Chú ý:Đây là bản xem thử online, xin hãy chọn download miễn phí bên dưới để xem bản đẹp dạng .pdf
PHÖÔNG PHAÙP XAÙC ÑÒNH SOÁ LOAÏI KIEÅU GEN TRONG QUAÀN THEÅ  
I. MOÄT LOCUT GEN NAÈM TREÂN NHIEÃM SAÉC THEÅ THÖÔØNG  
1
. Caùch xaùc ñònh  
a) Gen coù r alen  
.
.
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp ñuùng baèng soá alen cuûa gen = r  
2
r!  
r(r 1)  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp baèng soá toå hôïp chaäp 2 töø r alen: C  
r
= 2  
=
!(r 2)!  
2
.
Toång soá loaïi kieåu gen laø toång soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp vaø soá loaïi kieåu gen dò hôïp:  
r(r 1) r(r 1)  
=
r +  
=
2
2
2
. Baøi taäp vaän duïng  
A
B
O
A
B
Baøi 1. Nhoùm maùu A, B, O ôû ngöôøi do caùc alen I , I , I quy ñònh. Trong ñoù I vaø I ñoàng  
troäi vaø troäi hoaøn toaøn so vôùi I . Haõy xaùc ñònh trong quaàn theå: a)Soá loaïi kieåu gen ñoàng  
O
hôïp? b) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp? c) Toång soá loaïi kieåu gen toái ña?  
Giaûi:  
A A  
B B  
O O  
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp = soá alen = 3  
Ñoù laø caùc kieåu gen: I I ; I I ; I I  
r(r 1) 3(3 1)  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp: = C2  
=
=
= 3.  
A B B O  
Ñoù laø caùc kieåu gen: I I ; I I ;  
r
2
2
A O  
I I  
Toång soá loaïi kieåu gen =soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp +soá loaïi kieåu gen dò hôïp =3+3 = 6 hoaëc  
r(r 1)  
3(3 1)  
=
= 6  
2
2
Baøi 2. Moät gen coù 4 alen A> a> a  
1
> a  
2
naèm treân NST thöôøng. Haõy xaùc ñònh trong quaàn  
theå:  
a) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp?  
b) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp? c)Toång soá loaïi kieåu  
gen?  
Giaûi:  
a) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp = soá alen = 4.  
Ñoù laø caùc kieåu gen: AA; aa; a  
1
a
1
; a  
b) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp = C2  
Ñoù laø caùc kieåu gen: Aa; Aa ;  
1
Aa ; aa ; aa ; a  
c) Toång soá loaïi kieåu gen = Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp + Soá loaïi kieåu gen dò hôïp = 4 + 6  
2 2  
a .  
r(r 1) 4(4 1)  
r
=
=
= 6.  
2
2
2
1
2
1 2  
a .  
=
hoaëc  
10  
r(r 1) 4(4 1)  
=
= 10  
2
2
II. MOÄT LOCUT GEN NAÈM TREÂN NHIEÃM SAÉC THEÅ GIÔÙI TÍNH  
A. Moät locut gen naèm treân nhieãm saéc theå giôùi tính X khoâng coù alen töông öùng treân Y.  
1
. Caùch xaùc ñònh  
a) Gen coù r alen  
*
ÔÛ giôùi XX:  
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp ñuùng baèng soá alen cuûa gen = r.  
r(r 1)  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp = C2  
=
r
Toång soá loaïi kieåu gen = r(r 1)  
2
2
*
ÔÛ giôùi XY:  
Soá loaïi kieåu gen = r  
*
Xeùt chung 2 giôùi:  
Toång soá loaïi kieåu gen = soá loaïi kieåu gen ôû giôùi XX + soá loaïi kieåu gen ôû giôùi XY = r +  
r(r 1)  
r(r 3)  
=
2
2
S ki u giao ph i = s ki u gen XX. s KG XY  
Lưu ý: Nếu đề không yêu cầu xác định số kiểu giao phối thì không cần tính riêng từng giới  
r(r 3)  
mà sử dụng luôn công thức chung để tính số kiểu gen là  
2
2
. Baøi taäp vaän duïng  
2
Baøi 1. ÔÛ moät loaøi coân truøng (  XX; ♀ XY). Moät gen coù 4 alen A> a> a > a naèm treân NST  
giôùi tính X khoâng coù alen töông öùng treân Y. Haõy xaùc ñònh trong quaàn theå:  
1
a) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp ôû giôùi ñöïc?  
Giaûi:  
b )Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå?  
a) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp ôû giôùi ñöïc: Giôùi ñöïc coù caëp NST giôùi tính XX, locut gen naèm  
treân NST giôùi tính X khoâng coù alen töông öùng treân Y  soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp = soá  
alen cuûa gen = 4  
b) Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå: = Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi XX + soá loaïi kieåu gen ôû  
giôùi XY  
r(r 1)  
4(4 1)  
=
+ r =  
+ 4 = 14 (kieåu gen)  
2
2
Baøi 2. ÔÛ moät loaøi coân truøng (♀ XX; ♂ XY). Moät gen coù 5 alen naèm treân NST giôùi tính X  
khoâng coù alen töông öùng treân Y. Haõy xaùc ñònh trong quaàn theå:  
a) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp vaø soá loaïi kieåu gen dò hôïp ôû giôùi caùi?  
b) Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi ñöïc?  
c) Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå?  
Giaûi:  
a) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp vaø soá loaïi kieåu gen dò hôïp ôû giôùi caùi:  
Giôùi caùi coù caëp NST giôùi tính XX, locut gen naèm treân NST giôùi tính X khoâng coù alen  
töông öùng treân Y  Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp ôû giôùi caùi = soá alen cuûa gen = 5 vaø soá  
r(r 1)  
5(51)  
loaïi kieåu gen dò hôïp ôû giôùi caùi = C2  
=
=
= 10  
r
2
2
b) Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi ñöïc: Giôùi ñöïc coù caëp NST giôùi tính XY  soá loaïi kieåu gen ôû  
giôùi ñöïc = soá alen cuûa gen = 5  
c) Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå: = soá loaïi kieåu gen ôû giôùi XX + soá loaïi kieåu gen  
ôû giôùi XY  
r(r 1)  
5(5 1)  
=
r +  
= 5 +  
= 20  
2
2
B. Moät locut gen naèm treân nhieãm saéc theå giôùi tính X coù alen töông öùng treân Y.  
. Caùch xaùc ñònh  
a) Gen coù r alen  
1
ÔÛ giôùi XX Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp = r  
r(r 1)  
r(r 1)  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp = C2  
=
 Soá loaïi kieåu gen =  
r
2
2
.
giôùi XY : kieu gen la su ket hop cua cac alen o X va Y voi nhau => so kieu gen = r2  
r(r 1)  
Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå:  
+ r2  
2
.
2. Baøi taäp vaän duïng  
1
Baøi 1. ÔÛ moät loaøi coân truøng (  XX; ♀ XY). Moät locut gen coù 3 alen M> m> m naèm treân  
NST giôùi tính X coù alen töông öùng treân Y. Haõy xaùc ñònh  
a) Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi caùi? Ñoù laø caùc kieåu gen naøo?  
b) Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå?  
Giaûi:  
a) Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi caùi: Giôùi caùi coù caëp NST giôùi tính XY, locut gen naèm treân X coù  
r(r 1)  
3(3 1)  
alen töông öùng treân Y  Soá kieåu gen ôû giôùi caùi laø  
=
= 6  
Ñoù laø caùc  
2
2
M
M
m
m
m1 m1  
M
m
M
m1  
m
m1  
kieåu gen: X Y ; X Y ;X Y ;X Y ;X Y ;X Y .  
b) Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå: sô  
Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå: 6 +9 = 15  
2
́
kiꢀu gen ꢁ giꢂi đꢃc: 3 = 9  
Baøi 2. ÔÛ moät loaøi coân truøng (♀XX; ♂ XY). Moät locut gen coù 5 alen naèm treân NST giôùi tính  
X coù alen töông öùng treân Y. Haõy xaùc ñònh: a)Soá loaïi kieåu gen dò hôïp ôû giôùi caùi? b)Soá loaïi  
kieåu gen ôû giôùi ñöïc? c)Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå?  
Giaûi:  
a) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp ôû giôùi caùi: Locut gen naèm treân X coù alen töông öùng treân Y  
r(r 1)  
5(51)  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp ôû giôùi caùi = C2  
r
=
=
= 10  
2
2
2
b) Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi ñöïc: 5 = 25  
c) Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå:  
r(3r 1)  
= 40  
2
C. Moät locut gen naèm treân nhieãm saéc theå giôùi tính Y khoâng coù alen töông öùng treân X.  
. Caùch xaùc ñònh  
a) Gen coù r alen Soá kieåu gen ôû giôùi XY cuõng chính laø soá alen = r  
. Baøi taäp vaän duïng  
1
2
Baøi 1. ÔÛ moät loaøi coân truøng (♀XX; ♂ XY). Moät locut gen coù 4 alen T, Ts, Tr, t naèm treân  
NST giôùi tính Y khoâng coù alen töông öùng treân X. Haõy xaùc ñònh caùc kieåu gen trong quaàn  
theå?  
Giaûi: Vì locut gen naèm treân nhieãm saéc theå giôùi tính Y khoâng coù alen töông öùng treân X,  
tính traïng chæ bieåu hieän ôû giôùi dò giao töû XY neân chæ ôû giôùi XY môùi xaùc ñònh kieåu gen vaø soá  
T
Ts  
Tr  
t
kieåu gen cuõng chính laø soá alen = 4. Ñoù laø caùc kieåu gen: XY , XY , XY , XY  
Baøi 2. ÔÛ moät loaøi coân truøng (♂ XX; ♀ XY). Moät locut gen coù 10 alen naèm treân NST giôùi  
tính Y khoâng coù alen töông öùng treân X. Haõy xaùc ñònh caùc kieåu gen trong quaàn theå?  
Giaûi: Chæ ôû giôùi XY môùi xaùc ñònh kieåu gen vaø soá kieåu gen cuõng chính laø soá alen = 10.  
D. Moät locut gen naèm treân nhieãm saéc theå giôùi tính X ôû loaøi coù cô cheá xaùc ñònh giôùi tính laø  
XX/XO  
1
. Caùch xaùc ñònh  
a) Gen coù r alen Caùch tính soá kieåu gen trong tröôøng hôïp moät locut gen naèm treân nhieãm  
saéc theå giôùi tính X ôû loaøi coù cô cheá xaùc ñònh giôùi tính laø XX/XO gioáng y heät tröôøng hôïp  
moät locut gen naèm treân nhieãm saéc theå giôùi tính X khoâng coù alen tröông öùng treân Y. Do  
vaäy:  
*
ÔÛ giôùi XX:  
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp ñuùng baèng soá alen cuûa gen = r.  
.
r(r 1)  
.
.
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp = C2  
r
=
2
r(r 1)  
Toång soá loaïi kieåu gen =  
2
*
ÔÛ giôùi XO:  
Soá loaïi kieåu gen = r  
*
Xeùt chung 2 giôùi: Toång soá loaïi kieåu gen = soá loaïi kieåu gen ôû giôùi XX + soá loaïi kieåu gen ôû  
r(r 1)  
giôùi XO =  
+ r  
2
2
. Baøi taäp vaän duïng  
Baøi 1. ÔÛ moät loaøi coân truøng (♀ XO; ♂ XX). Xeùt moät locut gen coù 4 alen B, Bs, Br vaø b naèm  
treân NST giôùi tính X. Haõy xaùc ñònh: Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp ôû giôùi ñöïc? Soá loaïi kieåu  
gen trong quaàn theå?  
Giaûi:  
a) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp ôû giôùi ñöïc:  
Giôùi ñöïc coù caëp NST giôùi tính XX soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp baèng soá alen = 4  
b) Soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå: = Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi XX + soá loaïi kieåu gen ôû  
giôùi XO  
r(r 1)  
4(4 1)  
=
+ r =  
+ 4 = 14  
2
2
Baøi 2. ÔÛ moät loaøi coân truøng (  XO; ♀ XX). Xeùt moät locut gen coù 5 alen C, Cs, Cr, Ct vaø c  
naèm treân NST giôùi tính X. Haõy xaùc ñònh:  
Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi ñöïc?  
Soá loaïi kieåu  
gen trong quaàn theå?  
Giaûi:  
*Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi ñöïc: Giôùi ñöïc coù caëp NST giôùi tính XO  soá loaïi kieåu gen cuõng  
chính baèng soá alen = 5  
Ñoù laø caùc kieåu gen: X O; X O; X O; X O; X O  
C
Cs  
Cr  
Ct  
c
Soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå: Giôùi caùi XX coù soá loaïi kieåu gen = r(r 1)  
=
5(5 1)  
=
*
1
2
2
5
Soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå = Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi XO + soá loaïi kieåu gen ôû giôùi  
XX = 5+15 = 20  
III. HAI LOCUT GEN CUØNG NAÈM TREÂN MOÄT CAËP NHIEÃM SAÉC THEÅ THÖÔØNG  
1
. Caùch xaùc ñònh  
a) Moãi locut coù 2 alen: locut I coù 2 alen(A, a), locut II coù 2 alen(B,b).  
Vì locut I vaø II cuøng naèm treân moät caëp nhieãm saéc theå thöôøng neân ta coù theå xem locut  
I vaø II nhö moät locut (ví duï kí hieäu laø locut D), thì soá alen cuûa locut D laø tích soá giöõa soá alen  
cuûa locut I vaø locut II = 2. 2 = 4. Goïi D  
AB, D = Ab, D = aB, D = ab. Do vaäy:  
1
, D  
2
, D  
3
, D  
4
laàn löôït laø caùc alen cuûa locut D thì D  
1
=
2
3
4
AB Ab  
;
.
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp = soá alen cuûa locut D = 4. Ñoù laø caùc kieåu gen:  
;
AB Ab  
aB ab  
;
aB ab  
= 4  
(4 1)  
= 6  
.
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp = soá toå hôïp chaäp 2 töø 4 alen cuûa locut D: C 2  
4
2
AB AB AB Ab Ab aB  
Ñoù laø caùc kieåu gen: Ab  
;
;
;
;
;
aB ab aB ab ab  
.
.
Toång soá loaïi kieåu gen = soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp + soá loaïi kieåu gen dò hôïp = 4 + 6 = 10  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp hai caëp alen: Locut I coù 1 caëp gen dò hôïp Aa, locut II coù 1 caëp  
AB  
dò hôïp Bb  kieåu gen dò hôïp hai caëp alen laø ab . Tröôøng hôïp gen lieân keát coù xuaát hieän  
theâm kieåu gen dò hôïp cheùo laø Ab . Nhö vaäy coù 2 loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp alen laø ab  
AB  
aB  
Ab  
vaø aB  
.
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen:  
Laø söï toå hôïp caëp gen dò hôïp cuûa locut I vôùi caùc caëp gen ñoàng hôïp cuûa locut II vaø  
ngöôïc laïi.  
Locut I coù 1 caëp gen dò hôïp Aa, locut II coù 2 caëp gen ñoàng hôïp BB vaø bb coù 2 loaïi kieåu  
AB Ab  
gen aB  
;
ab  
Locut II coù 1 caëp gen dò hôïp Bb, locut I coù 2 caëp gen ñoàng hôïp AA vaø aa coù 2 loaïi kieåu  
AB aB  
gen Ab  
;
ab  
Nhö vaäy coù 4 loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen laø: AB  
;
Ab AB aB  
;
;
aB ab Ab ab  
*
Löu yù: Soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen coøn coù theå tính:  
soá loaïi kieåu gen dò hôïp soá loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp alen = 6 2 = 4  
=
b) Moãi locut coù nhieàu alen: locut I coù m alen, locut II coù n alen.  
Locut I vaø II cuøng naèm treân moät caëp nhieãm saéc theå thöôøng ta coù theå xem locut I  
vaø II nhö moät locut ( ví duï kí hieäu laø locut D), thì soá alen cuûa locut D laø tích soá giöõa soá alen  
cuûa locut I vaø locut II = m.n. Do vaäy:  
.
.
.
.
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp = soá alen cuûa locut D = m.n  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp = soá toå hôïp chaäp 2 töø m.n alen cuûa locut D = C mn  
Toång soá loaïi kieåu gen = soá kieåu gen ñoàng hôïp + soá kieåu gen dò hôïp = m.n + C2mn  
2
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp hai caëp alen:  
Locut I coù C2  
caëp gen dò hôïp, locut II coù C  
2
caëp dò hôïp  soá loaïi kieåu gen dò hôïp  
m
n
hai caëp alen = 2.C2  
2
m
. C  
n
(
Löu yù: nhaân 2 vì soá kieåu gen dò hôïp cheùo baèng soá kieåu gen dò hôïp ñoàng).  
.
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen:  
Laø söï keát hôïp caùc caëp gen dò hôïp cuûa locut I vôùi caùc caëp gen ñoàng hôïp cuûa locut II  
vaø ngöôïc laïi.  
Locut I coù C  
2
m
caëp gen dò hôïp, locut II coù n caëp gen ñoàng hôïp  
Locut II coù C2  
caëp gen dò hôïp Bb, locut I coù m caëp gen ñoàng hôïp  
n
soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen laø: n.C2  
+ m.C  
Löu yù: Soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen coøn coù theå tính:  
soá kieåu gen dò hôïp  soá kieåu gen dò hôïp 2 caëp alen = C2mn - 2.C2  
. Baøi taäp vaän duïng  
2
m
n
*
=
m
. C2  
n
2
Baøi 1. Treân moät caëp NST thöôøng xeùt 2 locut gen. Locut thöù nhaát coù 2 alen A vaø a. Locut  
thöù hai coù 3 alen B, B , b. Haõy xaùc ñònh soá kieåu gen vaø lieät caùc kieåu gen ñoù? Soá loaïi kieåu  
gen ñoàng hôïp? Soá loaïi kieåu gen dò hôïp? Toång soá loaïi kieåu gen?  
hôïp hai caëp alen? Soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen?  
Soá loaïi kieåu gen dò  
Giaûi: Theo ñeà, locut I coù m=2 alen (A, a) vaø locut II coù n=3 alen (B, B’,b).  
Coù theå xem locut I vaø II nhö moät locut D vôùi soá alen laø m.n = 3.2 = 6  
1 2 3 4 5 6  
Caùc alen cuûa locut D: D =AB, D =AB’, D =Ab, D =aB, D =aB’, D = ab  
AB AB Ab aB  
a) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp = m.n = 3. 2 = 6 Ñoù laø caùc kieåu gen: AB  
;
;
;
;
;
AB Ab aB  
aBab  
aBab  
;
b) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp = C2mn = 6  
(6 1)  
2
= 15 Ñoù laø caùc kieåu gen:  
AB AB  
;
;
AB  
aB  
ABAb  
AB AB  
;
;
aBab  
AB AB AB AB Ab Ab Ab aB aB aB  
;
;
;
;
;
;
;
;
;
Ab aB aB ab aB aB ab aB ab  
ab  
c) Toång soá loaïi kieåu gen = soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp + soá loaïi kieåu gen dò hôïp = 6 + 15 =  
1 (kieåu gen)  
d) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp hai caëp alen = 2.C  
Locut I coù 1 caëp gen dò hôïp Aa. Locut II coù 3 caëp gen dò hôïp BB’,Bb, B’b  
Toå hôïp caùc caëp gen dò hôïp cuûa locut I vaø II Caùc loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp alen  
2
2
.C2 = 2.C2 .C2  
= 2.1.3 = 6  
n 2 3  
m
AB AB AB  
AB Ab Ab  
; ;  
laø:  
;
;
vaø  
( Toå hôïp caùc caëp gen dò hôïp cuûa töøng locut, sau ñoù suy ra  
aBab  
ab  
aB aB aB  
caùc kieåu gen dò hôïp cheùo)  
e) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen  
2
+ m.C2  
= 3.C2  
+ 2C2  
*
Coù 2 caùch tính:  
Caùch 1: n.C  
m
n
2
3
= 3.1 +2.3 = 9  
Caùch 2: C2mn  2. C2  
Lieät keâ 9 kieåu gen:  
. C  
2
= 15 6 = 9  
m
n
*
Locut I coù 1 caëp gen dò hôïp Aa. Locut II coù 3 caëp gen ñoàng hôïp BB, B’B’ vaø bb  
AB AB Ab  
coù 3 loaïi kieåu gen aB  
;
;
aBab  
Locut II coù 3 caëp gen dò hôïp BB’,Bb, B’b. Locut I coù 2 caëp gen ñoàng hôïp AA vaø aa  
coù 6 loaïi kieåu gen AB  
;
aB AB aB AB aB  
;
;
;
;
AB aB Ab ab Ab  
ab  
AB AB Ab AB aB AB aB AB  
;
aB aB ab AB aB Ab ab Ab  
Nhö vaäy coù 9 loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp gen:  
;
;
;
;
;
;
;
aB  
ab  
Baøi 2. Xeùt 2 locut gen cuøng naèm treân moät caëp NST thöôøng, locut thöù nhaát coù 5 alen, locut  
thöù hai coù 2 alen. Haõy xaùc ñònh:  
*
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp? *Soá loaïi kieåu gen dò hôïp? *Toång soá loaïi kieåu gen?  
*Soá loaïi kieåu gen dò hôïp hai caëp alen? *Soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen?  
Giaûi:  
a) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp = m.n = 5.2 =10  
1
0(10 1)  
b) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp = C2mn = C210  
=
= 45  
2
c) Toång soá loaïi kieåu gen = soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp + soá loaïi kieåu gen dò hôïp = m.n +  
2
C
mn = 10 + 45 = 55  
= 2. 5  
(5 1)  
2
.1 = 20  
d) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp hai caëp alen = 2.C2  
e) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen:  
.C2  
= 2.C2  
.C2  
m
n
5
2
Caùch 1: n.C2  
+ m.C2  
= 2.C2  
+ 5.C2  
= 2. 5  
(5 1)  
+ 5.1 = 25  
m
n
5
2
2
Caùch 2: C2mn - 2.C2  
.C2  
= 45 20 = 25  
m
n
IV. HAI LOCUT GEN NAÈM TREÂN CAËP NHIEÃM SAÉC THEÅ GIÔÙI TÍNH X KHOÂNG COÙ  
ALEN TÖÔNG ÖÙNG TREÂN Y  
1
*
. Caùch xaùc ñònh: Moãi locut coù 2 alen: locut I coù 2 alen(A, a), locut II coù 2 alen(B,b).  
ÔÛ giôùi XX:  
Caùch lyù luaän töông töï nhö tröôøng hôïp hai locut gen naèm treân caëp nhieãm saéc theå thöôøng nhö  
sau:  
Vì locut I vaø II cuøng naèm treân nhieãm saéc theå giôùi tính X neân ta coù theå xem locut I vaø  
II nhö moät locut (ví duï kí hieäu laø locut D), thì soá alen cuûa locut D laø tích soá giöõa soá alen cuûa  
locut I vaø locut II = 2. 2 = 4. Goïi D  
= Ab, D = aB, D = ab. Do vaäy:  
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp = soá alen cuûa locut D = 4. Ñoù laø caùc kieåu gen: XA  
1
, D  
2
, D  
3
, D  
4
laàn löôït laø caùc alen cuûa locut D thì D  
1
= AB,  
D
.
2
3
4
XA  
;
B
B
A
A
a
a
a
a
b
X
b
X
b
; X  
B
X
B
; X  
b
X
= 4  
(4 1)  
2
= 6  
.
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp = soá toå hôïp chaäp 2 töø 4 alen cuûa locut D: C 2  
4
Ñoù laø caùc kieåu gen: XA  
Toång soá loaïi kieåu gen = soá kieåu gen ñoàng hôïp + soá kieåu gen dò hôïp = 4 + 6 = 10  
Soá kieåu gen dò hôïp hai caëp alen:  
XA  
; XA  
Xa  
; XA  
Xa  
; XA  
Xa  
; XA  
Xa  
; Xa  
Xab.  
B
b
B
B
B
b
b
B
b
b
B
.
.
A
a
B
b
Locut I coù 1 caëp gen dò hôïp X X , locut II coù 1 caëp dò hôïp X X  kieåu gen dò hôïp hai  
A
a
caëp alen laø X  
B
X
b
. Tröôøng hôïp gen lieân keát coù xuaát hieän theâm kieåu gen dò hôïp cheùo laø  
A
a
A
a
vaø XA  
a
X
B
X
b
X
B
. Nhö vaäy coù 2 kieåu gen dò hôïp 2 caëp alen laø X  
B
X
b
b
.
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen:  
Laø söï toå hôïp caëp gen dò hôïp cuûa locut I vôùi caùc caëp gen ñoàng hôïp cuûa locut II vaø ngöôïc laïi.  
A
a
B
B
b
b
Locut I coù 1 caëp gen dò hôïp X X , locut II coù 2 caëp gen ñoàng hôïp X X vaø X X  coù 2 loaïi  
A
a
A
a
b
kieåu gen X  
B
X
B
vaø X  
b
X
B
b
A
A
a
a
Locut II coù 1 caëp gen dò hôïp X X , locut I coù 2 caëp gen ñoàng hôïp X X vaø X X  coù 2 loaïi  
A
A
vaø Xa  
a
b
kieåu gen X  
B
X
b
B
X
A
Xa ; XA Xa ; XA XA vaø Xa Xa  
B b b B b B b  
Löu yù: Soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen coøn coù theå tính:  
soá loaïi kieåu gen dò hôïp  soá loaïi kieåu gen dò hôïp hai caëp alen = 6  2 = 4  
ÔÛ giôùi XY:  
Soá loaïi kieåu gen = soá alen cuûa locut D = 4. Goàm caùc kieåu gen: XA  
Nhö vaäy coù 4 loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen laø: X  
B
*
=
*
X
*
Y; XA  
Y;  
B b  
Y; X  
Xeùt chung 2 giôùi: Toång soá loaïi kieåu gen = soá loaïi kieåu gen ôû giôùi XX + soá loaïi kieåu gen ôû  
a
a
b
Y
B
giôùi XY = 10 + 4 =14  
a) Moãi locut coù nhieàu alen: locut I coù m alen, locut II coù n alen.  
*
ÔÛ giôùi XX:  
Töø tröôøng hôïp (a) ôû treân ta cuõng lyù luaän töông töï: Locut I vaø II cuøng naèm treân moät caëp  
nhieãm saéc theå thöôøng  ta coù theå xem locut I vaø II nhö moät locut ( ví duï kí hieäu laø locut D),  
thì soá alen cuûa locut D laø tích soá giöõa soá alen cuûa locut I vaø locut II = m.n. Do vaäy:  
.
.
.
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp = soá alen cuûa locut D = m.n  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp = soá toå hôïp chaäp 2 töø m.n alen cuûa locut D = C2mn  
Toång soá loaïi kieåu gen = soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp + soá loaïi kieåu gen dò hôïp = m.n +  
2
C
mn  
.
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp hai caëp alen:  
Locut I coù C2  
caëp gen dò hôïp, locut II coù C  
2
caëp dò hôïp  soá loaïi kieåu gen dò hôïp  
m
n
hai caëp alen = 2.C2  
2
m
.C  
n
(
Löu yù: nhaân 2 vì soá kieåu gen dò hôïp cheùo baèng soá kieåu gen dò hôïp ñoàng).  
.
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen:  
Laø söï keát hôïp caùc caëp gen dò hôïp cuûa locut I vôùi caùc caëp gen ñoàng hôïp cuûa locut II  
vaø ngöôïc laïi.  
Locut I coù C  
2
m
caëp gen dò hôïp, locut II coù n caëp gen ñoàng hôïp  
Locut II coù C2  
caëp gen dò hôïp Bb, locut I coù m caëp gen ñoàng hôïp  
n
soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen laø: n.C2  
+ m.C  
Löu yù: Soá kieåu gen dò hôïp moät caëp alen coøn coù theå tính:  
soá kieåu gen dò hôïp  soá kieåu gen dò hôïp hai caëp alen = C2mn - 2.C2  
2
m
n
*
=
m
.C2  
n
*
*
ÔÛ giôùi XY: Soá loaïi kieåu gen = soá alen cuûa locut D = m.n  
Xeùt chung 2 giôùi:  
Toång soá loaïi kieåu gen = soá loaïi kieåu gen ôû giôùi XX + soá loaïi kieåu gen ôû giôùi XY = (m.n +  
2
mn) +m.n = 2m.n + C2mn  
C
2
. Baøi taäp vaän duïng  
Baøi 1. ÔÛ moät loaøi coân truøng ( caùi XX; ñöïc XY). Xeùt 2 locut gen cuøng naèm treân NST giôùi  
tính X khoâng coù alen töông öùng treân Y, locut thöù nhaát coù 2 alen B vaø b. Locut thöù hai coù 3  
alen E, E , e.  
*
ÔÛ giôùi caùi, haõy xaùc ñònh soá kieåu gen vaø lieät keâ caùc kieåu gen ñoù? Soá kieåu gen ñoàng hôïp ;  
Soá kieåu gen dò hôïp ; Toång soá kieåu gen ; Soá kieåu gen dò hôïp hai caëp alen; Soá kieåu gen dò hôïp  
moät caëp alen  
*
*
ÔÛ giôùi ñöïc, haõy xaùc ñònh soá kieåu gen vaø lieät keâ caùc kieåu gen ñoù?  
Cho bieát toång soá kieåu gen trong quaàn theå?  
Giaûi: Theo ñeà, locut I coù m =2 alen (B, b), locut II coù n = 3 alen (E, E’,e)  
Coù theå xem locut I vaø II nhö moät locut D vôùi soá alen laø m.n = 3.2 = 6  
Caùc alen cuûa locut D: D  
a) ÔÛ giôùi caùi:  
1
=BE, D  
2
=BE’, D  
3
=Be, D  
4
=bE, D  
5
=bE’, D  
6
= be  
B
XB  
; XBE’XBE’  
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp = soá alen cuûa locut D = 6 Ñoù laø caùc kieåu gen: X  
E
E
;
B
B
b
b
b
b
b
b
X
e
X
e
X
e
; X  
E
X
E
; X E’  
X
E’ ;X  
e
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp = soá toå hôïp chaäp 2 töø m.n alen cuûa locut D = C2mn = 6  
(6 1)  
2
= 15  
B
XBE’; X  
B
B
B
b
B
XbE’; XB  
e
Xbe ; XBE’XB  
; XBE’Xb ; XBE’XbE’  
Ñoù laø caùc kieåu gen: X  
E
E
X
e
; X  
E
X
E
; X  
X
E
E
e
E
;
B
b
B
b
B
b
E’; XB  
b
b
b
b
b
b
E’Xb  
X
E’  
X
e
X
e
X
E
; X  
e
X
e
X
e;  
X
E
X
E’; X  
E
X
e;  
.
Toång soá loaïi kieåu gen = soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp + soá loaïi kieåu gen dò hôïp = m.n +  
2
C
mn = 6 + 15= 21  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp hai caëp alen = 2.C  
2
.C2  
e
Locut I coù 1 caëp gen dò hôïp X X , locut II coù 3 caëp dò hôïp X X , X X , X X  
= 2.C2 .C2  
= 2.3.1 = 6  
n 3 2  
E E’ E e  
.
m
B
b
E’  
Toå hôïp caùc caëp gen dò hôïp cuûa locut I vaø II  Caùc kieåu gen dò hôïp 2 caëp alen laø  
XB  
b
X
B
b
B
X
b
vaø XBE’  
X
b
B
b
B
b
X E’ (3 kieåu gen sau laø kieåu gen dò hôïp cheùo  
E
X
E’,  
E
X
e
; X E’  
e
E
; X  
e
X
E
; X  
e
suy ra töø 3 kieåu gen dò hôïp ñoàng phía tröôùc)  
.
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp alen:  
*
Coù 2 caùch tính:  
2
+ m.C2  
= 2.C2  
+ 3C2  
Caùch 1: n.C  
m
n
3
2
= 3.2 +3.1 = 9  
Caùch 2: C2mn  2. C2  
. C  
2
= 15 6 = 9  
m
n
*
Lieät keâ 9 loaïi kieåu gen:  
B
b
E
E
E’ E’  
e
e
Locut I coù 1 caëp gen dò hôïp X X . Locut II coù 3 caëp gen ñoàng hôïp X X , X x , X X  
b
B
b
B
b
e
coù 3 loaïi kieåu gen XB  
E
X
E
; X E’  
X
E’; X  
e
X
E
E’  
E
e
E’  
e
B
B
Locut II coù 3 caëp gen dò hôïp X X , X X , X X . Locut I coù 2 caëp gen ñoàng hôïp X X ,  
b
b
X X  
coù 6 loaïi kieåu gen XB  
E
XBE’; XB  
E
XB  
e
; XBE’ XB  
e
; Xb  
E
XbE’; Xb  
E
Xb  
e
; XbE’ Xb  
e
Nhö vaäy coù 9 loaïi kieåu gen dò hôïp moät caëp gen laø:  
B
b
B
b
E’; XB  
b
B
B
E’; XB  
B
; X E’ XB  
B
; Xb  
XbE’; Xb  
Xb ; XbE’ Xb  
E e e  
X
E
X
E
; X E’  
X
e
X
e
; X  
E
X
E
X
e
e
E
b) ÔÛ giôùi ñöïc: Soá loaïi kieåu gen baèng soá toå hôïp alen cuûa 2 locut = m.n = 3.2 = 6  
Ñoù laø caùc kieåu gen: XB  
Y; XBE’Y; XB  
b
Y; X E’Y; X  
b
b
Y
E
e
Y; X  
E
e
c) Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå = Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi ñöïc XY + soá loaïi kieåu  
gen ôû giôùi caùi XX  
2m.n + C mn = 2.6 + C2  
2
= 27  
=
6
Baøi 2. ÔÛ moät loaøi , con caùi coù caëp NST giôùi tính XX, con ñöïc coù caëp NST giôùi tính XY. Xeùt  
locut gen cuøng naèm treân NST giôùi tính X khoâng coù alen töông öùng treân Y, locut thöù nhaát  
coù 6 alen, locut thöù hai coù 3 alen. Haõy xaùc ñònh:  
Soá loaïi kieåu gen coù theå coù ôû caù theå caùi ? *Soá loaïi kieåu gen dò hôïp veà 2 caëp gen ôû caù theå  
caùi ?  
2
*
*
Soá loaïi kieåu gen toái ña trong quaàn theå?  
Giaûi:Theo ñeà, soá alen cuûa 2 locut laàn löôït laø m = 6 vaø n = 3  
a) Soá loaïi kieåu gen coù theå coù ôû caù theå caùi:  
2
Toång soá loaïi kieåu gen = soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp + soá loaïi kieåu gen dò hôïp = mn + C mn  
=
2
1
8 + C 18 = 18 + 153 = 171  
2
.C2 = 2. C2 .C2  
m n 6 3  
b) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp veà 2 caëp gen ôû caù theå caùi: 2. C = 2. 15.3 = 90  
c) Soá loaïi kieåu gen toái ña trong quaàn theå: Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi ñöïc XY = m.n = 18  
Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå = soá loaïi kieåu gen ôû giôùi ñöïc XY + soá loaïi kieåu gen ôû  
giôùi caùi XX = 18 + 171 = 189  
hoaëc söû duïng coâng thöùc: 2m.n + C mn = 2. 6.3 + C218 = 36 + 153 = 189)  
2
(
V. HAI HOAËC NHIEÀU LOCUT GEN NAÈM TREÂN CAÙC CAËP NHIEÃM SAÉC THEÅ TÖÔNG  
ÑOÀNG KHAÙC NHAU.  
1
. Caùch xaùc ñònh  
Khi caùc locut gen naèm treân caùc caëp NST töông ñoàng khaùc nhau thì chuùng coù söï phaân li  
ñoäc laäp vaø toå hôïp töï do trong quaù trình phaùt sinh giao töû cuõng nhö trong quaù trình thuï  
tinh taïo hôïp töû. Vì vaäy, ñeå xaùc ñònh soá loaïi kieåu gen, ta cöù xeùt rieâng soá kieåu gen öùng vôùi  
töøng caëp NST roài sau ñoù thöïc hieän pheùp tính nhaân caùc keát quaû ñaõ coù. Caùch xaùc ñònh soá  
kieåu gen öùng vôùi töøng caëp NST ñaõ trình baøy ôû caùc phaàn ôû treân ( muïc I IV).  
Trong tröôøng hôïp ñoàng thôøi xeùt locut gen naèm treân NST giôùi tính vaø locut gen naèm  
treân NST thöôøng thì coù theå tính soá loaïi kieåu gen chung cuûa töøng giôùi (baèng caùch xeùt rieâng  
soá loaïi kieåu gen öùng vôùi töøng caëp NST roài sau ñoù thöïc hieän pheùp tính nhaân caùc keát quaû ñaõ  
coù). Sau ñoù tính soá loaïi kieåu gen toái ña trong quaàn theå baèng caùch thöïc hieän pheùp tính coäng  
cho caùc loaïi kieåu gen chung ôû 2 giôùi.  
2
. Baøi taäp vaän duïng  
Baøi 1. Xeùt 2 locut gen naèm treân 2 caëp NST thöôøng khaùc nhau, locut thöù nhaát coù 2 alen (A,  
a); locut thöù hai coù 3 alen (B, B’, b). Haõy cho bieát:  
a) Soá loaïi kieåu gen toái ña trong quaàn theå?  
b) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp veà 2 caëp gen? Ñoù laø nhöõng kieåu gen naøo?  
c) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp gen? Ñoù laø nhöõng kieåu gen naøo?  
d) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 1 caëp gen? Ñoù laø nhöõng kieåu gen naøo?  
Giaûi:  
Theo ñeà, locut (I) coù soá alen laø m = 2 (A, a) vaø locut (II) coù soá alen laø n = 3 (B, B’, b).  
Chuùng phaân li ñoäc laäp vôùi nhau.  
a) Soá loaïi kieåu gen toái ña trong quaàn theå:= Soá loaïi kieåu gen locut (I) x soá loaïi kieåu gen  
locut (II)  
m(m 1)  
n(n 1)  
=
x
= 3 x 6 = 18  
2
2
b) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp veà 2 caëp gen:  
soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (I) x soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (II) =  
m x n = 2 x 3 = 6  
=
*
Lieät keâ caùc kieåu gen:  
Locut (I) coù 2 kieåu gen ñoàng hôïp (AA, aa); locut (II) coù 3 kieåu gen ñoàng hôïp (BB,B’B’, bb)  
Caùc kieåu gen ñoàng hôïp veà 2 gen laø: AABB; AAB’B’; AAbb; aaBB; aaB’B’; aabb  
c) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp gen:  
2
m
soá loaïi kieåu gen dò hôïp cuûa locut (I) x soá loaïi kieåu gen dò hôïp cuûa locut (II) = C x  
2 2  
x C = 1 x 3 = 3  
Lieät keâ caùc kieåu gen:  
=
= C  
*
C2  
n
2
3
Locut (I) coù 1 kieåu gen dò hôïp (Aa); locut thöù hai coù 3 kieåu gen dò hôïp (BB’,Bb, B’b)  Caùc  
kieåu gen dò hôïp veà 2 caëp gen laø: Ñoù laø caùc kieåu gen: AaBB’; AaBb; AaB’b  
d) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 1 caëp gen?  
Caùch 1: = Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (I) x soá loaïi kieåu gen dò hôïp cuûa locut (II ) +  
2
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (II) x soá loaïi kieåu gen dò hôïp cuûa locut (I) = m. C  
n
+ n.  
2
2
+ 3. C2  
C
m
= 2. C  
3
2
= 2.3 + 3.1 = 9  
Caùch 2: = Toång soá loaïi kieåu gen  (soá loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp gen + soá loaïi kieåu gen  
ñoàng hôïp) = 18  (3+6) = 9  
Lieät keâ caùc kieåu gen: Locut (I) coù 1 kieåu gen dò hôïp (Aa); locut (II) coù 3 kieåu gen ñoàng  
hôïp (BB,B’B’, bb)  
coù 3 loaïi kieåu gen AaBB; AaB’B’; Aabb  
Locut (II) coù 3 kieåu gen dò hôïp (BB’, Bb, B’b); locut (I) coù 2 kieåu gen ñoàng hôïp (AA, aa)  
coù 6 loaïi kieåu gen AABB’; AABb; AAB’b; aaBB’; aaBb; aaB’b  
Nhö vaäy coù 9 loaïi kieåu gen dò hôïp 1 caëp gen laø: AaBB; AaB’B’; Aabb; AABB’; AABb;  
AAB’b; aaBB’; aaBb; aaB’b  
Baøi 2. Xeùt 2 locut gen, locut thöù nhaát coù 3 alen naèm treân caëp NST thöôøng soá 1; locut thöù  
hai coù 4 alen naèm treân caëp NST thöôøng soá 5. Haõy cho bieát: *Soá kieåu gen toái ña trong quaàn  
theå? *Soá kieåu gen ñoàng hôïp veà 2 caëp gen? * Soá kieåu gen dò hôïp 2 caëp gen? *Soá kieåu gen dò  
hôïp 1 caëp gen?  
Giaûi:Theo ñeà, locut (I) coù soá alen laø m = 3 vaø locut (II) coù soá alen laø n = 4.  
a) Soá loaïi kieåu gen toái ña trong quaàn theå: = Soá loaïi kieåu gen locut (I) x soá loaïi kieåu gen  
locut (II)  
m(m 1)  
n(n 1)  
=
x
= 6 x 10 = 60  
2
2
b) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp veà 2 caëp gen:  
soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (I) x soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (II) =  
=
m x n = 3 x 4 = 12  
c) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp gen:  
2
m
soá loaïi kieåu gen dò hôïp cuûa locut (I) x soá loaïi kieåu gen dò hôïp cuûa locut (II) = C x  
2 2  
x C = 3 x 6 = 18  
=
= C  
C2  
n
3
4
d) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 1 caëp gen:  
Caùch 1: = Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (I) x Soá loaïi kieåu gen dò hôïp cuûa locut  
II ) + Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (II) x Soá loaïi kieåu gen dò hôïp cuûa locut (I) = m.  
(
2
2
C
n
+ n. C  
m
= 3. 6 + 4. 3 = 18 + 12 = 30  
Caùch 2: = Toång soá loaïi kieåu gen  (soá loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp + soá loaïi kieåu gen ñoàng  
hôïp) = 60  ( 12+18) = 30  
Baøi 3. ÔÛ moät loaøi coân truøng ( con caùi XX, con ñöïc XY). Xeùt 2 locut gen, locut thöù nhaát (I)  
coù 2 alen (A, a) naèm treân caëp NST thöôøng soá 1; locut thöù hai (II) coù 2 alen (B, b) naèm treân  
caëp NST giôùi tính X, khoâng coù alen töông öùng treân Y. Haõy cho bieát: *Soá loaïi kieåu gen toái  
ña veà 2 locut gen treân ôû giôùi ñöïc? Lieät keâ? *Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 2 locut gen treân ôû  
giôùi caùi? Lieät keâ? *Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 2 locut gen trong quaàn theå?  
Giaûi: Loaøi coân truøng: con caùi XX, con ñöïc XY  
Theo ñeà, locut (I) coù soáù alen laø m =2 (A, a), treân NST thöôøng.  
Locut (II) coù soá alen laø n = 2 (B, b), treân NST X, khoâng coù alen treân Y  
a) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 2 locut gen treân ôû giôùi ñöïc XY:  
m(m 1)  
=
Soá loaïi kieåu gen ôû locut (I) x Soá loaïi kieåu gen XY cuûa locut (II) =  
x n = 3 x 2  
2
=
6
B
*
Lieät keâ: Locut (I) coù 3 loaïi kieåu gen: AA, Aa, aa; locut (II) coù 2 loaïi kieåu gen XY: X Y  
b
vaø X Y  
B B B b b b  
coù 6 loaïi kieåu gen laø: AAX Y; AaX Y; aaX Y; AAX Y; AaX Y; aaX Y  
b) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 2 locut gen treân ôû giôùi caùi XX:  
Soá loaïi kieåu gen ôû locut (I) x soá loaïi kieåu gen XX cuûa locut (II) =  
x 3 = 9  
m(m 1)  
n(n 1)  
=
x
=
2
2
3
*
Lieät keâ: Locut (I) coù 3 loaïi kieåu gen: AA, Aa, aa; locut (II) coù 3 loaïi kieåu gen XX:  
B b b b  
B
B
X X , X X , X X  
B
B
B
b
b
b
B
B
B
b
b
b
coù 9 loaïi kieåu gen laø: AAX X ; AAX X ; AAX X ; AaX X ; AaX X ; AaX X ;  
B
B
B
b
b
b
aaX X ; aaX X ; aaX X  
c) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 2 locut gen trong quaàn theå:  
Caùch 1: = Soá loaïi kieåu gen veà 2 gen treân ôû giôùi ñöïc XY + soá loaïi kieåu gen veà 2 gen treân ôû  
giôùi caùi XX = 6 + 9 = 15  
Caùch 2: = Soá loaïi kieåu gen ôû locut (I) x Soá loaïi kieåu gen ôû locut (II) khi xeùt caû 2giôùi=  
m(m 1)  
n(n 1)  
.
[n +  
] = 3.5 = 15  
2
2
Baøi 4. ÔÛ moät loaøi coân truøng ( con ñöïc XX, con caùi XY). Xeùt 2 locut gen, locut thöù nhaát (I)  
coù 3 alen naèm treân caëp NST thöôøng soá 3; locut thöù hai (II) coù 4 alen naèm treân caëp NST  
giôùi tính X, khoâng coù alen töông öùng treân Y. Haõy cho bieát:  
*Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 2 caëp gen ôû giôùi caùi? *Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp gen ôû giôùi  
ñöïc?  
*
Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 2 locut gen trong quaàn theå?  
Giaûi: Loaøi coân truøng: con caùi XY, con ñöïc XX  
Theo ñeà, locut (I) coù soáù alen laø m =3, treân NST thöôøng. Locut (II) coù soá alen laø n = 4, treân  
NST X, khoâng coù alen treân Y  
a) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 2 caëp gen treân ôû giôùi caùi (XY):  
m(m 1)  
. n = 6.4 =  
=
Soá loaïi kieåu gen ôû locut (I) x soá loaïi kieåu gen XY cuûa locut (II) =  
2
2
4
b) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp gen treân ôû giôùi ñöïc:  
=
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp ôû locut (I) x soá loaïi kieåu gen XX dò hôïp ôû locut (II)= C2 .C2  
=
m n  
m(m 1) n(n 1)  
.
= 3.6 = 18  
2
2
c) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 2 locut gen treân trong quaàn theå:  
Caùch 1: = soá loaïi kieåu gen veà 2 gen ôû giôùi caùi XY + soá loaïi kieåu gen veà 2 gen ôû giôùi ñöïc  
XX  
m(m 1) n(n 1)  
3(31) 4(4 1)  
Maø soá loaïi kieåu gen veà 2 gen ôû giôùi ñöïc XX laø:  
.
=
.
= 6.10 =  
2
2
2
2
60  
Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 2 locut gen trong quaàn theå = 24 + 60 = 84  
Caùch 2: = Soá loaïi kieåu gen ôû locut (I) x Soá loaïi kieåu gen ôû locut (II) khi xeùt caû 2 giôùi  
m(m 1)  
n(n 1)  
=
.[n +  
] = 6.14 = 84  
2
2
Baøi 5. Xeùt 3 locut gen, locut thöù nhaát (I) coù 2 alen (A, a) vaø locut thöù hai (II) coù 2 alen (B,  
b) cuøng naèm treân caëp NST thöôøng soá 1; locut thöù ba (III) coù 2 alen (D, d) naèm treân caëp  
NST thöôøng soá 5. Haõy cho bieát: *Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp veà 3 caëp gen treân? Lieät keâ?  
*Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 3 caëp gen treân? Lieät keâ? *Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 3 locut gen  
trong quaàn theå?  
Giaûi:Theo ñeà, locut (I) coù soá alen laø m =2 (A,a); locut (II) coù soá alen laø n =2 (B, b); lieân keát  
treân moät caëp NST thöôøng.  
Locut (III) soá alen laø r = 2, treân moät NST thöôøng khaùc.  
a) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp veà 3 caëp gen treân:  
soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (I, II) x soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (III)=  
=
m.n.r = 2.2.2 =8  
AB  
AB  
Ab  
Ab  
aB  
aB  
ab  
ab  
AB  
Ab  
aB  
aB  
ab  
ab  
*
Lieät keâ:  
DD;  
DD;  
DD;  
DD; AB dd; Ab dd;  
dd;  
dd  
b) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 3 caëp gen treân:  
=
=
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp gen cuûa locut (I, II) x soá loaïi kieåu gen dò hôïp cuûa locut (III)  
2 2  
.C .C = 2.1.1.1 = 2  
2.C2  
Lieät keâ:  
m
n
r
AB  
Ab  
Dd vaø aB Dd  
*
ab  
c) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 3 locut gen treân:  
=
Soá loaïi kieåu gen cuûa locut (I, II) x soá loaïi kieåu gen cuûa locut (III) = [m.n +  
r(r 1)  
C2mn].  
= 10.3 = 30  
2
Baøi 6. Xeùt 3 locut gen, locut thöù nhaát (I) coù 3 alen naèm treân caëp NST thöôøng soá 1. Locut  
thöù hai (II) coù 2 alen vaø locut thöù ba (III) coù 5 alen cuøng naèm treân caëp NST thöôøng soá 7.  
Haõy cho bieát:*Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp veà 3 caëp gen treân?  
*Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 3 caëp gen treân? *Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 3 locut gen trong  
quaàn theå?  
Giaûi:Theo ñeà, locut (I) coù soá alen laø r =3, treân NST thöôøng.  
Locut (II) coù soá alen laø m =2, locut (III) coù soá alen laø n = 5, lieân keát treân moät NST thöôøng  
khaùc, PL ñoäc laäp vôùi locut (I).  
a) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp veà 3 caëp gen treân:  
=
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (I) x Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (II, III)  
r.m.n = 3.2.5 =30  
b) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 3 caëp gen treân:  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp cuûa locut (I) x Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp gen cuûa locut (II,  
=
=
III)  
=
C2 .2.C2 .C2 = C2 .2.C2 .C2  
= 3.2.1.10 = 60  
r m n 3 2 5  
c) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 3 locut gen treân: = Soá loaïi kieåu gen cuûa locut (I) x Soá loaïi  
kieåu gen cuûa locut (II, III)  
r(r 1)  
3(31)  
=
.[m.n + C2mn] =  
.[2.5 + C210 ] = 6.[10 + 45] = 330  
2
2
Baøi 7. ÔÛ moät loaøi coân truøng ( con ñöïc XY, con caùi XX). Xeùt 3 locut gen, locut thöù nhaát (I)  
coù 2 alen (A, a) naèm treân NST giôùi tính X, khoâng coù alen töông öùng treân Y. Locut thöù hai  
(
II) coù 2 alen (B, b) vaø locut thöù ba (III) coù 2 alen (D, d) cuøng naèm treân NST thöôøng soá 5.  
Haõy cho bieát:  
a) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 3 locut gen ôû giôùi ñöïc?  
b) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp veà 3 caëp gen treân ôû giôùi caùi? Lieät keâ?  
c) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 3 caëp gen treân ôû giôùi caùi? Lieät keâ?  
d) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 3 locut gen trong quaàn theå?  
Giaûi: Loaøi coân truøng: con ñöïc XY, con caùi XX  
Theo ñeà, locut (I) coù r = 2 alen (A, a), treân X khoâng coù alen treân Y.  
Locut (II) coù m = 2 alen (B, b), locut (III) coù n =2 alen ( D, d), lieân keát treân moät caëp  
NST thöôøng.  
a) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 3 locut gen ôû giôùi ñöïc:  
Soá loaïi kieåu gen XY cuûa locut (I) x Soá loaïi kieåu gen cuûa locut (II, III) = r(mn + C mn) =  
[4 +6] = 20  
b) Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp veà 3 caëp gen treân ôû giôùi caùi XX:  
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp XX cuûa locut (I) x soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut (II,  
2
=
2
=
III) = r.m.n = 2.2.2 = 8  
BD  
BD  
Bd  
Bd  
bD  
bd  
BD  
BD  
Bd  
Bd  
bD  
bD  
bd  
bd  
A
A
A
A
; X XA ; X XA ; X X  
A
A
a
a
a
a
a
a
a
a
*
Lieät keâ: X X  
; X X  
; X X  
; X X  
; X X  
bD  
bd  
c) Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 3 caëp gen treân ôû giôùi caùi XX:  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp XX cuûa locut (I) x Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp gen cuûa locut (II,  
=
III)  
=
*
C2  
Lieät keâ:  
r
. 2.C2  
m
.C2  
n
. = C2  
2
. 2.C2  
2
.C2  
2
Bd  
= 1.2.1.1 = 2  
BD  
bd  
X Xa  
A
; X Xa  
A
bD  
d) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 3 locut gen trong quaàn theå  
=
Soá loaïi kieåu gen cuûa locut (I) x Soá loaïi kieåu gen cuûa locut (II, III) = [r + r(r 1) ].[m.n  
2
+
C2mn] = 5.10 = 50  
Baøi 8. ÔÛ moät loaøi coân truøng ( con caùi XY, con ñöïc XX). Xeùt 3 locut gen, locut thöù nhaát (I)  
coù 3 alen vaø locut thöù hai (II) coù 4 alen, cuøng naèm treân caëp NST thöôøng soá 2. Locut thöù ba  
(
*
III) coù 3 alen naèm treân NST giôùi tính X, khoâng coù alen töông öùng treân Y. Haõy cho bieát:  
Soá kieåu gen toái ña veà 3 locut gen ôû giôùi ñöïc? *Soá kieåu gen toái ña veà 3 locut gen ôû giôùi caùi?  
Giaûi:Loaøi coân truøng ( con caùi XY, con ñöïc XX).  
Theo ñeà, locut (I) coù m = 3 alen; locut (II) coù n = 4 alen, lieân keát treân moät caëp NST  
thöôøng.  
Locut (III) coù r = 3 alen, treân X khoâng coù alen treân Y.  
a) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 3 locut gen ôû giôùi ñöïc XX:  
=
=
Soá loaïi kieåu gen cuûa locut (I, II) x Soá loaïi kieåu gen XX cuûa locut (III)  
r(r 1)  
3(31)  
(mn + C2mn).  
= (3.4 + C212).  
= (12+ 66).6 = 468  
2
2
b) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 3 locut gen ôû giôùi caùi XY:  
Soá loaïi kieåu gen cuûa locut (I, II) x Soá loaïi kieåu gen XY cuûa locut (III) = (mn + C mn).r  
(12+ 66).3 = 234  
2
=
=
Baøi 9. ÔÛ moät loaøi coân truøng ( con caùi XX; con ñöïc XY). Xeùt 3 locut gen, locut thöù nhaát (I)  
coù 2 alen vaø locut thöù hai (II) coù 3 alen cuøng naèm treân NST giôùi tính X khoâng coù alen  
töông öùng treân Y; locut thöù ba (III) coù 3 alen, naèm treân caëp NST thöôøng soá 4.  
*
ÔÛ giôùi caùi,haõy xaùc ñònh: Soá kieåu gen ñoàng hôïpveà 3caëp gen? Soá kieåu gen dò hôïp veà 3caëp  
gen?Toångsoá kieåu gen ôû giôùi caùi?  
*
Soá kieåu gen toái ña veà 3 caëp gen ôû giôùi ñöïc? * Cho bieát toång soá kieåu gen trong quaàn theå?  
Giaûi:Loaøi coân truøng ( con caùi XX; con ñöïc XY).  
Theo ñeà, locut (I) coù m =2 alen; locut (II) coù n = 3 alen, lieân keát treân X khoâng coù alen  
treân Y.  
Locut (III) coù r = 3 alen, treân NST thöôøng.  
a) ÔÛ giôùi caùi XX:  
.
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp veà 3 caëp gen:  
Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp XX cuûa locut (I, II) x Soá loaïi kieåu gen ñoàng hôïp cuûa locut  
III) = m.n.r = 2.3.3 = 18  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp veà 3 caëp gen:  
Soá loaïi kieåu gen dò hôïp 2 caëp gen cuûa locut (I, II) x Soá loaïi kieåu gen dò hôïp cuûa locut  
=
(
.
=
(
III)  
=
2.C2  
m
.C2  
n
.C2  
r
= 2.C2  
2
.C2  
3
.C2  
3
= 2.1.3.3 = 18  
.
Toång soá loaïi kieåu gen ôû giôùi caùi:  
r(r 1)  
2
=
=
Soá loaïi kieåu gen XX ôû locut (I, II) x Soá loaïi kieåu gen cuûa locut (III) = (m.n + C mn).  
2
). 3  
(3 1)  
2
= 21.6 = 126  
(3.2 + C2  
6
b) Soá loaïi kieåu gen toái ña veà 3 caëp gen ôû giôùi ñöïc XY:  
Soá loaïi kieåu gen XY cuûa locut (I, II) x Soá loaïi kieåu gen cuûa locut (III) = m.n.  
2.3.6 = 36  
c) Toång soá loaïi kieåu gen trong quaàn theå:  
Caùch 1: = Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi ñöïc XY + Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi caùi XX = 126 +  
6 = 162  
r(r 1)  
=
2
=
3
Caùch 2: = Soá loaïi kieåu gen cuûa locut (I, II) x Soá loaïi kieåu gen cuûa locut (III)  
r(r 1)  
= (2.2.3 + C2  
).6 = (12+15).6 = 162  
6
=
(2m.n + C2mn).  
2
Baøi 10. ÔÛ moät loaøi coân truøng ( con caùi XX; con ñöïc XY). Xeùt 3 locut gen, locut thöù nhaát (I)  
coù 2 alen vaø locut thöù hai (II) coù 5 alen cuøng naèm treân NST giôùi tính X khoâng coù alen  
töông öùng treân Y; locut thöù ba (III) coù 3 alen, naèm treân NST Y, khoâng coù alen treân X. Haõy  
xaùc ñònh: *Soá loaïi kieåu gen toái ña ôû giôùi caùi?  
*
Soá loaïi kieåu gen toái ña ôû giôùi ñöïc? *Toång soá loaïi kieåu gen toái ña trong quaàn theå?  
Giaûi:Loaøi coân truøng ( con caùi XX; con ñöïc XY).  
Theo ñeà, locut (I) coù m =2 alen, locut (II) coù n =5 alen, lieân keát treân X khoâng coù alen  
treân Y.  
Locut (III) coù r = 3 alen, treân Y khoâng coù alen treân X.  
Soá loaïi kieåu gen toái ña ôû giôùi caùi XX: Vì giôùi caùi khoâng coù NST Y chæ xeùt locut (I) vaø (II)  
soá loaïi kieåu gen ôû giôùi caùi = m.n + C2mn = 5.2 + C210 = 55  
Soá loaïi kieåu gen toái ña ôû giôùi ñöïc XY: Vì giôùi ñöïc coù NST Y  loaïi kieåu gen phaûi xeùt caû 3  
locut.  
Soá loaïi kieåu gen theo locut (I, II) lieân keát treân X= m.n = 2.5 = 10  
Soá loaïi kieåu gen theo locut (III) treân Y = r = 3  
Vì NST X vaø Y phaân li ñoäc laäp soá loaïi kieåu gen toái ña ôû giôùi ñöïc = 10.3 = 30  
Toång soá loaïi kieåu gen toái ña trong quaàn theå: = Soá loaïi kieåu gen ôû giôùi caùi + Soá kieåu gen ôû  
giôùi ñöïc = 55 + 30 = 85  
dị hợp của gen C2  
.
n
Ví dụ: Trong cơ thể có 4 cặp gen nằm trên 4 cặp NST tương đồng, cơ thể bố có  
cặp gen dị hợp, 1 cặp gen đồng hợp. còn mẹ thì ngược lại. Có bao nhiêu kiểu  
3
giao phối có thể xáy ra?  
A. 64 B.16 C.256 D.32  
Giải:  
C1: Giải theo cách liệt kê các kiểu gen có thể có của cơ thể bố mẹ sau đó nhân  
lại với nhau:  
+
Xét cơ thể bố: có 3 cặp gen dị hợp, 1 đồng hợp => các kiểu gen có thể có:  
AaBbCcDD AaBbCcdd; AaBbCCDd AaBbccDd; AaBBCcDd AabbCcDd;  
AABbCcDd aaBbCcDd  
Vậy có tất cả là 8 trường hợp có thể xảy ra  
4
!
1
4
1
1
A  C 2   
2  42  8  
Số kiểu gen có thể có của cơ thể bố là:  
4 1  
   
!.1!  
+
Xét cơ thể mẹ: có 1 cặp dị hợp, 3 cặp đồng hợp=> các kiểu gen có thể có:  
AaBBCCDD AabbCCDD; AaBBCCdd AabbCCdd; AaBBccDD AabbccDD;  
AaBBccdd Aabbccdd  
Nếu ta giả định Aa là cặp gen dị hợp còn 3 cặp gen còn lại đồng hợp thì ta liệt  
kê được 8 kiểu gen, sau đó ta thay đổi vai trò dị hợp cho 3 cặp gen còn lại. Lúc  
đó, số kiểu gen có thể có của cơ thể mẹ là: 8 . 4 = 32  
4
!
3
4
3
3
B  C 2   
2  48  32  
Số kiểu gen có thể có của cơ thể mẹ là:  
4 3  
!.3!  
Suy ra, số kiểu giao phối là: 8 . 32 = 256=>chọn đáp án C  
Bài tập tính số loại kiểu gen trong quần thể  
VÍ DỤ 1: Ở người gen a: quy định mù màu; A: bình thường. Các gen này nằm trên  
NST X không có alen trên NST Y. Gen quy định nhóm máu nằm trên NST thường  
A
B
O
có 3 alen I , I , I .  
Số KG tối đa có thể có ở người về các gen này là:  
A. 27  
B. 30  
Gen nằm trên NST X không có alen trên NST Y: giới XX có 2(2+1)/2=3 KG  
Giới XY có 2 KG  
số KG của gen này = 3+2 =5  
(3+1)/2=6KG  
C.9  
D. 18  
-
-
Gen quy định nhóm máu có  
3
Vậy tổng số KG tối đa có thể có ở người về các gen này là: 5*6=30  
VÍ DỤ 2: Gen I,II và III có số alen lần lượt là 2,3 và 4. Gen I và II cùng nằm trên một  
cặp NST thường, gen III nằm trên 1 cặp NST thường khác. Tính số KG tối đa có thể  
có trong quần thể . A. 156  
B. 210  
Số KG của gen I và II là: r = 2.3=6=> Số KG = 6(6+1)/2=21 - Số KG của gen III là :  
(4+1)/2= 10  
> Số KG tối đa có thể có trong quần thể là: 21*10=210  
C. 184  
D. 242  
-
4
=
VÍ DỤ 3: Gen I,II và III có số alen lần lượt là 3,4 và 5. Các gen cùng nằm trên NST  
thường và không cùng nhóm gen liên kết. Số KGĐH và số KGDH về tất cả các gen  
lần lượt là:  
A. 60 và 90  
B. 60 và 180  
C. 120 và 180  
D. 30 và 60  
-
Gen I có 3 KGĐH, 3 KGDH  
- Gen II có 4 KGĐH, 6 KGDH  
- Gen III có 5  
KGĐH, 10 KGDH  
=
> Số KGĐH về tất cả các gen = 3.4.5 = 60  
Số KGDH về tất cả các gen =  
3.6.10 = 180  
VÍ DỤ 4 ( Đề thi ĐH 2012): Trong quần thể của một loài động vật lưỡng bội, xét một  
lôcut có 3 alen nằm trên vùng tương đồng của NST giới tính X và Y. Biết rằng  
không xảy ra đột biến, theo lí thuyết, số loại kiểu gen tối đa về lôcut trên trong  
quần thể là  
A. 9  
Giới XY có số KG : 3(3+1)/2= 6  
Số loại kiểu gen tối đa về lôcut trên trong quần thể là: 6 + 9 =15  
B. 15  
C. 12  
D. 6  
-
Giới XY có số KG : 3. 3 = 9  
Bài 1. người , gen A quy đnh mt nhìn màu bình thường, alen a quy đnh  
bnh mù màu đvà lc; gen B quy đnh máu đông bình thường, alen b quy  
đnh bnh máu khó đông. Các gen này nm trên nhim sc thgii tính X,  
không có alen tương ng tren Y. Gen D quy đnh thun tay phi, alen d quy  
đnh thun tay trái nm trên nhim sc ththường. Tính skiu gen ti đa v3  
locut trên trong qun thngười.  
Giải: Gen trên X có 2.2 = 4 alen số kiểu gen: 4(4+3)/2 = 14  
Gen trên NST thường có 2 alen số kiểu gen: 2(2+1)/2 = 3  
đa: 3 . 14 = 42  
Bài 2.  người, genquy định màu mắt  2 alen (A và a), gen quy định dạng tóc có 2 alen (B  
=> Số kiểu gen tối  
A
B
o
và b), gen quy định nhóm máu có 3 alen (I , I và I ). Cho biết các gen nằm trên các cặp  
nhiễm sắc thể thường khác nhau. Tính số kiểu gen tối đa thể được tạo ra từ 3 gen nói trên  
trong quần thể người.  
Giải: Số kiểu gen tối đa: 3.3.6 = 54  
Bài 3. Gen I,II,III lần lượt  3,4,5 alen. Tính số KG tối đa  thể  trong quần thể (2n) về 3  
locus trên trong trường hợp:  
1
2
3
. Cả 3 gen trên đều nằm trên NST thường, gen II và III cùng nằm trên một cặp NST  
. Gen I nằm trên NST thường, gen II và III cùng trên NST giới tính X (không có trên Y). =>  
. Mỗi gen nằm trên một cặp NST thường.  
4. Cả ba gen đều nằm trên 1 cặp NST  
thường.  
Bài 4.  người, nhóm máu gồm 3 alen trên NST thường quy định. Bệnh máu khó đông gồm  
alen trên NST X quy định. Tật dính ngón gồm 2 alen/ Y quy định. Xác định số kiểu gen tối  
2
đa của quần thể người.  
Bài 5. Xét 3 locut gen nằm trên 2 cặp nhiễm sắc thể thường. Locut thứ nhất gồm 3 alen thuộc  
cùng nhóm gen liên kết với locut thứ hai có 2 alen. Locut thứ ba gồm 4 alen thuộc nhóm gen  
liên kết khác. Trong quần thể tối đa bao nhiêu kiểu gen được tạo ra từ 3 locut trên?  
Bài 5.  người gen qui định màu sắc mắt  2 alen ( A, a ), gen qui định dạng tóc có 2 alen  
A B O  
(
B, b) gen qui định nhóm máu có 3 alen ( I . I , I ). Cho biết các gen nằm trên nhiễm sắc thể  
thường khác nhau. Tính số kiểu gen tối đa thể tạo ra từ 3 gen nói trên ở quần thể người.  
Bài 6. 1 gen có 3 alen nằm trên NST thường và 1 gen có 2 alen nằm trên NST X không có  
alen tương ứng trên Y. Quần thể này có số loại kiểu gen tối đa về 2 gen trên là bao nhiêu?  
Bài 7. Gen I và II lần lượt  2, 3 alen. Các gen PLĐL. Xác định trong quần thể: 1. Có bao  
nhiêu KG?  
2. Có bao nhiêu KG đồng hợp về tất cả các gen?  
3. Có bao  
nhiêu KG dị hợp về tất cả các gen?  
4
. Có bao nhiêu KG dị hợp về một cặp gen? 5. Có bao nhiêu KG ít nhất  một cặp  
gen dị hợp?  
Bài 8 (2011): Trong quần thể của một loài thú, xét hai lôcut: lôcut một có 3 alen là A  
1
2 3  
, A , A ;  
lôcut hai có 2 alen là B và b. Cả hai lôcut đều nằm trên đoạn không tương đồng của nhiễm  
sắc thể giới tính X và các alen của hai lôcut này liên kết không hoàn toàn. Biết rằng không  
xảy ra đột biến, tính theo lí thuyết, số kiểu gen tối đa về hai lôcut trên trong quần thể này là  
bao nhiêu?  
Bài 9 (2010):  người, gen quy định màu mắt  2 alen (A và a), gen quy định dạng tóc có 2  
A
B
0
alen (B và b), gen quy định nhóm máu có 3 alen (I , I và I ). Cho biết các gen nằm trên các  
cặp nhiễm sắc thể thường khác nhau. Tính số kiểu gen tối đa  thể được tạo ra từ 3 gen nói  
trên trong quần thể người.  
1.2.Tính số kiểu tổ hợp, kiểu gen, kiểu hình và các tỉ lệ phân li ở đời con (dạng  
toán thuận)  
1
-
.2.1. Số kiểu tổ hợp:  
Mỗi loại giao tử đực tổ hợp tự do với các loại giao tử cái tạo thành nhiều kiểu  
tổ hợp trong các hợp tử. Vì vậy số kiểu tổ hợp giữa các loại giao tử đực và cái  
là:  
-
Số kiểu tổ hợp = số loại giao tử đực x số loại giao tử cái  
Kiểu tổ hợp khác nhau nhưng có thể đưa đến kiểu gen giống nhau  
> số KG =< số kiểu tổ hợp  
=
Ví dụ: Nếu cây mẹ có 3 cặp gen dị hợp, 3 cặp gen đồng hợp, cây bố có 2 cặp  
gen dị hợp, 4 cặp gen đồng hợp lặn.  
Số kiểu tổ hợp giao tử đời F1 là:  
A. 16 B.32 C.64 D.128  
Giải:  
+
+
=
Cây mẹ có 3 cặp gen dị hợp => có 2^3 loại giao tử  
Cây bố có 2 cặp gen dị hợp => có 2^2 loại giao tử  
> Số kiểu tổ hợp giao tử đời F1 là 2^3 x 2^2 = 32==> Chọn đáp án B  
1.2.2 Số kiểu gen, kiểu hình ở đời con :  
-Sự di truyền của các cặp gen là độc lập với nhau, vì vậy sự tổ hợp tự do giữa  
các cặp gen cũng như giữa các cặp tính trạng. Vì vậy, kết quả về kiểu gen cũng  
như về kiểu hình ở đời con được xác định:  
+
Tỉ lệ kiểu gen chung của nhiều cặp gen = Tích các tỉ lệ kiểu gen riêng lẻ của  
mỗi cặp gen.==> Số kiểu gen tính chung = Tích số các kiểu gen riêng của mỗi  
cặp gen  
+
Tỉ lệ kiểu hình chung của nhiều cặp tính trạng = Tích các tỉ lệ kiểu hình riêng  
lẻ của mỗi cặp tính trạng.==> Số kiểu hình tính chung = Tích số kiểu hình  
riêng của mỗi cặp tính trạng  
Ví dụ1: Cho giả thuyết sau:  
A: hạt vàng; a: hạt xanh; B: hạt trơn; b: hạt nhăn; D: thân cao; d: thân thấp  
Các cặp gen này di truyền độc lập nhau. Người ta tiến hành phép lai giữa 2 cá  
thể có kiểu gen: AabbDd lai với AaBbdd.  
Xác định số kiểu gen và số kiểu hình chung của con lai.  
Giải:  
Ta xét các phép lai độc lập :  
Kiểu gen kiểu hình  
Aa x Aa =AA: 2Aa: aa ==> 3 vàng: 1 xanh  
Bb x bb = Bb: bb ==> 1 trơn: 1 nhăn  
Dd x dd = Dd: dd ==> 1 cao: 1 thấp  
Vậy:  
Sự tổ hợp 1 cặp gen dị hợp Aa cho ra 3 KG (Aa x Aa =1AA: 2Aa: 1aa )  
Sự tổ hợp 2 cặp gen 1 bên dị hợp bên kia đồng hợp cho ra 2 KG  
(
Bb x bb = 1Bb : 1bb; Dd x dd = 1Dd : 1dd)  
Tỉ lệ KG chung là: (1AA : 2Aa : 1aa)(1Bb : 1bb)(1Dd : 1dd)  
AABbDd ; AABbdd ; AAbbDd ; Aabbdd....==> Số kiểu gen tính chung: 3.2.2 =  
=
12  
Lập luận tương tự:  
Sự tổ hợp 1 cặp gen dị hợp Aa cho ra 2KH (3 vàng: 1 xanh)  
Sự tổ hợp 2 cặp gen 1 bên dị hợp bên kia đồng hợp cho ra 2 KH  
Tỉ lệ KH tính chung: (3 vàng : 1 xanh)(1 trơn : 1 nhăn)(1 cao : 1 thấp)=> Số  
kiểu hình tính chung: 2.2.2 = 8  
1
.2.3. Tính tỉ lệ phân ly ở đời con :==> Tỉ lệ phân li kiểu gen ở đời con = Tích  
các tỉ lệ kiểu gen riêng lẻ của mỗi cặp gen.  
Ví dụ1: ở Dâu tây: genR (trội không hoàn toàn)quy định tính trạng quả đỏ  
Gen r (lặn không hoàn toàn) quy định tính trạng quả trắng  
Gen Rr quy định quả hồng  
Gen H quy định tính trạng cây cao (trội)  
Gen h quy định tính trạng cây thấp (lặn)  
2
cặp gen này nằm trên 2 cặp NST khác nhau. Khi cho lai 2 cây dâu tây dị hợp  
về hai cặp gen trên F1 có tỉ lệ kiểu di truyền là:  
A. 9 : 3 : 3 : 1 B. 3 : 6 : 3 : 1 : 2 : 1  
C. 1 : 2 : 1 : 2 : 4 : 2 : 1 : 2 : 1  
D. Cả 3 trên đều sai  
Giải:  
P: RrHh x RrHh  
Ta xét 2 phép lai độc lập nhau (do các gen phân li độc lập)  
Rr x Rr = 1RR : 2Rr : 1rr.  
Hh x Hh = 1HH : 2Hh : 1hh. ð Tỉ lệ phân li kiểu gen ở đời con là: (1 : 2 : 1) (1 :  
2
=
: 1)  
1 : 2 : 1 : 2 : 4 : 2 : 1 : 2 : 1 => Chọn đáp án C  
Ví dụ 2: phép lai AaBbccDdee x AabbccDdEe sẽ sinh ra kiểu gen aabbccddee  
chiếm tỉ lệ bao nhiêu ?(Với 5 cặp gen nằm trên 5 cặp NST khác nhau, các tính  
trạng đều trội hoàn toàn.)  
Giải:  
Ở trường hợp này ta xét 5 phép lai độc lập nhau:  
Aa x Aa => 3/4A- + 1/4aa Bb x bb=> 1/2B- + 1/2bb  
cc x cc =>1cc  
Ee x ee ==> 1/2E- + 1/2ee  
1/4 x 1/2 x 1 x  
Dd x Dd==> 3/4D- + 1/4dd  
Vậy kiểu gen aabbccddee sinh ra ở đời con chiếm tỉ lệ là:  
1/4 x 1/2 = 1/64  
Ví dụ 3: Cho lai 2 cá thể AaBbCc, với 3 cặp gen nằm trên 3 cặp NST khác nhau,  
các tính trạng trội hoàn toàn.  
a. Tỉ lệ kiểu di truyền cá thể dị hợp 2 cặp gen, cặp gen còn lại đồng hợp:  
A.1/64 B.8/64 C.24/64 D.32/64  
b. Tỉ lệ kiểu di truyền cá thể dị hợp 1 cặp gen, 2 cặp còn lại đồng hợp:  
A.1/64 B.8/64 C.24/64 D. 32/64  
Giải:  
Ta xét 3 phép lai độc lập nhau:  
Aa x Aa ==> 1/4AA +2/4Aa + 1/4aa  
/4bb  
Cc x Cc ==> 1/4CC + 2/4Cc + 1/4cc  
a,Cá thể dị hợp 2 cặp gen, cặp gen còn lại đồng hợp là : AaBbCC; AaBbcc;  
Bb x Bb ==> 1/4BB + 2/4Bb +  
1
AaBBCc; AabbCc; AABbCc; aaBbCc  
x 1/4= 4/64  
Mà tỉ lệ của từng kiểu gen là : 2/4x 2/4  
Tương tự cho các kiểu hình còn lại Vậy tỉ lệ kiểu di truyền cá thể dị hợp 2 cặp  
gen, cặp gen còn lại đồng hợp là:  
(
2/4x 2/4 x 1/4) x 6 = 4/64x 6 = 24/64 ==> Chọn đáp án C  
b,Cá thể dị hợp 1 cặp gen, 2 cặp còn lại đồng hợp là: AaBBCC; AabbCC; Aabbcc;  
AaBBcc; AABbCC; AABbcc; aaBbCC; aaBbcc; AABBCc; AAbbCc; aaBBCc; aabbCc  
Mà tỉ lệ của từng kiểu gen là: 2/4 x 1/4 x 1/4 = 2/64  
Tương tự cho các kiểu hình còn lại Vậy tỉ lệ kiểu di truyền cá thể dị hợp 1 cặp  
gen, 2 cặp còn lại đồng hợp là:  
(
=
*
2/4 x 1/4 x 1/4) x 12 = 2/64 x 12 = 24/64  
=> Chọn đáp án C  
Tỉ lệ phân li kiểu hình = Tích các tỉ lệ kiểu hình riêng lẻ của mỗi cặp gen.  
Ví du4: Cơ thể dị hợp kiểu gen AaBb tạp giao sẽ cho F1 phân tính kiểu hình  
theo tỉ lệ nào, nếu các gen này phân ly độc lập và gen A trội không hoàn toàn?  
A. 9 : 3 : 3 : 1  
C. 6 : 3 : 3: 2: 1: 1  
B. 27: 9 : 9: 9: 3: 3: 3:1  
Giải:  
Ta xét 2 phép lai độc lập nhau (do các gen phân li độc lập)  
D. 9 : 3 : 4  
Aa x Aa = 1AA : 2Aa : 1aa. Vì gen A trội không hoàn toàn, lúc đó kiểu gen AA,  
Aa, aa quy định 3 KH khác nhau =>Cho ra 3 kiểu hình  
Bb x Bb = 1BB : 2Bb : 1bb. Vì gen B trội hoàn toàn, lúc đó kiểu gen BB và Bb có  
cùng 1 KH =>Cho ra 2 kiểu hình (3B-, 1bb)  
=
>Tỉ lệ phân li kiểu hình ở đời con là: (1 : 2 : 1) (3 : 1) = 6 : 3 : 3: 2: 1: 1  
==> Chọn đáp án C  
Ví dụ 5: Cho lai phân tích cá thể cái dị hợp 4 cặp gen nằm trên 4 cặp NST khác  
nhau, tỉ lệ kiểu kiểu hình đời F1 là:  
A. 1 : 1 : 1 : 1  
C. 1 : 1 : 1 : 1 : 1 : 1 : 1 : 1: 1 : 1 : 1 : 1  
: 1 : 1 : 1 : 1 : 1  
B. 1 : 1 : 1 : 1 : 1 : 1 : 1 : 1  
D. 1 : 1 : 1 : 1 : 1 : 1 : 1 : 1 : 1 : 1 :  
1
Giải:  
C1: Tương tự lập luận ở ví dụ 1  
C2 : Trong phép lai phân tích thì 1 cá thể đồng hợp lặn lai với cá thể khác ( cá  
thể có kiểu hình trội để kiểm tra kiểu gen).  
Vậy cá thể đồng hợp đó cho ra 1 loại giao tử  
Cá thể đem lai phân tích có 4 cặp gen dị hợp => số loại giao tử được tạo ra là:  
2
4 = 16  
Số tổ hợp giao tử tạo ra là 1 x 16 = 16  
Xét các đáp án ở trên, chỉ có đáp án D là có 16 tổ hợp => Chọn đáp án D  
Có thể download miễn phí file .pdf bên dưới

phuong phap xac dinh so loai kieu gen kieu hinh

Đăng ngày 2/24/2017 11:47:05 AM | Thể loại: Sinh học 12 | Lần tải: 36 | Lần xem: 0 | Page: 21 | FileSize: 0.00 M | File type: pdf
0 lần xem

đề thi phuong phap xac dinh so loai kieu gen kieu hinh, Sinh học 12. . nslide.com giới thiệu tới các bạn tài liệu phuong phap xac dinh so loai kieu gen kieu hinh .Để chia sẽ thêm cho bạn đọc nguồn tài liệu tham khảo giúp đỡ cho công tác giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học, trân trọng kính mời bạn đọc đang tìm cùng xem , đề thi phuong phap xac dinh so loai kieu gen kieu hinh thuộc danh mục Sinh học 12 được giới thiệu bởi thành viên Hiệp Nguyễn Văn đến học sinh,sinh viên, giáo viên nhằm mục đích nâng cao kiến thức , tài liệu này được giới thiệu vào mục Sinh học 12 , có 21 page, thuộc thể loại .pdf, cùng chủ đề còn có Đề thi Sinh học Sinh học 12 ,bạn có thể tải về miễn phí , hãy chia sẽ cho cộng đồng cùng xem

https://nslide.com/de-thi/phuong-phap-xac-dinh-so-loai-kieu-gen-kieu-hinh.se5r0q.html

Nội dung

Giống các tài liệu khác được thành viên chia sẽ hoặc do tìm kiếm lại và giới thiệu lại cho các bạn với mục đích nghiên cứu , chúng tôi không thu phí từ thành viên ,nếu phát hiện nội dung phi phạm bản quyền hoặc vi phạm pháp luật xin thông báo cho chúng tôi,Ngoài tài liệu này, bạn có thể tải tài liệu, bài tập lớn phục vụ nghiên cứu Một số tài liệu download lỗi font chữ không xem được, có thể máy tính bạn không hỗ trợ font củ, bạn tải các font .vntime củ về cài sẽ xem được.

Bạn có thể Tải về miễn phí đề thi này , hoặc tìm kiếm các đề thi khác tại đây : tìm kiếm đề thi Sinh học 12


Sponsor Documents