
â
á
á
â
â
ã
ã
åc  
â
î
å
â
ë
å
å
â
á
î
ë
å
â
ì
î
â
ä
â
á
å
å
í
Ngay thú  
nïn chöng, thanh gia tha  
möt vai ba cö, öng bac bïn nha  
nao rûúu banh cau trêu, che thuö  
tiïn mùt, lai con tñnh àu cö dêu cö  
cuöc. Cung co àam nha trai phai cha  
tra nú; song, ngay tû buöi thanh hön, nghôa vú  
me, ào la mêm möng gêy nhiïu bêt trùc vï sau. Cu  
tung thiïu khöng àu tû lûc cung cêp cho àu cai lï lang "Tra  
nha trai phai lo chu toan. Cung co trûúng húp, bö me cö dêu co  
gêp nùm gêp mûúi lên va sau khi thanh thên con cho con gai, con rï  
nhûng cung thach cûúi cao àï tranh tiïng xò xao, àam tiïu, cho rùng con mònh  
dú duyïn röi, nïn phai cho khöng. "Hay ñt" la àï danh cho nhûng gia àònh co  
hoc thûc, khöng thach tiïn, thach cua ma thach chû nghôa vùn chûúng vúi y àö  
â
á
ä
ä
co  
t, la  
gai kho  
c, nao nï  
cûúi bao nhiïu mêm, nïn nha  
y ngûúc chay xuöi, lo xong viïc rö  
chöng, tònh thöng gia àa  
ng co trûúng húp, nha  
nú miïng", àoi ho  
n phai xuêt ra  
nhiïu thû  
á
cêu: "Gia  
mûng cho ca  
tñnh, thach cûú  
p te, lún ga, na  
á
thu  
á
bê  
hai gia àònh, nhûng gù  
i nao quên ao, no  
o nhên xuyïn, hoa tai,  
trai phai bo  
i keo ca  
bõ sû  
ga  
ë
å
â
á
ä
nïn vú  
p pha  
n dep,  
å
ì
â
â
ë
â
â
ã
å
ã
i
å
â
â
á
â
á
á
á
á
á
â
å
á
ì
ë
â
ë
ã
å
ì
å
å
â
ã
î
á
ã
ã
â
å
ä
á
â
ã
å
å
á
y
ã
å
å
ì
ä
át  
ái  
ã
á
â
ì
ì
ë
æ
ì
ä
â
á
ë
å
å
ë
ã
á
å
â
ã
å
å
â
ë
ì
ãi  
â
ã
â
á
â
å
ë
å
â
ã
ë
ë
â
â
á
í
ç
ä
á,  
ä
á
á
á
ë
â
â
ë
ã
ì
ã
â
í
â
á
ì
å
á
ì
ã
â
á
ä
á
á
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
16  
ân àûú åc "Lo ån g anh ài  
än g anh cha ân g "Vai  
cho  
trûú  
u thõt bù  
å
n rï  
c vo  
p" núi "Nûú  
í
con nha  
ng nang theo sau" chû  
c mùn àöng chua"  
â
gia thï  
ë
á
å
á
ä
â
á
ë
î
ã
â
æ
á
å
ì
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
17  
Ba án h su sï hay baánh phu thï?  
Trong lï  
nguyïn xûa la  
Su sï". Banh su sï la  
ngu võ, nùn hònh tron, bo  
khuön lam bùng la dûa, la  
xanh thùm. Sú dô goi la ba  
chöng phên àep duyïn ûa: vuöng tro  
tho, xanh thùm, àöng thúi cung la biï  
co êm dûúng ngu hanh: Ruöt trùng, nhên va  
dêy höng.  
î
cûú  
banh "Phu thï", mö  
m bùng böt àûú  
c bùng hai khuön hònh vuöng u  
cau hoùc la dûa, vo àï nguyïn khöng luö  
nh phu thï (chöng vú) vò ào labiïu tûúng cu  
n, trong trùng mïm deo, ngot nga  
u tûúng cua àêt trúi (trúi tron, àê  
ng, hai vo xanh up lai buöc bù  
á
á
nhiï  
ì
î
vê  
å
í
thiï  
á
ë
á
â
á
å
ë
å
â
á
á
"
á
ç
â
æ
â
å
â
á
ä
å
â
å
ç
á
å
á
â
â
ç
á
á
å
á
á
ã
í
å
í
ä
âu  
å
æ
ã
á
ì
å
á
â
í
å
ã
â
ë
ì
å
å
â
æ
ã
ì
ã
å
æ
ì
â
ä
â
í
å
ë
â
â
â
á
ä
å
â
ã
á
å
å
ç
åi  
ì
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
18  
Tiï ìn na åp theo (hay treo) laâ gò?  
Tiï  
ng lang xa  
Nap cheo" la  
lang. Àêu tiïn thò ngûú  
con àöt phao mûng. Àï  
àûa tiïn biïu tùng. Dên àê  
cung chùng dêy, voi tiïn, sa  
gêy nhiïu can trú, triïu àònh phai  
xa àûúc thu tiïn cheo. Khi àa nap cheo cho la  
nhên co giêy biïn nhên hùn hoi. Ngay xûa, chûa co  
tú nap cheo coi nhû tú hön thu. Nap cheo so vúi chùng dêy la  
cheo nay nhiïu àõa phûúng dung vao viïc cöng ñch nhû àao giï  
ng lang...Nhûng nhiïu núi chó cung àön cho ly hûúng che  
ky, lï nay bõ bai bo röi. Thanh niïn ngay nay chó con thêy bo  
n cheo qua ca dao- tuc ngû  
Nuöi lún thò phai vút be  
Lêy vú thò phai nöp cheo cho la  
ì
â
kha  
ã
ì
â
trai na  
p cheo song co  
tuc chùng dêy ú  
n mûng hön lï, ngûú  
ng àûa trêu cau ra mú  
t chñnh, lúi du  
u. Vò thoi xêu lan dê  
vao ào, cho phep lang  
m cûúi àûúc lang cöng  
c àùng ky kït hön, thò  
tiïn bö. Khoan tiï  
ng, àùp àûúng,  
chen.  
ng  
å
â
ä
bïn nha  
. Xuê  
ng hoù  
c tung, co  
â
ga  
t xû  
c ú  
á
á
i
å
cu  
â
â
ä
ë
ä
ã
å
á
ã
á
ë
á
ã
"
å
â
å
á
â
å
ã
å
â
å
ã
í
ng  
núi  
â
ì
â
í
á
á
â
î
â
á
å
á
â
ë
á
â
í
á
î
â
ì
â
â,  
ì
ë
å
ì
ì
á
ä
ë
å
å
å
i
ä
â
ì
á
î
ã
å
ë
á
ë
ì
â
ì
ã
ã
ì
ã
å
ë
â
á
á
â
ä
å
ì
ä
å
â
á
á
å
å
á
ë
å
è
â
ã
å
á
ë
â
å
â
á
å
â
ë
å
ã
ì
n
â
ì
â
â
å
â
ë
æ
â
á
la  
Àa  
da  
át ga  
å
í
â
ì
ë
á
â
ä
ã
ë
ã
å
â
ä
ã
ì
ä.  
â
â
ë
á
án g cu  
ã
ì
å
âo  
-
å
ã
á
ë
å
ã
å
â
-
Cûú  
á
å
khöng cheo nhû tiï  
ì
ën g suö ëi .  
-
Öng xa  
ä
á
ë
aá  
Quan viïn mu  
ä
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
19  
-
 ëy chö ìn g anh seä giu áp cho  
Giu áp em...  
Giup em quan ta  
Quan nùm tiïn cûú  
á
á
ì
å
ì
á
â
ì
Thê  
å
á
cûú  
â
å
á
tiï  
ì
í vûú åt quaá tiï ìn cûú ái .  
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
20  
Nhû än g ca ác h gúä bñ cho ba ån treã khi lo àa ám cûú ái  
Àa  
truyïn nhiï  
giup cac gia àònh cûú  
nùm gia àònh bao cho ho  
thöng thûúng vao sau vu  
gao nïp, gao te, àêu xanh, rûú  
àònh nao tû liïu cho gia àònh êy.  
á
ä
mû  
â
á
á
å
å
tro  
i ngay àûú  
ng nöng thön co  
t dû àõnh cûú  
c gia àònh ào  
ng. Co  
á
å
â
á
á
åc cuä  
àa  
ä
ì
î
å
í
å
å
ã
â
ë
â
í
á
á
å
ë
â
á
å
á
î
á
ì
u
á
á
å
á
â
á
â
o,  
â
â
å
á
á
á
â
ãn  
å
ë
å
ã
å
å
ì
å
â
å
â
å
å
ë
Tu  
... luên phiïn ca  
mònh àú phai lo nhû  
chêt cung la hònh thûc go  
khöng cên, thû cên khöng co  
àï kinh doanh buön ban cung la  
cûúi vú, têu trêu bo nöng thön. Vò xuê  
la chúi ho. Nïu Àoan Thanh niïn àõa phûúng na  
têm liïm khiït thao vat, tö chûc "Höi chúi ho cûú  
doanh sû dung phên phöi chùt che, ùt àûúc nhiï  
tham gia...Bûúc àêu cung àa co möt sö àõa phûúng tö  
nhû mua sùm cho thuï quên ao cûúi, bat àôa, êm chen ba  
chûc trang trñ, chup anh, ca nhac...vûa kinh doanh gêy quy  
tiïn, co chï àö ûu àai vúi ngûúi gop cö phên,vúi Àoan viïn.  
å
á
á
ä
ë
å
ë
tûúng trú  
ng nhau lo dê åt  
ch, ban àûa tú å  
c kï hoach, thû  
y nay, chung vö  
la  
å
å
â
ë
å
å
p
nha  
â
á
å
å
â
ì
ë
ä
ä
â
á
ã
á
ë
ä
á
ã
å
å
á
ì
ë
á
å
å
í
á
á
â
á
á
í
â
ái go åi  
â
â
á
å
â
ú
ã
ë
á
â
å
â
á
â
â
â
ä
å
á
å
á
å
á
å
á
ë
å
ã
á
án g,  
ái "  
kinh  
å
ì
å
ã
í
á
å
á
á
ë
á
â
ë
â
í
á
ã
ä
â
å
å
å
n
å
á
ä
ì
á
â
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
21  
Cö dêu trûú  
á
ì
nha chö ìn g phaãi coá nhû än g thuã tu åc ,  
â
àöng ta ác ?  
å
Khi nha  
n thú gia tiïn, khê  
nïn vú nïn chöng, phu  
Cung co thï nhú gia trûú  
àûa höp trêu, bao thuöc, ài mú  
nha sau, nhûng àam cûúi co tö  
khi chao múi, cö dêu phai giúi thiï  
xûng hö. Sau cung, trûúc khi bûúc ra cû  
me ngöi sùn möt phña ú cûa chñnh, nïu öng ba  
dû thò öng ba cung ngöi chung möt phña, nhûng ú  
â
trai bù  
u àê  
hö  
ng khê  
i cha  
chû  
u cho cha  
a àï  
æ
ì
ë
á
â
á
á
rï ác  
n kï  
t giao hoa  
í
àï  
ë
ba  
â
â
ë
ì
â
î
å
ë
å
í
ë
å
í
â
å
ì
â
å
ì
æ
â.  
âi  
ä
á
í
â
ã
ë
å
á
â
ã
è
î
å
ì
ë
â
â
á
æ
å
å
âi  
â
ä
á
á
á
í
á
â
ä
á
å
ë
é
í
â
â
ã
á
å
â
í
ë
å
ë
å
á
á
â
á
á
ã
í
ì
â
â
î
å
å
ì
é
å
ã
ã
ë
â
å
å
å
ën  
å
â
ä
ì
å
ã
ë
Thú  
cung kñnh "Xin phe  
me con xin àon em X vï  
gò ào lam kó niïm, co thï  
hoùc möt chiïc khùn, chiï  
hoùc quan tiïn... (Chu , nhû  
Trong goi qua cua ba me cho con ga  
àñnh toc hoùc kim khêu goi trong khùn vuöng).  
â
ã
àöi tên hön pha  
p öng ba, cha me  
". Luc ào, cha me  
la nöt cai but, mö  
c quat.... Nha giê  
ng thû nay nha  
i co cai chêm ca  
ã
å
å
â
á
á
ìu  
á
â
å
ì
â
ì
á
â
å
å
ì
á
á
å
á
á
åt  
á
á
â
á
í
â
å
á
á
å
ã
å
å
å
å
ë
å
â
ì
â
ái  
á
y
á
ä
á
â
â
ä
ë
â
á
â
å
á
á
á
á
â
á
å
ã
á
Àö ëi  ái öng baâ cu än g coá nhû än g àö ån g ta ác tûúng tû å.  
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
22  
Lïî xin dêu coá nhû än g yá nghôa gò? vaâ thuã tu åc tiï ën ha ân h.  
Lï  
bac, ba  
o trûúc giú  
co nhiïu y nghôa hay: Mù  
giú va thanh phên àûa ào  
thiït, nïn múi àõnh ra lï na  
chu rï va cha me chu rï rêt bê  
diïn sang bao trûúc nhû bö phê  
hoùc do thúi tiït, hoùc do trú ngai giao thöng, gê  
dêu chûa àïn, nha gai biït àï chu àöng lam lï gia tiïn hoù  
trai thùm do  
î
na  
â
ë
ã
á
â
ào  
á
â
trai cû  
u, möt be rûú  
ng àon tiïp. Phong tu  
i nhau tû trûúc vï  
bêt trùc, moi tin thê  
i gian na  
ngûúi àa  
n nhê  
n ào  
ã
mö  
å
â
â
ng  
la  
ba  
â
ba  
â
á
â
â
ã
á
í
å
ì
å
å
ë
á
á
â
â
á
ä
ë
í
â
á
é
â
á
ë
ây  
ây  
á
ì
á
å
â
ä
á
á
â
á
â
â
â
ì
á
ì
í
ì
â
å
å
ë
æ
ët  
â
å
á
î
â
í
å
å
í
å
î
â
y
åi  
á
í
â
å
á
í
ë
å
å
í
â
á
å
á
á
å
å
ì
å
í
â
å
ët  
n
â
å
â
ë
å
ã
å
ì
â
á
â
á
ë
â
á
ë
í
ã
å
â
î
å
á
â
â.  
Trûú  
thoa thuê  
t. Cach nhê  
ngo nha gai, àoa  
khi ào möt cu gia  
trêu cau, rûúu... )va  
àoan vao lam lï chñnh thû  
thûúng nha gai vai chao xong, chu  
cung ra luön àï àon àoan nha trai va  
â
å
á
á
xa hoù  
å
á
gê  
ì
á
â
thï  
mö  
í
ã
å
á
î
â
á
î
â
å
å
î
â
á
m
ën  
å
á
å
î
â
á
ë
â
â
á
ä
â
á
â
â
ë
æ
ë
å
á
á
å
å
â
ì
å
â
á
å
â
å
î
å
ã
å
ì
å
â
á
å
â
â
æ
á
ì
ë
å
ã
î
ân  
â
â
â
î
á
á
î
â
ã
ë
â
â
â
á
á
â
ã
å
î
î
ì
ã
â
í
á
â
â
â
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
23  
Meå chö ìn g la âm gò khi con dêu bù æt àê ìu vïì nha â?  
Phong tu  
nghôa hay: Ngay xûa ú  
ra cêt non cho con dêu: Nha  
trong nöi àùt sùn möt quan tiï  
cöng dung gao muc nûúc rûa mù  
con dêu. Con dêu, möt tay cêm lêy quan tiï  
chöng dùt con dêu vao nha àùt quan tiïn va  
tiïn (bön lay ba vai theo tû thï cua nû). Sau ào  
va quat vao buöng. Trong buöng àa chuên bõ sù  
chiïu múi. Àöi chiïu trai up vao nhau, do möt ngûú  
vú chöng song toan, con chau àöng, lam ùn nïn nöi, àûú  
chiïu; nïu me chöng co àu tiïu chuên trïn thò me chöng trû  
chiïu, nhûng bö chöng thò khöng àûúc. Khi con dêu nghó ngúi xong, khùn yï  
chónh tï múi bûng höp trêu ra chao ho  
cö hay ba dò thay thï. Phong tuc nay co  
å
ã
mö  
î
å
á
á
å
ì
á yá  
ì
á
â
ã
ì
å
â
á
å
å
å
ë
á
â
å
é
ä
å
á
ì
ì
å
á
ì
å
å
ì
ì
ì
á
â
ën  
í
â
á
á
á
ã
å
ä
å
ì
á
ë
á
å
ì
ë
å
î
ì
å
å
å
ì
æ
â
â
å
á
å
â
â
á
ì
î
gia  
ë
å
ë
ã
ä
á
å
ì
æ
ì
ã
tiï  
ng  
c,  
ìn  
â
å
â
ì
ä
é
ì
á
ã
â
ë
á
ë
ã
á
â
å
â
å
co  
á
í
á
å
ì
á
â
í
å
â
ë
ã
ë
ë
å
á
ã
í
å
ì
å
ë
å
â
ãi  
ë
ì
å
ë
m
ì
á
å
ì
â
å
å
å
ì
ä
ë
å
â
â
ë
å
â
á
á
nghôa:  
-
Thú  
chûa biït àêu la  
quen biït nhau tû  
thò bõ dû luên gie  
trûúng húp trûúc lï  
â
á
ì
la  
â
â
â
â
å
ä
ngú  
ä
,
ë
â
ì
â
ë
â
ë
å
ì
â
â
å
á
ì
ng  
ë
â
á
â
å
á
á
ä
ì
â
å
å
â
â
â
ë
á
â
ì
å
å
â
á
án  
â
å
á
î
á
ì
ã
å
å
å
ì
ì
ã
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
24  
dêu, dù  
öng ba, cha me  
vön liïng cua riïng ma  
æ
â
â
la  
â
hay, la  
â
pha  
á
ã
ä
á
á
ì
nha  
á
â
chö  
ì
ä
àûú  
å
í
â
å
ì
å
ì
â
ì
â
biï  
ë
ë
â
å
ì
Nhiï  
ng cêm chiï  
nghôa hay: Tûc la  
chu, me chöng sùn sa  
nhûng khöng phai trao toa  
quyïn àiïu hanh, vò bònh vöi la  
ì
å
á
tu  
nh sang ha  
c àõnh vai tro  
c trong nha  
ch nhiïm ma â  
Chua trong nhaâ.  
å
á
â
â
ë
â thò meå  
chö  
ì
ì
ë
å
á
â
á
á
å
á
ä
á yá  
ì âm  
á
â
å
ì
ä
â
á
å
ä
ã
å
ì
é
â
å
â
ã
î
ã
â
ì
ë
á
å
â
â
â
æm  
ì
ì
â
â
å
â
á
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
25  
Ta åi sao meå cö dêu kiïng khöng ài àûa dêu?  
Trong chï  
àêu, con ngöi àê  
moi viïc, ngûúi me  
oùm: Ngay con gai vu quy àa  
khoc loc buön tui vò bõ ep buöc, ngûú  
chûa rúi me, nay tû nhiïn me con xa nhau; me  
long sut sui khoc. Thï la, trong khi hai ho àang vui mû  
hai me con lui thui, cùp non ra vï. Tan tiïc, nha trai chù  
nûa.  
ë
àö  
y. Thû  
chó biï  
å
phong kiï  
c ra, trong nhiï  
t tuên theo. Vò thï  
ng le la ngay vui nhê  
i thò lo sú canh la  
thûúng con co  
ng yïn ê  
ng tòm thê  
ë
ä
ä
á
â
â
cha me  
t àõnh  
p oa  
i thò  
å
àù  
å
t
ì
ë
å
ì
â
ë
å
å
â
å
ë
ë
ä
å
â
å
ái  
â
á
á
ä
â
â
â
â
ë
á
á
ì
ã
á
å
â
å
ã
å
â
m be  
á
â
å
å
å
å
â
å
ä
ãi  
â
å
â
á
ë
â
å
ë
â
âi thò  
å
ã
ã
æ
á
å
â
è
ä
Qua mö í  
cö dêu ài àûa dêu, dê  
phûúng, ca bö cö dêu cung khöng ài àûa dêu vú  
ngûúi. Tuy rùng trong vùn sach co ghi "Gia thu bê  
àïn tiïn tai trong viïc cûúi hoi, nhûng khöng hiïu vò sao trong ngön ngû  
Nam lai kït húp "Ga ban" liïn nhau. Thúi nay hön nhên tû do, trai gai tòm hiï  
yïu nhau kït hön trïn cú sú tònh yïu àöi lûa, cha me chó tham gia gop y, hûúng  
dên, vêy thò cha me co nïn àïn dû lï vui cua hai con khöng? Àa co nhiïu àa  
cûúi ngay nay bo tuc kiïng nay.  
å
â
á
å
å
å
â
á
å
me  
å
ì
ì
æ
á
ã
â
å
å
å
â
á
ã
ë
ä
á
á
ä
ã
â
ç
á
á
á
á
ë
å
â
â
ân  
åt  
ë
ì
â
å
á
ã
í
ä
å
ë
å
ã
á
ì
â
å
á
í
ë
ã
á
å
á
á
á
î
å
å
á
ë
â
å
î
ã
ä
á
ì
ám  
á
â
ã
å
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
26  
Ta  
å
á
â
me  
å
cho con ga  
á
ác giúâ vu quy coá  
ë
å
ë
Chu  
c cu nha  
chó la möt thû  
trûúc khi vï nha  
á
å
ë
å
â
å
â
â
á
ì
tuå  
â
á leä  
ây  
íi  
vò ca  
á
å
â
â
ä
ì
á
â
ã
ë
ä
â
ä
å
â
å
á
ì
â
å
ã
å
ì
á
á
â
á
ì
â
ì
Thú  
khùn la àu  
mêt súm hoù  
dêu ngay trûú  
phong tai biïn "Pha  
bung vú ngay khi quan hï  
â
á
ë
î
ì
á
àñnh mê  
nhûng trûú  
thúi nay (vö  
cua tuc na  
chït ngay trïn  
ë
ë
â
ã
í
ì
á
â
å
â
á
ä
â
å
â
â
å
ë
á
å
á
á
æ
å
â
å
â
ë
â
á
ë
í
ì
ë
ë
á
ã
å
ë
â
ì
â
ë
å
â
å
ì
â
â
å
â
å
å
å
å
Ca dao tu  
ng lún ngon miï  
ng, chay ngûúc chay xuöi, bê  
rûc nhêt, lai thïm mêy chen rûú  
àa, nïu ngûúi co thï chê têm thê  
tû trang thai hûng phên qua àö chuyï  
nïu ngûúi vú khöng biït xû ly kõp thú  
Hêu nhû khöng co trûúng húp ngûúi phu  
cûa buöng àong kñn, thên thï loa lö, lai thïm têm ly  
ngûúi vú tha ngûúi chöng ra, àï dûúng vêt thoat ra ngoa  
å
ä
co  
á
cêu "nhê  
u chït cu  
n rön, vê  
u nga nga  
n suy tö  
n thanh û  
i co thï  
nû bõ pha  
ë
å
â
â
å
á
nghôa la  
y ngay àïm lo  
n, ra  
c qua  
â: Àûú åc  
ùn lo  
â
å
å
î
ë
ä
á
â
í
ë
â
lùæ  
å
å
å
ë
ã
ë
åo  
å
ë
å
ë
á
å
â
â
ë
å
ã
á
á
â
ë
â
ë
â
ì
í
ì
á
ì
â
å
á
ë
å
í
â
á
ë
á
å
â
å.  
ë
â
å
ë
ã
á
â
á
í
â
ì
ë
å
ì
â
å
â
å
ä
å
â
á
å
ã
ì
á
í
ä
ì
å
á
å
í
å
ä
â
ëu  
â
å
ã
ì
í
å
á
â
å
ì
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
27  
u hoùåc  
y phña dûúái  
êm khñ dûúng thò kho  
mêy chiïc kim àñnh ú  
lûng chöng möt tay lê  
phña trïn hêu mön, kñch thñch àï  
nao co löng ú àñt thò giêt löng. Nï  
trùng hoùc lêy giêy ban chêm thû  
phong àöi tên hön nïn àï ngon àe  
cung vò muc àñch ào nûa, nhûng vên chu  
á
lo  
vanh khùn, ngûú  
y chiïc trêm hoùc kim chñch va  
n luc nao ngûúi chö  
u chûa tónh thò tiïp tu  
, hï thêy co mau cha  
n con nhùm tao thïm khoa  
phai öm riït chöng trïn bu  
â
á
ä
á
á
é
á
ca  
á
â
ì
ë
ë
ã
â
â
â
â
å
î
ë
ë
ì
å
ë
å
â
á
ë
xûúng chê  
å
u,  
å
á
â
â
ì
å
â
â
á
ã
å
ë
å
ë
â
æ
å
ë
ë
ã
î
ë
á
á
ã
â
ä
å
â
ç
å
á
ã
å
ác  
ä
å
á
ä
á
y
á
ã
ë
ì
å
Chu  
lûu truyïn trong dên gian: Cû  
trum vao miïng chöng, vò luc ào  
Trûúng húp nhe, ngûúi àan öng vê  
giao húp, goi la phong thêt, phai uöng thuö  
phuc sûc khoe  
á
â
å
å
á
phûúng thuö åc  
i àan ba ngê ìi  
t kho àö thuö  
c sau khi  
i hö  
ë
ì
á
å
â
á
å
ä
ã
â
â
â
å
á
â
å
ì
á
á
â
ì
ç
ë
ë
á
í
ë
â
å
å
â
â
î
â
í
å
å
å
å â  
ã.  
â
ë
ã
ë
ë
í
å
â
á
ìi  
å
á
Co  
n öng 7 vña, àa  
àûa 7 chiïc kim - chû  
phong. Trong hang va  
nhûng cac ban tre cung nïn biï  
cên thiït la phai cung nhau hiïu biï  
tuên trùng mêt hoùc vú chöng cach xa nhau lêu nga  
e then xêu hö nhêt thúi ma mang lai möi ên hên suö  
â
å
å
ë
å
í
truyï  
ì
ë
ä
cû  
ã
u"  
(
àa  
â
â
â
í
â
â
í
â
å
å
chó  
åm  
â
á
ã
â
á
á
â
â
å
â
å
á
á
å
â
å
â
å
á
å
ã
ä
ë
á
í
å
å
ë
ã
å
ã
á
â
å
ìu  
ì
ë
ã
â
í
ë
ã
â
â
â
ë
ì
å
å
å
ì
á
â
ì
å
á
á
å
ë
í
ë
â
â
å
ë
å
ë
â
Giú  
p vúi nhau, khoa  
chït trïn bung vú). Khi xa  
du la xêu hö cung phai àï nguyïn nhû tû thï  
nhiïu bõ thoat, thò ngûúi àan ba pha  
o miïng chöng, nïu àan ba bõ thoat hï  
töng húi nong cua mònh vao miïng vú. Tö  
n, dûúng khñ se dên trú lai. Trong khoanh khùc cê  
söng va cai chït nhû vêy, àï bao vï àiïu hoa hai khñ êm dûúng, chù  
khöng àûúc hoang höt rúi khoi giûúng, ma khöng àï cho dûúng vêt thoa  
êm hö, nïn phai öm chùt lêy phên nûa mònh phña dûúi, Ngûúi àa ngêt lõm rö  
khöng biït gò nûa, hoan toan phai do ngûúi söng chu àöng öm riït lêy, àï cho  
á
å
å
ä
ë
å
â
ä
giao  
hú  
(
(
å
á
á
ã
ë
å
å
ë
á
ì
á
â
â
í
chï  
ët  
ë
å
ã
ë
ë
å
í
â
â
ë
ä
ã
í
ë
å
ë
ët  
tinh qua  
mònh va  
vêy, àï  
lê  
á
ì
á
â
â
â
ã
á
å
í
á
ã
a
â
å
ì
ë
â
â
á
ë
â
ä
â
ë
å
í
ë
á
ã
â
å
å
ë
á
å
å
c
ì
ä
ì
ã
å
ã
æ
ë
á
â
å
ä
ái  
ë
â
á
ë
å
í
ã
å
ì
â
è
ä
å
ã
ë
â
ã
â
â
í
å
á
ãi  
å
ã
å
ë
ì
ã
á
â
ä
ë
ìi  
ë
ä
â
â
ã
â
ë
ã
å
ë
ë
í
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
28  
i kia  
ha àan  
i kia theo nhõp thú  
höi phuc phai dung  
nhên sêm, thò cêp tö  
tû, sùc uöng cung co  
khñ khöng tuyï  
tónh lai múi thöi. Ca  
àiïn(1) lïn, truyïn qua miï  
Cach nay ca trai va gai àïu nïn biï  
bai "Nhên sêm phu tû thang"(2). Nï  
dung 4 lang hoang ky, 2 lang àûúng quy, 5 àö  
thï cûu söng àûúc.  
å
è
ã
ë
å
ë
ã
â
å
á
á
ë
ã
á
å
å
å
å
ì
ì
å
ë
â
ë
ë
ì
â
ã.  
â
ëc  
á
â
ã
â
á
ì
ë
ä
ì
å
â
å
ã
ë
â
â
á
â
å
â
å
â
å
ì
å
ã
æ
á
í
á
ë
Trûú  
i, thò phai cê  
qua miïng kho  
sao húi vao àûú  
khoe khac ha húi, khöng nhê  
húp. Ào la cach lêy ngûúi àï  
â
å
â
â
ë
á
nhiï  
ì
ë
â
àa  
ä
nhú  
ng, nï  
thöi, miï  
i manh  
a giao  
c.  
ä
àê  
ë
í
y ra  
rö  
ì
ã
ë
ë
å
ì
å
â
ë
â
ë
â
å
å
á
â
ë
ì
á
â
å
â
í
în  
â
å
å
á
í
å
â
â
â
á
å
ã
á
â
ë
ë
ã
â
â
å
å
â
â
â
â
å
á
â
á
ë
í
ä
â
ã
æ
ë
î
á
ë
å
(1) Haå àan àiï ìn : vu ân g bu ån g dûú ái  ën .  
(
1
2) Nhên sêm phu  
å
tû  
ã
nhang: Phu  
å
tû  
ã
ì
å
ì
àöng cên. Bach truê  
ì
å
å
ì
å
å
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
29  
Ta åi sao phaãi coá phuâ dêu  
Tu  
u núi la  
mûúi ba tuö  
t. Ngûúi dùt cö dêu go  
å
å
xûa cê  
nan ta  
i vï nha  
ì
á
phu  
â
dêu vò hön ngên cûú  
ä
á
å
àõnh àoa  
p luc", con  
ngûúi dê  
åt ,  
nhiï  
gia  
dù  
ì
å
á
å
ã
â
ä
å
å
å
â
á
â
í
ì
â
ì
ä
ë
á
în  
æ
â
æ
å
â
â
dêu.  
Nga  
dêu, co kha  
phuc, àûúc bö  
phuc, duyïn ûa, phê  
huï co thï truyïn kinh nghiï  
â
â
dêu pha  
t phu  
y tha  
ã
â
ngûú  
â
â
ë
ãa cö  
á
ã
ë
â
ä
å
í
ën  
ët  
å
å
ë
å
ã
á
â
â
ã
â
â
æ
á
å
å
á
â
å
ä
ë
ì
ì
á
í
ì
å
â
â
å
â
å
á
Phu  
chó ba  
i mùt. Àa  
danh tû "Phu  
â
dêu nhiï  
o kinh nghiï  
m cûúi ngay xûa pha  
rï".  
ì
â
ã
ã
laå  
ã
â
í
cho cö dêu àú  
lai vúi dêu rï  
, va cung khöng co  
ä
buö  
trong  
ì
n
va  
lïî  
â
àï  
laå  
í
ã
å
â
â
ä
ã
å
á
í
å
á
á
â
á
â
å
â
ä
á
â
â
í
Àa  
u àöi phu  
yïu àï cö dêu thïm ba  
ben len e then hún xûa, nïn pha  
u àam cûúi sau nïn pha  
á
á
â
ì
á
ca  
ã
phu  
i lõch, chûa vú  
i chùng nga  
m cûú  
â
dêu, phu  
â
rï  
chûa chö  
y nay cha  
i trûúc thûú  
í
á
àa  
á
âi àïë  
sa  
á
â
â
í
â
â
á
å
ì
á ä  
â
ã
í
ë
í
å
á
ì
ã
â
ä
ä
å
â
î
æ
á
á
â
ng  
sinh ra nhiï  
ì
á
â
å
ä
á
rï  
í
tûúng  
lai.  
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
30  
Lï  
î
la  
å
å
á
yá  
nghôa gò?  
Lï  
gai mang theo lï  
bïn nha gai sau ào ào  
me cö dêu múi chñnh thû  
cö dêu (co núi ca bö) khöng ài àûa dêu. Lï  
thû hai hoùc thû tû sau ngay cûúi (goi la nhõ hy  
xa gên va hoan anh cu thï ma àõnh ngay. Thanh phê  
gon trong pham vi gia àònh. Phong theo tuc cö Trung Quö  
co cai thu lún cùt lö tai tûc la ngêm bao vúi nha gai rùng nha  
gai öng ba àa mêt trinh (Àïm tên hön co lot giêy ban, goi la giê  
xem ngûúi con gai con trinh tiït hay khöng. Nïu con trinh thò trïn giê  
mêy giot mau. Ma Giam Sinh sau khi cûúng ep pha trinh nang Kiïu xong du  
Nûúc vo Lûu", "Mau mao ga" hong lûúng gat lang chúi tûúng nhêm la Kiï  
vên con trinh).  
î
tha  
â
ì
å
í
å
chö  
o ho  
rï  
ì
ã
vï  
ì
nha  
â
á
î
å
í
å
â
å
â
å
â
â
á
á
á
ë
å
â
á
í
í
â
í
á,  
å
á
á
á
á
í
â
â
î
á
å
á
ã
ë
î
å
å
â
ë
â
â
ây  
á
ái  
á
å
á
â
á
â
ã
å
á
ã
â
ã
ì
â
â
ã
å
í
â
â
â
ì
ã
á
ë
å
å
å
ã
å
í
ë
ë
î å  
å
å
á
á
ã
å
æ
î
á
â
á
á
â
á
ç
â
ã
á
â
ä
ë
á
á
ë
ã
å
â
ë
á
í
â
á
â
ë
ë
â
ë
ã
ä á  
â
ë
å
á
ä
á
ä
á
á
â
ì
"
á
ã
å
á
â
â
â
å
â
ã
ì
â
ìu  
î
â
Trûú  
nhau, cö dêu chu  
phep thò nïn duy trò, vò lï  
â
å
â
xa xöi ca  
á
ã
â
ba  
î
å
â
laä  
î
å
í
ë
å
á
ä
å
á
ë
ì
á
î
â
ì
á
ë
-Nhù æc nhuã con àa åo hiï ëu , biï ët taå ún sinh tha ân h, coi böë meå vúå cu än g nhû böë  
me  
å
mònh.  
-
Thù  
æ
åt vaâ múã rö ån g mö ëi quan hïå thöng gia, hoå ha ân g ngay tûâ buö íi àê ìu ,  
tònh ca  
ã
å
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
31  
va  
-
Hai gia àònh cu  
c vï trach nhiïm cu  
trong tûúng lai  
â
í
á
å
ì
viï  
á
å
í
chû  
á
î
â
ban ba  
â
å
ì
á
å
ã
ë
å
å
â
å
ë
àöi tre  
ã
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
32  
Traã lú âi cêu hoãi khöng roä cêu hoãi  
Ta  
cêu hoi, hoù  
me thêm vúi con ga  
la nhûng bñ mêt trong pho  
vúi cac ban tre, xin chú hiï  
àöi lûa, vò tûúng lai noi giö  
àùng: Tuöi dêy thò tû lûa tuö  
thêp tam nam thêp luc".  
å
â
quù  
å
ë
á
å
ã
muö  
ng vê  
m hiï  
i. Chu  
ë
ã
å
åt tha ân h  
ã
å
ë
í
â
ã
ä
ë
ì
â
â
á
âi  
å
ì
á
á
â
â
ì
í
â
â
á
á
á
â
ä
å
â
ä
á
á
ä
á
ìm  
ác  
á
á
å
ã
á
í
ì
â
å
ë
å
á
â
ë
á
â
ì
á
ä
ë
á
è
í
å
â
å
á
í
â
ä
í
å
ì
á
ä
å
å
Theo àa  
y thò. Trong tuö  
nùm àa biïn àöi rê  
nam moc ria mep, mö  
khi tiïp xuc vúi ngûúi kha  
thên trong gia àònh nhûng kha  
tuöi nay àa ham lam dang. Co  
hún vai nùm. Thúi xûa, tao hön, co  
chu , mùc du con gai àa co duc tñnh nhûng giao hú  
nhanh chong dên túi hêu qua lam cho noi giöng bõ suy thoa  
á
á
cu  
t du  
u: ma  
thò mù  
c giúi, a  
c giú  
trûú  
ã
á
å
nga  
â
á
â
â
á
á
íi  
ëi  
dê  
å
í
á
å
á
í
á
í
ì
ë
ä
ë
í
ë
ì
á
ì
å
á
í
å
á
å
ë
å
í
á
á
ä
â
á
ån  
âi  
ä úã  
ån  
ë
á
á
â
á
á
á
æ
ë
á
í
ã
ë
á
á
á
ä
æ
ì
å
á
â
í
â
ä
â
á
á
â
å
ë
á
â
â
ã
á
á
í
ä
æ
ã
á
yá  
å
â
á
ä
á
å
å
á
á
åc  
á
î
á
å
ã
â
â
ë
Trai ga  
nïn khi nao ca  
khoai cam chêm hún àa  
á
å
â
thuê  
u co  
c ba  
å
å
ì
â
êm dûúng nhûng chó  
i àan ba thûúng  
àúi, kñch du  
â
ã
ì
á
á
ã
å
â
â
â
â
åc  
á
ã
å
á
å
yá  
â
å
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
33  
n ba  
nhe  
àïn chê  
ngûúi àa  
hoùc ly hön. Vò ha  
du trûúng húp vú chö  
cua vú, co khi ngûúi vú  
vï sinh phu nû  
å
nha  
m hún nhûng lêu hún vê  
n öng khöng àap ûng àûú  
nh phuc lêu dai, nhiï  
ng xa vùng lêu nga  
nï chöng phai chiï  
â
â
í
xa  
ã
á
lo sú  
å
å
å
í
ä
â
khoa  
n ba  
n tú  
kiï  
á
ã
â
â
ë
å
å
á
â
å
â
â
â
n na  
ã
â
â
á
á
å
ì
î
á
å
å
á
â
ì
â
ë
å
ì
â
ë. Vñ  
å
â
å
å
ì
æ
â
å
ã
â
â
ã
å
á
â
å
í
ì
ã
ì
á
ë
ën  
å
å
ä.  
Trong trûú  
sinh nú thò chùng nhû  
töt nhêt la nïn tam thú  
thanh niïn chûa lêy vú lê  
thoi thu dêm àï àat khoa  
sau.  
â
å
á
ã
cu  
n ba  
o vï  
ä
å
â
â
â
co  
á
thai gê  
ì
á
i ky  
â
ã
è
ä
â
â
â
â
ä
å
ã
å
ì
ë
du  
å
ã
m,  
ë
ë
â
å
â
â
å
í
ã
å
ã
å
â
ä
á
ë
å
ë
ì
å
ä
å
â
á
ã
í
å
á
ã
ë
â
ë
á
ã
â
ì
Nï  
c luc àö  
kiïng ky luc mú  
ngúi. Coi viïc hiï  
chöng nïn nho nhe  
ë
ë
á
í
tra  
á
å
ã
khöng hay, nhê  
àïu phai sach se  
c hoùc múi ài xa vï  
c vï sinh giao húp la  
n dêm ö.  
ë
â
àö  
ë
á
á
i.  
i,  
Trûú  
á
á
å
â
ã
â
ä
ì
ã
å
ä
ì
á
å
á
å
å
å
å
á
ì
å â  
å
ë
ì
ä
ë
á
å
å
ì
ë
å,  
ì
á
á
â
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
34  
Khi ngûú âi àa ân baâ ta ái giaá cê ìn coá nhû än g thuã tu åc gò?  
Àa  
p àan ba  
nûa àûúng àû  
n sû khac biït giû  
cöng vï phu nû thúi phong kiï  
tuc con duy trò túi nay:  
â
ë
å
go  
å
â
thu  
duyïn khöng ûa, phê á  
a khi tuöi con xoan... ú  
i xûa va thúi nay, va  
i vï phong tuc, trong ào  
á
â
â
lê  
ë
ì
å
â
gia.  
á
Co  
p pha  
ng töi khöng no  
ng quy àõnh bê  
möt sö phong  
á
nhiï  
i ly hön; hai  
ìu trûú ân g  
hú  
la  
àï  
å
â
â
á
á
á
å
â
å
å
â
ã
â
á
á
á
å
ã
á
ái  
ët  
ë
å
á
å
ä
å
â
â
ä
ì
å
ä â  
á
ë
á
á
å
ë
å
â
-
Cha me  
å
chó ga  
ã
ba  
á
å
ì
ìn sau khöng tham gia cûú ái ho ãi .  
-
Àa  
â
â
goa  
á
å
å
â
å
â
á
trûú  
i tú duyïn, "Rö  
vai ba  
â
å
ë
å
ìn  
î
lú  
cûú  
á
n la  
á
â
å
ë
å
ä
á
â
æ
ë
í
á
å
å
i ho  
ã
á
å
å
â
á
ì
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
35  
Ta åi sao naå do ân g khöng lê ëy àûú åc trai tú?  
Khöng pha  
mong àûúc giai àa  
chöng hay bõ chöng bo  
xoan cung ñt ai lêy àûú  
vúi gai àa co möt àúi chö  
chï. Ngûúc lai co nhûng àû  
lêy àûúc con gai tú chó bùng tuö  
àep àöi vûa lûa.  
ã
á
ã
àù  
å
ã
í
gia  
? Nga  
hay lê  
ã
á
â
chñnh ta  
ng ngûú  
c dêu co  
ma kï  
dûú  
i vú  
á
ã
thù  
n ba  
, co  
æ
æc  
å
ã
á
á
å
ë
á
â
ä
â
â
â
á
ì
ì
â
á
ë
ë
ë
å
ì
â
ã
ân  
ä
ë
ä
â
å
â
ë
á
á
ä
á
å
â
â
ä
â
ä
á
âi  
î
å
å
á
á
ä
å
á
ì
ä
â
å
n
ë
å
á
ç
í
å
â
å
î
â
å
â
á
Nhû  
nang hê  
u bêt cöng àö  
nam nû bònh quyï  
Vêy muön thûc sû  
khoi nhûng mùc ca  
can bö àoan thï phu  
noi trïn.  
ä
â
â
â
duyïn phê  
t kho lêy chö  
, luêt hön nhên sau Ca  
p tuc dû luên xa höi vê  
nû, phu nû phai tû  
n nghõ cac cê  
bo dên nhû  
å
í
á
á
ä
thò, nga  
â
âm  
ìu  
vú  
àiï  
å
le  
ä
â
ì
â
ë
á
ë
ì
å
ë
á
ì
ë
ë
á
ä
å
å
ä
å
å
á
ä
ì
å
å
å
ä
å
ë
ë
á ä.  
át  
ë â  
å
ë
å
å
á
å
ä
å
ä
â
ã
ã
ä
å
ã
á
á
ë
ä
å
á
ë
á
å
â
í
å
á
î
å
á
ã
ä
å
ã
á
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
36  
Quan hïå vúå caã vúå leä ra sao?  
Ngoa  
ng mêy khi co  
chuyïn thûúng, ca  
Nhêt da ngu giao, tam hû  
thai) con bao nhiïu vú thò khöng thï  
lêy vú le thû 10, àïm tên hön cam tac:  
å
â
chï  
chö  
ng quyï  
ë
àö  
ng ca  
n quñ cao sang ca  
u dûng" (trong mö  
thöng kï àûú  
å
mê  
î
å
â
ë
àö  
å
phu  
å
hï  
å
ngûú  
y thiï  
142 con,  
co  
i,  
â
â
â
chù  
è
ë
á
ì
ã
ì
ä
å
å
â
ã
ë
â
å
â
ì
â
æ
å
å
á
"
ë
å
ä
å
ã
á
â
â
á
â
å
í
á
ë
å
î
í
ë
å
ä
ã
"
Tên nhên du  
Dõch nghôa: Nang muö  
hùm ba)  
å
ë
ã
ä
thê åp niïn tiï ìn nhõ thêå  
á
(
â
ë
ã
â
ë
í
ái  
Àa  
lêy trûú  
, tû lêy vú  
m hoi sùn cho mö  
ng lêy sau vên la vú  
thuên, mùc du con gai con trai àï  
be dêu nhiïu tuöi hún vên phai cha  
chõ. Trûúng húp vú ca chït súm, khöng co  
la trûúng nam, la àñch tön thûa trong chû con trai vú  
àùng hö àöi , khöng phai do öng ba trûc tiïp cûúi ho  
Muön cho gia àònh ïm thêm, ngûúi chöng phai kheo àö  
cho chöng, thò ngûúi vú le va bö me cö ta múiyïn têm.  
å
á
á
å
å
mö  
å
ì
ân g  
vú  
nha  
da  
rù  
å
ca  
ã
ë
á
å
ä
ë
á
â
å
â
â
â
á
â
å
y
á
ë
å
å
å
â
å
â
ë
å
ã
å
ä
å
ã
é
å
å
á
æ
ì
á
â
å
å
ã
îu  
ëp  
å
ç
ç
ë
î
â
å
ã
â
å
å
y
á
å
ë
â
å
å
å
å
â
á
ì
ä
á
î
ã
å
â
á
î
ì
í
î
ã
â
á
â
ã
ã
ç
â
å
å
ã
ë
á
á
å
ë
ã
în  
â
ã
â
â
å
á
å
ä
å
ë
å
ë
ã
â
å
ë
á
ã
ã
ì
ë
å
ë
ë
â
ì
ã
á
ë
ã
í
å
ã
ã
ä
ì
â
å
ä
â
ë
å
á
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
37  
Nïn nhòn n ån  ën àïì ly hön nhû thïë na âo ?  
Nhiï  
ng nïn bo  
cu chùng biït yïu àûúng la  
àûúc hûúng hanh phuc. Ho  
höi troi buöc. Trai lam nïn nùm thï, ba  
chöng. Chó co ngûúi àan ba phai cam chõu thiï  
khöng ûng vú nay thò lêy thïm vú khac, chùng cê  
ì
å
cao tuö  
ng dï  
gò, lê  
khöng bo  
í
â
â
â
â
â
å
ã
yïu nhau qua  
y xûa ca  
mêy ai  
c xa  
á dïî  
da  
â
ã
ä
î
å
å
á
ã
å
ç
â
ác  
å
è
ë
â
ë
å
ë
ì
ã
á
á
ë
å
å
ã
å
á
å
ã
è
î
á
â
ä
åt  
å
á
å
â
ã
ë
á
á
ë
â
ä.  
ì
á
â
â
â
ã
å
â
ã
á
å
â
á
å
á
è
ì
á
å
Tê  
hön. Co nhû  
àïn tûúng lai cu  
nöi thiït thoi chung sö  
húp ly hön àïu àang chï tra  
trên thùng giai phong cho ca  
phuc. Vêy ta khöng nïn co tha  
húp ly hön. Tuy nhiïn, ngay xûa ca  
thúi nay quan hï xa höi múi cang thïm tûúi àe  
chia tay chú nïn coi nhau nhû thu àõch, cho du  
àep, va nïn coi nhau nhû ban be. Ban be co thên ma  
ai sau nay la àöi tûúng cua ngûúi vú hay ngûúi chö  
bong ghen gio. Con con cai, do tònh trang ly hön, tai thu  
gia àònh co ca con anh, con töi, con chung ta. Chung no  
ë
ë
àö  
å
cu  
ä
cu  
ä
á
ën khñch viï åc ly  
ã
á
ä
â
å
å
å
ì
å
â
ì
æ
ë
ã
á
å
á
á
å
å
â
ë
ån  
î
å
â
ë
å
å
â
ë
ã
å
å
á å  
â
å
ì
á
á
å
å
á
ä
å
a
á
ã
å
æ
ã
á
ã
å
ã
â
ã
å
â
á
å
á
á
å
å
á
æ
ë
á
å
â
å
â
á
å
â
á
å
å
â
ì
â
å
ä
å
á
â
å
å
å
á
â
â
å
æ
å
â
å
â
å
â
á
â
á
å
ä
â
â
ë
å
ã
â
å
â
ì
ä
á
á
á
á
â
á
å
á
á
á
á
åt  
â
á
ã
á
á
á
ë
ã
á
HO  
Ã
I ÀA  
Á
P VÏ  
Ì
VÙN HOA  
Á
PHONG TUC NGÛÚ  
Â
I VIÏ  
Å
T
38  
phöí biï ën . Àiï ìu àoá ào âi ho ãi ngûú âi la âm cha  
ëp sao cho cöng minh, ïm thê ëm mo åi bï  
thuê  
la âm me  
å
â
hiï  
â
ë
î
á
â
å
ã
ë
å
ã
ì.