Trường THPT chuyên Quang Trung   Năm học 2009 – 2010

 

Tuần 1

Từ ngày 10/8/2009 đến ngày 15/8/2009

Tiết 1

Tên bài

SỰ XUẤT HIỆN LOÀI NGƯỜI VÀ BẦY NGƯỜI NGUYÊN THUỶ

 

Ngày soạn

8/8/2009

 

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

-         Học sinh cần hiểu những mốc và bước tiến trên chặng đường dài, phấn đấu qua hàng triệu năm của loài người nhằm cải thiện đời sống và cải biến bản thân con người.

2. Tư tưởng

-         Giáo dục lòng yêu lao động vì lao động không những nâng cao đời sống của con người mà còn hoàn thiện bản thân con người.

3. Kỹ năng

-         Rèn kỹ năng sử dụng sách giáo khoa - kỹ năng phân tích, đánh giá và tổng hợp về đặc điểm tiến hoá của loài người trong quá trình hoàn thiện mình, đồng thời thấy được sự sáng tạo và phát triển không ngừng của xã hội loài người.

II. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1. Giới thiệu khái quát về chương trình lịch sử lớp 10

-         Yêu cầu và hướng dẫn phương pháp học bộ môn ở nhà, ở lớp.

2. Dẫn dắt vào bài học

-         Giáo viên nêu tình huống qua câu hỏi tạo không khí học tập: Chương trình lịch sử chúng ta đã học ở THCS được phân chia thành mấy thời kỳ? Kể tên các thời kỳ đó? Hình thái chế độ xã hội gắn liền với mỗi thời kỳ? Xã hội loài người và loài người xuất hiện như thế nào? Để hiểu điều đó, chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay.

3. Tổ chức các hoạt động trên lớp

 

Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức học sinh cần nắm vững

Hoạt động 1: Làm việc cá nhân

 Trước hết giáo viên kể câu chuyện về nguồn gốc của dân tộc Việt Nam (Bà Âu Cơ với cái bọc trăm trứng và chuyện Thượng Đế sáng tạo ra loài người) sau đó nêu câu hỏi: Loài người từ đâu mà ra? Câu chuyện kể trên có ý nghĩa gì?

-       HS qua hiểu biết, qua câu chuyện giáo viên kể và đọc sách giáo khoa trả lời câu hỏi?

 Giáo viên dẫn dắt, tạo không khí tranh luận.

-       Giáo viên nhận xét bổ sung và chốt ý:

 + Câu chuyện truyền thuyết đã phản ánh việc con người muốn lý giải về nguồn gốc của mình, song chưa đủ cơ sở khoa học nên gửi gắm điều đó vào sự thần thánh.

1. Sự xuất hiện loài người và đời sống bầy người nguyên thuỷ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Giáo án Lịch sử 10 – Ban Cơ bản  1   Giáo viên: Tô Vũ Tuấn Anh             

 


Trường THPT chuyên Quang Trung   Năm học 2009 – 2010

 

Tuần 1

Từ ngày 10/8/2009 đến ngày 15/8/2009

Tiết 1

Tên bài

SỰ XUẤT HIỆN LOÀI NGƯỜI VÀ BẦY NGƯỜI NGUYÊN THUỶ

 

Ngày soạn

8/8/2009

 

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

-         Học sinh cần hiểu những mốc và bước tiến trên chặng đường dài, phấn đấu qua hàng triệu năm của loài người nhằm cải thiện đời sống và cải biến bản thân con người.

2. Tư tưởng

-         Giáo dục lòng yêu lao động vì lao động không những nâng cao đời sống của con người mà còn hoàn thiện bản thân con người.

3. Kỹ năng

-         Rèn kỹ năng sử dụng sách giáo khoa - kỹ năng phân tích, đánh giá và tổng hợp về đặc điểm tiến hoá của loài người trong quá trình hoàn thiện mình, đồng thời thấy được sự sáng tạo và phát triển không ngừng của xã hội loài người.

II. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1. Giới thiệu khái quát về chương trình lịch sử lớp 10

-         Yêu cầu và hướng dẫn phương pháp học bộ môn ở nhà, ở lớp.

2. Dẫn dắt vào bài học

-         Giáo viên nêu tình huống qua câu hỏi tạo không khí học tập: Chương trình lịch sử chúng ta đã học ở THCS được phân chia thành mấy thời kỳ? Kể tên các thời kỳ đó? Hình thái chế độ xã hội gắn liền với mỗi thời kỳ? Xã hội loài người và loài người xuất hiện như thế nào? Để hiểu điều đó, chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay.

3. Tổ chức các hoạt động trên lớp

 

Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức học sinh cần nắm vững

Hoạt động 1: Làm việc cá nhân

 Trước hết giáo viên kể câu chuyện về nguồn gốc của dân tộc Việt Nam (Bà Âu Cơ với cái bọc trăm trứng và chuyện Thượng Đế sáng tạo ra loài người) sau đó nêu câu hỏi: Loài người từ đâu mà ra? Câu chuyện kể trên có ý nghĩa gì?

-       HS qua hiểu biết, qua câu chuyện giáo viên kể và đọc sách giáo khoa trả lời câu hỏi?

 Giáo viên dẫn dắt, tạo không khí tranh luận.

-       Giáo viên nhận xét bổ sung và chốt ý:

 + Câu chuyện truyền thuyết đã phản ánh việc con người muốn lý giải về nguồn gốc của mình, song chưa đủ cơ sở khoa học nên gửi gắm điều đó vào sự thần thánh.

1. Sự xuất hiện loài người và đời sống bầy người nguyên thuỷ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Giáo án Lịch sử 10 – Ban Cơ bản  1   Giáo viên: Tô Vũ Tuấn Anh             

 


Trường THPT chuyên Quang Trung   Năm học 2009 – 2010

 

Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức học sinh cần nắm vững

 + Ngày nay, khoa học phát triển, đặc biệt là khảo cổ học và cổ sinh học đã tìm được bằng cứ nói lên sự phát triển lâu dài của sinh giới, từ động vật bậc thấp lên động vật bậc cao mà đỉnh cao của quá trình này là sự chuyển biến từ vượn thành người.

-       Giáo viên nêu câu hỏi: Vậy con người do đâu mà ra? Căn cứ vào cơ sở nào? Thời gian? Nguyên nhân quan trọng quyết định đến sự chuyển biến đó? Ngày nay quá trình chuyển biến đó có diễn ra không? Tại sao?

 

 

 

 

 

 

 

-       Loài người do một loài vượn chuyển biến thành? Chặng đầu của quá trình hình thành này có khoảng 6 triệu năm trước đây.

Hoạt động 2: Làm việc theo nhóm

 - ­Giáo viên: Chặng đường chuyển biến từ vượn đến người diễn ra rất dài. Bước phát triển trung gian là Người tối cổ (Người thượng cổ).

  Nhiệm vụ cụ thể của tng nhóm:

 + Nhóm 1: Thời gian tìm được dấu tích Người tối cổ? Địa điểm? Tiến hoá trong cơ cấu tạo cơ thể?

 + Nhóm 2: Đời sống vật chất và quan hệ xã hội của người tối cổ.

-       HS: Từng nhóm đọc sách giáo khoa, tìm ý trả lời và thảo luận thống nhất ý kiến trình bày trên giấy A1.

 Đại diện của nhóm trình bày kết quả của mình.

 Giáo viên yêu cầu HS nhóm khác bổ sung.

 Cuối cùng giáo viên nhận xét và chốt ý.

 Nhóm 1:

 + Thời gian tìm được dấu tích của Người tối cổ bắt đầu khoảng 4 triệu năm trước đây.

 + Di cốt tìm thấy ở Đông Phi, Giava (Inđônêxia), Bắc Kinh (trung Quốc)… Thanh Hoá (Việt Nam).

 + Người tối cổ hoàn toàn đi bằng hai chân, đôi tay được tự do cầm nắm, kiếm thức ăn. Cơ thể có nhiều biến đổi: trán, hộp sọ …

 Nhóm 2: Đời sống vật chất đã có nhiều thay đổi.

 + Biết chế tạo công cụ lao động: Họ lấy mảnh đá hay cuội lớn đem ghè vỡ tạo nên một mặt cho sắc và vừa tay cầm rìu đá (đồ đá cũ - sơ kỳ).

 + Biết làm ra lửa (phát minh lớn) điều quan trọng cải thiện căn bản cuộc sống từ ăn sống ăn chín.

 + Cùng nhau lao động tìm kiếm thức ăn. Chủ yếu là hái lượm và săn bắt thú.

 + Quan hệ hợp quần xã hội, có người đứng đầu, có phân công lao động giữa nam - nữ, cùng chăm sóc con cái, sống quây quần theo quan hệ ruột thịt gồm 5 - 7 gia đình. Sống trong hang động hoặc mái đá, lều dựng bằng cành cây… Hợp quần đầu tiên

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Bắt đầu khoảng 4 triệu năm trước đây tìm thấy dấu vết của Người tối cổ ở một số nơi như Đông Phi, Inđônêxia, Trung Quốc, Việt Nam.

 

 

- Đời sống vật chất của người nguyên thuỷ:

+ Chế tạo công cụ đá (đồ đá cũ).

+ Làm ra lửa.

 

 

+ Tìm kiếm thức ăn, săn bắt - hái lượm.

- Quan hệ xã hội của Người Tối cổ được gọi là bầy người nguyên thuỷ.

 

Giáo án Lịch sử 10 – Ban Cơ bản  1   Giáo viên: Tô Vũ Tuấn Anh             

 


Trường THPT chuyên Quang Trung   Năm học 2009 – 2010

 

Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức học sinh cần nắm vững

bầy người nguyên thuỷ.

 

 

Hoạt động 3: cả lớp

 Giáo viên dùng ảnh và biểu đồ để giải thích giúp HS hiểu và nắm chắc hơn: ảnh về Người tối cổ , ảnh về các công cụ đá, biểu đồ thời gian của Người tối cổ.

 - Về hình dáng: Tuy còn nhiều dấu tích vượn trên người nhưng Người tối cổ không còn là vượn.

 -­ Người tối cổ là Người vì đã chế tác và sử dụng công cụ (mặc dù chiếc rìu đá còn thô kệch đơn giản).

 - Thời gian:

 

 4 tr.năm 1 tr.năm 4 vạn năm 1 vạn năm

 (Người tối cổ) - đi đứng thẳng.

 - Hòn đá ghè đẽo sơ qua.

 - Hái lượm, săn bắt thú.

 - Bầy người.

 

 

Hoạt động 4: làm việc theo nhóm

 Giáo viên trình bày: Qua quá trình lao động, cuộc sống của con người ngày càng phát triển hơn. Đồng thời con người tự hoàn thành quá trình hoàn thiện mình tạo bước nhảy vọt từ vượn thành Người tối cổ. Ta tìm hiểu bước nhảy vọt thứ 2 của quá trình này.

 - Giáo viên chia lớp thành 3 nhóm, nêu câu hỏi cho từng nhóm:

 + Nhóm 1: Thời đại Người tinh khôn bắt đầu xuất hiện vào thời gian nào? Bước hoàn thiện về hình dáng và cấu tạo cơ thể được biểu hiện như thế nào?

 + Nhóm 2: Sự sáng tạo của Người tinh khôn trong việc chế tạo công cụ lao động bằng đá.

 + Nhóm 3: Những tiến bộ khác trong cuộc sống lao động và vật chất.

 - HS đọc sách giáo khoa, thảo luận tìm ý trả lời. Sau khi đại diện nhóm trình bày kết quả thống nhất của nhóm. HS nhóm khác bổ sung. Cuối cùng giáo viên nhận xét và chốt ý.

 Nhóm 1: Đến cuối thời đồ đá cũ, khoảng 4 vạn năm trước đây Người tinh khôn (hay còn gọi là người hiện đại) xuất hiện. Người tinh khôn có cấu tạo cơ thể như người ngày nay: xương cốt nhỏ nhắn, bàn tay nhỏ khéo léo, ngón tay linh hoạt. Hộp sọ và thể tích não phát triển, trán cao, mặt phẳng, hình dáng gọn và linh hoạt, lớp lông mỏng không còn nữa đưa đến sự xuất hiện những màu da khác nhau (3 đại chủng lớn vàng - đen - trắng).

2. Người tinh khôn và óc sáng tạo

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Khoảng 4 vạn năm trước đây Người tinh khôn xuất hiện. Hình dáng và cấu tạo cơ thể hoàn thiện như người ngày nay.

 

Giáo án Lịch sử 10 – Ban Cơ bản  1   Giáo viên: Tô Vũ Tuấn Anh             

 


Trường THPT chuyên Quang Trung   Năm học 2009 – 2010

 

Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức học sinh cần nắm vững

 Nhóm 2: Sự sáng tạo của Người tinh khôn trong kỹ thuật chế tạo công cụ đá: Người ta biết ghè 2 cạnh sắc hơn của mảnh đá làm cho nó gọn và sắc hơn với nhiều kiểu, loại khác nhau. Sau khi được mài nhẵn, được khoan lỗ hay nấc để tra cán Công cụ đa dạng hơn, phù hợp với từng công việc lao động, trau chuốt và có hiệu quả hơn Đồ đá mới.

 Nhóm 3: Óc sáng tạo của Người tinh khôn còn chế tạo ra nhiều công cụ lao động khác: Xương cá, cành cây làm lao, chế cung tên, đan lưới đánh cá, làm đồ gốm. Cũng từ đó đời sống vật chất được nâng lên. Thức ăn tăng lên đáng kể. Con người rời hang động ra định cư ở địa điểm thuận lợi hơn. Cư trú nhà cửa trở nên phổ biến.

 

 

 

 

- Óc sáng tạo là sự sáng tạo của Người tinh khôn trong công việc cải tiến công cụ đồ đá và biết chế tác thêm nhiều công cụ mới.

+ Công cụ đá: Đá cũ đá mới (ghè - mài nhẵn - đục lỗ tra cán).

+ Công cụ mới: Lao, cung tên.

Hoạt động 5: làm việc cả lớp và cá nhân

 Giáo viên trình bày: - Cuộc cách mạng đá mới - đây là một thuật ngữ khảo cổ học nhưng rất thích hợp với thực tế phát triển của con người. Từ khi Người tinh khôn xuất hiện thời đá cũ hậu kì, con người đã có một bước tiến dài: Đã có cư trú nhà cửa, đã sống ổn định và lâu dài (lớp vỏ ốc sâu 1m nói lên có thể lâu tới cả nghìn năm).

 Như thế cũng phải kéo dài tích luỹ kinh nghiệm tới 3 vạn năm. Từ 4 vạn năm đến 1 vạn năm trước đây mới bắt đầu thời đá mới.

 Giáo viên nêu câu hỏi: - Đá mới là công cụ đá có điểm khác như thế nào so với công cụ đá cũ?

 HS đọc sách giáo khoa trả lời. HS khác bổ sung, cuối cùng giáo viên nhận xét và chốt lại: đá mới là công cụ đá được ghè sắc, mài nhẵn, tra cán dùng tốt hơn. Không những vậy người ta còn sử dụng cung tên thuần thục.

 Giáo viên đặt câu hỏi: Sang thời đại đá mới cuộc sống vật chất của con người có biến đổi như thế nào?

 HS đọc sách giáo khoa trả lời. HS khác bổ sung, cuối cùng giáo viên nhận xét và chốt ý.

 - Sang thời đại đá mới cuộc sống của con người đã có những thay đổi lớn lao.

 + Từ chỗ hái lượm, săn bắn trồng trọt và chăn nuôi (người ta trồng một số cây lương thực và thực phẩm như lúa, bầu bí… Đi săn bắn được thú nhỏ người ta giữ lại nuôi và thuần dưỡng thành gia súc nhỏ như chó, cừu, lợn, bò …).

3. Cuộc cách mạng thời đá mới

 

 

 

 

 

 

- 1 vạn năm trước đây thời kỳ đá mới bắt đầu.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Cuộc sống con người đã có những thay đổi lớn lao, người ta biết:

+ Trồng trọt, chăn nuôi.

 

Giáo án Lịch sử 10 – Ban Cơ bản  1   Giáo viên: Tô Vũ Tuấn Anh             

 


Trường THPT chuyên Quang Trung   Năm học 2009 – 2010

 

Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức học sinh cần nắm vững

 + Người ta biết làm sạch những tấm da thú để che thân cho ấm và "cho có văn hoá" (tìm thấy cúc, kim xương).

 + Người ta biết làm đồ trang sức (vòng bằng vỏ ốc và hạt xương, vòng tay, vòng cổ chân, hoa tai bằng đá màu).

 + Con người biết đến âm nhạc (cây sáo xương, đàn đá …)

 Giáo viên kết luận: Như thế, từng bước, từng bước con người không ngừng sáng tạo, kiếm được thức ăn nhiều hơn , sống tốt hơn và vui hơn. Cuộc sống bớt dần sự lệ thuộc và thiên nhiên. Cuộc sống con người tiến bộ với tốc độ nhanh hơn và ổn định hơn từ thời đá mới.

 

+ Làm sạch tấm da thú che thân.

 

 

 

 

+ Làm nhạc cụ.

 

Cuộc sống no đủ hơn, đẹp hơn và vui hơn, bớt lệ thuộc vào thiên nhiên.

 

4. Sơ kết bài học

-       Giáo viên kiểm tra hoạt động nhận thức của HS với việc yêu cầu HS trả lời câu hỏi.

-       Nguồn gốc của loài người, nguyên nhân quyết định đến quá trình tiến hoá.

-       Thế nào là Người tối cổ? Cuộc sống vật chất và xã hội của Người tối cổ?

-       Những tiến bộ về kỹ thuật khi Người tinh khôn xuất hiện?

5. Dặn dò - ra bài tập về nhà

-       Nắm được bài cũ. Đọc trước bài mới và trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa.

-       Bài tập:

 Lập bảng so sánh

Nội dung

Thời kỳ đá cũ

Thời kỳ đá mới

Thời gian

 

 

Chủ nhân

 

 

Kỹ thuật chế tạo công cụ đá

 

 

Đời sống lao động

 

 

 

 

Giáo án Lịch sử 10 – Ban Cơ bản  1   Giáo viên: Tô Vũ Tuấn Anh             

 


Trường THPT chuyên Quang Trung   Năm học 2009 – 2010

 

Tuần 2

Từ ngày 10/8/2009 đến ngày 15/8/2009

Tiết 2

Tên bài

XÃ HỘI NGUYÊN THUỶ

 

Ngày soạn

8/8/2009

 

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

-         Hiểu được đặc điểm tổ chức thị tộc, bộ lạc, mối quan hệ trong tổ chức xã hội đầu tiên của loài người.

-         Mốc thời gian quan trọng của quá trình xuất hiện kim loại và hệ quả xã hội của công cụ kim loại.

2. Tư tưởng

-         Nuôi dưỡng giấc mơ chính đáng - xây dựng một thời đại Đại Đồng trong văn minh.

3. Kỹ năng

-         Rèn cho học sinh kỹ năng phân tích và đánh giá tổ chức xã hội thị tộc, bộ lạc. Kỹ năng phân tích và tổng hợp về quá trình ra đời của kim loại - nguyên nhân - hệ quả của chế độ tư hữu ra đời.

II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

-         Tranh ảnh.

-         Mẩu truyện ngắn về sinh hoạt của thị tộc, bộ lạc.

III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1. Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi 1: Lập niên biểu thời gian về quá trình tiến hoá từ vượn thành người ? Mô tả đời sống vật chất và xã hội của Người tối cổ?

Câu hỏi 2: Tại sao nói thời đại Người tinh khôn cuộc sống của con người tốt hơn, đủ hơn, đẹp hơn và vui hơn?

2. Dẫn dắt bài mới

 Bài một cho chúng ta hiểu quá trình tiến hoá và tự hoàn thiện của con người. Sự hoàn thiện về vóc dáng và cấu tạo cơ thể. Sự tiến bộ trong cuộc sống vật chất. Đời sống của con người tốt hơn - đủ hơn - đẹp hơn - vui hơn. Và trong sự phát triển ấy ta thấy sự hợp quần của bầy người nguyên thuỷ - một tổ chức xã hội quá độ. Tổ chức ấy còn mang tính giản đơn, hoang sơ, còn đầy dấu ấn bầy đàn cùng sự tự hoàn thiện của con người. Bầy đàn phát triển tạo nên sự gắn kết và định hình của một tổ chức xã hội loài người khác hẳn với tổ chức bầy, đàn. Để hiểu tổ chức thực chất, định hình đầu tiên của loài người đó, ta tìm hiểu bài hôm nay.

3. Tổ chức các hoạt động trên lớp

 

Giáo án Lịch sử 10 – Ban Cơ bản  1   Giáo viên: Tô Vũ Tuấn Anh             

 


Trường THPT chuyên Quang Trung   Năm học 2009 – 2010

 

Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức học sinh cần nắm vững

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

 Trước hết giáo viên gợi HS nhớ lại những tiến bộ, sự hoàn thiện của con người trong thời đại Người tinh khôn. Điều đó đưa đến xã hội bầy người nguyên thuỷ, một tổ chức hợp quần và sinh hoạt theo từng gia đình trong hình thức bầy người cũng khác đi. Số dân đã tăng lên. Từng nhóm người cũng đông đúc, mỗi nhóm có hơn 10 gia đình (đông hơn trước gấp 2-3 lần) gồm 2, 3 thế hệ già trẻ chung dòng máu Họ hợp thành một tổ chức xã hội chặt chẽ hơn, gắn bó hơn, có tổ chức hơn. Hình thức tổ chức ấy gọi là thị tộc - những người "cùng họ". Đây là tổ chức thực chất và định hình đầu tiên của loài người.

 Giáo viên nêu câu hỏi: Thế nào là thị tộc? Mối quan hệ trong thị tộc?

 HS nghe và đọc sách giáo khoa trả lời.

 HS khác bổ sung. Cuối cùng giáo viên nhận xét và chốt ý.

 + Thị tộc là nhóm người có khoảng hơn 10 gia đình, gồm 2-3 thế hệ già trẻ và có chung dòng máu.

 + Trong thị tộc, mọi thành viên đều hợp sức, chung lưng đấu cật, phối hợp ăn ý với nhau để tìm kiếm thức ăn. Rồi được hưởng thụ bằng nhau, công bằng. Trong thị tộc, con cháu tôn kính ông bà cha mẹ và ngược lại. Bảo đảm nuôi dạy tất cả con cháu của thị tộc.

 Giáo viên phân tích bổ sung để nhấn mạnh khái niệm hợp tác lao động hưởng thụ bằng nhau - cộng đồng. Công việc lao động hàng đầu và thường xuyên của thị tộc là kiếm thức ăn để nuôi sống thị tộc. Lúc bấy giờ với công việc săn đuổi và săn bẫy các con thú lớn, thú chạy nhanh, con người không thể lao động riêng rẽ, buộc họ phải cùng hợp sức thành một vòng vây, hò hét, ném đá, ném lao, bắn cung tên, dồn thú chỉ còn một con đường chạy duy nhất, đó là hố bẫy. Yêu cầu của công việc và trình độ thời đó buộc phải hợp tác nhiều người, thậm chí của cả thị tộc. Việc tìm kiếm thức ăn không thường xuyên, không nhiều. Khi ăn, họ cùng nhau ăn (kể chuyện… Qua bức tranh vẽ trên vách đá ở hang động, ta thấy: Sau khi đi săn thú về, họ cùng nhau nướng thịt rồi ăn thịt nướng với rau củ đã được chia thành các khẩu phần đều nhau. Hoặc có nơi thức ăn được để trên tàu lá rộng từng người bốc ăn từ tốn vì không có ,nhiều để ăn tự do thoải mái). Việc chia khẩu phần ăn, ta thấy ngay trong thời hiện đại này khi phát hiện thị tộc Tasađây ở

1. Thị tộc - bộ lạc

a. Thị tộc

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Thị tộc là nhóm hơn 10 gia đình và có chung dòng máu.

- Quan hệ trong thị tộc công bằng, bình đẳng, cùng làm, cùng hưởng. Lớp trẻ tôn kính cha mẹ, ông bà và cha mẹ đều yêu thương chăm sóc tất cả con cháu của thị tộc.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Giáo án Lịch sử 10 – Ban Cơ bản  1   Giáo viên: Tô Vũ Tuấn Anh             

 


Trường THPT chuyên Quang Trung   Năm học 2009 – 2010

 

Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức học sinh cần nắm vững

Philippines. Tính công bằng - cũng được thể hiện rất rõ.

 Giáo viên có thể kể thêm câu chuyện mảnh vải tặng của nhà dân tộc học với thổ dân Nam Mỹ.

 Qua câu chuyện, giáo viên chốt lại: Nguyên tắc vàng trong xã hội thị tộc là của chung, việc chung, làm chung, thậm chí là ở chung một nhà. Tuy nhiên đây là một đại đồng trong thời kỳ mông muội, khó khăn nhưng trong tương lai chúng ta vẫn có thể xây dựng đại đồng trong thời văn minh - một đại đồng mà trong đó con người có trình độ văn minh cao và quan hệ cộng đồng làm theo năng lực và hưởng theo ,nhu cầu. Điều đó chúng ta có thể thực hiện được - một ước mơ chính đáng mà loài người hướng tới.

Hoạt động 2: Làm việc cá nhân

 - ­Giáo viên nêu câu hỏi: Ta biết đặc điểm của thị tộc. Dựa trên hiểu biết đó, hãy:

 - Định nghĩa thế nào là bộ lạc?

 - Nêu điểm giống và điểm khác giữa bộ lạc và thị tộc?

 HS đọc sách giáo khoa và trả lời. HS khác bổ sung. Giáo viên nhận xét và chốt ý.

 + Bộ lạc là tập hợp một số thị tộc, sống cạnh nhau, có họ hàng với nhau và có chung một nguồn gốc tổ tiên.

 + Điểm giống: Cùng có chung một dòng máu.

 + Điểm khác: Tổ chức lớn hơn (gồm nhiều thị tộc)

    Mối quan hệ trong bộ lạc là sự gắn bó, giúp đỡ nhau, chứ không có quan hệ hợp sức lao động kiếm ăn.

Hoạt động 3: Làm việc theo nhóm

 Giáo viên nêu: Từ chỗ con người biết chế tạo công cụ đá và ngày càng cải tiến để công cụ gọn hơn, sắc hơn, sử dụng có hiệu quả hơn. Không dừng lại ở các công cụ đá, xương, tre gỗ mà người ta phát hiện ra kim loại, dùng kim loại để chế tạo đồ dùng và công cụ lao động. Quá trình tìm thấy kim loại - sử dụng nó như thế nào và hiệu quả của nó ra sao, chia nhóm để tìm hiểu.

 Nhóm 1: Tìm mốc thời gian con người tìm thấy kim loại? Vì sao lại cách xa nhau như thế?

 Nhóm 2: Sự xuất hiện công cụ bằng kim loại có ý nghĩa như thế nào đối với sản xuất?

 HS đọc sách giáo khoa, trao đổi thống nhất ý kiến. Đại diện nhóm trình bày. Các nhóm khác góp ý. Cuối cùng giáo viên nhận xét và chốt ý:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b. Bộ lạc

 

 

 

 

 

 

 

- Bộ lạc là tập hợp một số thị tộc sống cạnh nhau và có cùng một nguồn gốc tổ tiên.

- Quan hệ giữa các thị tộc trong bộ lạc là gắn bó giúp đỡ nhau.

 

2. Buổi đầu của thời đại kim khí

a. Quá trình tìm và sử dụng kim loại.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Giáo án Lịch sử 10 – Ban Cơ bản  1   Giáo viên: Tô Vũ Tuấn Anh             

 


Trường THPT chuyên Quang Trung   Năm học 2009 – 2010

 

Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức học sinh cần nắm vững

 + Quá trình con người tìm và sử dụng kim loại:  Khoảng 5500 năm trước đây, người Tây Á và Ai Cập sử dụng đồng sớm nhất (đồng đỏ).

 Khoảng 4000 năm trước đây, cư dân ở nhiều nơi đã biết dùng đồng thau.

 Khoảng 3000 năm trước đây, cư dân Tây Á và Nam Châu Âu đã biết đúc và dùng đồ sắt.

Giáo viên có thể phân tích và nhấn mạnh: Con người tìm thấy các kim loại kim khí cách rất xa nhau bởi lúc đó điều kiện còn rất khó khăn, việc phát minh mới về kỹ thuật là điều không dễ. Mặc dầu con người đã bước sang thời đại kim khí từ 5500 năm trước đây nhưng trong suốt 1500 năm, kim loại (đồng) còn rất ít, quý nên họ mới dùng chế tạo thành trang sức, vũ khí mà công cụ lao động chủ yếu vẫn là đồ đá, đồ gỗ. Phải đến thời kỳ đồ sắt con người mới chế tạo phổ biến thành công cụ lao động. Đây là nguyên nhân cơ bản tạo nên một sự biến đổi lớn lao trong cuộc sống con người.

 + Sự phát minh ra công cụ kim khí đã có ý nghĩa lớn lao trong cuộc sống lao động: Năng suất lao động vượt xa thời đại đồ đá, khai thác những vùng đất đai mới, cày sâu cuốc bẫm, xẻ gỗ đóng thuyền, xẻ đá làm lâu đài; và đặc biệt quan trọng là từ chỗ bấp bênh, tới chỗ đủ sống tiến tới con người làm ra một lượng sản phẩm thừa thường xuyên.

- Con người tìm và sử dụng kim loại:

+ Khoảng 5500 năm trước đây - đồng đỏ.

+ Khoảng 4000 năm trước đây - đồng thau.

+ Khoảng 3000 năm trước đây - sắt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b. Hệ quả

- Năng suất lao động tăng.

- Khai thác thêm đất đai trồng trọt.

- Thêm nhiều ngành nghề mới.

 

 

Hoạt động 4: Làm việc cả lớp và cá nhân

 Trước tiên giáo viên gợi nhớ lại quan hệ xã hội nguyên thuỷ. Trong xã hội nguyên thuỷ, sự công bằng và bình đẳng là "nguyên tắc vàng" nhưng lúc ấy, con người trong cộng đồng dựa vào nhau vì tình trạng đời sống còn quá thấp. Khi bắt đầu có sản phẩm thừa thì lại không có để đem chia đều cho mọi người. Chính lượng sản phẩm thừa được các thành viên có chức phận nhận (người chỉ huy dân binh, người chuyên trách lễ nghi, hoặc điều hành các công việc chung của thị tộc, bộ lạc) quản lý và đem ra dùng chung, sau lợi dụng chức phận chiếm một phần sản phẩm thừa khi chi cho các công việc chung.

 Giáo viên nêu câu hỏi: Việc chiếm sản phẩm thừa của một số người có chức phận đã tác động đến xã hội nguyên thuỷ như thế nào?

 HS đọc sách giáo khoa trả lời, các HS khác góp ý rồi giáo viên nhận xét và chốt ý.

3. Sự xuất hiện tư hữu và xã hội có giai cấp

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Người lợi dụng chức quyền chiếm của chung tư hữu xuất hiện.

 

 

Giáo án Lịch sử 10 – Ban Cơ bản  1   Giáo viên: Tô Vũ Tuấn Anh             

 


Trường THPT chuyên Quang Trung   Năm học 2009 – 2010

 

Các hoạt động của thầy và trò

Những kiến thức học sinh cần nắm vững

 + Trong xã hội có người nhiều, người ít của cải. Của thừa tạo cơ hội cho một số người dùng thủ đoạn chiếm làm của riêng. Tư hữu xuất hiện trong cộng đồng bình đẳng, không có của cải bắt đầu bị phá vỡ.

 + Trong gia đình cũng thay đổi. Đàn ông làm công việc nặng, cày bừa tạo ra nguồn thức ăn chính và thường xuyên Gia đình phụ hệ xuất hiện.

 + Khả năng lao động của mỗi gia đình cũng khác nhau.

  Giàu nghèo giai cấp ra đời.

  Công xã thị tộc rạn vỡ đưa con người bước sang thời đại có giai cấp đầu tiên - thời cổ đại.

 

 

 

 

 

 

 

- Gia đình phụ hệ thay gia đình mẫu hệ.

 

 

 

 

- Xã hội phân chia giai cấp.

 

4. Sơ kết bài học

-          Thế nào là thị tộc - bộ lạc?

-          Những biến đổi lớn lao của đời sống sản xuất - quan hệ xã hội của thời đại kim khí?

5. Bài tập - Dặn dò về nhà

-          Trả lời câu hỏi:

+ So sánh điểm giống nhau - khác nhau giữa thị tộc và bộ lạc.

+ Do đâu mà tư hữu xuất hiện? Điều này đã dẫn tới sự thay đổi trong xã hội như thế nào?

-          Đọc bài 3:

+ Các quốc gia cổ đại Phương Đông.

+ Ý nghĩa của bức tranh hình 1 trang 11, hình 2 trang 12.

 

 

Giáo án Lịch sử 10 – Ban Cơ bản  1   Giáo viên: Tô Vũ Tuấn Anh             

 

nguon VI OLET