Tiết 36:
AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG?
HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG
I. TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả
a. Cuộc đời
Hoàng Phủ Ngọc Tường là nhà văn gắn bó máu thịt với xứ Huế.
Ông có vốn hiểu biết sâu rộng trên nhiều lĩnh vực, nhất là lịch sử, địa lí, văn hóa Huế.
b. Sự nghiệp
Là nhà văn chuyên về bút kí “một trong mấy nhà văn
viết kí hay nhất của văn học ta hiện nay”- Nguyên Ngọc
Phong cách nghệ thuật:
+ Kết hợp giữa chất trí tuệ và trữ tình
+ Nghị luận sắc bén và tư duy đa chiều
+ Lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm, tài hoa
- Tác phẩm tiêu biểu:
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ: “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” được viết năm 1981, in trong tập sách cùng tên.
b. Vị trí đoạn trích: Thuộc phần thứ nhất của tác phẩm.
c. Thể loại: Bút kí
d. Bố cục của đoạn trích:
-Phần 1: Từ đầu…quê hương xứ sở: Sông Hương dưới góc nhìn địa lí.
-Phần 2: Đoạn cuối: Sông Hương dưới góc nhìn lịch sử, đời thường và thi ca.
II. ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN
1. Sông Hương dưới góc nhìn địa lí
a. Sông Hương vùng thượng lưu

Trước khi về đến vùng châu thổ êm đềm: Sông Hương là bản trường ca của rừng già
+ rầm rộ…, mãnh liệt…., cuộn xoáy như cơn lốc..
+ dịu dàng và say đắm giữa dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên
so sánh, nhân hóa, liên tưởng kì thú; câu văn dài chia 3 vế (vế trước ngắn, vế sau dài) +đt mạnh:
Vẻ đẹp của một sức sống mãnh liệt, dữ dội nhưng cũng dịu dàng, say đắm.
Giữa lòng Trường Sơn: sông Hương như một cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại, bản lĩnh và trí tuệ…
so sánh, nhân hóa, liên tưởng:
Vẻ đẹp hoang dại, phóng khoáng nhưng quyến rũ
Ra khỏi rừng già: sông Hương trở thành người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở.
so sánh, nhân hóa, liên tưởng-SH như 1 đấng sáng tạo, góp phần tạo nên, giữ gìn và bảo tồn văn hóa của một vùng thiên nhiên xứ sở
Vẻ đằm thắm, sâu lắng, dịu dàng
Sông Hương nơi thượng nguồn vừa mang sức sống mãnh liệt, hoang dại, quyến rũ
vừa dịu dàng, đằm thắm.
AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG?
Hoàng Phủ Ngọc Tường
II. ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN
1. Vẻ đẹp tự nhiên của sông Hương
a. Sông Hương ở thượng nguồn
Dòng chảy sông Hương
Cuộc đời người thiếu nữ
II. ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN
1. Vẻ đẹp tự nhiên của sông Hương
b. Sông Hương ở ngoại vi thành phố
- Sông Hương như một người gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại.
Hành trình về xuôi của Sông Hương như “cuộc tìm kiếm có ý thức” người tình mong đợi của cô gái đẹp trong câu chuyện tình yêu nhuốm màu cổ tích.
+ Sông Hương chuyển dòng liên tục, vượt qua nhiều chướng ngại vật để đến với Huế.
Dòng sông tự làm đẹp mình trước khi gặp người yêu
+ Dòng sông mềm như tấm lụa
+ Dòng sông ánh lên mảng phản quang nhiều màu sắc: sáng xanh, trưa vàng, chiều tím
+ Dòng sông mang vẻ đẹp trầm mặc như triết lí, như cổ thi
Bút pháp kể kết hợp với miêu tả
Biện pháp
so sánh, nhân hóa, liên tưởng độc đáo
Từ ngữ giàu hình ảnh…
Vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình, gợi cảm, duyên dáng của sông Hương
Chùa Thiên Mụ
Ngã ba Tuần
Điện Hòn Chén
Nguyệt Biều,
Lương Quán
Dãy Trường Sơn
Trưa vàng
Chiều tím
Cái tôi của Hoàng Phủ Ngọc Tường:
- Tài hoa, uyên bác
- Tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước
Tự hào về dòng sông quê hương, về xứ Huế thân thương và cũng là về non sông đất nước.
Câu 1: Văn bản Ai đã đặt tên cho dòng sông? được viết theo thể loại nào?
A. Tùy bút.
B. Kí sự.
C. Bút kí.
D. Hồi kí.
Đ
LUYỆN TẬP
LUYỆN TẬP
Câu 2: Ngay câu mở đầu văn bản Ai đã đặt tên cho dòng sông? tác giả đã nêu điểm gì đặc biệt của dòng
sông Hương?
A. Quá trình hình thành, kiến tạo của dòng sông qua nhiều thế kỉ.
B. Vẻ đẹp dữ dội, hùng tráng của dòng sông Hương ở đoạn
C. Những bí ẩn về hành trình của dòng sông Hương trước khi xuôi về cố đô Huế.
D. Trong các dòng sông đẹp trên thế giới, chỉ có sông Hương
là thuộc về một thành phố duy nhất - thành phố Huế.
Đ
Câu 3: “Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa cuộc đời của mình như […].”
A. “…một bản trường ca của rừng già, rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác.”
B. “…một cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại.   
C. “…người gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại”.
D.“…người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở”.
Đ
LUYỆN TẬP
Câu 4:Trong đoạn trích “Ai đã đặt tên cho dòng sông” tác giả đã nói đến rừng già liên quan như thế nào với vẻ đẹp sông Hương?
A. Tạo ra nguồn nước dồi dào cho sông Hương.
B. Khiến sông Hương có mùi thơm đặc biệt.
C. Điều tiết dòng chảy để sông Hương trở nên êm đềm, hiền hoà
D. Nguyên nhân của tình trạng lũ lụt ở sông Hương
LUYỆN TẬP
Đ
Câu 5: So sánh hình tượng sông Đà và sông Hương ở thượng nguồn?


LUYỆN TẬP
nguon VI OLET