giáo án ngữ văn 10

giáo án Ngữ văn 9
  Đánh giá    Viết đánh giá
 6       1      0
Phí: Tải Miễn phí - Download FREE
Mã tài liệu
ffuruq
Danh mục
Thư viện Giáo án điện tử
Thể loại
Ngày đăng
8/30/2009 3:22:31 PM
Loại file
doc
Dung lượng
0.82 M
Lần xem
1
Lần tải
6
File đã kiểm duyệt an toàn

Tiết: 1+2 Tổng quan văn học việt nam A/ Mục tiêu bài học Giúp học sinh Nắm được những kiến thức chung nhất , tổng quát nhất về hai bộ phận của văn học Việt Nam ( VHDG và VH viết ) và quá trình phát tr,xem chi tiết và tải về giáo án giáo án ngữ văn 10, Giáo Án Ngữ Văn 9 , Giáo án điện tử giáo án ngữ văn 10, doc, 1 trang, 0.82 M, Ngữ văn 9 chia sẽ bởi Hoa Nguyễn Thị đã có 6 download

LINK DOWNLOAD

giao-an-ngu-van-10.doc[0.82 M]

File đã kiểm duyệt
     Báo vi phạm bản quyền
Pass giải nén (Nếu có):
nslide.com
DOWNLOAD
(Miễn phí)

Đây là đoạn mẫu , hãy download về để xem đầy đủ, hoàn toàn miễn phí 100%

Tiết: 1+2
Tổng quan văn học việt nam
A/ Mục tiêu bài học
Giúp học sinh
Nắm được những kiến thức chung nhất , tổng quát nhất về hai bộ phận của văn học Việt Nam ( VHDG và VH viết ) và quá trình phát triển của văn học viết VN ( VHTĐ và VHHĐ )
Nắm vững hệ thống vấn đề về:
– Thể loại của VHVN
– Con người trong VHVN
Bồi dưỡng niềm tự hào về truyền thống văn hoá của dân tộc qua di sản văn học được học. Từ đó, có lòng say mê với VHVN
B/ Phương tiện thực hiện:
- SGK, SGV
- Thiết kế bài học
- Các tài liệu tham khảo
C/ Cách thức tiến hành:
GV tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp các hình thức trao đổi thảo luận , trả lời
các câu hỏi
D/ Tiến trình dạy học:
1 – Kiểm tra bài cũ
2 – Giới thiệu bài mới
Lịch sử văn học của bất cứ dân tộc nào đều là lịch sử tâm hồn của dân tộc ấy. Để cung cấp cho các em nhận thức những nét lớn về văn học nước nhà, chúng ta tìm hiểu tổng quan văn học Việt Nam.
Hoạt động của GV và học sinh
 Yêu cầu cần đạt

 - Em hiểu thế nào là tổng quan văn học Việt Nam ?
Yêu cầu học sinh đọc mấy dòng đầu của sách giáo khoa từ “ trải qua hàng ngàn năm….tinh thần ấy”
+ Nội dung của phần câu này ? Theo em nó là phần câu gì của bài tổng quan văn học ?
Yêu cầu học sinh đọc phần I(SGK)
Từ “văn học Việt Nam bao gồm “văn học viết”
+ Văn học Việt Nam gồm mấy bộ phận lớn ?
+ Hãy trình bày những nét lớn của văn học dan gian ? ( tóm tắt SGK )

H/S đọc sgk từ “văn học viết… kịch thơ”
SGK trình bày nội dung gì? Hãy trình bày khái quát về từng nội dung đó ?

+Nhìn tổng quát VHVN có mấy thời kì phát triển? H/S đọc từng phần
+nét lớn của truyền thống thể hiện trong VHVN là gì?
+Từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX, nền văn học VN có những đặc điểm gì đáng lưu ý?
+Vì sao văn học từ thế kỉ thứ 10 đến hết thế kỉ 19 có sự ảnh hưởng của văn học Trung Quốc? – H/S đọc sgk
+Hãy chỉ ra những tác phẩm và những tác giả tiêu biểu của văn học trung đại?‎‎
+H/S đọc sgk
+Tại sao lại gọi là nền văn học hiện đại?
-Văn học thời kì này được chia làm mấy giai đoạn và có đặc điểm gì?
- Giai đoạn sau so với giai đoạn trước có gì khác biệt?
Về thể loại VHVN từ đầu thế kỉ20 có những điểm gì đáng lưu ý?
+Từ đầu thế lỉ XX đến 1975
Tác giả…
Đời sống văn học…
Về thể loại
Về thi pháp…
+Từ 1975 đến nay về thể loại văn học có nhữnh điểm gì đáng lưu ý?
+Nhìn một cách khái quát ta rút ra nh

                  Gi¸o ¸n Ng÷ v¨n 10-NguyÔn ThÞ Hoa –TTGDTX II    

  TiÕt: 1+2

 

Tæng quan v¨n häc viÖt nam

 

A/ Môc tiªu bµi häc

   Gióp häc sinh

  1. N¾m ®­îc nh÷ng kiÕn thøc chung nhÊt , tæng qu¸t nhÊt vÒ hai bé phËn cña v¨n häc ViÖt Nam ( VHDG vµ VH viÕt ) vµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña v¨n häc viÕt VN ( VHT§ vµ VHH§ )
  2. N¾m v÷ng hÖ thèng vÊn ®Ò vÒ:

– ThÓ lo¹i cña VHVN

– Con ng­êi trong VHVN

  1. Båi d­ìng niÒm tù hµo vÒ truyÒn thèng v¨n ho¸ cña d©n téc qua di s¶n v¨n häc ®­îc häc. Tõ ®ã, cã lßng say mª víi VHVN

B/ Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn:

  - SGK, SGV 

  - ThiÕt kÕ bµi häc

   - C¸c tµi liÖu tham kh¶o

C/ C¸ch thøc tiÕn hµnh:

  GV tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c h×nh thøc trao ®æi th¶o luËn , tr¶ lêi

    c¸c c©u hái

D/ TiÕn tr×nh d¹y häc:

  1 KiÓm tra bµi cò

   2 – Giíi thiÖu bµi míi

    LÞch sö v¨n häc cña bÊt cø d©n téc nµo ®Òu lµ lÞch sö t©m hån cña d©n téc Êy. §Ó cung cÊp cho c¸c em nhËn thøc nh÷ng nÐt lín vÒ v¨n häc n­íc nhµ, chóng ta t×m hiÓu tæng quan v¨n häc ViÖt Nam.

 

Ho¹t ®éng cña GV vµ häc sinh

                             Yªu cÇu cÇn ®¹t

-  Em hiÓu thÕ nµo lµ tæng quan v¨n  häc ViÖt Nam ?

-         Yªu cÇu häc sinh ®äc mÊy dßng ®Çu cña s¸ch gi¸o khoa tõ “ tr¶i qua hµng ngµn n¨m….tinh thÇn Êy”

+   Néi dung cña phÇn c©u nµy ? Theo em nã lµ phÇn c©u g× cña bµi tæng quan v¨n häc ?

 

-         Yªu cÇu häc sinh ®äc phÇn I(SGK)

-         Tõ  “v¨n häc ViÖt Nam bao gåm “v¨n häc viÕt”

+  V¨n häc ViÖt Nam gåm mÊy bé phËn lín ?

+  H·y tr×nh bµy nh÷ng nÐt lín cña v¨n häc dan gian ? ( tãm t¾t SGK )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

H/S ®äc sgk tõ “v¨n häc viÕt… kÞch th¬”

  SGK tr×nh bµy néi dung g×? H·y tr×nh bµy kh¸i qu¸t vÒ tõng néi dung ®ã ?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+Nh×n tæng qu¸t VHVN cã mÊy thêi k× ph¸t triÓn? H/S ®äc tõng phÇn

 

 

 

 

 

+nÐt lín cña truyÒn thèng thÓ hiÖn trong VHVN lµ g×?

+Tõ thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX, nÒn v¨n häc VN cã nh÷ng ®Æc ®iÓm g× ®¸ng l­u ý?

 

 

+V× sao v¨n häc tõ thÕ kØ thø 10 ®Õn hÕt thÕ kØ 19 cã sù ¶nh h­ëng cña v¨n häc Trung Quèc? – H/S ®äc sgk

+H·y chØ ra nh÷ng t¸c phÈm vµ nh÷ng t¸c gi¶ tiªu biÓu cña v¨n häc trung ®¹i?

 

 

 

 

+H/S ®äc sgk

+T¹i sao l¹i gäi lµ nÒn v¨n häc hiÖn ®¹i?

 

 

 

 

 

 

-V¨n häc thêi k× nµy ®­îc chia lµm mÊy giai ®o¹n vµ cã ®Æc ®iÓm g×?

 

 

 

 

 

- Giai ®o¹n sau so víi giai ®o¹n tr­íc cã g× kh¸c biÖt?

VÒ thÓ lo¹i VHVN tõ ®Çu thÕ kØ20 cã nh÷ng ®iÓm g× ®¸ng l­u ý?

+Tõ ®Çu thÕ lØ XX ®Õn 1975 

-         T¸c gi¶…

-         §êi sèng v¨n häc…

-         VÒ thÓ lo¹i

-         VÒ thi ph¸p…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+Tõ 1975 ®Õn nay vÒ thÓ lo¹i v¨n häc cã nh÷nh ®iÓm g× ®¸ng l­u ý?

 

 

 

 

 

 

+Nh×n mét c¸ch kh¸i qu¸t ta rót ra nh÷ng qui luËt g× vÒ VHVN? 

 

 

 

 

 

 

+ Mèi quan hÖ cña con ng­êi víi thÕ giíi tù nhiªn ®­îc thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+Mèi quan hÖ gi÷a con ng­êi víi quèc gia, d©n téc ®­îc thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

H/s ®äc sgk

+VHVN ®· ph¶n ¸nh mèi quan hÖ x· héi nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-VHVN ph¶n ¸nh ý thøc b¶n th©n nh­ thÕ nµo?

 

 

- Em hiÓu nh­ thÕ nµo vÒ th©n vµ t©m?

 

 

 

 

-Th©n vµ t©m ®­îc thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo trong v¨n häc?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Xu h­íng chung cña VHVN lµ g× khi x©y dùng mÉu ng­êi lÝ t­ëng?

 

 

 

 

Cñng cè:

Häc xong bµi nµy cÇn l­u ý nh÷ng ®iÓm nµo?

 

 

 

 

- C¸ch nh×n nhËn, ®¸nh gi¸ tæng qu¸t nh÷ng nÐt lín cña VHVN.

+ Néi dung SGK: Tr¶i qua qu¸ tr×nh lao ®éng, chiÕn ®Êu b¶o vÖ ®Êt n­íc, nh©n d©n ta ®· s¸ng t¹o ra nh÷ng gi¸ trÞ tinh thÇn. VHVN lµ b»ng chøng cho sù s¸ng t¹o tinh thÇn Êy.

 

 

 

 

I/ C¸c bé phËn hîp thµnh v¨n häc ViÖt Nam?

    1 . V¨n häc d©n gian

- VHVN gåm hai bé phËn v¨n häclín:

  + VHDG

  + VH viÕt

- Kh¸i niÖmVHDG: Lµ nh÷ng s¸ng t¸c tËp thÓ cña nh©n d©n lao ®éng ®­îc truyÒn miÖng tõ ®êi nµy sang ®êi kh¸c. Nh÷ng trÝ thøc cã thÓ tham gia s¸ng t¸c. Song nh÷ng s¸ng t¸c ®ã ph¶i tu©n thñ theo ®Æc tr­ng cña VHDG vµ trë thµnh tiÕng nãi, t×nh c¶m chung cña nh©n d©n

- C¸c thÓ lo¹i cña VHDG: truyÖn cæ d©n gian bao gåm: thÇn tho¹i, sö thi, truyÒn thuyÕt, cæ tÝch truyÖn cæ tÝch, truyÖn c­êi, truyÖn ngô ng«n. Th¬ ca d©n gian bao gåm :tôc ng÷, c©u ®è, ca dao, vÌ, truyÖn th¬. S©n khÊu d©n gian bao gåm : chÌo, tuång, c¶i l­¬ng

- §Æc tr­ng cña VHDG lµ tÝnh truyÒn miÖng, tÝnh tËp thÓ vµ tÝnh thùc hµnh trong c¸c sinh ho¹t kh¸c nhau cña ®êi sèng céng ®ång.

2. V¨n häc viÕt

- Kh¸i niÖm vÒ v¨n häc viÕt : Lµ s¸ng t¸c cña trÝ thøc ®­îc ghi l¹i b»ng ch÷ viÕt, lµ s¸ng t¹o cña c¸ nh©n, v¨n häc viÕt mang dÊu Ên cña t¸c gi¶.

- Ch÷ viÕt: H×nh thøc v¨n tù cña v¨n häc viÕt ®­îc ghi l¹i b»ng ba thø ch÷ : H¸n, N«m, Quèc ng÷. Mét sè Ýt b»ng ch÷ Ph¸p . Ch÷ H¸n lµ v¨n tù cña ng­êi H¸n. Ch÷ N«m dùa vµo ch÷ h¸n mµ ®Æt ra. Ch÷ quèc ng÷ sö dông ch÷ c¸i La tinh ®Ó ghi ©m tiÕng ViÖt. Tõ thÕ kØ XX trë l¹i ®©y, v¨n häc ViÖt Nam chñ yÕu viÕt b»ng ch÷ quèc ng÷.

- HÖ thèng thÓ lo¹i : Ph¸t triÓn theo tõng thêi k×

*Tõ thÕ kØ 10 ®Õn thÕ kØ 19 gåm: v¨n xu«i tù sù (truyÖn kÝ, v¨n chÝnh luËn, tiÓu thuyÕt ch­¬ng håi…). Th¬ gåm th¬ cæ phong, ®­êng luËt tõ khóc. V¨n biÒn ngÉu gåm phó, c¸o, v¨n tÕ

* Ch÷ N«m : cã th¬ n«m §­êng luËt, truyÖn th¬, ng©m khóc, h¸t nãi

* Tõ thÕ kØ XX trë l¹i ®©y ranh giíi râ rµng. Tù sù cã: TruyÖn ng¾n, tiÓu thuyÕt, kÝ ( bót kÝ, nhËt kÝ, tuú bót, phãng sù …). Tr÷ t×nh cã : Th¬, tr­êng ca. KÞch cã: kÞch nãi...

II/ TiÕn tr×nh lÞch sö cña v¨n häc ViÖt Nam

- Tõ thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX lµ v¨n häc Trung ®¹i. NÒn v¨n häc nµy h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn theo mèi quan hÖ cña v¨n häc khu vùc §«ng ¸ vµ §«ng Nam ¸ cã mèi quan hÖ víi v¨n häc Trung Quèc…

- V¨n häc hiÖn ®¹i h×nh thµnh tõ thÕ kØ XX vµ vËn ®éng ph¸t triÓn tíi ngµy nay. Nã ph¸t triÓn trong mèi quan hÖ vµ giao l­u quèc tÕ. VHVN chÞu ¶nh h­ëng cña v¨n häc ¢u -

- TruyÒn thèng v¨n häc VN thÓ hiÖn hai nÐt lín: ®ã lµ chñ nghÜa yªu n­íc vµ chñ nghÜa nh©n ®¹o.

1. Thêi k× v¨n häc Trung ®¹i ( tõ thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX)

- Tõ thÕ kØ thø X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX v¨n häc VN cã nh÷ng ®iÓm ®¸ng l­u ý lµ: §©y lµ nÒn v¨n häc viÕt b»ng ch÷ H¸n vµ ch÷ N«m.

- Nã ¶nh h­ëng cña nÒn v¨n häc Trung Quèc. V× c¸c triÒu ®¹i PK lÇn l­ît sang x©m l­îc n­íc ta. §©y còng lµ lÝ do ®Ó quyÕt ®Þnh v¨n häc viÕt b»ng ch÷ H¸n.

- DÉn chøng: SGK

- Nh÷ng t¸c phÈm viÕt b»ng ch÷ H¸n vµ ch÷ N«m:…

 

 

*Sù ph¸t triÓn cña th¬ N«m g¾n liÒn víi sù tr­ëng thµnh vµ nh÷ng nÐt truyÒn thèng cña v¨n häc trung ®¹i. §ã lµ lßng yªu n­íc, tinh thÇn nh©n ®¹o vµ hiÖn thùc. Nã thÓ hiÖn tinh thÇn ý thøc d©n téc ®· ph¸t triÓn cao.

2.Thêi k× v¨n häc hiÖn ®¹i (tõ ®Çu thÕ kØ XX cho ®Õn nay )

- Së dÜ cã tªn gäi Êy v× nã ph¸t triÓn trong thêi ®¹i mµ quan hÖ s¶n xuÊt chñ yÕu dùa vµo hiÖn ®¹i ho¸. MÆt kh¸c nh÷ng luång t­ t­ëng tiÕn bé nh­ luång giã míi thæi vµo VN lµm thay ®æi nhËn thøc, c¸ch nghÜ, c¸ch c¶m vµ c¶ c¸ch nãi cña con ng­êi VN. Nã chÞu ¶nh h­ëng cña nÒn v¨n häc ph­¬ng T©y. 

-VH thêi k× nµy ®­îc chia lµm 4 giai ®o¹n:

    +Tõ ®Çu thÕ kØ 20 ®Õn 1930

    +Tõ 1930 ®Õn1945

    +Tõ 1945 ®Õn 1975

    +Tõ 1975 ®Õn nay

- §Æc ®iÓm VHVN ë tõng thêi k× cã sù kh¸c nhau:

*Tõ ®Çu thÕ kØ XX ®Õn n¨m 1930, v¨n häc viÖt nam ®· b­íc vµo quü ®¹o cña v¨n häc thÕ giíi hiÖn ®¹i, cô thÓ tiÕp xóc víi nÒn v¨n häc ch©u ¢u. §ã lµ nÒn v¨n häc viÕt b»ng ch÷ quèc ng÷: d/c-sgk

*Tõ 1930 ®Õn1945 xuÊt hiÖn nhiÒu tªn tuæi lín nh­: TL, NT, XD, VTP…

V¨n häc thêi k× nµy võa kÕ thõa tinh hoa cña v¨n häc trung ®¹i vµ v¨n häc d©n gian võa tiÕp nhËn v¨n häc thÕ giíi ®Ó hiÖn ®¹i ho¸: cã nhiÒu thÓ lo¹i míi vµ ngµy cµng hoµn thiÖn

*Tõ 1945 ®Õn 1975 sù kiÖn lÞch sö vÜ ®¹i ®· më ra nhiÒu triÓn väng nhiÒu mÆt cho v¨n häc VN. NhiÒu nhµ th¬ líp tr­íc ®· ®i theo c¸ch m¹ng vµ kho¸c ba l« ®Õn víi kh¸ng chiÕn cèng hiÕn tµi n¨ng søc lùc thËm chÝ c¶ x­¬ng m¸u cho CM, cho sù nghiÖp VH c¸ch m¹ng cña d©n téc:d/c-sgk

  Trong cuéc c/® chèng MÜ §¶ng Céng s¶n VN ®· l·nh ®¹o toµn diÖn vµ cã ®­êng lèi ®óng ®¾n chØ ®¹o v¨n nghÖ g¾n liÒn víi sù nghiÖp lao ®éng vµ c® cña nh©n d©n ta. Hai cuéc c® chèng P vµ M®· ®em l¹i nh÷ng ph¹m vi ph¶n ¸nh míi, c¶m høng míi ®Ó v¨n häc yªu n­íc vµ c¸ch m¹ng ®¹t nhiÒu thµnh tùu nghÖ thuËt ®¸ng tù hµo.Nã g¾n liÒn víi nh÷ng tªn tuæi lín nh­: d/c-sgk

- Tõ 1975 ®Õn nay, c¸c nhµ v¨n ph¶n ¸nh s©u s¾c c«ng cuéc x©y dùng CNXH, c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, nh÷ng vÊn ®Ò cña thêi ®¹i míi më cöa, héi nhËp quèc tÕ. Hai m¶ng ®Ò tµi cña v¨n häc lµ lÞch sö vµ cuéc sèng, con ng­êi trong bèi c¶nh x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng XHCN. §Ò tµi lÞch sö viÕt vÒ chiÕn tranh chèng Ph¸p vµ MÜ hµo hïng víi nhiÒu bµi häc…

- VHVN ®¹t ®­îc gi¸ trÞ ®Æc s¾c vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt víi nhiÒu t¸c gi¶ ®­îc c«ng nhËn lµ danh nh©n v¨n ho¸ thÕ giíi nh­: NT, ND, HCM. NhiÒu t¸c phÈm ®· ®­îc dÞch ra nhiÒu thø tiÕng trªn thÕ giãi.VHVN víi nh÷ng kh¶ n¨ng vµ sù s¸ng t¹o ®· x©y dùng ®­îc vÞ trÝ riªng trong v¨n häc nh©n lo¹i.

III. Con ng­êi ViÖt Nam qua v¨n häc

   Gäi h/s ®äc sgk

1.. Con ng­êi ViÖt Nam trong quan hÖ víi thÕ giíi tù nhiªn

- Víi thÕ giíi tù nhiªn

+ VHDG víi t­ duy huyÒn tho¹i ®· kÓ l¹i qu¸ tr×nh nhËn thøc, c¶i t¹o, chinh phôc cña «ng cha ta víi thÕ giíi tù nhiªn hoang d·, x©y dùng cuéc sèng tÝch luü hiÓu biÕt phong phó vÒ thiªn nhiªn

+ Víi con ng­êi thiªn nhiªn cßn lµ ng­êi b¹n th©n thiÕt:h×nh ¶nh b·i mÝa, n­¬ng d©u…tÊt c¶ ®Òu g¾n bã víi con ng­êi.T×nh yªu thiªn nhiªn ®· trë thµnh néi dung quan träng cña VHVN

+Thiªn nhiªn mang nh÷ng d¸ng vÎ riªng biÖt cña tõng miÒn.Vµo vh còng thÕ nã gãp phÇn lµm nªn tÝnh ®a d¹ng trong v¨n ch­¬ng

+Trong s¸ng t¸c v¨n häc trung ®¹i h×nh ¶nh thiªn nhiªn th­êng g¾n víi lÝ t­ëng ®¹o ®øc thÈm mÜ:d/c…

2. Con ng­êi ViÖt Nam trong quan hÖ víi quèc gia, d©n téc ( h/s ®äc sgk )

-Víi quèc gia , d©n téc

+Con ng­êi VN sím cã thøc x©y dùng quèc gia, d©n téc cña m×nh. §Êt n­íc l¹i tr¶i qua nhiÒu thö th¸ch chèng kÎ thï x©m l­îc. V× vËy, mét nÒn v¨n häc yªu n­íc cã gi¸ trÞ nh©n v¨n s©u s¾c xuyªn suèt lÞch sö VHVN. §ã lµ t×nh yªu quª h­¬ng xø së lµ niÒm tù hµo vÒ truyÒn thèng mäi mÆt cña d©n téc.T×nh yªu tæ quèc thÓ hiÖn qua lßng c¨m thï giÆc d¸m x¶ th©n v× nghÜa lín. NhiÒu t¸c phÈm lín kÕt tinh lßng yªu n­íc: HTS, BN§C…nhiÒu t¸c gia yªu n­íc lín nh­: NguyÔn Tr·i, N§C…®· x©y dùng nªn mét hÖ thèng yªu n­íc hoµn chØnh.

§Æc biÖt nÒn VHVN ë thÕ kØ XX lµ nÒn v¨n häc tiªn phong chèng ®Õ quèc. Chñ nghÜa yªu n­íc lµ néi dung tiªu biÓu gi¸ trÞ quan träng cña VHVN

3.Con ng­êi ViÖt Nam trong quan hÖ x· héi

- Trong x· héi cã giai cÊp ®èi kh¸ng,VHVN ®· lªn tiÕng tè c¸o c¸c thÕ lùc chuyªn quyÒn b¹o ng­îc vµ thÓ hiÖn sù c¶m th«ng chia sÎ víi ng­êi bÞ ¸p bøc ®au khæ.VHDG, truyÖn th¬, kÝ sù,…tõ thÕ kØ X ®Õn thÕ kØ XIX ®· miªu t¶ thùc tÕ ®en tèi cña giai cÊp thèng trÞ, quan t©m ®Õn ®êi sèng nh©n d©n, ®ßi quyÒn sèng cho con ng­êi: d/c….Mét nÒn v¨n häc giµu s¾c th¸i nh©n v¨n vµ ®Ëm ®µ mµu s¾c nh©n ®¹o.Tõ mèi quan hÖ x· héi, v¨n häc ®· h×nh thµnh chñ nghÜa hiÖn thùc nhÊt lµ tõ 1930 trë l¹i ®©y.

Ngµy nay chñ nghÜa yªu n­íc, chñ nghÜa nh©n ®¹o ®ang x©y dùng ®­îc nh÷ng mÉu lÝ t­ëng. Con ng­êi biÕt ph¸t huy vÎ ®Ñp truyÒn thèng vµ biÕt lµm giµu cho quª h­¬ng ®Êt n­íc,cho m×nh

-Tr­íc khi hiÓu VHVN ®· ph¶n ¸nh ý thøc b¶n th©n nh­ thÕ nµo, ta kh«ng thÓ kh«ng t×m hiÓu thÕ nµo lµ ý thøc c¸ nh©n. ë mçi con ng­êi cã hai ph­¬ng diÖn:

 + Th©n vµ t©m lu«n song song tån t¹i nh­ng kh«ng ®ång nhÊt

 *ThÓ x¸c vµ t©m hån

 *B¶n n¨ng vµ v¨n ho¸

 *T­ t­ëng vÞ kØ vµ t­ t­ëng vÞ tha

 *Y thøc c¸ nh©n vµ ý thøc céng ®ång

 - C¸c t«n gi¸o lín nh­ Nho - PhËt - L·o gi¸o ®Òu ®Æt ra nguyªn t¾c xö lÝ mèi quan hÖ gi÷a hai ph­¬ng diÖn nµy. VHVN ®· ghi l¹i qu¸ tr×nh ®Êu tranh, lùa chän ®Ó kh¼ng ®Þnh mét ®¹o lÝ lµm ng­êi trong sù kÕt hîp hµi hoµ gi÷a hai ph­¬ng diÖn. V× lÝ do vµ nguyªn nh©n kh¸c nhau ë nh÷ng giai ®o¹n nhÊt ®Þnh, v¨n häc ®Ò cao mét trong hai mÆt trËn trªn. C¶ d©n téc ph¶i chèng ngo¹i x©m, chèng ®ì víi thiªn nhiªn, con ng­êi VN ph¶i ®Ò cao ý thøc céng ®ång h¬n ý thøc c¸ nh©n. Nh©n vËt trung t©m cña c¸c thêi k× nµy næi bËt víi ý thøc tr¸ch nhiÔm x· héi, tinh thÇn hy sinh tíi møc kh¾c kØ. Giai ®o¹n v¨n häc cuèi thÕ kØ XVIII hoÆc giai ®o¹n v¨n häc 1930-1945. ý thøc c¸ nh©n ®­îc ®Ò cao. §ã lµ quyÒn sèng c¸ nh©n cña con ng­êi, quyÒn ®­îc h­ëng h¹nh phóc vµ t×nh yªu. Nh÷ng t¸c phÈm th¬ Hå Xu©n H­¬ng, “ Chinh Phô ng©m khóc” cña §Æng TrÇn C«n, “Cung o¸n ng©m” cña NguyÔn Gia ThiÒu vµ ®Ønh cao lµ truyÖn KiÒu cña NguyÔn Du. Thêi k× 1930-1945 næi lªn víi v¨n xu«i l·ng m¹n, th¬ míi l·ng m¹ng vµ mét sè t¸c phÈm nh­ “T¾t ®Ìn” cña Ng« TÊt Tè ; truyÖn ng¾n vµ tiÓu thuyÕt cña Nam Cao, truyÖn cña Th¹ch Lam.

Song ë giai ®o¹n nµo,xu h­íng chung cña VHVN lµ x©y dùng mét ®¹o lÝ lµm ng­êi víi nh©n phÈm tèt ®Ñp nh­ nh©n ¸i thuû chung. t×nh nghÜa, vÞ tha, s½n sµng x¶ th©n v× sù nghiÖp chÝnh nghÜa, ®Êu tranh chèng chñ nghÜa kh¾c kØ cña t«n gi¸o, ®Ò cao quyÒn sèng con ng­êi c¸ nh©n nh­ng kh«ng chÊp nhËn chñ nghÜa c¸ nh©n.

 

- C¸c bé phËn hîp thµnh VHVN

- TiÕn tr×nh lÞch sö VHVN

- Mét sè néi dung chñ yÕu cña VHVN

- L­u ý: Mçi giai ®o¹n nªn nhí thµnh tùu:t¸c gi¶ vµ t¸c phÈm tiªu biÓu

                                                                                                                  

 

 

 

TiÕt: 3

 

Ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷

 

  1. Môc tiªu bµi häc.

Gióp h/s n¾m ®­îc kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ ho¹t ®éng giao tiÕp n©ng cao kÜ n¨ng t¹o lËp, ph©n tÝch, lÜnh héi trong giao tiÕp.

  1. Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn

SGK,SGV

ThiÕt kÕ bµi häc

  1. C¸ch thøc tiÕn hµnh

GV tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c h×nh thøc trao ®æi th¶o luËn, tr¶ lêi c¸c c©u hái.

  1. TiÕn tr×nh d¹y häc

1 . KiÓm tra bµi cò

2 . Giíi thiÖu bµi míi

Trong cuéc sèng sinh ho¹t hµng ngµy, con ng­êi giao tiÕp víi nhau b»ng ph­¬ng tiÖn v« cïng quan träng . §ã lµ ng«n ng÷. Kh«ng cã ng«n ng÷ th× kh«ng thÓ cã kÕt qu¶ cña bÊt cø hoµn c¶nh giao tiÕp nµo. Bëi v× giao tiÕp lu«n lu«n phô thuéc vµo hoµn c¶nh vµ nh©n vËt giao tiÕp. §Ó thÊy ®­îc ®iÒu ®ã, chóng ta t×m hiÓu bµi ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷.

 

    Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

              Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

 

Gäi 1 h/s ®äc vµ nh¾c c¶ líp theo dâi phÇn v¨n b¶n sgk vµ tr¶ lêi nh÷ng c©u hái..

a. C¸c nh©n vËt nµo tham gia trong ho¹t ®éng giao tiÕp? Hai bªn cã quan hÖ víi nhau nh­ thÕ nµo?

 

b. Ng­êi nãi nhê ng«n ng÷ biÓu ®¹t néi dung t­ t­ëng t×nh c¶m cña m×nh th× ng­êi ®èi tho¹i lµm g× ®Ó lÜnh héi ®­îc néi dung ®ã? Hai bªn lÇn l­ît ®æi vai cho nhau nh­ thÕ nµo?

 

 

c. Ho¹t ®éng giao tiÕp ®ã diÔn ra trong hoµn c¶nh nµo? (ë ®©u? vµo lóc nµo? Khi ®ã ë n­íc ta cã sù kiÖn lÞch sö, x· héi g×?)

d. Ho¹t ®énh giao tiÕp ®ã h­íng vµo néi dung g×? ®Ò cËp ®Õn vÇn ®Ò g×?

 

 

e. Môc ®Ých cña giao tiÕp giao tiÕp lµ g×? Cuéc giao tiÕp cã ®¹t ®­îc ®­îc môc ®Ých ®ã kh«ng?

 

 

Bµi tËp tÝch hîp:

a.C¸c nh©n vËt giao tiÕp qua bµi      nµy ?

 

b.Ho¹t ®éng giao tiÕp ®è diÔn ra trong hoµn c¶nh nµo ?

 

c.Néi dung giao tiÕp ? VÒ ®Ò tµi g× ? bao gåm nh÷ngvÊn ®Ò c¬ b¶n nµo ?

 

 

 

d.Môc ®Ých cña giao tiÕp ?

 

 

-Ph­¬ng tiÖn giao tiÕp ®­îc thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo ?

 

 

 

 

I . T×m hiÓu chung

  1. T×m hiÓu v¨n b¶n: (sgk)

- Vua vµ c¸c vÞ b« l·o trong héi nghÞ lµ nh©n vËt tham gia giao tiÕp. Mçi bªn cã c­¬ng vÞ kh¸c nhau. Vua cai qu¶n ®Êt n­íc. C¸c b« l·o lµ ng­êi cã tuæi ®· tõng gi÷ nh÷ng träng tr¸ch nay ®· vÒ nghØ, hoÆc ®­îc vua mêi ®Õn tham gia héi nghÞ

 

 

- Ng­êi tham gia giao tiÕp ë ®©y ph¶i ®äc hoÆc nghe nãi, nãi nh÷ng g× ®Ó lÜnh héi néi dung mµ ng­êi nãi ph¸t ra. C¸c b« l·o nghe vua Nh©n T«ng hái, néi dung hái: LiÖu tÝnh nh­ thÕ nµo khi qu©n M«ng Cæ trµn ®Õn? Hai bªn nh©n vËt lÇn l­ît ®æi vai giao tiÕp. C¸c b« l·o x«n xao tranh nhau nãi. Lóc Êy vua l¹i lµ ng­êi nghe

 

- Ho¹t ®éng giao tiÒp diÔn ra ë §iÖn Diªn Hång. Lóc nµy qu©n Nguyªn M«ng kÐo 50 v¹n qu©n sang x©m l­îc n­íc ta

 

-Ho¹t ®éng giao tiÕp h­íng vµo néi dung:Hoµ hay ®¸nh, nã ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò hÖ träng cßn hay mÊt cña quèc gia d©n téc, m¹ng sèng con ng­êi

 

- Môc ®Ých cña giao tiÕp: Lµ hái ý kiÕn cña mäi ng­êi, th¨m dß lßng d©n ®Ó h¹ mÖnh lÖnh quyÕt t©m gi÷ g×n ®Êt n­íc trong hoµn c¶nh l©m nguy. Cuéc giao tiÕp ®ã ®· ®¹t ®­îc môc ®Ých.

2. Qua bµi “Tæng quan v¨n häc VN”, h·y cho biÕt:

- Ng­êi viÕt sgk vµ gv, h/s toµn quèc ®Òu tham gia giao tiÕp. Hä cã ®é tuæi tõ cao trë xuèng ®Õn 15 tuæi. Tõ Gi¸o s­, TiÕn sÜ ®Õn häc sinh líp 10 THPT

 

- Hoµn c¶nh cã tæ chøc cã hÖ thèng cña ngµnh gi¸o dôc, ch­¬ng tr×nh quy ®Þnh chung trong hÖ thèng tr­êng phæ th«ng

- Néi dung giao tiÕp thuéc lÜnh vùc v¨n häc. §Ò tµi vÒ Tæng quan v¨n häc ViÖt Nam. V¨n b¶n ph¸c ho¹ tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña lÞch sö v¨n häc, thµnh tùu cña nã. V¨n b¶n giao tiÕp cßn nhËn ra nh÷ng nÐt lín vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt cña v¨n häc ViÖt Nam.

- Ng­êi so¹n s¸ch muèn cung cÊp tri thøc cho ng­êi häc, ng­êi häc nhê v¨n b¶n giao tiÕp ®ã hiÓu ®­îc kiÕn thøc c¬ b¶n cña nÒn v¨n häc ViÖt Nam

- dông ng«n ng÷ v¨n b¶n khoa häc mang tÝnh chuyªn ngµnh.V¨n b¶n cã bè côc râ rµng. Nh÷ng ®Ò môc cã hÖ thèng.LÝ lÏ dÉn chøng tiªu biÓu

- Qua mÊy bµi nµy rót ra mÊy kÕt luËn: (ghi nhí SGK)

II   cñng cè

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TiÕt: 4

 

Kh¸i qu¸t v¨n häc d©n gian ViÖt Nam

 

  1. Môc tiªu bµi häc.

Gióp h/s:

  1. HiÓu ®­­îc kh¸i niÖm vÒ VHDG vµ ba ®Æc tr­­ng c¬ b¶n.
  2. §Þnh nghÜa vÒ tiÓu lo¹i VHDG.
  3. Vai trß cña VHDG víi v¨n häc viÕt vµ ®êi sèng v¨n ho¸ d©n téc.
  1. Ph­­¬ng tiÖn thùc hiÖn

      - SGK , SGV

      - ThiÕt kÕ bµi häc

      - TuyÓn tËp VHDG

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh

GV tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c h×nh thøc trao ®æi   th¶o luËn theo c¸ch tr¶ lêi c©u hái

  1. TiÕn tr×nh d¹y häc
    1. KiÓm tra bµi cò
    2. Giíi thiÖu bµi míi:

T«i yªu truyÖn cæ n­­íc t«i

Võa nh©n hËu l¹i tuyÖt vêi s©u sa

Th­­¬ng ng­êi råi míi th­­¬ng ta

Yªu nhau c¸ch mÊy nói xa còng t×m

¥ hiÒn th× l¹i gÆp hiÒn

Ng­­êi ngay l¹i gÆp ng­êi tiªn ®é tr×

                                                                       ( L©m ThÞ MÜ D¹ )

                 Cho ®Õn nh÷ng c©u ca dao nµy:

                                          Trªn ®ång c¹n d­­íi ®ång s©u

Chång cµy vî cÊy con tr©u ®i bõa

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

 

 

- T¹i sao VHDG lµ nghÖ thuËt ng«n tõ?

- TruyÒn miÖng lµ ph­­¬ng thøc nh­ thÕ nµo?

- T¹i sao lµ s¸ng t¸c tËp thÓ?

 

 

 

 

- Em hiÓu thÕ nµo lµ tÝnh truyÒn miÖng?

 

 

 

 

 

 

- Em hiÓu thÕ nµo lµ tÝnh tËp thÓ?

 

 

 

 

 

 

 

- Em hiÓu thÕ nµo lµ tÝnh thùc hµnh cña VHDG?

 

 

 

 

 

- H/S ®äc tõng thÓ lo¹i vµ nªu ®Æc ®iÓm, néi dung cña tõng thÓ lo¹i. Ph©n biÖt sù kh¸c nhau cña mét sè thÓ lo¹i.

 

- T¹i sao v¨n häc d©n gian lµ kho tri thøc?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- TÝnh gi¸o dôc cña VHDG ®­îc thÓ hiÖn nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Nhµ th¬ häc ®­­îc g× ë ca dao?

 

 

 

-Nhµ v¨n häc ®­­îc g× ë truyÖn cæ tÝch?

 

I. V¨n häc d©n gian lµ g×?

- Lµ nh÷ng t¸c phÈm nghÖ thuËt ng«n tõ truyÒn miÖng ®­îc tËp thÓ s¸ng t¸c nh»m môc ®Ých phôc vô trùc tiÕp cho nh÷ng sinh ho¹t kh¸c nhau trong ®êi sèng hµng ngµy cña céng ®ång.

- BÊt cø mét t¸c phÈm v¨n häc nghÖ thuËt nµo còng ®­­îc s¸ng t¹o b»ng nghÖ thuËt ng«n ng÷.

+ TruyÒn tõ ng­­êi nµy sang ng­­êi kh¸c, ®êi nµy sang ®êi kh¸c, kh«ng b»ng viÕt mµ b»ng lêi.

II. §Æc tr­ng c¬ b¶n cña v¨n häc d©n gian.

 1. TÝnh truyÒn miÖng.

- Kh«ng l­­u hµnh b»ng ch÷ viÕt, truyÒn tõ ®êi nä sang ®êi kia, ng­­êi n¸y qua ng­êi kh¸c, tÝnh truyÒn miÖng cßn ®­îc biÓu hiÖn trong diÔn x­íng d©n gian. TÝnh truyÒn miÖng lµm nªn sù phong phó ®a d¹ng nhiÒu vÎ cña VHDG. tÝnh truyÒn miÖng lµm nªn nhiÒu b¶n kÓ gäi lµ dÞ b¶n.

2. TÝnh tËp thÓ.

- Do kh«ng cã ch÷ viÕt, cha «ng ta l­u truyÒn b»ng miÖng, nªn n¶y sinh ý thøc söa v¨n b¶n cho hoµn chØnh. V× vËy s¸ng t¸c d©n gian lµ s¸ng t¸c tËp thÓ.

- Nã kh¸c víi v¨n häc viÕt. V¨n häc viÕt do c¸ nh©n s¸ng t¸c, v¨n häc d©n gian do tËp thÓ s¸ng t¸c. Qu¸ tr×nh s¸ng t¸c tËp thÓ diÔn ra: c¸ nh©n khëi x­­íng tËp thÓ h­ëng øng tham gia, truyÒn miÖng trong d©n gian. Qu¸ tr×nh truyÒn miÖng l¹i ®­îc tu bæ, söa ch÷a thªm bít cho hoµn chØnh. V× vËy s¸ng t¸c d©n gian mang ®Ëm tÝnh tËp thÓ.

3. V¨n häc d©n gian g¾n bã vµ phôc vô trùc tiÕp cho c¸c sinh ho¹t kh¸c nhau trong ®êi sèng céng ®ång (tÝnh thùc hµnh)

- TÝnh thùc hµnh cña VHDG biÓu hiÖn:

+ Nh÷ng s¸ng t¸c cña VHDG phôc vô trùc tiÕp cho tõng nghµnh tõng nghÒ: Bµi ca nghi lÔ, bµi ca nghÒ nghiÖp….

III. HÖ thèng thÓ lo¹i cña VHDG ViÖt Nam.

- 12 thÓ lo¹i : SGK

 

 

IV. Nh÷ng gia trÞ c¬ b¶n cña VHDG.

  1. V¨n häc d©n gian lµ kho tri thøc v« cïng phong phó cña ®êi sèng d©n téc.

 - Nãi tíi tri thøc cña c¸c d©n téc trªn ®Êt n­íc ta lµ nãi tíi kho tµng quý b¸u v« tËn vÒ trÝ tuÖ cña con ng­­êi ®ãi víi thiªn nhªn vµ x· héi. Tri thøc d©n gian lµ nhËn thøc cña nh©n d©n ®èi víi cuéc sèng quanh m×nh. Nã kh¸c h¼n víi nhËn thøc cña giai cÊp thèng trÞ cïng thêi vÒ lÞch sö x· héi. §ã lµ nh÷ng kinh nghiÖm mµ «ng cha ta ®· ®óc kÕt tõ cuéc sèng.

- Tri thøc Êy l¹i ®­îc tr×nh bµy b»ng nghÖ thuËt ng«n tõ cña nh©n d©n lao ®éng nªn nã còng sinh ®éng hÊp dÉn ng­­êi nghe. Trªn ®Êt n­­íc ta cã 54 d©n téc anh em nªn vèn tri thøc còng phong phó.

2. V¨n häc d©n gian cã gi¸ tri gi¸o dôc s©u s¾c ®¹o lÝ lµm ng­êi.

- Gi¸o dôc tinh thÇn nh©n ®¹o, t«n vinh nh÷ng gi¸ trÞ con ng­­êi, yªu th­¬ng con ng­êi vµ ®Êu tranh kh«ng biÕt mÖt mái ®Ó gi¶i phãng con ng­êi ra khái ¸p bøc bÊt c«ng.

VÝ dô: TruyÖn TÊm C¸m.

+ Gióp con ng­­êi ®ång c¶m  chia sÎ víi nçi bÊt h¹nh cña TÊm.

+ Kh¼ng ®Þnh bÊt h¹nh vµ h¹nh phóc cña TÊm.

+ Lªn ¸n kÎ xÊu, kÎ ¸c.

3. VHDG cã gi¸ trÞ thÈm mÜ to lín, gãp phÇn quan träng t¹o nªn b¶n s¾c riªng cho nÒn v¨n häc d©n téc.

- Nãi tíi gi¸ trÞ nghÖ thuËt cña VHDG ta ph¶i kÓ ®Õn tõng thÓ lo¹i.

+ ThÇn tho¹i sö dông trÝ t­­ëng t­îng.

+ TruyÖn cæ tÝch x©y dùng nh÷ng nh©n vËt thÇn k×....

- Häc ë giäng ®iÖu tr÷ t×nh, x©y dùng ®­îc nh©n vËt tr÷ t×nh, c¶m nhËn cña th¬ ca tr­­íc ®êi sèng. Sö dông ng«n tõ s¸ng t¹o cña nh©n d©n tr­­íc c¸i ®Ñp.

- Häc tËp ®­îc x©y dùng cèt truyÖn.

- N¾m ch¾c ®­îc nh÷ng ®Æc tr­ng c¬ b¶n cña VHDG, hiÓu biÕt vÓ c¸c thÓ lo¹i cña VHDG. §Æc biÖt lµ vai trß cña nã ®èi víi nÒn v¨n häc d©n téc

V. Cñng cè:

 

TiÕt: 5+6 (TiÕp)     

Ho¹t ®éng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷

 

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

II. LuyÖn tËp

  1. Ph©n tÝch c¸c nh©n tè giao tiÕp thÓ hiÖn trong c©u ca dao.

"§ªm tr¨ng thanh anh míi hái nµng

  Tre non ®ñ l¸ ®an sµng nªn ch¨ng "

a.Nh©n vËt giao tiÕp ë ®©y lµ nh÷ng ng­­êi nh­ thÕ nµo?

b.Ho¹t ®éng giao tiÕp diÔn ra trong hoµn c¶nh nµo?

c.Nh©n vËt anh nãi vÒ ®iÒu g× ,nh»m môc ®Ých g×?

d.C¸ch nãi cña nh©n vËt anh cã phï hîp víi néi dung vµ môc ®Ých giao tiÕp kh«ng?

e.Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch nãi cña chµng trai?

 

2.  §äc ®o¹n v¨n (sgk) vµ tr¶ lêi     

          c©u hái sau.

a.Trong cuéc giao tiÕp trªn ®©y, c¸c nh©n vËt ®· thùc hiÖn b»ng ng«n ng÷, nh÷ng hµnh ®éng cô thÓ nµo?

b.Trong lêi «ng giµ c¶ ba c©u ®Òu cã h×nh thøc c©u hái, nh­ng c¶ ba c©u trªn ®Òu dïng ®Ó hái hay kh«ng?

c.Lêi nãi cña nh©n vËt ®· béc lé t×nh c¶m th¸i ®é vµ quan hÖ trong giao tiÕp thÕ nµo?

 

 

 

 

 

3.  §äc bµi th¬ "b¸nh tr«i n­íc" cña Hå Xu©n H­¬ng vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái.

-Hå ÷u©n H­¬ng giao tiÕp víi ng­­êi ®äcvÒ vÊn ®Ò g×? Nh»m môc ®Ých g×? B»ng ph­¬ng tiÖn tõ ng÷, h×nh ¶nh nh­­ thÕ nµo?

-Ng­êi ®äc c¨n cø vµo ®©u ®Ó t×m hiÓu vµ c¶m nhËn bµi th¬?

 

 

 

 

 

 

 

 

4.  ViÕt mét ®o¹n v¨n th«ng b¸o ng¾n cho c¸c b¹n häc sinh toµn tr­­êng biÕt vÒ ho¹t ®éng m«i tr­êng nh©n ngµy m«i tr­êng thÕ giíi.(häc sinh vÒ nhµ lµm )

    5.  TrÝch bøc th­­ cña B¸c Hå göi häc sinh c¶ n­íc nh©n ngµy khai gi¶ng ®Çu tiªn th¸nh 9 n¨m 1945 cña n­íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ(häc sinh ®äc)

a.Th­ viÕt cho ai? Ngu­êi viÕt cã t­­ c¸ch vµ quan hÖ nh­ thÕ nµo víi ng­êi nhËn?

b.Hoµn c¶nh cña ng­êi viÕt vµ ng­êi nhËn th­ khi ®ã nh­ thÕ nµo?

c.Th­­ viÕt vÒ chuyÖn g×, néi dung g×?

d.Th­­ viÕt ®Ó lµm g×?

e.ViÕt nh­­ thÕ nµo?

III. Cñng cè:

Qua n¨m bµi tËp ta rót ra ®­îc nh÷ng g× khi thùc hiÖn ho¹t ®éng giao tiÕp?

 

+nh©n vËt giao tiÕp lµ chµng trai vµ c« g¸i ë løa tuæi yªu ®­­¬ng.

+§ªm tr¨ng s¸ng vµ thanh v¾ng. Hoµn c¶nh Êy phï hîp víi c©u truyÖn t×nh cña ®«i løa yªu nhau.

+Nh©n vËt anh nãi vÒ "tre non ®ñ l¸" ®Ó tÝnh truyÖn "®an sµng" ®©u ph¶i truyÖn tre non ®ñ l¸ hay truyÖn ®an sµng mµ ®©y lµ c©u truyÖn cã ngô ý:Hä ®· ®Õn tuæi kÕt h«n- Chµng trai tá t×nh víi c« g¸i.

+C¸ch nãi cña nh©n vËt anh rÊt phï hîp víi hoµn c¶nh vµ môc ®Ých giao tiÕp.®ªm tr¨ng s¸ng, thanh v¾ng, ®ang ë løa tuæi tr­­ëng thµnh . Hä nãi chuyÖn kÕt duyªn lµ phï hîp.

+Chµng trai thËt tÕ nhÞ, th«ng minh vµ còng kh«ng kÐm th¼ng th¾n. C¸ch nãi ®Çy hÊp dÉn l¹i cã h×nh ¶nh, ®Ëm ®µ t×nh c¶m dÔ ®i vµo lßng ng­­êi trong cuéc.

*Trong cuéc giao tiÕp gi÷a ACæ vµ «ng, c¸c nh©n vËt giao tiÕp ®· thùc hiÖn hµnh ®éng giao tiÕp cô thÓ lµ:

+Chµo (Ch¸u chµo «ng ¹!)

+Chµo ®¸p l¹i (ACæ h¶? )

+Khen (Lín t­­íng råi nhØ)

Hái(Bè ch¸u cã göi pin ®µi lªn cho «ng kh«ng?)

+Tr¶ lêi (Th­­a «ng, cã ¹!)

-C¶ ba c©u «ng giµ chi cã mét c©u háich¸u cã...?).C¸c c©u cßn l¹i chØ dïng vµo viÖc chµo, khen

-Lêi nãi cña hai nh©n vËt béc lé t×nh c¶m cña «ng vµ ch¸u. Ch¾u tá th¸i ®é kÝnh mÕn qua nh÷ng tõ th­­a, ¹, cßn «ng lµ t×nh c¶m th­¬ng tr×u mÕn víi ch¸u.

- N÷ sÜ HXH ®· miªu t¶, giíi thiÖu b¸nh tr«i n­­íc víi mäi ng­­êi. Nh­­ng môc ®Ých chÝnh lµ giíi thiÖu vÒ th©n phËn ch×m næi cña m×nh, con ng­­êi cã thÓ h×nh, ®Çy quyÕn rò l¹i cã sè phËn bÊt h¹nh kh«ng tù  quyÕt ®inh ®­îc h¹nh phóc cña m×nh, song trong bÊt cø hoµn c¶nh nµo vÉn gi÷ ®­­îc tÊm lßng trong tr¾ng cña m×nh.

- C¨n cø vµo cuéc ®êi n÷ sÜ HXH ®Ó hiÓu vµ c¶m bµi th¬ nµy. XH cã tµi cã t×nh nh­­ng sè phËn trí trªu ®· dµnh cho bµ sù bÊt h¹nh. Hai lÇn lÊy chång th× c¶ hai lÇn “Cè ®Êm ¨n x«i x«i l¹i hÈm". Rót côc Cæ NguyÖt §­­êng n¬i bµ ë vÉn l¹nh tanh kh«ng h­¬ng s¾c. §iÒu ®¸ng c¶m phôc ë bµ dï trong hoµn c¶nh nµo th× bµ vÉn gi÷ ®­îc phÈm chÊt cña m×nh

 

 

 

 

 

V¨n b¶n

 

    A. Môc tiªu bµi häc

-         N¾m ®­îc kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm cña v¨n b¶n

-         N©ng cao n¨ng lùc ph©n tÝch vµ t¹o lËp v¨n b¶n

B.Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn

-         SGK , SGV

-         ThiÐt kÕ bµi häc

C.C¸ch thøc tiÕn hµnh

-         GV tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c h×nh thøc trao ®æi    th¶o luËn, tr¶ lêi c¸c c©u hái

D.TiÕn tr×nh d¹y häc

-         KiÓm tra bµi cò

-         Giíi thiÖu bµi míi

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

I.Kh¸i niÖm v¨n b¶n

- V¨n b¶n lµ g×? ( gäi H/S ®äc lÇn l­­ît c¸c v¨n b¶n )

1. C©u hái 1: SGK

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. C©u hái 2: SGK

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3. C©u hái 3: SGK

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4. C©u hái4: SGK

 

 

 

 

 

5. C©u hái 5: SGK

 

 

 

 

 

 

 

 

6. VÒ h×nh thøc v¨n b¶n 3 cã bè côc nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7.Qua c¸c v¨n b¶n chóng ta rót ra kÕt luËn nh­ ­ thÕ nµo vÒ ®Æc ®iÓm cña v¨n b¶n?

 

 

 

 

 

 

 

II.C¸c lo¹i v¨n b¶n

  - Tõ c¸c v¨n b¶n 1,2,3 chóng ta rót ra mçi v¨n b¶n thuéc lo¹i phong c¸ch ng«n ng÷ nµo?

 

 

 

 

-Em cã nhËn xÐt g× vÒ ph¹m vi sö dông c¸c lo¹i v¨n b¶n?

 

 

-Môc ®Ých giao tiÕp cña c¸c lo¹i v¨n b¶n nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-Líp tõ ng÷ riªng cho lo¹i v¨n b¶n nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cñng cè: PhÇn ghi nhí- SGK

 

-Lµ s¶n phÈm ®­­îc t¹o ra trong ho¹t ®éng giao tiÕp

 

-V¨n b¶n 1 t¹o ra trong ho¹t ®éng giao tiÕp chung. §©y lµ kinh nghiÖm cña nhiÒu ng­­êi víi mäi ng­­êi. §¸p øng nhu cÇu truyÒn cho nhau nh÷ng kinh nghiÖm vÒ cuéc sèng. §ã lµ mèi quan hÖ gi÷a con ng­­êi víi con ng­­êi, gÇn ng­êi tèt th× ¶nh h­­ëng c¸i tèt vµ ng­­îc l¹i. Sö dông 1 c©u

- V¨n b¶n 2 t¹o ra trong ho¹t ®éng giao tiÕp gi÷a c« g¸i vµ mäi ng­­êi. Nã lµ lêi than th©n cña c« g¸i . Gåm 2 c©u

- V¨n b¶n 3 t¹o ra trong ho¹t ®éng giao tiÕp gi÷a vÞ chñ tÞch n­­íc víi toµn thÓ quèc d©n ®ång bµo, lµ nguyÖn väng khÈn thiÕt vµ kh¼ng ®Þnh quyÕt t©m lín cña d©n téc trong viÖc gi÷ g×n vµ b¶o vÖ quyÒn tù do vµ ®éc lËp. V¨n b¶n gåm 15 c©u

- V¨n b¶n 1 ,2 ,3 ®Òu ®Æt ra vÊn ®Ò cô thÓ vµ triÓn khai nhÊt qu¸n trong tõng v¨n b¶n

+V¨n b¶n 1 lµ mèi quan hÖ gi÷a ng­­êi víi ng­êi ë trong cuéc sèng. C¸ch ®Æt ra vÊn ®Ò vµ gi¶i quyÕt rÊt râ rµng.

+V¨n b¶n 2 lµ lêi than th©n cña c« g¸i. C« g¸i trong x· héi cò nh­­ h¹t m­­a r¬i xuèng bÊt kÓ chç nµo ®Òu ph¶i cam chÞu . Tù m×nh c« kh«ng thÓ quyÕt ®Þnh ®­­îc sè phËn cña m×nh. C¸ch thÓ hiÖn rÊt nhÊt qu¸n râ rµng.

+V¨n b¶n 3 lµ lêi kªu gäi toµn quèc kh¸ng chiÕn, v¨n b¶n thÓ hiÖn:

- LËp tr­­êng chÝnh nghÜa gi÷a ta vµ d· t©m cña giÆc

- Nªu ch©n lÝ ®êi sèng d©n téc: Thµ hi sinh tÊt c¶ chø nhÊt ®Þnh kh«ng chÞu mÊt n­­íc

- Kªu gäi mäi ng­­êi ®øng lªn ®¸nh giÆc

- Kªu gäi binh sÜ tù vÖ d©n qu©n ( lùc l­­îng chñ chèt )

- Sau cïng kh¼ng ®Þnh n­­íc ViÖt nam ®éc lËp th¾ng lîi nhÊt ®Þnh sÔ vÒ ta. RÊt râ rµng

+ PhÇn më bµi: Hìi ®ång bµo toµn quèc

+ PhÇn th©n bµi: Chóng ta muèn hoµ b×nh… nhÊt ®Þnh vÒ d©n téc ta

+ KÕt bµi: PhÇn cßn l¹i

- PhÇn më ®Çu vµ kÕt thóc v¨n b¶n cã dÊu hiÖu h×nh thøc riªng

- Môc ®Ých v¨n b¶n 1: TruyÒn ®¹t kinh nghiÖm sèng

- Môc ®Ých v¨n b¶n 2: Lêi than th©n ®Ó gîi sù hiÓu biÕt vµ c¶m th«ng cña mäi ng­­êi víi sè phËn ng­­êi phô n÷.

- Môc ®Ých v¨n b¶n 3: kªu gäi, khÝch lÖ, thÓ hiÖn quyÕt t©m cña mäi ng­­êi trong kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p

 

-Bè côc rÊt râ rµng, c¸ch lËp luËn chÆt chÏ

+Më bµi: Nh©n tè cÇn giao tiÕp ( ®ång bµo toµn quèc )

+Th©n bµi: Nªu lËp tr­­êng chÝnh nghÜa cña ta vµ d· t©m cña thùc d©n Ph¸p. V× thÕ chóng ta ph¶i ®øng lªn chiÕn ®Êu ®Ó gi÷ v÷ng lËp tr­­êng chÝnh nghÜa, b¶o vÖ ®éc lËp tù do. B¸c nªu lªn quyÕt t©m ®¸nh b»ng c¸ch nµo vµ ®¸nh ®Õn bao giê.

+KÕt bµi: Kh¼ng ®Þnh n­­íc ViÖt Nam ®éc lËp vµ th¾ng lîi.

- C¸ch lËp luËn: C¸c ý liªn quan ®Õn nhau lµm râ luËn diÓm

 

 

- Mçi v¨n b¶n ®Òu tËp trung nhÊt qu¸n vµo mét chñ ®Ò vµ triÓn khai chñ ®Ò ®ã mét c¸ch trän vÑn.

- C¸c c©u trong v¨n b¶n cã sù liªn kÕt chÆt chÏ. C¶ v¨n b¶n theo mét kÕt cÊu m¹ch l¹c.

- Mçi v¨n b¶n thÓ hiÖn mét môc ®Ých nhÊt ®Þnh.

- Mçi v¨n b¶n ®Òu cã h×nh thøc bè côc riªng - Chó ý phÇn ghi nhí (SGK)

 

-V¨n b¶n 1,2 thuéc phong c¸ch ng«n ng÷ nghÖ thuËt

-V¨n b¶n 3 thuéc phong c¸ch ng«n ng÷ chÝnh luËn.

Trong dêi sèng x· héi, chóng ta cã nh÷ng lo¹i v¨n b¶n sau:

   PhÇn ghi nhí - SGK

- Ph¹m vi sö dông réng r·i tÊt c¶ c¸c lo¹i v¨n b¶n trong ®êi sèng x· héi, kh«ng trõ mét lo¹i v¨n b¶n nµo.

 

- V¨n b¶n nghÖ thuËt: Giao tiÕp víi tÊt c¶ c«ng chóng b¹n ®äc.

-V¨n b¶n khoa häc: Chuyªn s©u dµnh riªng cho c¸c ngµnh khoa häc, s¸ch gi¸o khoa cho c¸c tiÕn sÜ, do gi¸o s­­ ®Çu ngµnh biªn so¹n. Khoa häc phæ cËp cho c¸c h·ng th«ng tin.

- V¨n b¶n chÝnh luËn; Nh÷ng bµi x· luËn cña c¸c c¬ quan lín ®¨ng t¶i trªn b¸o, trªn c¸c lÜnh vùc chÝnh trÞ x· héi, v¨n häc nghÖ thuËt, tranh luËn vÒ vÊn ®Ò nµo ®ã. Sö dông réng r·i.

- V¨n b¶n hµnh chÝnh c«ng vô: Dµnh cho tÊt c¶ mäi ng­êi trong cuéc sèng.

- V¨n b¶n b¸o chÝ: Dµnh cho c¸cphãng viªn giao tiÕp víi tÊt c¶ mäi ng­­êi hµng ngµy

- V¨n b¶n b¸o chÝ dµnh cho c¸c phãng viªn giao tiÕp víi tÊt c¶ mäi ng­êi.

- Ng«n ng÷ h×nh t­­îng giµu s¾c th¸i biÓu c¶m cho v¨n b¶n nghÖ thuËt.

- Ng«n ng÷ chÝnh luËn:râ rµng, chÆt chÏ cho v¨n b¶n chÝnh luËn.

- Ng«n ng÷ vµ nghÖ thuËt khoa häc cho v¨n b¶n khoa häc

-Ng«n ng÷ sö dông cã khu«n mÉu cho v¨n b¶n hµnh chÝnh c«ng vô

-Ng«n ng÷ sö dông râ rµng cho v¨n b¶n b¸o chÝ( ng«n ng÷, kh«ng gian ®Þa ®iÓm, sù viÖc thËt minh b¹ch râ rµng)

 

TiÕt :7

Lµm v¨n

Bµi  lµm v¨n sè 1

A. Môc tiªu bµi häc: Gióp HS

-         Cñng cè kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng lµm v¨n, ®Æc biÖt lµ vÒ v¨n biÓu c¶m vµ v¨n nghÞ luËn.

-         VËn dông nh÷ng hiÓu biÕt ®ã ®Ó viÕt mét bµi v¨n nh»m béc lé c¶m nghÜ cña b¶n th©n vÒ mét sù vËt, sù viÖc, hiÖn t­­îng gÇn gòi trong cuéc sèng thùc tÕ hä¨c vÒ t¸c phÈm v¨n häc quen thuéc.

-         ThÊy râ h¬n n÷a tr×nh ®é lµm v¨n cña b¶n th©n tõ ®ã rót ra nh÷ng kinh nghiÖm cÇn thiÕt ®Ó c¸c bµi v¨n sau ®¹t kÕt qu¶ cao h¬n.

.B. TiÕn tr×nh d¹y häc.

            §Ò bµi :

            Ph¸t biÓu c¶m nghÜ nh÷ng ngµy ®Çu tiªn b­­íc vµo tr­êng phæ th«ng.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TiÕt :7+8

ChiÕn th¾ng MTao MX©y

(TrÝch §¨m S¨n - sö thi T©y Nguyªn)

  1. Môc tiªu bµi häc.

     Gióp häc sinh :

  1. HiÓu ®­­îc ®Æc ®iÓm nghÖ thuËt x©y dùng kiÓu nh©n vËt anh hïng sö thi, nghÖ thuËt miªu t¶ vµ sö dông ng«n tõ cña sö thi anh hïng .
  2. Qua ®oan trÝch nhËn thøc ®­­îc lÏ sèng, niÒm vui cña mçi ng­­êi chØ cã thÓ cã ®­­îc trong cuéc chiÕn ®Êu v× danh dù, h¹nh phóc vµ sù thÞnhîng cho mäi ng­­êi(ý thøc céng ®ång).
  1. Ph­­¬ng tiÖn d¹y häc.

-         SGK- SGV

-         ThiÕt kÕ bµi häc.

  1. C¸ch tiÕn hµnh.

Gi¸o viªn tæ chøc d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c ph­­¬ng ph¸p d¹y häc s¸ng t¹o, gîi t×m; kÕt hîp víi c¸c h×nh thøc trao ®æi, th¶o luËn, tr¶ lêi c¸c c©u hái

  1. TiÕn tr×nh d¹y häc
  1. KiÓm tra bµi cò.
  2. Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña gi¸o viªn

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

- Em cho biÕt phÇn tiÓu dÉn tr×nh bµy néi dung g×?

-Dùa vµo sgk h·y tãm t¾t thËt   ng¾n gän sö thi §¨m S¨n?

 

-VÞ trÝ ®o¹n trÝch vµ tªn tiªu ®Ò do ai ®Æt?

      H/S ®äc theo c¸ch ph©n vai. Gi¸o viªn h­­íng dÉn c¸c em ®äc cho ®óng giäng ®iÖu cña sö thi vµ phèi hîp víi tõng nh©n vËt

       Gi¶i nghÜa tõ khã

-H·y nªu ®¹i ý cña ®o¹n trÝch.

 

 

 

- Ph©n tÝch theo tuyÕn nh©n vËt hay tõng khÝa c¹nh cña ®¹i ý?

- So s¸nh hai vÊn ®Ò cña ®¹i ý ®o¹n trÝch víi c¸c c©u hái cña sgk em thÊy nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

- §¨m San khiªu chiÕn vµ th¸i ®é cña hai bªn nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

- LÇn thø hai th¸i ®é cña §¨n S¨n nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

-HiÖp thø nhÊt ®­­îc miªu t¶ nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

- MTao MX©y ®­­îc miªu t¶ nh­

­ thÕ nµo?

 

 

 

 

- Cuéc ®ä søc trë nªn quyÕt liÖt h¬n nh­ thÕ nµo? KÕt qu¶ cuèi cïng ra sao?

 

 

 

 

 

 

 

-Em cã suy nghÜ g× vÒ nh©n vËt «ng trêi?

 

 

 

- Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch miªu t¶ cña ng­­êi T©y Nguyªn vÒ nh©n vËt §¨m S¨n trong cuéc ®ä søc?.

 

 

 

 

 

 

 

- Cuéc chiÕn ®Êu cña §¨m S¨n víi môc ®Ých dµnh l¹i h¹nh phóc gia ®×nh nh­­ng l¹i cã ý nghÜa céng ®ång ë chç nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-Sù kh¸c nhau gi÷a nh÷ng lÇn ®èi ®¸p?

 

 

 

 

 

 

 

 

-Nh­­ vËy c¶nh §S cïng n« lÖ ra vÒ sau chiÕn th¾ng cã ý nghÜa g×?

 

 

 

 

 

 

H/S ®äc phÇn ''§oµn ng­­êi ®«ng nh­­ bµy cµ tong'' ®Õn hÕt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-Em cã suy nghÜ g× vÒ c¸ch miªu t¶ nµy?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cñng cè:

ý nghÜa ®o¹n trÝch nh­­ thÕ nµo?

I. T×m hiÓu chung

  1. TiÓu dÉn: (häc sinh ®äc)

- Cã hai lo¹i sö thi lµ: sö thi thÇn tho¹i vµ sö thi anh hïng

 

- Tãm t¾t sö thi §¨m S¨n: 3 ý trong sgv - T47.

2. §o¹n trÝch:

- §o¹n trÝch n»m ë ®o¹n gi÷a t¸c phÈm. Tiªu ®Ò nµy lµ do ng­­êi so¹n s¸ch ®Æt ra.

- Gåm 6 nh©n vËt: §¨m S¨n, MTao MX©y, T«i tí, D©n lµng, ¤ng trêi, Ng­­êi kÓ chuyÖn.

 

 

- SGK

- §¹i ý: Miªu t¶ cuéc ®ä søc gi÷a §¨n S¨n víi thï ®Þch MTao MX©y, cuèi cïng §¨m S¨n ®· th¾ng. §ång thêi thÓ hiÖn niÒm tù hµo cña d©n lµng vÒ ng­­êi anh hïng cña m×nh.

II. §äc - HiÓu

- Ph©n tÝch theo tõng khÝa c¹nh  ( vÊn ®Ò ) cña ®¹i ý.

- Miªu t¶ cuéc ®ä søc gi÷a §¨n S¨n vµ MTao MX©y chó ý khai th¸c c©u hái 1, 2 vµ 5. ThÓ hiÖn niÒm tù hµo ¨n mõng chiÕn th¾ng c©u 3 , 5.

III. Ph©n tÝch.

1.C¶nh trËn ®¸nh gi÷a hai tï tr­­ëng.

+ §¨m S¨n th¸ch thøc, ®Õn tËn nhµ cña MTao MX©y "¥ diªng! ¥ diªng! Xuèng ®©y.ta th¸ch nhµ ng­­¬i ®ä dao víi ta ®Êy".Cßn MTao th× ng¹o nghÔ:"Ta kh«ng xuèng ®©u. diªng ¬i! Tay ta ®ang cßn bËn «m vî, hai chóng ta ë trªn nµy c¬ mµ".

 

+ LÇn thø hai th¸i ®é cña §¨n S¨n quyÕt liÖt h¬n:" Ng­­¬i kh«ng xuèng ­? Ta sÏ lÊy c¸i sµn hiªn cña ng­­¬i ta bæ ®«i, ta sÏ lÊy cÇu thang nhµ ng­­¬i ta chÎ ra kÐo löa, ta hun c¸i nhµ cña ng­­¬i cho mµ xem". Th¸i ®é kiªn quyÕt Êy buéc MTao MX©y ph¶i xuèng ®Êu.

 

- C¶ hai bªn ®Òu móa kiÕm. MTao MX©y móa kiÕm tá ra kÕm cái: ''KiÕm h¾n kªu l¹ch x¹ch nh­­ qu¶ m­­íp kh«''. §¨m S¨n móa'' Mét lÇn xèc tíi chµng v­ît mét ®åi tranh''.'' Mét lÇn xèc tíi n÷a chµng v­ît ®åi lå «. Chµng ch¹y vun vót qua phÝa ®«ng, vun vót qua phÝa t©y''.

 

-Miªu t¶ hµnh ®éng cña MTao MX©y;''B­­íc cao thÊp ch¹y hÕt b·i t©y sang b·i ®«ng. H¾n vung dao chÐm phËp mét c¸i nh­­ng chØ tróng mét c¸i ch·o cét tr©u''

 

-Tõ khi H¬ NhÞ vøt miÕng trÇu. §¨m S¨n dµnh ®­­îc, søc khoÎ t¨ng lªn: '' Chµng móa trªn cao giã nh­ b·o, chµng móa d­­íi thÊp, giã nh­­ lèc''...sgk

Chµng ®©m vµo ng­­êi MTao MX©y nh­­ng c¶ hai lÇn ®Òu kh«ng thñng. §¨m S¨m thÊm mÖt. Nhê cã «ng trêi gióp, §¨m s¨n ''chép ngay mét c¸i chµy mßn nÐm chóng vµo vµnh tai kÎ ®Þch''. MTao MX©y ng· l¨n ra ®Êt cÇu xin ''¥ diªng!, ¥ diªng! Ta lµm lÔ cÇu phóc cho diªng mét tr©u mét voi''.§¨m S¨n '' c¾t ®Çu MTao MX©y bªu ngoµi ®­­êng''. Cuéc ®ä søc kÕt thóc.

 

- ¤ng trêi lµ nh©n vËt phï trî, còng nh­­ «ng tiªn , «ng bôt trong c¸c c©u truþÖn cña ng­­êi kinh. §ã chØ lµ phï trî cßn quyÕt ®Þnh chiÕn th¾ng ph¶i lµ §¨m S¨n

 

-Lèi miªu t¶ song hµnh hai tï tr­­ëng trong suèt diÔn biÕn cuéc chiÕn cã t¸c dung lµm næi bËt sù h¬n h¼n cña §¨m S¨n so víi Mtao Mx©y vÒ c¶ tµi n¨ng, søc lùc, c¶ vÒ phong ®é, phÈm chÊt.

-Miªu t¶ hµnh ®éng cña §¨m S¨n b»ng c¸ch so s¸nh vµ phãng ®¹i.

+Móa trªn cao nh­­ giã b·o.

+Móa d­­íi thÊp nh­­ giã lèc.

+Khi chµng móa ch¹y n­­íc kiÖu qu¶ nói ba lÇn r¹n nøt, ba ®åi tranh bËt rÔ bay tung. Râ rµng trÝ t­­ëng t­îng vµ c¸ch nãi phãng ®¹i lµ nghÖ thuËt cña sö thi.

- §ßi l¹i vî chØ lµ c¸i cí lµm n¶y sinh m©u thuÉn gi÷a c¸c bé téc dÉn ®Õn chiÕn tranh më réng bê câi lµm næi uy danh cña céng ®ång. ý nghÜa lÞch sö cña §¨m S¨n lµ ë chç Êy. V× vËy viÖc th¾ng hay b¹i cña tï tr­ëng sÏ cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh tÊt c¶. ChÝnh v× vËy,i d©n lµng bªn phÝa Mtao Mx©y ®Òu t×nh nguyÖn ®i víi §¨m S¨n cho nªn trong sö thi kh«ng nãi nhiÒu vÒ chÕt chãc mµ l­a chän chi tiÕt ¨n mõng chiÕn th¾ng.

2.C¶nh §¨m S¨n cïng n« lÖ ra vÒ sau chiÕn th¾ng

- Cuéc ®èi tho¹i gi÷a §¨m S¨n víi d©n lµng(n« lÖ)cña Mtao Mx©y khi chµng ®Õn tõng nhµ kªu gäi mäi ng­êi ®i theo m×nh.

+Sè lÇn ®èi ®¸p : ba nhÞp hái- sè nhiÒu.§o¹n nµy ng¾n gän kh¸i qu¸t cho thÊy lßng mÕn phôc th¸i ®é h­ëng øng tuyÖt ®èi mµ mäi ng­­êi dµnh cho §¨m S¨n. N« lÖ cña Mtao Mx©y ®Òu nhÊt trÝ coi §¨m S¨n lµ tï tr­­ëng lµ anh hïng cña hä.

+LÇn thø nhÊt : §S chØ gâ vµo mét nhµ

+LÇn thø hai   : Gâ vµo tÊt c¶ c¸c nhµ

+LÇn thø ba     :Gâ vµo mçi nhµ trong lµng

Sù lÆp l¹i ë sö thi cã ®Æc ®iÓm lµ biÕn ®æi ph¸t triÓn. Qua ba lÇn hái ®¸p cã ý nghÜa kh¼ng ®Þnh lßng trung thµnh tuyÖt ®èi cña n« lÖ ®èi víi §¨m S¨n vµ thÕ lµ kÕt thóc ®o¹n b»ng c¶nh mäi ng­êi cïng ra vÒ ®«ng vui nh­ ®i héi.

 

-ThÓ hiÖn sù thèng nhÊt cao ®é gi÷a quyÒn lîi, kh¸t väng cña c¸ nh©n anh hïng sö thi víi quyÒn lîi kh¸t väng cña céng ®ång.

-ThÓ hiÖn lßng mÕn yªu, sù tu©n phôc cña tËp thÓ céng ®ång ®èi víi c¸ nh©n anh hïng. Qua ®ã, sö thi muèn nãi ®Õn ý chÝ thèng nhÊt cña toµn thÓ céng ®ång £®ª- Mét biÓu hiÖn quan träng cña ý thøc d©n téc

3.C¶nh §¨m S¨n mõng chiÕn th¾ng

- §¨m S¨n ®­îc miªu t¶ cïng víi t«i tí d©n lµng ¨n mõng chiÕn th¾ng: ''Hìi anh em trong nhµ, hìi bµ con trong lµng...ra vµo hiªn kh«ng ngít''

- Quang c¶nh trong nhµ §¨m S¨n:''Nhµ §¨m S¨n ®«ng nghÞt kh¸ch. T«i tí chËt nÝch c¶ nhµ''.

- §¨m S¨n :''Chµng n»m trªn vâng, tãc th¶ trªn sµn, høng tãc chµng lµ mét c¸i nong hoa'' chµng më tiÖc ¨n uèng linh ®×nh:''Chµng §¨m S¨n uèng kh«ng biÕt say, ¨n kh«ng biÕt no, truyÖn trß kh«ng biÕt ch¸n'' vµ'' C¶ miÒn £-®ª...chµng n»m nghiªng th× g·y xµ däc''.

 

- VÉn lµ c¸ch nãi phãng ®¹i, gióp ng­­êi nghe t¹o ®ùîc Ên t­­îng .

+ Nãi tíi sö thi T©y Nguyªn lµ nãi tíi qu¸ khø anh hïng cña céng ®ång

+ ThÕ giíi sö thi lµ thÕ giíi lÝ t­­ëng ho¸.

+ ¢m ®iÖu sö thi lµ ©m ®iÖu hïng tr¸ng

 

- Lµm sèng l¹i qu¸ khø anh hïng cña ng­êi £-®ª T©y Nguyªn thêi cæ ®¹i.

+ Ng­­êi T©y Nguyªn tù hµo vÒ tæ tiªn m×nh. Ng­­êi T©y Nguyªn tù hµo cã §¨m S¨n, Xinh Nh·, Khinh Dó còng nh­­ ng­êi Kinh tù hµo cã Phï §æng Thiªn V­¬ng, An D­­¬ng V­­¬ng...

+ §o¹n trÝch thÓ hiÖn vai trß ng­­êi anh hïng víi céng ®ång: PhÇn ghi nhí-SGK.

 

 

 

TiÕt:10

                                V¨n b¶n

                                      (TiÕp theo)

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

 

 

a. §o¹n v¨n cã mét chñ ®Ò thèng nhÊt nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b. c¸c c©u trong ®o¹n cã quan hÖ víi nhau nh­­ thÕ nµo ®Ó ph¸t triÓn chñ ®Ò chung?

 

c. §äc xong ®o¹n v¨n ta thÊy ý chung cña ®o¹n ®· ®­îc triÓn khai cô thÓ ch­a?

d. §Æt tiªu ®Ò cho ®o¹n v¨n

 

 

 

 

H·y x¸c ®Þnh:

a. §¬n göi cho ai? Ng­­êi viÕt ë c­­¬ng vÞ nµo?

b. Môc ®Ých viÕt ®¬n?

c. Néi dung c¬ b¶n cña ®¬n lµ g×?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cñng cè: Kh¸i qu¸t l¹i bµi häc vµ ra bµi tËp cho HS lµm t¹i líp vµ ë nhµ.

II. LuyÖn tËp

 1. Häc sinh ®äc ®o¹n v¨n trong sgk vµ tr¶ lêi c©u hái.

- §o¹n v¨n cã mét chñ ®Ò thèng nhÊt, c©u chèt ®øng ë ®Çu c©u. C©u chèt ( c©u chñ ®Ò) ®­­îc lµm râ b»ng c¸c c©u tiÕp theo: Gi÷a c¬ thÓ vµ m«i tr­­êng cã ¶nh h­­ëng qua l¹i víi nhau.

+ M«i tr­­êng cã ¶nh h­­ëng tíi mäi ®Æc tÝnh cña c¬ thÓ

+ So s¸nh c¸c l¸ mäc trong c¸c m«i tr­­êng kh¸c nhau.

* Cïng ®Ëu Hµ Lan.

* L¸ c©y m©y.

* L¸ c¬ thÓ biÕn thµnh gai ë c©y x­­¬ng rång thuéc miÒn kh« r¸o.

* Dµy lªn nh­­ c©y l¸ báng.

(Mét luËn ®iÓm, hai luËn cø vµ bèn luËn chøng )

- Hai c©u : M«i tr­­êng cã ¶nh h­­ëng tíi ®Æc tÝnh cña c¬ thÓ so s¸nh l¸ mäc trong m«i tr­­êng kh¸c nhau lµ hai c©u thuéc hai luËn cø bèn c©u sau lµ luËn chøng lµm râ luËn cø vµ luËn ®iÓm(c©u chñ ®Ò).

- ý chung cña ®o¹n(c©u chèt -> c©u chñ ®Ò-> luËn ®iÓm) ®· ®­îc triÓn khai râ rµng.

 

- M«i tr­­êng vµ c¬ thÓ.

 

 

 

2. ViÕt ®¬n xin phÐp nghØ häc chÝnh lµ thùc hiÖn mét v¨n b¶n.

- §¬n göi c¸c thÇy, c« gi¸o ®Æc biÖt lµ thÇy, chñ nhiÖm. Ng­­êi viÕt lµ häc trß.

- Xin phÐp ®­­îc nghi häc.

- Nªu râ tªn, quª qu¸n, lÝ do xin nghØ, thêi gian nghi vµ høa thùc hiÖn chÐp bµi, lµm bµi nh­­ thÕ nµo?

3. S¾p xÕp c¸c c©u thµnh mét v¨n b¶n m¹ch l¹c vµ ®Æt cho nã mét tiªu ®Ò phï hîp. §o¹n v¨n gåm 5 c©u ®¸nh dÊu a-b-c-d-e.

p xÕp nh­­ sau: a-c-e-b-d.

Tiªu ®Ò. Bµi th¬ ViÖt B¾c(häc sinh cã thÓ ®Æt nhiÒu tiªu ®Ò kh¸c nhau miÔn lµ ng¾n gän vµ cã tÝnh kh¸i qu¸t cao

4. ViÕt mét sè c©u nèi tiÕp c©u v¨n cho tr­­íc sao cho cã néi dung thèng nhÊt trän vÑn råi ®Æt tiªu ®Ò chung cho nã.

- M«i tr­­êng sèng cña loµi ng­­êi hiÖn nay ®ang bÞ huû ho¹i nghiªm träng.

+ Rõng ®Çu nguån hiÖn nay ®ang bÞ chÆt ph¸, khai th¸c bõa b·i lµ nguyªn nh©n g©y ra lôt, lë, h¹n h¸n kÐo dµi.

+ C¸c s«ng, suèi ngµy cµng bÞ c¹n kiÖt vµ « nhiÔm do c¸c chÊt th¶i ë khu c«ng nghiÖp, cña c¸c nhµ m¸y.

+ C¸c chÊt th¶i nhÊt lµ c¸c bao ni l«ng vøt bõa b·i trong khi ta ch­­a cã qui ho¹ch vµ xö lÝ hµng ngµy.

+ Ph©n bãn, thuèc trõ s©u, trõ cá sö dông kh«ng theo qui ho¹ch.

TÊt c¶ ®· ®Õn møc b¸o ®éng vÒ m«i tr­­êng sèng cña loµi ng­­êi.

- Tiªu ®Ò: M«i tr­­êng sèng kªu cøu.

HS cã thÓ ®Æt nhiÒu tiªu ®Ò kh¸c nhau miÔn sao ®óng vµ mang tÝnh kh¸i qu¸t chñ ®Ò cña ®o¹n v¨n.

TiÕt: 11+12

TruyÖn An D­­¬ng V­¬ng

vµ MÞ Ch©u Träng Thuû

 

A. Môc tiªu bµi häc:

Gióp hs:

 - Qua ph©n tÝch mét truyÒn thuyÕt cô thÓ , n¾m ®­­îc ®¾c tr­­ng chñ yÕu cña truyÒn thuyÕt: KÕt hîp nhuÇn nhuyÔn c¸c yÕu tè lÞch sö víi yÕu tè t­­ëng t­îng; ph¶n ¸nh quan ®iÓm ®¸nh gi¸, th¸i ®é t×nh c¶m cña nh©n d©n vÒ c¸c sù kiÖn lÞch sö vµ c¸c nh©n vËt lÞch sö.

- N¾m ®­­îc gi¸ trÞ ý nghÜa cña truyÖn An D­­¬ng V­­¬ng vµ MÞ Ch©u Träng Thuû: Tõ bi lÞch mÊt n­­íc cña hai cha conAn D­­¬ng V­­¬ng vµ bi kich t×nh yªu cña MÞ Ch©u - Träng Thuû, nh©n d©n muèn rót ra vµ trao truyÒn cho c¸c thÕ hÖ sau bµi häc lÞch sö vÒ ý thøc ®Ò cao c¶nh gi¸c víi ©m m­­u kÎ thï x©m l­­îc trong c«ng cuéc gi÷ n­­íc.

- RÌn thªm kÜ n¨ng ph©n tÝch truyÖn gi©n gian ®Ó cã thÓ hiÓu ®óng ý nghÜa cña nh÷ng h­ cÊu nghÖ thuËt trong truyÒn thuyÕt.

- Kh¾c s©u bµi häc gi÷ n­­íc mµ t¸c gi¶ d©n gian muèn nh¾n nhñ cho ®êi sau. §iÒu ®¸ng l­­u ý lµ bµi häc lÞch sö ®ã cÇn ®­­îc ®Æt trong bèi c¶nh hiÖn t¹i nh©n d©n ta võa cÇn më réng vßng tay ®Ó héi nhËp cïng thÕ giíi võa ph¶i gi÷ v÷ng an ninh, chñ quyÒn ®Êt n­­íc.

B. Ph­­¬ng tiÖn thùc hiÖn.

- SGK, SGV.

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

- GV tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp ph­­¬ng ph¸p ®äc s¸ng t¹o, gîi t×m; kÕt hîp víi c¸c h×nh thøc trao ®æi th¶o luËn, tr¶ lêi c¸c c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

1. KiÓm tra bµi cò.

2. Giíi thiÖu bµi míi.: Lêi vµo bµi...

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

( HS ®äc phÇn tiÓu dÉn).

- PhÇn tiÓu dÉn sgk nªu néi dung g×?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Theo em biÕt truyÒn thuyÕt nµy cã mÊy b¶n kÓ?

 

-HS ®äc sgk-gi¶i nghÜa tõ khã.

 

- TruyÒn thuyÕt chia lµm mÊy ®o¹n? Néi dung tõng ®o¹n nãi g×?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- H·y nªu chñ ®Ò cña truyÖn

 

 

 

 

- Trong 5 c©u hái ®Òu xoay quanh 4 nh©n vËt.

- Ph©n tÝch theo khÝa c¹nh chñ ®Ò hay nh©n vËt?

 

 

 

 

 

- Qu¸ tr×nh x©y thµnh chÕ ná cña An D­­¬ng V­­¬ng ®­­îc miªu t¶ nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

- KÓ vÒ sù gióp ®ì thÇn k× ®ã , th¸i ®é cña t¸c gi¶ d©n gian ®èi víi nhµ vua nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

- X©y thµnh xong, An D­­¬ng V­­¬ng nãi g× víi Rïa vµng? Em cã suy nghÜ g× vÒ chi tiÕt nµy?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Nh÷ng sai lÇm nµo cña ADV vµ MC dÉn ®Õn th¶m ho¹ mÊt n­­íc?

 

 

 

 

Chi tiÕt MC lÐn ®­­a cho TT xem ná thÇn ®­­îc ®¸nh gi¸ nh­­ thÕ nµo?

 

 

- HS th¶o luËn: ®­­a ra c¸ch hiÓu hîp lÝ nhÊt.

 

 

 

 

 

 

 

 

- NhËn xÐt vÒ nh÷ng sai lÇm cña ADV vµ MC?

 

 

- Träng Thuû lµ ng­­êi nh­­ thÕ nµo?

 

- Chi tiÕt Rïa vµng ®­­a ADV cÇm sõng tª gi¸c xuèng biÓn... thÓ hiÖn th¸i ®é cña nh©n d©n ®èi víi ADV nh­ thÕ nµo? so s¸nh víi h×nh ¶nh Th¸nh Gãng vÒ trêi em thÊy nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

- NhËn xÐt g× vÒ nh÷ng chi tiÕt nghÖ thuËt h­­ cÊu?

 

 

 

 

 

 

 

 

- T¹i sao l¹i kh«ng nãi: MC lµ giÆc ®ã?

 

 

 

 

- Th¸i ®é cña nh©n d©n ®èi víi nh©n vËt MC?

 

 

 

- NhËn xÕt g× vÒ sù ho¸ th©n cña nh©n vËt MC?

 

- Chi tiÕt m¸u MC trai sß ¨n ph¶i ®Òu biÕn thµnh h¹t ch©u. x¸c ho¸ thµnh ngäc th¹ch. Chi tiÕt nµy thÓ hiÖn th¸i ®é cña ng­­êi ®êi x­a nh­ thÕ nµo ®èi víi MC?vµ nh¾n nhñ ®iÒu g× ®èi víi thÕ hÖ trÎ?

 

 

 

 

 

 

 

- Chi tiÕt'' ngäc trai - giÕng n­­íc '' cã ph¶i kh¼ng ®Þnh t×nh yªu chung thuû ë TT hay kh«ng? th¸i ®é cña t¸c gi¶ d©n gian ®èi víi TT?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Tõ sù ph©n tÝch trªn h·y cho biÕt ®©u lµ cèt lâi lÞch sö? Cèt lâi lÞch sö ®ã ®· ®­­îc nh©n d©n thÇn k× ho¸ nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

III. Cñng cè:

 

I. T×m hiÓu chung.

 1. TiÓu dÉn

- §Æc tr­ng cña truyÒn thuyÕt:

+ Lµ lo¹i truyÖn d©n gian kÓ vÒ sù kiÖn cã ¶nh h­ëng lín lao ®Õn lÞch sö d©n téc. TruyÒn thuyÕt kh«ng ph¶i lµ lÞch sö mµ chØ liªn quan ®Õn lÞch sö, ph¶n ¸nh lÞch sö. Nh÷ng c©u truyÖn trong lÞch sö ®­îc khóc x¹ qua lêi kÓ cña nhiÒu thÕ hÖ ®Ó råi kÕt tinh thµnh nh÷ng h×nh t­îng ®éc ®¸o, nhuèm mµu s¾c thÇn k× mµ vÉn thÉm ®Ém c¶m xóc ®êi th­­êng.

+ Muèn hiÓu ®óng hiÓu s©u truyÒn thuyÕt An D­­¬ng V­¬ng vµ MÞ Ch©u Träng Thuû trªn hai lÜnh vùc néi dung vµ nghÖ thuËt cÇn ®Æt t¸c phÈm víi m«i tr­­êng lÞch sö-V¨n ho¸ mµ nã sinh thµnh, l­u truyÒn, biÕn ®æi. NghÜa lµ ®Æt truyÖn trong mèi quan hÖ ®êi sèng.

- Giíi thiÖu lµng Cæ Loa...sgk.

2. V¨n b¶n

   a. VÞ trÝ:

TrÝch" Rïa vµng'' trong t¸c phÈm ''LÜnh nam trÝch qu¸i''- Nh÷ng c©u truyÖn ma qu¸i ë ph­­¬ng nam.

 

- Cã 3 b¶n kÓ: Mét lµ ''Rïa vµng'', hai lµ ''Thôc kØ An D­­¬ng V­­¬ng'' trong "Thiªn nam ngò lôc'' b»ng v¨n vÇn vµ ba lµ ''Ngäc trai-n­íc giÕng'' truyÒn thuyÕt ®ån ®¹i ë vïng Cæ Loa.

 

b. Bè côc.

- TruyÒn thuyÕt chia lµm 4 ®o¹n râ rÖt:

+ §o¹n 1: ThuËt l¹i qu¸ tr×nh x©y thµnh- chÕ ná tõ thÊt b¹i ®Õn thµnh c«ng cña An D­­¬ng V­­¬ng nhê cã sù gióp søc cña thÇn Rïa vµng.

+ §o¹n 2:ThuËt l¹i hµnh vi lÊy c¾p ná thÇn cña Träng Thuû.

+ §o¹n 3:ThuËt l¹i diÔn biÕn cuéc chiÕn tranh lÇn hai gi÷a hai n­íc, kÕt thóc bi kÞch ®èi víi An D­¬ng V­­¬ng.

_ §o¹n 4: ThuËt l¹i kÕt côc ®Çy cay ®¾ng vµ nhôc nh· ®èi víi Träng Thuû cïng chi tiÕt '' ngäc trai-n­­íc giÕng'' cã ý nghÜa minh oan cho MÞ Ch©u.

c. Chñ ®Ò.

- Miªu t¶ qóa tr×nh x©y thµnh chÕ ná b¶o vÖ ®Êt n­­íc cña An D­­¬ng V­­¬ng vµ bi kÞch n­íc mÊt nhµ tan. §ång thêi thÓ hiÖn th¸i ®é  t×nh c¶m cña t¸c gi¶ d©n gian víi tõng nh©n vËt.

II. §äc- hiÓu

- Ph©n tÝch theo khÝa c¹nh nµo còng ®­­îc, miÔn lµ lµm râ chñ ®Ò cña truþÖn . Song víi t¸c phÈm hoµn chØnh nh­ tiÓu thuyÕt nµy th× nªn ®äc hiÓu theo tõng khÝ c¹nh cña chñ ®Ò.

 

 

1. An D­­¬ng V­­¬ng x©y thµnh chÕ ná vµ b¶o vÖ ®Êt n­íc.

- Qu¸ tr×nh x©y thµnh ®­­îc miªu t¶:

+ Thµnh ®¾p tíi ®©u l¹i lë tíi ®ã.

+ LËp bµn thê, gi÷ m×nh trong s¹ch ®Ó cÇu ®¶o b¸ch thÇn.

+ Nhê cô giµ m¸ch b¶o, sø Thanh Giang( Rïa vµng) gióp søc nhµ vua x©y thµnh trong ''nöa th¸ng th× xong''

 

- Dùng n­­íc lµ mét viÖc gian nan vÊt v¶. T¸c gi¶ d©n gian muèn ca ngîi c«ng lao to lín cña An D­­¬ng V­¬ng. Nhµ vua t×m mäi c¸ch ®Ó x©y ®­­îc thµnh. Sù gióp ®ì thÇn k× nµy cña Rïa vµng nh»m:

+ LÝ t­­ëng ho¸ viÖc x©y thµnh.

+ Tæ tiªn cha «ng ®êi tr­­íc lu«n ngÇm gióp ®ì con ch¸u ®êi sau. Con ch¸u nhê cã cha «ng mµ trë nªn hiÓn h¸ch. Cha «ng nhê con ch¸u cµng r¹ng rì anh hïng. §Êy còng lµ nÕt ®Ñp cña truyÒn thèng d©n téc ViÖt Nam.

 

- Nhµ vua c¶m t¹ Rïa vµng xong vÉn tá ra b¨n kho¨n: ''NÕu cã giÆc ngoµi th× lÊy g× mµ chèng''. B¨n kho¨n Êy lµ thÓ hiÖn tr¸ch nhiÖm cña ng­­êi cÇm ®Çu ®Êt n­­íc. Bëi lÏ dùng n­­íc ®· khã kh¨n gi÷ ®­­îc  n­­íc l¹i cµng khã kh¨n h¬n. X­a nay dùng n­­íc di liÒn víi gi÷ n­­íc. Ná thÇn rÊt linh nghiÖm, An D­­¬ng V­­¬ng b¶o toµn ®Êt n­­íc. Song bao giê còng vËy th¾ng lîi mµ dùa vµo vò khÝ ®¬n thuÇn, con ng­­êi sinh ra chñ quan, khinh ®Þch. ThÊt b¹i lµm cho kÓ thï s¾p m­­u s©u kÕ ®éc. §©y còng lµ nguyªn nh©n dÉn ®Õn c¶nh mÊt n­­íc.

2. An D­­¬ng V­­¬ng ®Ó mÊt n­­íc, nhµ tan vµ th¸i ®é cña t¸c gi¶ d©n gian?

- Sai lÇm cña ADV:ChÊp thuËn lêi cÇu hoµ sau ®ã thuËn g¶ MC cho TT. CËy cã ná thÇn nªn tá ý chñ quan.

- Sai lÇm cña MC: §· ®em bÝ mËt ná thÇn kÓ cho TT nghe ®Ó TT ®¸nh tr¸o lÉy ná mµ kh«ng biÕt, r¾c ¸o l«ng ngçng trªn ®­­êng ch¹y trèn.

- Chi tiÕt nµy cã hai c¸ch ®¸nh gi¸:

+ Mét lµ MC nÆng vÒ t×nh c¶m vî chång mµ bá quªn tr¸ch nhiÖm nghÜa vô víi tæ quèc.

+ Hai lµ lµm theo ý chång lµ hîp víi ®¹o lÝ.

- ý kiÕn 1 lµ hîp lÝ h¬n: Ná thÇn thuéc vÒ tµi s¶n quèc gia, bÝ mËt qu©n sù. MC ®· vi ph¹m vµo nguyªn t¾c bÒ t«i ®èi víi vua cha, víi ®Êt n­­íc. Nµng ®· tiÕt lé bÝ mËt quèc gia. Téi chÐm ®Çu lµ ph¶i, kh«ng oan øc g×. §µnh r»ng t×nh c¶m vî chång g¾n bã tuy hai mµ mét nh­­ng còng kh«ng thÓ v­­ît lªn t×nh c¶m ®èi víi ®Êt n­­íc. N­íc mÊt dÉn ®Õn nhµ tan, kh«ng ai cã thÓ b¶o toµn h¹nh phóc. ViÖc lµm cña MC lµ mét bµi häc ®¾t gi¸. L«ng ngçng cã thÓ r¾c cïng ®­­êng, nh­­ng TT còng kh«ng thÓ cøu ®­­îc MC.

=>NhËn xÐt: ADV m¬ hå vÒ b¶n chÊt ngoan cè cña kÓ thï, thiÕu ý thøc c¶nh gi¸c d©n téc. MC trong s¸ng ng©y th¬ ®Ó t×nh c¶m riªng t­­ lÊn ¸t, bÞ lîi dông mµ kh«ng biÕt

- Lµ tªn gi¸n ®iÖp lîi h¹i che giÊu m­­u ®å qua mÆt ADV.

- Th¸i ®é cña nh©n d©n ®èi víi nh©n vËt ADV, MC, TT:

+ ADV tuèt g­¬m chÐm MC. Chi tiÕt nµy thÓ hiÖn râ th¸i ®é t×nh c¶m cña nh©n d©n ®èi víi nhµ vua, nhµ vua-ng­êi ®øng ®Çu ®Êt n­­íc ®· ®øng trªn quyÒn lîi cña d©n téc th¼ng tay trõng trÞ kÎ cã téi. Cho dï ®ã lµ ®øa con l¸ ngäc cµnh vµng cña m×nh. §©y lµ sù lùa chän quyÕt liÖt gi÷a mét bªn lµ nghÜa n­­íc mét bªn lµ t×nh nhµ. ADV ®· ®Ó c¸i chung lªn trªn c¸i riªng.Bëi thÕ mµ trong lßng nh©n d©n ADV kh«ng chÕt mµ cÇm sõng tª gi¸c b­­íc vµo thÕ giíi vÜnh cöu cña thÇn linh.

*So víi h×nh ¶nh Th¸nh Giãng vÒ trêi th× ADV kh«ng rùc rì, hoµnh tr¸ng b»ng. Bëi lÏ ADV ®· ®Ó mÊt n­­íc. Mét ng­­êi ta ph¶i ng­­íc m¾t lªn míi nh×n thÊy, mét ng­­êi ph¶i cói xuèng th¨m th¼m míi nh×n thÊy. ®©y còng lµ th¸i ®é cña t¸c gi¶ d©n gian dµnh cho mçi nh©n  vËt .Nh©n d©n ®Òu tr©n träng ng­­êi anh hïng cña hä.

* T¸c gi¶ s¸ng t¹o ra mèi t×nh trong s¸ng MC-TT ®Ó lµm mê ®i bi kÞch mÊt n­­íc lÏ ra ph¶i tËp trung vµo nh©n vËt ADV.

+ Nh©n vËt MÞ Ch©u:

* Rïa vµng kÕt téi MÞ Ch©u ''kÎ ngåi sau l­­ng lµ giÆc ®ã'' §ã còng chÝnh lµ lêi kÕt téi cña nh©n d©n ®èi víi MÞ Ch©u, b¶n chÊt MC kh«ng ph¶i lµ kÎ b¸n n­íc, bÞ vua cha chÐm ®Çu nµng ®· chÊp nhËn b¶n ¸n lÞch sö dµnh cho m×nh vµ ®· nhËn lçi mét c¸ch ch©n thµnh nghiªm tóc.

* C¶m th«ng bao dung nh­­ng vÉn cã sù trõng trÞ nghiªm kh¾c: con vua mét n­­íc mµ l¹i mÊt c¶nh gi¸c d©n téc, kh«ng gi¶i quyÕt ®­­îc mèi quan hÖ gi÷a c¸ nh©n víi ®Êt n­­íc, ®Æt t×nh c¶m riªng t­­ lªn trªn lîi Ých d©n téc.

* Trong VHDG sù ho¸ th©n cña c¸c nh©n vËt ®· trë thµnh m« tuýp quen thuéc: MÑ con LÝ Th«ng, nµng T« ThÞ... MÞ Ch©u sau khi chÕt còng ho¸ th©n.

- §©y lµ mét chót an ñi cho MC. Ng­­êi con g¸i ng©y th¬ trong tr¾ng, v« t×nh mµ ®¾c téi víi non s«ng chø nµng kh«ng ph¶i lµ kÎ cè ý h¹i vua cha. Nµng thùc sù bÞ ''ng­êi lõa dèi''.

 

Qua ®©y «ng cha ta muèn nh¾n nhñ thÕ hÖ trÎ mai sau trong quan hÖ t×nh c¶m nhÊt lµ t×nh riªng ph¶i lu«n ®Æt quan hÖ riªng chung cho ®óng mùc. §õng nÆng vÒ t×nh riªng mµ quªn c¸i chung. Cã nh÷ng c¸i chung ®ßi hái con ng­­êi ta ph¶i biÕt hi sinh t×nh c¶m riªng ®Ó gi÷ cho trän vÑn nghÜa vô vµ tr¸ch nhiÖm cña m×nh. T×nh yªu nµo còng ®ßi hái ph¶i cã sù hi sinh.

 

- Chi tiÕt ''ngäc trai - giÕng n­­íc '' kh«ng ph¶i ®Ó kh¼ng ®Þnh t×nh yªu chung thuû bëi lÏ; TT d­­íi con m¾t cña chóng ta h¾n lµ tªn gi¸n ®iÖp ®éi lèt con rÓ. H¾n cã thÓ cã t×nh c¶m víi MC - yªu thùc sù nh­­ng h¾n kh«ng quªn nhiÖm vô lµ gi¸n ®iÖp víi t­ c¸ch lµ ®øa con vµ lµ bÒ t«i trung thµnh víi vua cha, cã lóc h¾n ®· lõa dèi MC, ®¸nh c¾p ná thÇn. M­­u ®å bµnh tr­­íng x©n l­ù¬c ®· râ. H¾n ®· g©y ra c¸i chÕt cña ADV vµ MC, h¾n ph¶i t×m ®Õn c¸i chÕt víi xãt th­­¬ng ©n hËn dµy vß. VËy ''ngäc trai - giÕng n­­íc '' lµ oan t×nh cña MC ®· ®­­îc ho¸ gi¶i. MC bÞ TT lõa dèi.

 

 

- Cè thñ t­­íng Ph¹m V¨n §ång cã lÇn nãi:''TruyÒn thuyÕt cña ta ®Òu b¾t nguån tõ c¸i lâi cña sù thËt lÞch sö. Nh©n d©n qua c¸c thêi ®¹i ®· göi g¾m vµo ®ã t©m hån thiÕt tha cña m×nh cïng víi th¬ vµ méng''.C¸i lâi lÞch sö cña truyÒn thuyÕt nµy lµ:

+ ADV x©y thµnh chÕ ná b¶o vÖ ®Êt n­­íc.

+ ADV ®Ó mÊt n­­íc.

Tõ c¸i lâi Êy nh©n d©n ta ®· thÇn k× ho¸ göi vµo ®ã t©m hån thiÕt tha cña m×nh qua h×nh ¶nh Rïa vµng. Bi t×nh sö MC - TT vµ truyÒn thuyÕt ''Ngäc trai - giÕng n­­íc '' ®Òu lµ th¸i ®é cña t¸c gi¶ d©n gian ®åi víi tõng nh©n vËt cã liªn quan tíi lÞch sö. Nh­­ vËy: Rïa vµng, MÞ Ch©u, ngäc trai - giÕng n­­íc chØ lµ trÝ t­­ëng t­­îng cña d©n gian lµm t¨ng thªm mèi quan hÖ víi cèt lâi lÞch sö.

- Ghi nhí ( SGK )

 

 

 

TiÕt: 13

 

LËp dµn ý bµi v¨n tù sù

A.Môc tiªu bµi häc                                                                            Gióp häc sinh:

     BiÕt c¸ch lËp giµn ý cho bµi v¨n tù sù (kÓ l¹i mét c©u chuþªn) t­¬ng                                                   

     tù mét truþªn ng¾n.

B.Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn.

- SGK,SGV

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C.C¸ch thøc tiÕn hµnh.

     Gi¸o viªn tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c h×nh thøc trao

     ®æi th¶o luËn, tr¶ lêi c¸c c©u hái.

D.TiÕn tr×nh bµi häc.

1.KiÓm tra bµi cò.

2.Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

 

- HS ®äc phÇn trÝch trong SGK, tr¶ lêi c©u hái.

- C©u hái 1: sgk - T45

 

 

- C©u hái 2: sgk - T45

 

 

 

 

- HS ®äc sgk, tr¶ lêi c©u hái.

- Theo suy ngÉm cña nhµ v¨n NguyÔn Tu©n cã thÓ kÓ vÒ hËu th©n cña chi DËu b»ng nh÷ng c©u truyªn (1 vµ 2). Em h·y lËp dµn ý cho bµi v¨n kÓ vÒ hai c©u truyÖn trªn.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Dùa vµo c©u nãi cña Lª Nin, h·y lËp dµn ý vÒ c©u chuyÖn mét häc sinh tèt ph¹m ph¶i sai lÇm trong phót yÕu mÒm nh­ng ®· kÞp thêi tØnh ngé chiÕn th¾ng b¶n th©n v­¬n lªn trong häc tËp?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I. H×nh thµnh ý t­ëng,dù kiÕn cèt truyÖn.

- Nhµ v¨n Nguyªn Ngäc kÓ vÒ qu¸ tr×nh suy nghÜ chuÈn bÞ ®Ó s¸ng t¸c truyÖn ng¾n ''Rõng xµ nu''.

- Muèn viÕt mét bµi v¨n kÓ l¹i mét c©u truyÖn hoÆc viÕt mét truyÖn ng¾n ta ph¶i h×nh thµnh ý t­ëng, ph¸c th¶o cèt truyÖn (dù kiÕn phÇn më ®Çu vµ kÕt thóc truyÖn) sau ®ã suy nghÜ, t­ëng t­îng vÒ c¸c nh©n vËt theo nh÷ng mèi quan hÖ nµo ®ã vµ nªu nh÷ng sù viÖc chi tiÕt tiªu biÓu, ®Æc s¾c t¹o nªn cèt truyÖn.

II. LËp dµn ý.

* §Ò 1:

+ Më bµi:

- Chi DËu hít h¶i ch¹y vÒ h­íng lµng m×nh trong ®ªm tèi.

- Ch¹y vÒ tíi nhµ, trêi ®· khuya thÊy mét ng­êi l¹ ®ang nãi truyÖn víi chång.

- Vî chång gÆp nhau mõng mõng tñi tñi.

+Th©n bµi:

- Ng­êi kh¸ch l¹ lµ c¸n bé ViÖt Minh t×m ®Õn hái th¨m t×nh c¶nh nhµ anh DËu.

- Tõng b­íc gi¶ng gi¶i cho vî chång chÞ DËu nghe v× sao d©n m×nh khæ, muèn hÕt khæ ph¶i lµm g×? Nh©n d©n chung quanh vïng hä ®· lµm ®­îc g×, nh­ thÕ nµo?

- Ng­êi kh¸ch Êy thØnh tho¶ng ghÐ th¨m gia ®×nh chÞ DËu, mang tin míi, khuyÕn khÝch chÞ DËu.

- ChÞ DËu ®· vËn ®éng nh÷ng ng­êi xung quanh.

- ChÞ ®· dÉn ®Çu ®oµn d©n c«ng lªn huyÖn, phñ ph¸ kho thãc NhËt chia cho ng­êi nghÌo.

+ KÕt bµi:

- Chi DËu vµ bµ con xãm lµng chuÈn bÞ ®Õn mõng ngµy tæng khëi nghÜa. ChÞ DËu ®ãn c¸i Tý trë vÒ.

* §Ò 2:

+ Më bµi:

- Cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p næ ra. Tuy lµng §«ng X¸ bÞ ®Þch chiÕm nh­ng h»ng ®ªm vÉn xuÊt hiÖn mét, hai c¸n bé c¸ch m¹ng ho¹t ®éng bÝ mËt.

+ Th©n bµi:

- Qu©n Ph¸p cµn quÐt truy lïng c¸n bé.

- Kh«ng khÝ lµng quª c¨ng th¼ng. NhiÒu ng­êi ho¶ng sî. ChÞ DËu vÉn b×nh tÜnh h­íng dÉn c¸n bé xuèng hÇm bÝ mËt.

+ KÕt luËn:

- ChÞ ®· trë thµnh nh©n tè tÝch cùc cho cuéc c¸ch m¹ng.

- PhÇn ghi nhí: Sgk

III. LuyÖn tËp.

- Tªn truyÖn : Sau c¬n gi«ng

+ Më bµi:- M¹nh (tªn nh©n vËt) ngåi mét m×nh ë nhµ v× cËu ®ang bÞ ®×nh chØ häc tËp.

+ Th©n bµi:

- M¹nh nghÜ vÒ nh÷ng khuyÕt ®iÓm, viÖc lµm cña m×nh trong nh÷ng lóc yÕu mÒm. ®ã lµ trèn häc ®i ch¬i lªu læng víi b¹n . ChuyÕn ®i Êy ch¼ng mang l¹i kÕt qu¶ g×.

- GÇn mét tuÇn bá häc, bµi vë kh«ng n¾m ®­îc. M¹nh bÞ ®iÓm kÐm liªn tiÕp vµ h¹nh kiÓm häc k× mét

- Nhê cã sù gióp ®ì cña bè mÑ, céng víi sù gióp ®ì cña thÇy b¹n. M¹nh ®· nh×n thÊy lçi lÇm cña m×nh.

- Ch¨m chØ häc hµnh tu d­ìng mäi mÆt.

- KÕt qu¶ cuèi n¨m M¹nh ®¹t häc sinh tiªn tiÕn.

+ KÕt bµi:

- Suy nghÜ cña M¹nh sau lÔ ph¸t th­ëng.

- b¹n rñ ®i ch¬i xa M¹nh ®· tõ chèi khÐo.

III. Cñng cè.

 

 

TiÕt: 14+15

Uy-LÝt-X¬ trë vÒ

 

A. Môc tiªu bµi häc.

Gióp HS:

-         C¶m nhËn ®­îc vÎ ®Ñp nh©n v¨n cña ng­êi Hi L¹p thÓ hiÖn qua c¶nh ®oµn tô vî chång sau hai m­¬i n¨m xa c¸ch.

-         BiÕt c¸ch ph©n tÝch diÔn biÕn t©m lÝ nh©n vËt qua c¸ch ®èi tho¹i trong c¶nh gÆp mÆt ®Ó thÊy ®­îc kh¸t väng h¹nh phóc vµ vÎ ®Ñp trÝ tuÖ cña hä.

-         NhËn thøc ®­îc søc m¹nh cña t×nh c¶m vî chång, t×nh c¶m gia ®×nh cao ®Ñp lµ ®éng lùc gióp con ng­êi v­ît qua mäi khã kh¨n.

B. Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn.

     - SGK, SGV.

     - ThiÕt kÕ d¹y häc

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

     - GV tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c h×nh thøc trao ®æi th¶o luËn, tr¶ lêi c¸c c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

     - KiÓm tra bµi cò.

     - Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

 

- Gäi HS ®äc phÇn tiÓu dÉn sgk.

- PhÇn tiÓu dÉn tr×nh bµy néi dung g×?

- Em cÇn biÕt g× vÒ H«-mª-r¬?

 

 

 

- Dùa vµo sgk h·y tãm t¾t sö thi ¤-®i-xª?

- H·y nªu chñ ®Ò cña sö thi ¤-di-xª?

 

- Gi¶i thÝch tõ khã.

- VÞ trÝ ®o¹n trÝch trong t¸c phÈm?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Pª-nª-lèp ®ang trong hoµn c¶nh nh­ thÕ nµo?

 

 

- Khi nghe nhò mÉu b¸o tin chång nµng ®· trë vÒ trõng trÞ bän cÇu h«n t©m tr¹ng nµng Pª-nª-lèp nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

- Th¸i ®é, suy nghÜ cña Pª-nª-lèp biÓu hiÖn nh­ thÕ nµo tr­íc lêi nhò mÉu?

 

- Khi s¾p gÆp mÆt Uy-lÝt-x¬ th× t©m tr¹ng nµng nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

- Gi÷a lóc Êy, th¸i ®é cña Tª-lª-m¸c con trai nµng thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo?

- Tr­íc lêi lÏ cña con t©m tr¹ng cña Pª-nª-lèp thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo?

 

- NghÖ thuËt thÓ hiÖn t©m tr¹ng cña Pª-nª-lèp nh­ thÕ nµo?

 

 

- Em cã suy nghÜ g× vÒ t©m tr¹ng cña Pª-nª-lèp?

 

 

 

 

 

 

 

 

- Ai lµ ng­êi ®­a ra thö th¸ch? DÊu hiÖu cña thö th¸ch Êy ®­îc béc lé nh­ thÕ nµo? Tõ ®ã thÊy ®­îc vÎ ®Ñp g× cña Pª-nª-lèp?

 

 

 

 

 

- Ai lµ ng­êi chÊp nhËn thö th¸ch, th¸i ®é cña ng­êi Êy nh­ thÕ nµo khi xuÊt hiÖn?

 

 

 

 

 

 

 

 

- Chµng ®· nãi g× víi con trai cña m×nh? Em cã suy nghÜ g× vÒ c©u nãi ®ã?

- Ta hiÓu nh­ thÕ nµo vÒ t©m tr¹ng cña Uy-lit-x¬?

 

 

 

- Sù thö th¸ch b¾t ®Çu b»ng chi tiÕt nµo?

 

- Em cã suy nghÜ g× vÒ chi tiÕt nµy?

 

- Pª-nª-lèp ®· lµm g×? Em cã suy nghÜ g× vÒ chi tiÕt nµy

 

 

- T×nh thÕ nµy buéc Uy-lÝt-x¬ ph¶i lµm g×?

 

- Uy-lÝt-x¬ ®· nã nh­ thÕ nµo? Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch miªu t¶ nµy?

 

 

 

- Sau lêi ch©n t×nh cña Uy-lÝt-x¬ vÒ chiÕc gi­êng, Pª-nª-lèp ®· thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo? nµng nãi nh÷ng g×?

 

 

 

 

- Em cã suy nghÜ g× vÒ cuéc thö th¸ch nµy?

 

 

- §o¹n cuèi, t¸c gi¶ miªu t¶ t©m tr¹ng vµ cö chØ cña Pª-nª-lèp b»ng biÖn ph¸p nghÖ thuËt nµo? ( HS ®äc kÜ ®o¹n tõ ''dÞu hiÒn thay... kh«ng nì bu«ng rêi''

 

 

 

-Em cã suy nghÜ g× vÒ nh©n vËt Uy-lÝt-x¬ trong c¶nh sum häp?

 

 

 

- §o¹n trÝch cã ý nghÜa g×?

 

 

 

 

 

I. T×m hiÓu chung.

  1. TiÓu dÉn.

- TiÓu dÉn giíi thiÖu vÒ H«-me-r¬ vµ tãm t¾t sö thi ¤-®i-xª.

- §©y lµ nhµ th¬ mï cña Hi L¹p sèng vµo thÕ kØ IX  vµ VIII tr­íc c«ng nguyªn. ¤ng sinh tr­ëng trong mét gia ®×nh nghÌo bªn kia s«ng Mª-lÐt. ¤ng ®· tËp hîp tÊt c¶ nh÷ng thÇn tho¹i vµ truyÒn thuyÕt ®Ó hoµn thµnh hai bé sö thi ®å sé I-li-¸t vµ ¤-®i xª.

2. Tãm t¾t cèt truyÖn.

3. Chñ ®Ò.

- Sö thi nãi vÒ qu¸ tr×nh chinh phôc thiªn nhiªn biÓn c¶ ®ång thêi miªu t¶ cuéc ®Êu tranh ®Ó b¶o vÖ h¹nh phóc gia ®×nh cña ng­êi Hi L¹p thêi cæ ®¹i.

4. §äc v¨n b¶n.

-Tr­íc ®o¹n nµy lµ ®o¹n Uy-li-x¬ gi¶ vê lµm ng­êi hµnh khÊt vµo ®­îc ng«i nhµ cña m×nh vµ kÓ cho Pª-nª-lèp nghe nh÷ng c©u chuyÖn vÒ chång nµng mµ anh ta biÕt. Pª-nª-lèp tæ chøc thi b¾n. Dùa vµo ®ã hai cha con ¤-®i-xª-uýt ®· tiªu diÖt 108 v­¬ng t«n c«ng tö l¸o x­îc vµ nh÷ng gia nh©n kh«ng trung thµnh. §o¹n trÝch b¾t ®Çu tõ ®ã.

- §o¹n trÝch ®­îc chia lµm ba ®o¹n

a. Tõ ®Çu ®Õn :"vµ ng­êi giÕt chóng": t¸c ®éng cña nhò mÉu víi nµng Pª-nª-lèp.

b. TiÕp ®ã ®Õn:"con còng kh«ng ph¶i lµ ng­êi kÐm gan d¹"

T¸c ®éng cña Tª-lª-m¸c víi mÑ.

c. Cßn l¹i: Cuéc ®Êu trÝ hay thö th¸ch gi÷a Pª-nª-lèp vµ Uy-lÝt-x¬ ®Ó gia ®×nh ®oµn tô.

-- Dùa vµo phÇn ®¹i ý ta cã hai vÊn ®Ò cÇn nªu bËt lµ: T©m tr¹ng cña nµng Pª-nª-lèp tr­íc hai t¸c ®éng vµ cuéc ®Êu trÝ qua thö th¸ch ®Ó gia ®×nh h¹nh phóc:

+ T©m tr¹ng cña nµng Pª-nª-lèp khi nghe tin chång trë vÒ.

+ Thö th¸ch vµ sum häp.

II. §äc hiÓu.

- Chê ®îi chång hai m­¬i n¨m ®»ng ®½ng

+ TÊm th¶m dÖt ngµy ®ªm th¸o lµm kÕ tr× ho·n bän cÇu h«n.

+ Cha mÑ ®Î nµng thóc giôc nµng t¸i gi¸.

 1. T©m tr¹ng cña nµng Pª-nª-lèp.

- Tr­íc ®o¹n trÝch nµy Pª-nª-lèp nghe tin ®ét ngét ''Mõng rì cuèng cuång nh¶y ra khái gi­êng «m chÇm lÊy bµ l·o n­íc m¾t chan hoµ''. §Êy lµ biÓu thÞ lßng chung thuû, niÒm vui s­íng h¹nh phóc nÕu chång nµng thùc sù trë vÒ.

- §Çu ®o¹n trÝch t©m tr¹ng cña nµng thÓ hiÖn b»ng mét th¸i ®é mét suy t­.

- Nµng kh«ng c­¬ng quyÕt b¸c bá lêi cña nhò mÉu mµ thÇn bÝ mäi viÖc: ''§©y lµ mét vÞ thÇn...chµng còng ®· chÕt råi''. §©y lµ nÐt t©m lÝ cña nµng Pª-nª-lèp, nµng trÊn an nhò mÉu vµ còng lµ c¸ch ®Ó trÊn an m×nh.

- T©m tr¹ng nµng ''rÊt ®çi ph©n v©n''. Nã biÓu hiÖn ë d¸ng ®i, cö chØ trong sù lóng tóng t×m c¸ch øng xö. ''Kh«ng biÕt nªn ®øng xa hay...mµ h«n''. Nµng dß xÐt, suy nghÜ, tÝnh to¸n m«ng lung nh­ng còng kh«ng dÊu næi niÒm bµng hoµng xóc ®éng kh«n cïng. ''Ngåi lÆng thinh trªn ghÕ... bé quÇn ¸o r¸ch m­íp''.

- Tª-lª-m¸c tr¸ch mÑ gay g¾t: ''MÑ ¬i, mÑ thËt tµn nhÉn... ngåi c¸ch xa chång ®Õn vËy''.

 

- T©m tr¹ng cña Pª-nª-lèp ph©n v©n cao ®é vµ xóc ®éng. ''Lßng mÑ kinh ng¹c qu¸ trõng... nh×n th¼ng mÆt ng­êi''.

 

- Kh«ng hÒ mæ xÎ t©m lÝ nh©n vËt mµ ®­a ra d¸ng ®iÖu, mét cö chØ, mét c¸ch øng xö hay x©y dùng ®èi tho¹i gi÷a c¸c nh©n vËt. LËp luËt tuy ®¬n x¬ nh­ng rÊt hån nhiªn cña ng­êi Hi L¹p thêi cæ.

- Pª-nª-lèp lµ con ng­êi trÝ tuÖ, th«ng minh vµ tØnh t¸o biÕt k×m nÐn t×nh c¶m cña m×nh. Bªn c¹nh sù th«ng minh tØnh t¸o lµ sù thËn träng cña ng­êi thiÕu phô Êy, lu«n chñ ®éng trong mäi t×nh huèng, ý thøc ®­îc danh dù cña m×nh, tr¸ch nhiÖm cña m×nh. Tõ ''thËn träng'' ®­îc sö dông n¨m lÇn ®i liÒn víi c¸c ®éng tõ ''nãi'' ''®¸p'' gãp phÇn t« ®Ëm phÈm chÊt nh©n vËt. ThËn träng cña nµng kh«ng thõa nã rÊt phï  hîp víi hoµn c¶nh cña nµng lóc nµy.Pª-nª-lèp lµ ng­êi tØnh t¸o mµ tÕ nhÞ, kiªn quyÕt mµ thËn träng, trÝ tuÖ mµ rÊt giµu t×nh c¶m.

2. Thö th¸ch vµ sum häp.

- Pª-nª-lèp lµ ng­êi ®­a ra thö th¸ch. DÊu hiÖu cña thö th¸ch ®­îc tr×nh bµy qua lêi cña Pª-nª-lèp thËt tÕ nhÞ vµ khÐo lÐo. Nµng kh«ng nãi trùc tiÕp víi Uy-lÝt-x¬ mµ th«ng qua ®èi tho¹i víi con trai m×nh. ''NÕu qu¶ thùc ®©y lµ Uy-lÝt-x¬ thÝ thÕ nµo cha mÑ còng nhËn ra nhau''. Ch¾c ch¾n Pª-nª-lèp ®· liªn t­ëng ®Õn ®iÒu bÝ mËt sÏ ®em ra thö th¸ch. §ã lµ chiÕc gi­êng. Tõ ®ã ta thÊy ®­îc vÎ ®Ñp t©m hån vµ trÝ tôª cña Pª-nª-lèp.

- Ng­êi chÊp nhËn thö th¸ch lµ Uy-lÝt-x¬. Tõ khi ®Æt ch©n vÒ ng«i nhµ cña m×nh sau hai m­¬i n¨m trêi xa x«i vµ c¸ch biÖt, Uy-lÝt-x¬ ®· k×m nÐn mäi xóc ®éng cña t×nh vî chång, cha con, thÓ hiÖn trÝ tuÖ th«ng minh vµ kh«n khÐo qua th¸i ®é vµ viÖc lµm.

+ Gi¶ lµm hµnh khÊt.

+KÓ l¹i c©u chuyÖn vÒ chång nµng Pª-nª-lèp.

+ Tiªu diÖt nh÷ng kÎ cÇu h«n, trõng ph¹t lò ®Çy tí ph¶n béi. §Æc biÖt khi nghe tin Pª-nª-lèp nãi víi con trai, Uy-lÝt-x¬ ''mØm c­êi''. §©y lµ c¸i c­êi ®ång t×nh chÊp nhËn.

- ''Tª-lª-m¸c con ®õng lµm rÇy mÑ...ch¾c ch¾n nh­ vËy'' c©u nãi nµy thÓ hiÖn sù khÐo lÐo, tÕ nhÞ cña Uy-lÝt-x¬ nãi víi con nh­ng chÝnh lµ nãi víi Pª-nª-lèp.

- Môc ®Ých cao nhÊt cña Uy-lÝt-x¬ lµ ®Ó vî nhËn ra chång. Nh­ng chµng kh«ng véi vµng hÊp tÊp, kh«ng n«n nãng nh­ con trai, víi c¸i ®Çu ''l¹nh'' chµng nÐn c¸i ch¸y báng sôc s«i trong lßng ®Ó cã th¸i ®é b×nh tÜnh tù tin.

- Tõ chi tiÕt Uy-lÝt-x¬ tr¸ch ''tr¸i tim s¾t ®¸'' cña Pª-nª-lèp vµ nhê nhò mÉu khiªng cho mét chiÕc gi­êng: ''Giµ ¬i!...bÊy l©u nay''.

- Võa nh­ tr¸ch mãc vî võ kh¼ng ®Þnh lßng chung thuû cña m×nh hai m­¬i n¨m qua. Nh­ng c©u nãi nµy lµ nguyªn cí ®Ó Pª-nª-lèp ®­a ra thö th¸ch

- Sai nhò mÉu khiªng chiÕc gi­êng liÒn víi mét gèc c©y ra khái phßng, viÖc sai nhò mÉu khiªng chiÕc gi­êng lµ thö th¸h chø kh«ng ph¶i lµ môc ®Ých.

 

- Uy-lÝt-x¬ ph¶i ''giËt m×nh, chét d¹''. V× chiÕc gi­êng ®ã kh«ng thÓ xª dÞch ®­îc, sao b©y giê l¹i khiªng ra ®­îc. T×nh thÕ nµy buéc chµng ph¶i lªn tiÕng.

- Chµng ®· miªu t¶ thËt tØ mØ, chi tiÕt chiÕc gi­êng (®äc ®o¹n v¨n). Qua c¸ch miªu t¶ tØ mØ nµy, Uy-lÝt-x¬ muèn nh¾c l¹i t×nh yªu, t×nh vî chång son s¾t c¸ch ®©y h¬n hai m­¬i n¨m. Miªu t¶ c¸i gi­êng ®Çy bÝ mËt Êy, Uy-lÝt-x¬ ®· gi¶i m· dÊu hiÖu riªng mµ Pª-nª-lèp ®Æt ra.

- Nµng Pª-nª-lèp ''bñn rñn c¶ ch©n tay'', bÌn ch¹y l¹i n­íc m¾t chan hoµ, «m lÊy cæ chång, h«n lªn tr¸n chång'' cö chØ Êy thËt c¶m ®éng. Nµng nãi lÝ do l©u nay nµng tù khÐp c¸nh cöa lßng m×nh tr­íc bÊt cø ai. V× ''lu«n lu«n lo sî...chØ lµm ®iÒu tai ¸c''. LÝ do ®­a ra ®Ó chøng minh tÊm lßng trong s¹ch thuû chung cña nµng. bÝ mËt chiÕc gi­êng lµ ®iÒu kiÖn t¹o ra qui ­íc ®Ó ®¶m b¶o cho sù bÒn v÷ng gia ®×nh lµ th­íc ®o t×nh thuû chung t×nh ng­êi son s¾t

- Pª-nª-lèp dïng sù kh«n khÐo ®Ó x¸c minh sù thËt, Uy-lÝt-x¬ b»ng trÝ tuÖ nh¹y bÐn ®· ®¸p øng ®­îc ®iÒu thö th¸ch Êy. §©y lµ sù gÆp gì cña hai t©m hån trÝ tuÖ. C¶ hai ®Òu th¾ng kh«ng cã ng­êi thua.

- Miªu t¶ t©m tr¹ng cña Pª-nª-lèp b»ng sù so s¸nh liªn t­ëng. Tr­íc khi so s¸nh t¸c gi¶ ®· miªu t¶ tØ mØ cô thÓ nh÷ng ng­êi bÞ ®¾m thuyÒn sèng sãt, thÊy ®­îc ®Êt liÒn.. §Êt liÒn dÞu hiÒn bao nhiªu ®èi víi nh÷ng ng­êi bÞ ®¾m thuyÒn th× Uy-lÝt-x¬ còng nh­ vËy ®èi víi Pª-nª-lèp. Nh÷ng cö chØ ''hai c¸nh tay tr¾ng muèt cña nµng cø «m lÊy cæ chång kh«ng nì bu«ng rêi''. Nµng ®· rÊt xøng ®¸ng víi h¹nh phóc mµ nµng ®­îc h­ëng .

- TrÝ tuÖ vµ t×nh yªu son s¾t cña Uy-lÝt-x¬ ®· mang ®Õn cho chµng c¸i h¹nh phóc tét ®Ønh ''¤m lÊy ng­êi vî...khãc dÇm dÒ''. §ã lµ giät n­íc m¾t cña niÒm vui vµ niÒm h¹nh phóc.

III. Nªu ý nghÜa cña ®o¹n trÝch.

- §Ò cao kh¼ng ®Þnh søc m¹nh t©m hån,trÝ tuÖ cña ng­êi Hi L¹p. §ång thêi lµm râ gi¸ trÞ hanh phóc gia ®×nh khi ng­êi Hi L¹p chuyÓn tõ chÕ ®é thÞ téc sang chÕ ®é chiÕm h÷u n« lÖ.

- Kh¼ng ®Þnh thiªn tµi cña H«-mª-r¬.

- NghÖ thuËt sö thi: C¸ch kÓ chuyÖn bao giê còng tØ mØ chËm r·i vµ trang träng , th­êng dïng lèi nãi lÆp l¹i vµ lèi nãi so s¸nh ®Ó lµm næi bËt t©m tr¹ng nh©n vËt.

IV. Cñng cè:

- PhÇn ghi nhí: SGK

 

TiÕt: 16

 

Tr¶ bµi lµm v¨n sè 1

A. Môc tiªu bµi häc.

      Gióp HS:

- HÖ thèng ho¸ nh÷ng kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng biÓu lé ý nghÜ vµ c¶m xóc vÒ lËp dµn ý diÔn ®¹t...

- Tù ®¸nh gi¸ nh÷ng ­u khuyÕt ®iÓm trong bµi lµm cña m×nh ®ång thêi cã ®­îc nh÷ng ®Þnh h­íng cÇn thiÕt ®Ó lµm tèt h¬n n÷a nh÷ng bµi viÕt sau.

B. TiÕn tr×nh d¹y häc.

 

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

1. Yªu cÇu.

- GV chÐp ®Ò lªn b¶ng.

 

 

 

--Bµi lµm ph¶i viÕt vÒ yªu cÇu g×? cho ai? Nh»m môc ®Ých g×? Ng­êi viÕt cÇn ph¶i béc lé nh÷ng c¶m nghÜ g×?

 

 

 

2. NhËn xÐt chung.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3. Ch÷a lçi cô thÓ

4. §äc bµi lµm tèt.

5. Tr¶ bµi, tæng kÕt.

 

- §Ò bµi: Ph¸t biÓu c¶m nghÜ cña em trong nh÷ng ngµy ®Çu b­íc vµo tr­êng trung häc phæ th«ng.

 

- §©y lµ kiÓu bµi tr×nh bµy c¶m nghÜ cña m×nh vÒ mét sù viÖc.

+ Bµi viÕt cÇn nªu nh÷ng c¶m xóc, suy nghÜ ch©n thùc vÒ lÇn ®Çu tiªn ®Õn tr­êng THPT.

+ Bµi viÕt h­íng tíi thÇy c«, chia sÎ cïng thÇy c« nh÷ng c¶m xóc ch©n thùc Êy.

+ S¾p xÕp vµ triÓn khai c¸c ý theo tr×nh tù hîp lÝ

- Líp 10A14 ®¹t 70% trªn trung b×nh (20% kh¸-giái, 10% yÕu-kÐm)

- ¦u ®iÓm: phÇn lín c¸c em nªu lªn nh÷ng c¶m xóc ch©n thµnh, mét sè em ®· thùc sù gîi ®­îc suy nghÜ vµ c¶m xóc cho ng­êi ®äc.

- Nh­îc ®iÓm: Mét sè em tr×nh bµy c¶m xóc cña m×nh mét c¸ch ®¬n ®iÖu, kh« khan,thËm chÝ cßn sai l¹c sang néi dung miªu t¶ ng«i tr­êng.

- §äc mét sè lçi mµ HS m¾c ph¶i khi lµ bµi

 

- GV tr¶ bµi cho HS vµ dµnh thêi gian cho c¸c em tù ®äc, söa ch÷a bµi viÕt vµ nªu lªn nh÷ng th¾c m¾c cña m×nh..

 

 

TiÕt: 17+18

Ra-Ma Buéc Téi

(TrÝch Ra-ma-ya-na sö thi ¢n §é)

 

A. môc tiªu bµi häc.

     Gióp häc sinh:

- Qua ®o¹n trÝch ''Ra-ma buéc téi'', hiÓu quan niÖm cña ng­êi ¢n §é cæ vÒ anh hïng, ®Êng qu©n v­¬ng mÉu mùc vµ ng­êi phô n÷ lÝ t­ëng; hiÓu nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt cña sö thi Ra-ma-ya-na.

- Båi d­ìng ý thøc danh dù vµ t×nh yªu th­¬ng.

B. Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn.

- SGK, SGV

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

GV tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c ph­¬ng ph¸p ®äc s¸ng t¹o, gîi t×m; kÕt hîp víi c¸c h×nh thøc trao ®æi th¶o luËn, tr¶ lêi c¸c c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

1. KiÓm tra bµi cò.

2. Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

1. TiÓu dÉn.

- PhÇn tiÓu dÉn SGK nªu néi dung g×?

 

2. §o¹n trÝch.

a. VÞ trÝ.

b. T×m hiÓu chó thÝch SGK.

c. Bè côc.

- §o¹n trÝch chia lµm mÊy phÇn? ý mçi phÇn lµ g×?

 

d. §¹i ý cña ®o¹n trÝch.

 

3. §äc hiÓu.

a. DiÔn biÕn t©m tr¹ng cña Ra-ma.

- Sau chiÕn th¾ng quû v­¬ng Ra-va-na cøu ®­îc Xi-ta, Ra-ma ®· nãi nh÷ng g× víi ai?

 

 

 

 

 

 

- Tù ®Ò cao søc m¹nh chiÕn ®Êu, ng­êi anh hïng Ra-ma cßn béc lé th¸i ®é, t©m tr¹ng g×?

 

 

 

 

- Ng«n ng÷ vµ diÔn biÕn t©m tr¹ng cña Ra-ma nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Em cã nhËn xÐt g× vÒ t©m tr¹ng vµ hµnh ®éng cña cña Ra-ma?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Th¸i ®é cña Ra-ma khi Xi-ta b­íc lªn giµn ho¶ thiªu?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- §éng c¬ vµ th¸i ®é cña Ra-ma ®óng hay sai? Cã ph¶i Ra-ma khinh th­êng Xi-ta thËt kh«ng?

 

 

 

 

 

- Em cã c¶m nh©n g× vÒ con ng­êi Ra-ma?

 

 

 

 

 

b.DiÔn biÕn t©m tr¹ng cña Xi-ta.

- Tr­íc lêi lÏ buéc téi cña Ra-ma, Xi-ta thÓ hiÖn th¸i ®é vµ t©m tr¹ng nh­ thÕ nµo? (chó ý nÐt mÆt, lêi nãi vµ hµnh vi).

 

 

 

 

 

 

- Xi-ta nãi nh÷ng g×?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Em cã nhËn xÐt g× vÒ lêi lÏ Êy cña Xi-ta?

 

 

 

 

- Trong hoµn c¶nh cña nµng lóc nµy, Xi-ta ®· chän c¸ch gi¶i quyÕt nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Xi-ta nh¶y vµo giµn ho¶ thiªu lµ chi tiÕt mang tÝn huyÒn tho¹i.. H·y ph©n tÝch?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3. Cñng cè:

 

 

- PhÇn tiÓu dÉn SGK nªu vµi nÐt vÒ qu¸ tr×nh h×nh thµnh sö thi Ra-ma-ya-na vµ tãm t¾t t¸c phÈm, nªu vµi nÐt vÒ gi¸ trÞ cña nã.

 

- N»m ë khóc ca thø 6 ch­¬ng 79.

- §o¹n trÝch chia lµm hai phÇn:

+ §o¹n 1 tõ ®Çu ®Õn: ''Ra-va-na ®©u cã chÞu ®­îc l©u'' c¬n giËn gi÷ vµ t©m tr¹ng cña Ra-ma.

+ §o¹n 2 cßn l¹i: Tù kh¼ng ®Þnh m×nh vµ diÔn biÕn t©m tr¹ng cña Xi-ta.

- Miªu t¶ qu¸ tr×nh, diÔn biÕn t©m tr¹ng cña hoµng tö Ra-ma vµ Xi-ta sau khi Ra-ma ®· cøu ®­îc Xi-ta.

 

 

- Ra-ma kh¼ng ®Þnh chiÕn th¾ng vµ tµi nghÖ cña m×nh, sù gióp ®ì cña nh÷ng ng­êi b¹n h¶o h¸n nh­ Ha-nu-man (t­íng khØ) vµ c¶ Vi-phi-sa-na (em quû v­¬ng Ra-va-na tõng khuyªn anh tr¶ Xi-ta cho Ra-ma kh«ng ®­îc, chµng ®· tõ bá ng­êi anh sang chiÕn ®Êu cho phe Ra-ma).

- Ra-ma ®· béc lé râ lÝ t­ëng chiÕn ®Êu, søc m¹nh cña céng ®ång.Ra-ma nãi víi tÊt c¶ mäi ng­êi. §ã lµ anh, em b¹n h÷u víi qu©n ®éi cña loµi khØ Xu-gri- va

- D©n chóng quan qu©n cña loµi quû R¨c-sa-xa.

- Gi¶i quyÕt xong xung ®ét lín cã tÝnh céng ®ång, Ra-ma tù gi¶i quyÕt xung ®ét c¸ nh©n. C¬n ghen tu«ng, mèi nghi ngê ®øc h¹nh cña Xi-ta ®· næi lªn trong lßng Ra-ma: ''ThÊy ng­êi ®Ñp víi g­¬ng mÆt b«ng sen, víi nh÷ng cuén tãc l­în sãng ®øng tr­íc mÆt m×nh lßng Ra-ma ®au nh­ c¾t''. §au v× ý thøc c¸ nh©n trçi dËy, tÝnh Ých kØ béc lé dÇn.

- Gäi Xi-ta b»ng lêi lÏ kh«ng b×nh th­êng: ''Hìi phu nh©n cao quý'' ng«n nh÷ Êy thiÕu sù ©u yÕm ch©n thµnh mµ l¹nh lïng kªnh kiÖu. T©m tr¹ng cña Ra-ma còng ®­îc miªu t¶ theo diÔn biÕn m©u thuÉn gi÷a danh dù dßng hä vµ t×nh yªu. H·y nghe lêi lÏ cña Ra-ma nãi víi Xi-ta tr­íc mÆt mäi ng­êi: ''Ph¶i biÕt ch¾c ®iÒu nµy: Ch¼ng ph¶i v× nµng mµ ta ®¸nh th¾ng kÎ thï...ch¼ng kh¸c nµo ¸nh s¸ng víi mét kÎ ®au m¾t''. Nh­ vËy tõ tøc giËn ghen tu«ng ®Õn nghi ngê ®øc h¹nh. ''Ng­êi ®· sinh tr­ëng trong mét gia ®×nh quyÒn quý...®¬n gi¶n v× mô ta lµ mét vËt ®Ó yªu ®­¬ng''. Tõ nghi ngê trinh tiÕt ®øc h¹nh ®Õn viÖc Ra- ma ruång bá Xi-ta. ''Ta kh«ng cÇn ®Õn nµng n÷a nµng muèn ®i ®©u tuú ý''. Ra-ma cßn thËm tÖ h¬n xØ nhôc Xi-ta b»ng c¸ch gîi ý nµng ®Õn víi bÊt cø mét ng­êi nµo kh¸c: d/c

- Ra-ma sinh tr­ëng trong mét gia ®×nh quý téc ®· gi¸m hi sinh t×nh yªu v× bæn phËn ng­êi anh hïng, mét ®øc vua mÉu mùc, chµng ph¶i gi÷ g×n c¶ trËt tù x· héi, hi sinh quyÒn lîi c¸ nh©n v× ®ßi hái cña céng ®ång. Ra-ma ruång rÉy Xi-ta tr­íc hÕt v× danh dù dßng hä, sau còng v× ghen tu«ng. Chµng yªu hÕt m×nh xong còng Ých kØ, ghen tu«ng cùc ®é, cã lóc oai phong lÉm liÖt nh­ng còng cã lóc tÇm th­êng nhá nhen, cã lóc c­¬ng quyÕt r¾n rái nh­ng còng cã lóc mÒm yÕu. B¶n chÊt c¸i t«i cã lóc s¸ng/tèi, tèt/xÊu, thiÖn/¸c lu«n lu«n t­¬ng ph¶n trong tÝnh c¸ch cña Ra-ma..

- Ra-ma kh«ng nãi mét lêi. Chµng tá th¸i ®é kiªn quyÕt, d¸m hi sinh t×nh yªu ®Ó b¶o vÖ danh dù. H·y nh×n vµo cö chØ, d¸ng ®iÖu cña chµng: ''Ra-ma vÉn ngåi, m¾t d¸n xuèng ®Êt lóc Êy tr«ng chµng khñng khiÕp nh­ thÇn chÕt vËy''.

  Cã thÓ nãi sau khi chiÕn th¾ng yªu quû ®©y lµ thö th¸ch cuèi cïng mµ c¶ Ra-ma lÉn Xi-ta ®Òu ph¶i v­ît qua ®Ó ®¹t ®Õn chiÕn th¾ng tuyÖt ®èi trän vÑn. NÕu Xi-ta kh«ng chøng minh ®­îc phÈm h¹nh cña m×nh nh­ mét ng­êi phô n÷ lÝ t­ëng th× chiÕn th¾ng trªn chiÕn tr­êng cña Ra-ma còng v« nghÜa. NÕu Ra-ma kh«ng chøng tá ®­îc ý thøc danh dù th× ng­êi anh hïng còng ch­a xøng ®¸ng lµ mét ®Êng qu©n v­¬ng mÊu mùc.

- §éng c¬ vµ th¸i ®é cña Ra-ma ®óng kh«ng sai. Song thÊu lÝ mµ kh«ng ®¹t t×nh, coi träng lÝ t­ëng, danh dù mµ coi nhÑ t×nh c¶m. Chóng ta cÇn sù hµi hoµ gi÷a bæn phËn danh dù t×nh c¶m riªng t­ trong Ra-ma. Thùc lßng Ra-ma kh«ng khinh th­êng Xi-ta . Nh­ng v× tr­íc ®«ng dñ mäi ng­êi, chµng kh«ng muèn gh¸nh chÞu nh÷ng tai tiÕng nªn næi c¬n tøc giËn, tÝnh chÊt céng ®ång trong sö thi lµ ë chç ®ã.

- §o¹n trÝch ®Èy con ng­êi Ra-ma vµo tÝnh huèng ngÆt nghÌo ®ßi hái cã sù lùa chän quyÕt liÖt. Danh dù hay t×nh yªu Ra-ma ®· chän danh dù. Tuy c¸ch lùa trän Êy ch­a thËt hoµn h¶o thÊu lÝ mµ ch­a ®¹t t×nh nh­ng béc lé phÈm chÊt cao quý cña ng­êi anh hïng, cña mét ®øc vua mÉu mùc.

 

 

- ''Khiªm nh­êng ®øng tr­íc Ra-ma'' béc lé niÒm vui vµ h¹nh phóc cña Xi-ta sau khi ®­îc Ra-ma cøu khái vßng tay cña quû d÷. sù tøc giËn vµ lêi lÏ cña Ra-ma ®· lµm cho Xi-ta ng¹c nhiªn ®Õn s÷ng sê ''Gia-na-ki më trßn ®«i m¾t ®Ém lÖ'' vµ ''®au ®ín ®Õn nghÑn thë nh­ mét c©y d©y leo bÞ vßi voi quËt n¸t'' tr­íc mäi ng­êi nµng muèn ch«n vïi c¶ h×nh hµi lÉn th©n x¸c cña m×nh. Mçi lêi nãi cña Ra-ma xuyªn vµo tr¸i tim nµng nh­ mét mòi tªn. ''N­íc m¾t nµng ®æ ra nh­ suèi;. Giäng nãi: ''nghÑn ngµo nøc në''.

- Xi-ta nãi víi Ra-ma b»ng sù thanh minh vµ kh¼ng ®Þnh tÊm lßng chung thuû cña nµng.

+ Sè phËn cña thiÕp ®¸ng chª tr¸ch.

+ Nh­ng c¸i g× thuéc vÒ sù kiÓm so¸t cña thiÕp, tøc tr¸i tim thiÕp ®©y thuéc vÒ chµng. §iÒu Êy cã nghÜa mét ng­êi phô n÷ mÒm yÕu lµm sao c­ìng l¹i ®­îc søc m¹nh cña quû d÷. ChØ cã tr¸i tim vµ t×nh yªu cña nµng vÉn dµnh cho Ra-ma. Ph¶i ch¨ng Xi-ta kh¼ng ®Þnh lßng chung thuû, phÈm h¹nh cña m×nh. Xi-ta kh«ng dõng l¹i ë ®ã, nµng phª ph¸n Ra-ma b»ng nh÷ng lêi lÏ hÕt søc cô thÓ: ''Håi chµng ph¸i Ha-nu-man...chµng tõ bá thiÕp'' ''chµng ch¼ng cÇn ph¶i m¹o hiÓm...nh÷ng phiÒn muén ®au khæ''. Lêi tr¸ch mãc Êy m¹nh mÏ h¬n: ''Hìi ®øc vua...v× sao håi thanh niªn chµng ®· c­íi thiÕp''.

- Ta nhËn ra diÔn biÕn t©m tr¹ng cña Xi-ta: Tõ mõng rì ®Õn ng¹c nhiªn, tõ tin yªu ®Õn thÊt väng, tõ bèi rèi ®Õn ®iÒm tÜnh, tõ ®au khæ ®Õn tuyÖt väng. Nh÷ng lêi thanh minh cña nµng dÞu dµng mµ ®Çy søc m¹nh, rµnh rÏ võa thÊu lÝ ®¹t t×nh Xi-ta qu¶ kh«ng ph¶i ng­êi phô n÷ tÇm th­êng.

- Nµng nãi víi L¾c-ma-na (em trai cña Ra-ma) ''Em h·y chuÈn bÞ cho chÞ mét giµn h¶o thiªu, chÞ sÏ tõ bá tÊm th©n nµy cho ngän löa''. ThÇn löa (A-nhi) rÊt quan träng trong ®êi sèng v¨n h¸o cña ng­êi Ên §é. Trong h«n lÔ chó rÓ vµ c« d©u ®i vßng quanh löa thiªng bÈy vßng. ThÇn A-nhi lµm chøng suèt ®êi cho sù thuû chung cña hä. ThÇn löa cã mÆt mäi n¬i, biÕt tÊt c¶ nh÷ng hµnh ®éng tèt, xÊu mµ con ng­êi ®· lµm. Nghi lÓ thö löa lµ sù kiÓm chøng ®øc h¹nh ng­êi ta. V× thÕ Xi-ta chØ cßn c¸ch b­íc lªn giµn löa thiªu ®Ó x¸c ®Þnh lßng chung thuû cña m×nh. §©y còng lµ ®o¹n t¸c gi¶ dån bót lùc nhiÒu nhÊt ®Ó miªu t¶ phÈm chÊt tèt ®Ñp cña Xi-ta.

+ qua ¸nh m¾t (më trßn ®Õn ®Ém lÖ cña Xi-ta).

+ Qua lêi nãi cña Xi-ta ng­êi ®äc nhËn ra t©m tr¹ng ng¹c nhiªn ®Õn ®au khæ ®Õn bèi rèi ®Õn b×nh tÜnh-kh¼ng ®Þnh m×nh ®Õn phª ph¸n Ra-ma ®Õn lùa chän c¸ch gi¶i quyÕt ®Õn nh¶y vµo giµn ho¶ thiªu. Mét chi tiÕt huyÒn tho¹i cña sö thi.

- H×nh ¶nh nh¶y vµo löa cña Xi-ta lµ chi tiÕt mang tÝnh huyÒn tho¹i. NÕu ®äc tiÕp ch­¬ng 80 sÏ thÊy: ThÇn A-nhi hiÖn ra mang Gia-na-ki trong v¹t ¸o tr«ng nh­ mÆt tr¨ng lÊp l¸nh, trang søc, y phôc ®á nh÷ng cuén tãc ®en nh¸nh cña nµng, phÊt ph¬ ë phÝa sau. Löa kh«ng thÓ thiªu ®èt nh÷ng vßng hoa, ®å trang søc hay quÇn ¸o cña nµng. ThÇn A-nhi nh©n chøng cho mäi viÖc trao nµng Gia-na-ki cho Ra-ma vµ nãi: ''Hìi Ra-ma, Gia-na-ki cña ng­êi ®©y. Nµng trong s¸ng. Nµng kh«ng ph¹m bÊt k× téi lçi nµo b»ng lêi nãi, viÖc lµm hay ý nghÜ''. Trang tuyÖt thÕ giai nh©n ®· nép m×nh cho löa theo phong tôc cña ng­êi An §é. Nµng kh«ng chÕt. Chi tiÕt nµy cµng lµm t¨ng thªm chÊt bi hïng cña Ra-ma, Xi-ta râ rµng mang yÕu tè nöa thÇn nöa ng­êi. Cho nªn thÇn linh lµ bÊt tö, Xi-ta kh«ng bÞ löa thiªu cßn v× phÈm chÊt tèt ®Ñp cña nµng. Löa thö vµng. Nµng ®óng lµ vµng m­êi. Nµng ®em th©n m×nh thö löa ®Ó chøng minh t×nh yªu ®øc h¹nh thuû chung. Nh­ng nÕu nh­ kh«ng cã phÐp mµu thÇn linh th× ph¶i ch¨ng kÕt côc c¶ mét cuéc ®êi yªu th­¬ng vµ chung thuû thËt thª th¶m? C¶nh Xi-ta b­íc lªn giµn ho¶ thiªu võa hµo hïng võa bi th­¬ng, khiÕn quan qu©n d©n chóng c¶ hai phe, anh em, b¹n h÷u xóc ®éng m·nh liÖt.

Nh©n xÐt:

- NghÖ thuËt miªu t¶ t©m lÝ nh©n vËt trong sö thi rÊt ®Æc s¾c.

- TÝnh c¸ch cña Ra-ma: Träng danh dù, hi sinh t×nh yªu.

- Xi-ta: Chøng minh, kh¼ng ®Þnh tÊm lßng chung thuû nªn ®· hi sinh c¶ t×nh yªu. C¶ hai ®· hi sinh t×nh yªu ®Ó b¶o vÖ danh dù nh©n phÈm.

- T¸c phÈm Ra-ma-ya-na mang ®Ëm ®µ tÝnh gi¸o huÊn, tÝnh xung ®ét gay g¾t vÒ ®¹o lÝ, tÝnh ®a d¹ng vÒ hÖ thèng nh©n vËt.

- PhÇn ghi nhí:SGK

 

 

 

 

 

 

 

 

TiÕt:19

 

Chän sù viÖc, chi tiÕt tiªu biÓu trong bµi v¨n tù sù

 

A. Môc tiªu bµi häc.

     Gióp HS:

- NhËn biÕt thÕ nµo lµ sù viÖc, chi tiÕt tiªu biÓu trong v¨n b¶n tù sù.

- B­íc ®Çu chän ®­îc sù viÖc, chi tiÕt tiªu biÓu khi viÕt mét bµi v¨n tù sù ®¬n gi¶n.

- Cã ý thøc th¸i ®é ph¸t hiÖn, ghi nhËn nh÷ng sù viÖc, chi tiÕt x¶y ra trong cuéc sèng vµ trong t¸c phÈm ®Ó viÕt mét bµi v¨n tù sù.

B. Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn.

- SGK, SGV.

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

- GV tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c h×nh thøc trao ®æi th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

1. KiÓm tra bµi cò.

2. Giíi thiÖu bµi míi.

    Cã ng­êi b¨n kho¨n v× sao trong truyÒn thuyÕt An D­¬ng V­¬ng vµ MÞ Ch©u – Träng Thuû t¸c gi¶ d©n gian l¹i ®Ó cho An D­¬ng V­¬ng giÕt con g¸i m×nh. §iÒu b¨n kho¨n ®ã hoµn toµn cã c¬ së. Nh­ng ®ã lµ quan ®iÓm rÊt r¹ch rßi cã téi ph¶i ®Òn téi cña nh©n d©n x­a. Chän chi tiÕt tiªu biÓu trong bµi v¨n tù sù còng v« cïng quan träng. §Ó thÊy ®­îc, chóng ta t×m hiÓu bµi: Chän sù viÖc chi tiÕt tiªu biÓu trong bµi v¨n tù sù.

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

I. Kh¸i niÖm.

1. ThÕ nµo lµ tù sù? (h/s ®äc sgk)

 

 

 

 

2. Sù viÖc.

-. ThÕ nµo lµ sù viÖc?

 

 

 

 

 

- ThÕ nµo lµ sù viÖc tiªu biÓu?

 

 

3. Chi tiÕt.

- ThÕ nµo lµ chi tiÕt?

 

 

 

 

 

- LÊy vÝ dô mét c¸ch tæng hîp ®Ó chØ ra thÕ nµo lµ tù sù, sù viÖc, chi tiÕt?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Tõ ®ã em rót ra nhËn xÐt g×?

 

 

II. C¸ch chän sù viÖc, chi tiÕt tiªu biÓu.

( H/S ®äc theo yªu cÇu)

- T¸c gi¶ d©n gian kÓ chuyÖn g×?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Theo em cã thÓ coi chi tiÕt chia tay víi MÞ Ch©u, Träng Thuû than phiÒn ''Ta l¹i t×m nµng lÊy g× lµm dÊu'' vµ c©u tr¶ lêi cña MÞ Ch©u ''ThiÕp cã ¸o...dÊu''. §ã cã ph¶i lµ chi tiÕt tiªu biÓu kh«ng?

 

 

 

- Tõ vÝ dô SGK t­ëng t­îng ng­êi con trai L·o H¹c trë vÒ lµng sau c¸ch m¹ng th¸ng T¸m (H/S ®äc ®o¹n v¨n t­ëng t­îng nµy).

- H·y chän mét sè sù viÖc råi kÓ l¹i víi mét sè chi tiÕt tiªu biÓu?

- Chóng ta rót ra c¸ch lùa chän sù viÖc chi tiÕt tiªu biÓu.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

III. LuyÖn tËp.

- H/S ®äc SGK

- KÓ l¹i chuyÖn ''Hßn ®¸ xÊu xÝ'' cã ng­êi ®Þnh bá chi tiÕt hßn ®¸ xÊu xÝ ®­îc ph¸t hiÖn vµ chë ®i n¬i kh¸c. Lµm nh­ thÕ cã ®­îc kh«ng? v× sao?

- Rót ra bµi häc g× vÒ sù lùa chän sù viÖc, chi tiÕt tiªu biÓu?

 

- §o¹n v¨n Uy-lÝt-x¬ trë vÒ, nhµ v¨n H«-me-r¬ kÓ chuyÖn g×?

 

- Cuèi ®o¹n trÝch t¸c gi¶ chän sù viÖc g×? ®­îc kÓ b»ng chi tiÕt tiªu biÓu nµo?

 

 

 

Cñng cè:

 

- Tù sù lµ kÓ chuyÖn, ph­¬ng thøc dïng ng«n ng÷ kÓ chuyÖn tr×nh bµy mét chuçi sù viÖc, tõ sù viÖc nµy ®Õn sù viÖc kia, cuèi cïng dÉn ®Õn mét kÕt thóc, thÓ hiÖn mét ý nghÜa (cã thÓ gäi sù kiÖn t×nh tiÕt thay cho sù viÖc).

- C¸i x¶y ra ®­îc nhËn thøc cã ranh giíi râ rµng, ph©n biÖt víi nh÷ng c¸i x¶y ra kh¸c. Trong v¨n b¶n tù sù, sù viÖc ®­îc diÔn t¶ b»ng lêi nãi, cö chØ, hµnh ®éng cña nh©n vËt trong quan hÖ víi nh©n vËt kh¸c. Ng­êi viÕt chän mét sè sù viÖc tiªu biÓu ®Ó c©u chuyÖn trë nªn hÊp dÉn.

- Sù viÖc tiªu biÓu lµ sù viÖc quan träng gãp phÇn h×nh thµnh cèt truyÖn. Mçi sù viÖc cã thÓ cã nhiÒu chi tiÕt.

 

- Chi tiÕt lµ tiÓu tiÕt cña t¸c phÈm mang søc chøa lín vÒ c¶m xóc vµ t­ t­ëng.

- Chi tiÕt cã thÓ lµ mét lêi nãi, mét cö chØ vµ hµnh ®éng cña nh©n vËt hoÆc mét sù vËt mét h×nh ¶nh thiªn nhiªn, mét bøc ch©n dung...

- TruyÖn ''TÊm C¸m'' lµ mét v¨n b¶n tù sù. Nh÷ng sù viÖc liªn kÕt víi nhau trong ®ã cã sù viÖc chÝnh:

+TÊm lµ hiÖn th©n cña sè phËn  bÊt h¹nh (1)

+ ChuyÓn nçi niÒm bÊt h¹nh ®¸ng th­¬ng thµnh cuéc ®Êu tranh kh«ng khoan nh­îng ®Ó dµnh l¹i h¹nh phóc. (2).

+ Trong mçi sù viÖc tiªu biÓu trªn ®©y l¹i cã nhiÒu chi tiÕt. vÝ dô sù viÖc (1):

* Må c«i c¶ cha lÉn mÑ.

* §øa con riªng (ë víi d× ghÎ)

*Lµ phËn g¸i.

*Ph¶i lµm nhiÒu viÖc vÊt v¶.

* BÞ ®èi sö bÊt c«ng.

Nh÷ng chi tiÕt nµy lµm cho nçi khæ cña TÊm ®Ì nÆng lªn nµng nh­ mét tr¸i nói.

- Chän sù viÖc chi tiÕt tiªu biÓu lµ kh©u quan träng trong qu¸ tr×nh viÕt hoÆc kÓ l¹i mét c©u chuyÖn.

 

 

 

TruyÖn An D­¬ng V­¬ng vµ MÞ Ch©u Träng Thuû, t¸c gi¶ d©n gian ®· kÓ chuyÖn vÒ:

+ C«ng viÖc x©y dùng vµ b¶o vÖ ®Êt n­íc cña «ng cha ta.

+ X©y thµnh chÕ ná.

+ T×nh vî chång gi÷a MÞ Ch©u vµ Träng Thuû.

+ T×nh cha con gi÷a An D­¬ng V­¬ng vµ MÞ Ch©u.

§ã lµ nh÷ng sù viÖc tiªu biÓu.

- Hai chi tiÕt ®Òu lµ chi tiÕt tiªu biÓu. Hai chi tiÕt ®Òu më ra mét b­íc ngoÆt, sù viÖc míi, t×nh tiÕt míi. NÕu thiÕu nh÷ng chi tiÕt nµy c©u chuyÖn sÏ dõng l¹i, kÐm phÇn ý nghÜa.

VÝ dô nÕu Träng Thuû kh«ng than phiÒn th× t¸c gi¶ d©n gian khã mµ miªu t¶ chi tiÕt Träng Thuû theo dÊu l«ng ngçng t×m thÊy x¸c vî. C©u chuyÖn chØ cã thÓ dõng l¹i ë viÖc TriÖu §µ cÊt qu©n sang ®¸nh Au L¹c giµnh th¾ng lîi. NÕu thÕ th× c©u chuyÖn gi¶m sù hÊp dÉn, cßn ®©u lµ bi t×nh sö MÞ Ch©u-Träng Thuû, cßn ®©u lµ th¸i ®é cña t¸c gi¶ d©n gian dµnh cho hai nh©n vËt nµy.

- Anh t×m «ng gi¸o vµ theo «ng ®i viÕng mé cha.

+ Con ®­êng dÉn hai ng­êi ®Õn nghÜa ®Þa, hä ®øng tr­íc ng«i mé thÊp, bÐ.

+ Anh th¾p h­¬ng cói ®Çu tr­íc mé cha, ®«i m¾t ®á hoe, miÖng mÕu m¸o nh­ muèn khãc.

+ Anh r× rÇm nh÷ng g× kh«ng râ. H×nh nh­ anh muèn nãi víi cha anh nhiÒu l¾m. Ng­êi cha hiÒn lµnh lóc nµo còng quan t©m tíi con, ng­êi cha ®· khæ së suèt c¶ mét ®êi.

+ Anh nh­ muèn cÊt tiÕng gäi: Cha ¬i! cha! Con ®· vÒ ®©y th× cha ®·...

+ NghÑn ngµo kh«ng nãi thµnh lêi.

+ N­íc m¾t r­ng r­ng.

+ Bªn c¹nh, «ng gi¸o còng ngÊn lÖ.

- Ng­êi viÕt hoÆc kÓ chuyÖn ph¶i x©y dùng ®­îc cèt truyÖn. Cèt truyÖn bao gåm hÖ thèng nh©n vËt, sù viÖc, t×nh tiÕt. Sù viÖc t×nh tiÕt Êy gãp phÇn c¬ b¶n h×nh thµnh cèt truyÖn.

- VÝ dô truyÖn ''Lµng'' cña Kim L©n.

+ Nh©n vËt chÝnh lµ «ng hai.

+ Sù viÖc chÝnh lµ «ng hai rÊt yªu c¸i lµng cña m×nh.

           Tr­íc c¸ch m¹ng.

            Trong kh¸ng chiÕn.

+ ¤ng hai theo lÖnh t¶n c­ xa lµng.

            Lu«n nhí vÒ lµng.

             Buån khi nghe tin lµng ®i theo giÆc.

             Sung s­íng khi nghe tin chÝnh x¸c lµng «ng kh«ng ®i theo giÆc

 

- Kh«ng ®­îc: chi tiÕt nµy lµ rÊt quan träng lµm t¨ng thªm ý nghÜa ë trªn ®êi nµy cã nh÷ng sù viÖc, sù vËt t­ëng chõng nh­ bá ®i nh­ng l¹i v« cïng quan träng. MÆt kh¸c sù sai lÇm chÞu ®ùng nh­ ®¸ sèng ©m thÇm mµ kh«ng sî hiÓu lÇm lµ tèt. H·y sèng nh­ thÕ.

 

- Lùa chän sù viÖc, chi tiÕt tiªu biÓu lµ nh÷ng sù viÖc Êy, chi tiÕt Êy ph¶i lµm nªn ý nghÜa cèt truyÖn.

 

- §o¹n v¨n kÓ vÒ t©m tr¹ng cña Pª-nª-lèp vµ Uy-lit-x¬. §ång thêi kÓ vÒ sù ®Êu trÝ gi÷a Pª-nª-lèp vµ Uy-lÝt-x¬.

- Cuèi ®o¹n trÝch lµ liªn t­ëng trong kÓ chuyÖn. T¸c gi¶ chän sù viÖc mÆt ®Êt dÞu hiÒn lµ kh¸t khao cña nh÷ng ng­êi ®i biÓn, nhÊt lµ nh÷ng ng­êi bÞ ®¾m thuyÒn. §Ó tõ ®ã so s¸nh kh¸t khao mong ®îi sù gÆp mÆt cña vî chång Uy-lÝt-x¬. Uy-lÝt-x¬ trë thµnh niÒm mong mái ch¸y báng cña nµng Pª-nª-lèp.

- PhÇn ghi nhí:SGK

 

 

 

TiÕt : 20-21

Bµi viÕt sè 2

A/ Môc tiªu bµi häc

 Gióp HS :

   - HiÓu s©u h¬n vÒ v¨n b¶n tù sù, nhÊt lµ nh÷ng kiÕn thøc vÒ ®Ò tµi, cèt truyÖn, nh©n vËt, sù viÖc, chi tiÕt ...

   - ViÕt ®­­îc bµi v¨n tù sù víi nh÷ng sù viÖc, chi tiÕt tiªu biÓu kÕt hîp víi c¸c yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m.

   - Båi d­­ìng ý thøc vµ t×nh c¶m lµnh m¹nh ®óng ®¾n ®èi víi con ng­­êi vµ cuéc sèng.

 B/ TiÕn tr×nh d¹y häc:

- Gi¸o viªn chÐp ®Ò lªn b¶ng

- §Ò bµi:

 C©u 1: H·y s¸ng t¹o thªm phÇn kÕt truyÖn An D­­¬ng V­­¬ng vµ MÞ Ch©u Träng Thuû theo trÝ t­­ëng t­­îng.

 C©u 2: Ph©n tÝch "truyÒn thuyÕt An D­­¬ng V­­¬ng vµ MÞ Ch©u Träng Thuû" ®Ó thÊy ®­­îc bi kÞch n­­íc mÊt nhµ tan vµ th¸i ®é t¸c gi¶ d©n gian dµnh cho tõng nh©n vËt.

 

 

 

 

 

TiÕt:22+23

TÊm C¸m

A. Môc tiªu bµi häc.

     Gióp HS:

-T×m hiÓu truyÖn cæ tÝch thÇn k× TÊm C¸m ®Ó n¾m ®­îc:

+ Néi dung cña truyÖn.

+ BiÖn ph¸p nghÖ thuËt chÝnh cña truyÖn.

- BiÕt c¸ch ®äc vµ hiÓu mét truyÖn cæ tÝch thÇn k×; nhËn biÕt ®­îc mét sè truyÖn cæ tÝch thÇn k× qua ®Æc tr­ng thÓ lo¹i.

- Cã ®­îc t×nh yªu ®èi víi ng­êi lao ®éng, cñng cè niÒm tin vµo sù chiÕn th¾ng cña c¸i thiÖn, cña chÝnh nghÜa trong cuéc sèng.

B. Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn.

- SGK, SGV.

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

GVtæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c ph­¬ng ph¸p ®äc s¸ng t¹o, Gîi t×m; kÕt hîp víi c¸c h×nh thøc trao ®æi th¶o luËn, tr¶ lêi c¸c c©u hái.

C. TiÕn tr×nh d¹y häc

1. KiÓm tra bµi cò.

2. Giíi thiÖu bµi míi.

     nhµ th¬ ®· tõng l¾ng s©u c¶m xóc cña m×nh:

                             ë mçi bµi em häc h«m nay

                             Cã buæi tr­a ®Çy n¾ng

                             C¸nh cß ngang qua qu·ng v¾ng

                             C« TÊm tªm trÇu trong ngµy héi lµng ta

                     Vµ:

                             C« TÊm ho¸ bµ Hoµng

                             Ch©n vÉn lÊm bïn ®Çu lµng ngâ xãm.

    C« TÊm ®· ®i vµo ®êi sèng v¨n ho¸, cïng víi nh÷ng suy nghÜ vµ c¶m th«ng chia sÎ cña ng­êi ViÖt, víi cuéc ®êi ngµy xöa ngµy x­a. §Ó thÊy ®­îc ®iÒu ®ã, chóng ta cïng t×m hiÓu c©u truyÖn TÊm C¸m.

 

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

 

(Häc sinh ®äc tiÓu dÉn)

- S¸ch gi¸o khoa trong phÇn tiÓu dÉn ®Ò cËp tíi néi dung g×?

(Häc sinh ®äc v¨n b¶n)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SGKchia 3 ®o¹n.

-H·y t×m ý cho mçi ®o¹n?

 

 

 

 

 

 

 

(Häc sinh lÇn l­ît ®äc)

- Cuéc ®êi vµ sè phËn bÊt h¹nh cña TÊm ®­îc miªu t¶ ntn ?

- MÊy chi tiÕt Êy gîi cho em suy nghÜ g×. ?

 

 

 

 

- T¸c gi¶ d©n gian ®· miªu t¶ diÔn biÕn c©u truyÖn nh­ thÕ nµo ®Ó dÉn ®Õn xung ®ét gi÷a TÊm vµ mÑ con C¸m?

 

 

 

 

 

 

 

 

-Em cã nhËn xÐt g× vÒ nh÷ng chi tiÕt miªu t¶ ®Ó lµm næi bËt m©u thuÉn?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- M©u thuÉn trong truyÖn ®¹i diÖn cho lùc l­îng ®èi lËp nµo?gia ®×nh hay x· héi?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Con ®­êng dÉn ®Õn h¹nh phóc cña TÊm ®­îc miªu t¶ nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

- Em cã suy nghÜ g× vÒ con ®­êng dÉn ®Õn h¹nh phóc cña TÊm? H¹nh phóc Êy cho em c¶m nhËn g×?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Chi tiÕt biÕn ho¸ cuèi cïng cña truyÖn cã ý nghÜa g× ?

 

 

 

 

 

 

 

 

-Em cã nhËn xÐt g× vÒ nh÷ng nh©n vËt ho¸ th©n cña TÊm?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-H·y ph©n tÝch vai trß cña ®«i giµy vµ miÕng trÇu?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Ngoµi nghÖ thuËt lùa chän sù viÖc chi tiÕt, em cßn ph¸t hiÖn ra yÕu tè nghÖ thuËt nµo?

 

 

 

III. Cñng cè.

- Nªu Ên t­îng sau khi ®äc truyÖn.

-TruyÖn ph¶n ¸nh ­íc m¬ g× cña nh©n d©n lao ®éng.

 

 

I.T×m hiÓu chung

1.TiÓu dÉn.

-PhÇn tiÓu dÉn tr×nh bµy ba néi dung:

+Ph©n lo¹i truyÖn cæ tÝch. TruyÖn cæ tÝch ®­îc chia lµm ba lo¹i. §ã lµ cæ tÝch sinh ho¹t, cæ tÝch loµi vËt vµ cæ tÝch thÇn k×.

+TruyÖn cæ tÝch thÇn k× chiÕm sè l­îng nhiÒu nhÊt. §ã lµ lo¹i truyÖn cã sù tham gia cña nhiÒu yÕu tè thÇn k× vµo tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña truyÖn(tiªn, bôt,sù biÕn ho¸ thÇn k×, vËt b¸u tr¶ ¬n...). néi dung truyÖn cæ tÝch thÇn k× lµ ®Ò cËp tíi nh÷ng sè phËn bÊt h¹nh cña nh÷ng ng­êi lao ®éng vÒ h¹nh phóc gia ®×nh, vÒ c«ng b»ng x· héi, vÒ phÈm chÊt n¨ng lùc cña con ng­êi.

+ TruyÖn TÊm C¸m thuéc truyÖn cæ tÝch thÇn k×. TruyÖn cæ tÝch T¸m C¸m ®­îc phæ biÐn nhiÒu ë c¸c n­íc, c¸c d©n téc kh¸c nhau trªn thÕ giíi. Theo thènh kª cña mét nhµ v¨n Anh trªn thÕ giíi cã 564 kiÓu truyÖn TÊm C¸m. ViÖt Nam cã kho¶ng 30 kiÓu truyÖn TÊm C¸m.

Bè côc

- §o¹n 1: Cuéc ®êi vµ sè phËn bÊt h¹nh cña TÊm . TÊm lu«n ®­îc Bôt gióp ®ì.

- §o¹n 2: VËt b¸u tr¶ ¬n, h¹nh phóc ®· ®Õn víi TÊm

- §o¹n 3: Cuéc ®Êu tranh kh«ng khoan nh­îng qua nh÷ng kiÕp håi sinh cña TÊm ®Ó dµnh l¹i h¹nh phóc.

2.Gi¶i nghÜa c¸c tõ khã

II.§äc hiÓu.

1.Th©n phËn cña TÊm

(SGK)

- MÊy dßng ®Çu cña truyÖn ta rót ra.

+ TÊm vµ C¸m lµ hai chi em cïng cha kh¸c mÑ.

+ MÑ TÊm chÕt khi TÊm cßn nhá.

+ Cha chÕt, TÊm ë víi d× ghÎ lµ mÑ ®Î ra C¸m.

- TÊm må c«i c¶ cha lÉn mÑ, lµ ®øa con riªng, lµ phËn g¸i, sèng trong x· héi phong kiÕn ngµy x­a, nçi khæ cña TÊm bÞ ®Ì nÆng nh­ tr¸i nói. TÊm ®¹i diÖn cho c¸i thiÖn lµ c« g¸i ch¨m chØ hiÒn lµnh ®«n hËu.

- T¸c gi¶ d©n gian ®· miªu t¶:

+ TÊm lµm lông suèt ngµy ®ªm, l¹i xay lóa gi· g¹o trong khi C¸m ®­îc mÑ nu«ng chiÒu, ¨n tr¾ng mÆc tr¬n quanh quÈn ë nhµ kh«ng ph¶i lµm viÖc nÆng.

+ C¸m lõa trót hÕt giá tÐp ®Ó dµnh phÇn th­ëng chiÕc yÕm ®á.

+ MÑ con C¸m lõa giÕt c¸ bèng ¨n thÞt.

+ MÑ con C¸m kh«ng cho TÊm ®i xem héi ®æ thãc trén lÉn g¹o b¾t T¸m nhÆt.

+ Khi thÊy TÊm thö giµy, mô d× ghÎ bÜu m«i tá ý khinh miÖt.

+ GiÕt TÊm vµ giÕt c¶ nh÷ng kiÕp håi sinh cña TÊm.

- MÑ con C¸m bãc lét c¶ vÒ vËt chÊt vµ tinh thÇn.

+ VËt chÊt: lao ®éng quÇn quËt suèt ngµy, trót giá c¸, b¾t bèng ¨n thÞt.

+ Tinh thÇn: giµnh chiÕc yÕm ®á, kh«ng cho xem héi, khinh miÖt khi thö giµy.

Kh«ng chØ bãc lét vÒ vËt chÊt, tinh thÇn, chóng ®· nhÉn t©m giÕt TÊm ®Ó c­íp ®o¹t h¹nh phóc. Chóng kh«ng chØ giÕt mét lÇn mµ cßn giÕt tíi bèn lÇn. Nh÷ng kiÕp håi sinh cña TÊm:

TÊm chÕt   Chim vµng anh   c©y xoan ®µo   khung cöi   c©y thÞ.

TÊm khæ së vµ bÊt h¹nh, thÕ nh­ng vÉn cã mét søc sèng m·nh liÖt (kh«ng lùc l­îng thï ®Þch nµo cã thÓ tiªu diÖt ®­îc). MÑ con C¸m ¸c ®Õn tËn cïng cña c¸i ¸c. M©u thuÉn xung ®ét ngµy cµng trë nªn xung ®ét vµ c¨ng th¼ng.

- B¶n th©n m©u thuÉn nµy lµ thÓ hiÖn sù xung ®ét trong gia ®×nh chÕ ®é phô quyÒn thêi cæ, khi ng­êi phô n÷ gi÷ vai trß quan träng. Song m©u thuÉn gi÷a c¸i ¸c lµ chñ yÕu. TruyÖn TÊm C¸m m­în m©u thuÉn trong gia ®×nh ®Ó ph¶n ¸nh m©u thuÉn x· héi. C¸i thiÖn lµ TÊm (chÞu th­¬ng chÞu khã b¾t ®Çy giá tÐp, ch¨n tr©u ®ång xa, nhÞn c¬m ®Ó dµnh nu«i bèng, thËt thµ c¶ tin nghe lêi mô d× ghÎ). C¸i ¸c hiÖn h×nh qua h×nh ¶nh mÑ con C¸m (lõa g¹t lÊy giá tÐp, t­íc ®o¹t ­íc m¬ nhá bÐ lµ c¸i yÕm ®á, lÐn lót giÕt chÕt bèng, tr¾ng trîn trén thãc lÉn g¹o nh»m dËp t¾t niÒm vui giao c¶m víi ®êi cña TÊm).

- T¸c gi¶ d©n gian ®· m­în yÕu tè k× ¶o ®Ó miªu t¶ con ®­êng dÉn ®Õn h¹nh phóc cña TÊm vµ gi¶i quyÕt m©u thuÉn: Bôt xuÊt hiÖn mçi khi TÊm buån tñi, an ñi, gióp ®ì. TÊm mÊt yÕm ®µo, Bôt cho c¸ bèng, TÊm mÊt bèng Bôt cho hi väng ®æi ®êi, TÊm bÞ h¾t hñi chµ ®¹p, Bôt cho ®µn chim sÎ tíi gióp tÊm ®Ó TÊm ®i héi gÆp nhµ vua vµ trë thµnh Hoµng hËu. Tuy nhiªn Bôt chØ can thiÖp vµo cuéc ®êi TÊm khi c« cßn lµ mét c« g¸i ng©y th¬, trong tr¾ng vµ yÕu ®uèi. Giai ®o¹n biÕn ho¸ vÒ sau kh«ng thÊy Bôt xuÊt hiÖn n÷a.

- Tõ mét c« g¸i må c«i , TÊm trë thµnh Hoµng hËu. H¹nh phóc Êy chØ cã thÓ cã ë ng­êi con g¸i hiÒn lµnh, l­¬ng thiÖn ch¨m chØ. §iÒu ®ã ®· nªu lªn triÕt lÝ ''ë hiÒn gÆp lµnh''. §©y còng lµ quan niÖm phæ biÕn trong truyÖn cæ tÝch thÇn k× á ViÖt Nam. MÆt kh¸c trë thµnh Hoµng hËu lµ ­íc m¬ cña ng­êi n«ng d©n bÞ ®Ì nÐn ¸p bøc. Song truyÖn TÊm C¸m kh«ng dõng l¹i ë kÕt thóc phæ biÕn ®ã mµ më ra mét h­íng kh¸c. §ã lµ cuéc ®Êu tranh kh«ng khoan nh­îng ®Ó giµnh l¹i h¹nh phóc.

2. Cuéc ®¸u tranh kh«ng khoan nh­îng ®Ó giµnh l¹i h¹nh phóc.

-TÊm tr¶i qua bèn kiÕp håi sinh :

Chim vµng Anh - xoan ®µo - khung cöi  - qu¶ thÞ.

TÊm bÞ giÕt ho¸ thµnh chim vµng Anh. Vµng Anh bÞ giÕt mäc lªn c©y xoan ®µo. Xoan ®µo bÞ chÆt lµm thµnh khung cöi. Khung cöi bÞ ®ãt mäc lªn c©y thÞ. Tõ qu¶ thÞ T¸m chui ra lµm nªn chuyÖn bÊt ngê, trë l¹i lµm ng­êi gÆp l¹i hoµng tö.

-Mét c« T¸m hiÒn lµnh võa ng· xuèng , mét c« T¸m m¹nh mÏ , quyÕt liÖt sèng dËy, trë vÒ víi cuéc ®êi ®ßi l¹i h¹nh phóc.T¸m ho¸ thµnh vµng Anh ®Ó b¸o hiÖu sù hiÖn diÖn cña m×nh. Vµng Anh bÞ giÕt, TÊm ho¸ c©y xoan ®µo, khung cöi dÖt tuyªn chiÕn víi kÎ thï"cãt ca, cãt kÐt, lÊy tranh chång chÞ, chÞ khoÐt m¾t ra".Khung cöi dÖt lµ nh÷ng vËt TÊm ho¸ th©n vµ còng lµ nh÷ng g× b×nh dÞ th©n th­¬ng trong cuéc sèng d©n d·. §ã lµ nh÷ng h×nh ¶nh ®Ñp t¹o Ên t­îng gÇn gòi vµ thÈm mÜ cho truyÖn . §Æc biÖt h×nh thøc biÕn ho¸ cuèi cïng cña truyÖn: TÊm Èn m×nh trong qu¶ thÞ vµ tõ qu¶ thÞ b­íc ra trë l¹i lµm ng­êi lµ chi tiÕt phæ biÕn trong truyÖn cæ tÝch thÇn kú ViÖt Nam. Qua mÊy kiÕp phong trÇn, TÊm  trë l¹i lµm ng­êi, kh«ng lam lò nghÌo hÌn, kh«ng cao sang quyÒn quý mµ vÉn b×nh di s¸ng trong. Trë l¹i víi cuéc sèng bªn bµ l·o hµng n­íc, TÊm d­êng nh­ ®· trë l¹i chÝnh m×nh lµm l¹i cuéc ®êi(TÊm t×m l¹i h¹nh phóc ngay trong cuéc ®êi chø kh«ng ph¶i ë thÕ giíi kh¸c).

- Nh÷ng nh©n vËt ho¸ th©n ®Òu lµ nh÷ng yÕu tè kú ¶o. Song nã kh¸c h¼n yÕu tè kú ¶o nh­ «ng Bôt ë phÇn ®Çu truyÖn. ¥ phÇn ®Çu truyÖn Bôt hiÖn lªn mçi khi TÊm khãc. Tuy nhiªn ë ®©y, b©y giê TÊm kh«ng hÒ khãc, vµ còng kh«ng cã sù xuÊt hiÖn cña Bôt.TÊm ph¶i tù m×nh dµnh, gi÷ h¹nh phóc cho m×nh. Cho nªn chim vµng Anh, xoan ®µo, khung cöi, qu¶ thÞ chØ lµ n¬i TÊm göi linh hån ®Ó trë vÒ ®Êu tranh quyÕt liÖt víi c¸i ¸c giµnh l¹i h¹nh phóc.

MÆt kh¸c nh÷ng nh©n vËt ho¸ th©n nµy cã thÓ bÞ ¶nh h­ëng thuyÕt lu©n håi cña ®¹o PhËt. Song ®ã chØ lµ m­în c¸i vá bªn ngoµi cña thuyÕt lu©n håi ®Ó thÓ hiÖn m¬ ­íc, tinh thÇn l¹c quan cña nh©n ®©n lao ®éng. Bëi theo thuyÕt lu©n håi cña ®¹o PhËt kiÕp nµy chÞu sù ®au khæ v× téi lçi kiÕp tr­íc, sau ®ã t×m h¹nh phóc ë câi NiÕt bµn cùc l¹c. C« TÊm chÕt ®i sèng l¹i kh«ng ph¶i t×m h¹nh phóc ë câi NiÕt bµn,  mµ ®ßi l¹i h¹nh phóc vµ dµnh l¹i h¹nh phóc ë ngay ë câi ®êi nµy. §©y chÝnh lµ thÓ hiÖn sù yªu ®êi vµ b¶n chÊt duy vËt cña ng­êi lao ®éng khi s¸ng t¹o truyÖn cæ tÝch.

-NÕu ®«i giµy lµ vËt trao duyªn th× miÕng trÇu tªm c¸nh ph­îng lµ vËt nèi duyªn. MiÕng trÇu tªm c¸nh ph­îng lµ yªó tè thÓ hiÖn sù khÐo lÐo ®¶m ®ang cña ng­êi tªm trÇu. Nhê nã hoµng tö ®· nhËn ra vî cña m×nh®Ó d­a TÊm håi cung. MiÕng trÇu còng lµh×nh ¶nh quen thuéc trong ®êi sèng v¨n ho¸, g¾n víi phong tôc h«n nh©n. NhËn trÇu vµ ¨n trÇu lµ nhËn lêi giao ­íc, kÕt h«n.

        + MiÕng trÇu nªn d©u nhµ ng­êi.

        + MiÕng trÇu ¨n ngät nh­ ®­êng

        §· ¨n lÊy cña ph¶i th­¬ng lÊy ng­êi.

V× vËy miÕng trÇu mang ý nghÜa giao duyªn kh«ng thÓ kh«ng cã mÆt trong sù héi ngé gi÷a nhµ vua vµ TÊm.

-NghÖ thuËt thÓ hiÖn sù chuyÓn biÕn cña nh©n vËt TÊm, lóc ®Çu TÊm hoµn toµn thô ®éng" «m mÆt khãc"( ba lÇn khãc). Thùc ra khi khãc, TÊm ®· nhËn ra sè phËn cay ®¾ng, ®au khæ cña m×nh. Nh­ng sau khi bÞ giÕt ®· thÊy TÊm ®øng th¼ng dËy kiªn quyÕt kh«ng hÒ r¬i n­íc m¾t.

- TruyÖn lµm rung ®éng ng­êi ®äc bëi nçi niÒm bÊt h¹nh ®¸ng th­¬ng cña c« g¸i må c«i vµ chuyÓn thµnh cuéc ®Êu tranh kh«ng khoan nh­îng ®Ó giµnh h¹nh phóc. TruyÖn ph¶n ¸nh ­íc m¬ ®æi ®êi, tinh thÇn l¹c quan cña ng­êi x­a.

 

TiÕt: 24

 

Miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong v¨n tù sù

 

A.Môc tiªu bµi häc. (Häc sinh hiÓu ®­îc)

  -Vai trß vµ t¸c dông cña c¸c yÕu tè miªu t¶, biÓu c¶m trong lêi v¨n tù sù.

  -BiÕt kÕt hîp gi÷a miªu t¶, biÓu c¶m trong v¨n tù sù.

B.Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn.

  - SGK, SGV.

  - ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

   GV tæ chøc d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c h×nh thøc trao ®æi th¶o luËn.

D. TiÕn tr×nh bµi häc.

1. KiÓm tra bµi cò.

2. Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña gi¸o viªn vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

I. ¤n tËp vÒ miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong v¨n tù sù.

1. ThÕ nµo lµ miªu t¶?

 

 

 

2. ThÕ nµo lµ biÓu c¶m?

 

 

3. Miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong v¨n tù sù cã g× gièng nhau vµ kh¸c nhau víi v¨n miªu t¶ vµ biÓu c¶m?

 

 

 

 

 

 

4. C¨n cø vµo ®©u ®Ó ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong v¨n tù sù?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

( H/S ®äc ®o¹n v¨n ë c©u hái 4 SGK)

- Gi¶i thÝch v× sao cã thÓ coi ®o¹n trÝch v¨n b¶n tù sù d­­íi ®©y rÊt thµnh c«ng trong viÖc sö dông c¸c yÕu tè tù sù vµ biÓu c¶m?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

II. Quan s¸t liªn t­­ëng, t­­ëng t­­îng ®èi víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m trong v¨n tù sù.

1. Chän ®iÒn tõ (quan s¸t, liªn t­ëng, t­­ëng t­­îng) vµo c¸c « trèng.

 

 

 

 

 

 

 

 

2. §Ó lµm tèt viÖc miªu t¶ trong v¨n tù sù ng­êi lµm chØ cÇn quan s¸t ®èi t­îng mét c¸ch kÜ cµng mµ kh«ng cÇn liªn t­ëng, t­ëng t­îng kh«ng?

 

 

 

 

3. Ph¶i t×m sù biÓu c¶m tõ ®©u?

 

 

 

 

 

 

 

 

III.Cñng cè.

 

 

 

- Dïng c¸c chi tiÕt, h×nh ¶nh gióp ng­êi ®äc ng­êi nghe h×nh dung ra ®­îc ®Æc ®iÓm næi bËt cña mét sù vËt, sù viÖc, con ng­êi, phong c¶nh lµm cho ®èi t­îng nèi ®Õn nh­ hiÖn ra tr­íc m¾t.

- Trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp bµy tá t­ t­ëng t×nh c¶m, c¶m xóc, th¸i ®é vµ sù ®¸nh gi¸ cña ng­êi viÕt ®èi víi ®èi t­îng ®­îc nãi tíi.

- Miªu t¶ trong tù sù gièng miªu t¶ trong v¨n b¶n miªu t¶ ë c¸ch thøc tiÕn hµnh.Nh­ng kh¸c lµ nã kh«ng chi tiÕt, cô thÓ mµ chØ lµ miªu t¶ kh¸i qu¸t sù vËt, sù viÖc, con ng­êi ®Ó truyÖn cã søc hÊp dÉn.

- T­¬ng tù nh­ vËy biÓu c¶m trong v¨n tù sù còng gièng nh­ biÓu c¶m trong v¨n b¶n biÓu c¶m vÒ c¸ch thøc. Song ë tù sù chØ lµ c¶m xóc xen vµo tr­íc nh÷ng sù viÖc, chi tiÕt cã t¸c ®éng m¹nh mÎ vÒ t­ t­ëng t×nh c¶m ®èi víi ng­êi ®äc, ng­êi nghe.

 

- C¨n cø vµo sù hÊp dÉn qua h×nh ¶nh miªu t¶ ®Ó liªn t­ëng tíi yÕu tè bÊt ngê trong truyÖn.

- C¨n cø vµo sù truyÒn c¶m m¹nh mÏ qua c¸ch trùc tÕp hoÆc gi¸n tiÕp bµy tá t­ t­ëng t×nh c¶m cña t¸c gi¶. VÝ dô: §©y lµ ¸nh tr¨ng trong ®ªm rõng Tr­êng S¬n trong truyÖn ng¾n ''M¶nh tr¨ng cuèi rõng'' cña NguyÔn Minh Ch©u: ''Xe t«i ch¹y trªn líp s­¬ng bång bÒnh. M¶nh tr¨ng khuyÕt ®øng yªn ë cuèi trêi s¸ng trong nh­ mét m¶nh b¹c. Khung cöa xe phÝa c« g¸i ngåi lång ®Çy bãng tr¨ng''.

Qua c¸ch miªu t¶ nµy trong v¨n tù sù khiÕn ng­êi ®äc nhËn thÊy ¸nh tr¨ng t­¬i t¾n trong trÎo nh­ mèi t×nh rÊt ®Ñp cña ®«i nam n÷ thanh niªn trªn hµnh tr×nh cøu n­íc. Mét chót liªn t­ëng NguyÖt còng lµ tr¨ng ¸nh tr¨ng trong trÎo Êy. C¸ch miªu t¶ nµy võa quen thuéc mµ còng rÊt riªng. Cã ¸nh tr¨ng dÉn ®­êng ra trËn, ¸nh tr¨ng hoµ trong ý nghÜ l·ng m¹n cña chµng trai vÒ c« g¸i, ¸nh tr¨ng hoµ víi h×nh ¶nh gîi c¶m cña ng­êi thiÕu n÷ t¹o nªn vÎ ®Ñp huyÒn ¶o.

 

 

- X¸c ®Þnh c¸c yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m cïng sù ®ãng gãp n©ng cao gi¸ trÞ cña ®o¹n trÝch.

*Miªu t¶:

+ Suèi reo râ h¬n, ®Çm ao nhen lªn nh÷ng ®èm löa nhá vµ v¨ng v¼ng trong kh«ng gian nh÷ng tiÕng sét so¹t, nh÷ng tiÕng rung khe khÏ t­ëng ®©u cµnh c©y ®ang v­¬n dµi vµ cá non ®ang mäc.

+ Mét lÇn tõ phÝa mÆt ®Çm  lÊp l¸nh d­íi kia næi lªn mét tiÕng kªu dµi, n·o ruét ng©n vang rÒn rÒn. Còng võa lóc mét v× sao rùc rì ®æi ng«i l­ít trªn ®Çu chóng t«i vÒ cïng mét h­íng ®ã, d­êng nh­ tiÕng than v·n mµ chóng t«i võa nghe thÊy kia ®· mang theo mét luång ¸nh s¸ng.

+ Nµng vÉn ng­íc m¾t lªn cao, tay ®ì lÊy ®Çu, vai kho¸c tÊm da cõu non nµng nh­ chó môc ®ång cña nhµ trêi.

* BiÓu c¶m:

+ T«i c¶m thÊy cã c¸i g× m¸t r­îi vµ mÞn mµng tùa nhÌ nhÑ xuèng vai t«i.

+ Cßn t«i, t«i nh×n nµng ngñ, ®¸y lßng h¬i xao xuyÕn nh­ng vÉn gi÷ ®­îc m×nh v× ®ªm sao s¸ng kia bao giê còng ®em l¹i cho t«i nh÷ng ý nghÜ cao ®Ñp.

+ T«i t­ëng ®©u mét trong nh÷ng ng«i sao kia, ng«i sao tinh tó nhÊt, ngêi s¸ng nhÊt l¹c mÊt ®­êng ®i ®· ®Ëu xuèng vai t«i mµ thiªm thiÕp ngñ.

- YÕu tè miªu t¶ mang l¹i kh«ng gian yªn tÜnh cña mét ®ªm ®Çy sao trªn trêi, chØ cßn nghe thÊy tiÕng suèi reo, cá mäc, tiÕng kªu cña loµi c«n trïng. Cã hai ng­êi c« chñ vµ chµng trai (Môc ®ång ®ang thøc tr¾ng dâi nh×n sao).

- YÕu tè gîi c¶m lµm râ vÎ xao xuyÕn cña chµng trai tr­íc c« chñ nh­ng anh ta vÉn gi÷ ®­îc m×nh. Anh t­ëng c« g¸i ®ang ngåi c¹nh anh còng lµ vÎ ®Ñp cña ng«i sao l¹c ®­êng ®Ëu xuèng vai anh mµ thiªm thiÕp ngñ.

Râ rµng yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m t¨ng thªm vÎ ®Ñp hån nhiªn cña c¶nh vËt, cña lßng ng­êi. Ta nh­ chøng kiÕn c¶nh ®ªm th¬ méng trªn nói cao ë Pr«-v¨ng-x¬ miÒn nam cña n­íc Ph¸p cïng nh÷ng rung ®éng khÏ khµng, say s­a mµ thanh khiÕt trong t©m hån chµng ch¨n cõu bªn c« g¸i ng©y th¬ xinh ®Ñp. NÕu thiÕu nh÷ng yÕu tè nµy, chóng ta kh«ng c¶m thÊy hÕt nh÷ng g× tèt ®Ñp ®ã.

 

 

 

- a:  ®iÒn tõ liªn t­ëng.

- b:  ®iÒn tõ quan s¸t.

- c: ®iÒn tõ t­ëng t­îng.

Tõ c¸ch ®iÒn nµy ta sÏ cã nh÷ng c©u v¨n thÓ hiÖn mét kh¸i niÖm:

+ Liªn t­ëng: Tõ mét sù viÖc, hiÖn t­îng nµo ®ã mµ nghÜ ®Õn mét sù viÖc cã liªn quan.

+ Quan s¸t:Xem xÐt ®Ó nh×n râ, biÕt râ sù vËt  hay hiÖn t­îng.

+ T­ëng t­îng: T¹o ra trong t©m trÝ h×nh ¶nh cña c¸i kh«ng hÒ cã tr­íc m¾t hoÆc ch­a hÒ gÆp.

- Kh«ng chØ quan s¸t trong miªu t¶ mµ ta ph¶i liªn t­ëng, t­ëng t­îng míi g©y ®­îc c¶m xóc. Trë l¹i ®o¹n v¨n cña A. §«-®ª, ''Nh÷ng v× sao'' ta nhËn ra:Ph¶i quan s¸t ®Ó nhËn ra, trong ®ªm tiÕng suèi nghe râ h¬n, ®Çm ao nhen lªn nh÷ng ®èm löa, nh÷ng tiÕng sét so¹t v¨ng v¼ng trong kh«ng gian.

+ T­ëng t­îng: C« g¸i nom nh­ mét chó môc ®ång cña nhµ trêi n¬i cã nh÷ng ®¸m c­íi sao.

+ Liªn t­ëng: Cuéc hµnh tr×nh thÇm lÆng, ngoan ngo·n cña ngµn sao gîi nghÜ ®Õn ®µn cõu lín.

a)  ®óng

b)  ®óng

c)  ®óng

d)  kh«ng chÝnh x¸c. V× chØ cã tiÕng nãi cña tr¸i tim ch­a ®ñ nã cßn mang tÝnh chñ quan. Nh÷ng suy nghÜ ch©n thµnh, s©u s¾c chØ cã thÓ tõ quan s¸t ®Õn liªn t­ëng vµ t­ëng t­îng c¸c sù vËt, sù viÖc xung quanh m×nh. NÕu chØ dùa vµo nhËn biÕt cña t©n hån m×nh th× ch­a ®ñ.

- PhÇn ghi nhí:SGK.

 

 

 

 

TiÕt: 25

Tam ®¹i con gµ

(TruyÖn c­êi)

A. Môc tiªu bµi häc

 Gióp H/S:

1. HiÓu ®­îc m©u thuÉn tr¸i tù nhiªn trong c¸ch øng phã cña anh häc trß dèt n¸t mµ hay khoe khoang.

2. ThÊy ®­îc c¸i hay cña nghÖ thuËt nh©n vËt tù béc lé.

B. Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn.

  - SGK, SGV.

  - ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

GV tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp ph­¬ng ph¸p ®äc s¸ng t¹o, gîi t×m; kÕt hîp víi c¸c h×nh thøc trao ®æi th¶o luËn, tr¶ lêi c¸c c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

1. KiÓm tra bµi cò.

2. Giíi thiÖu bµi míi.

¥ ®êi, kh«ng v­¬n lªn chÞu dèt lµ ®¸ng phª b×nh. Song cµng ®¸ng phª b×nh h¬n nh÷ng ai dÊu dèt, l¹i hay khoe khoang. §Ó thÊy râ tiÕng c­êi ch©m biÕm cña cha «ng ta víi h¹ng ng­êi nµy, chóng ta t×m hiÓu bµi ''Tam ®¹i con gµ''.

 

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

I. T×m hiÓu chung.

1. TiÓu dÉn.

- PhÇn tiÓu dÉn SGK nªu néi dung g×?

 

2. V¨n b¶n.

- H/S ®äc v¨n b¶n. Gi¶i thÝch tõ khã.

II. §äc hiÓu.

- §èi víi truyÖn c­êi nªn ph©n tÝch nh­ thÕ nµo? ph©n tÝch nh©n vËt hay ph©n tÝch t×nh huèng g©y c­êi?

1. C¸i c­êi.

- Nh©n vËt truyÖn lµ ai?

 

 

 

 

 

 

 

 

- C¸i c­êi ®­îc thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo?

+ M©u thuÉn tr¸i víi tù nhiªn ë nh©n vËt thÇy ®å.

 

 

 

 

 

 

 

+ ThÇy liªn tiÕp bÞ ®Æt vµo c¸c t×nh huèng. ThÇy ®· gi¶i quyÕt nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

+ Gi¶i quyÕt t×nh huèng thÇy ®· béc lé c¸i dèt cña m×nh nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. B¶n chÊt c¸i c­êi

-H·y nªu ý nghÜa cña truyÖn?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

III. Cñng cè

 

- TruyÖn kh«i hµi: nh»m môc ®Ých mua vui, gi¶i trÝ Ýt nhiÒu cã tÝnh gi¸o dôc.

- TruyÖn trµo phóng: Phª ph¸n nh÷ng kÎ thuéc giai cÊp quan l¹i bãc lét ( trµo phóng thï), phª ph¸n thãi h­ tËt xÊu trong néi bé nh©n d©n (trµo phóng b¹n)

- TuyÖn c­êi rÊt Ýt nh©n vËt. Nh©n vËt chÝnh trong truyÖn lµ ®èi t­îng chñ yÕu cña tiÕng c­êi. V¶ l¹i truyÖn c­êi kh«ng kÓ vÒ sè phËn, cuéc ®êi nh©n vËt nh­ trong truyÖn cæ tÝch. Mäi chi tiÕt trong truyÖn ®Òu h­íng vÒ t×nh huèng g©y c­êi. Nªn ta chØ ®äc hiÓu theo c¸i c­êi vµ b¶n chÊt cña c¸i c­êi.

 

 

- Nh©n vËt truyÖn lµ anh häc trß dèt hay nãi ch÷, hay khoe khoang vµ rÊt liÒu lÜnh.

CÇn ph¶i hiÓu r»ng b¶n th©n c¸i dèt cña häc trß kh«ng cã g× ®¸ng c­êi. C¸i dèt cña ng­êi thÊt häc nh©n d©n c¶m th«ng. C¸i dèt cña häc trß nh©n d©n chØ chª tr¸ch chø kh«ng c­êi. ¥ ®©y lµ c­êi kÎ dèt hay khoe khoang, nãi ch÷, c¶ gan h¬n lµ d¸m nhËn ®i d¹y trÎ. C¸i xÊu cña anh ta kh«ng dõng ë lêi nãi mµ trë thµnh hµnh ®éng.

- C¸i c­êi ®­îc thÓ hiªn nhiÒu lÇn.

+ LÇn thø nhÊt ch÷ ''kª'' thÊy kh«ng nhËn ra mÆt ch÷. Häc trß hái gÊp thÇy nãi liÒu ''Dñ dØ lµ con dï d×''. Dñ dØ ®©u ph¶i lµ ch÷ H¸n, mµ trªn ®êi nµy lµm g× cã con vËt nµo lµ con dñ dØ, dï d×. ThÇy ®å nµy ®· ®i ®Õn tËn cïng cña sù dèt n¸t, th¶m h¹i vµ liÒu lÜnh. C¸i dèt ®· ®­îc ®Þnh l­îng. Anh ta võa dèt kiÕn thøc s¸ch vë l¹i võa dèt kiÕn thøc thùc tÕ. M©u thuÉn nµy tr¸i víi tù nhiªn ë chç: dèt >< giái.

+ LÇn thø hai ta c­êi vÒ sù dÊu dèt vµ sÜ diÖn h·o cña thÇy ®å ''ThÇy còng kh«n, sî nhì sai ng­êi nµo biÕt th× xÊu hæ míi b¶o trß ®äc khe khÏ''. Râ rµng anh häc trß liÒu lÜnh bao nhiªu th× l¹i thËn träng bÊy nhiªu trong viÖc dÊu dèt. Anh ta dïng c¸i l¸u c¸ vÆt ®Ó gì bÝ. §ã lµ c¸ch dÊu dèt. Nh­ vËy, m©u thuÉn tr¸i víi tù nhiªn ë ®©y lµ dèt >< giÊu dèt.

+ LÇn thø ba ta c­êi khi thÇy t×m ®Õn thæ c«ng. Thæ c«ng còng ®­îc ''khÌo'' vµo víi thÇy ®å l¸u c¸ nµy. C¸i dèt ngöa ra c¶ ba ®µi ©m d­¬ng. ThÇy ®¾c ý ''BÖ vÖ ngåi lªn gi­êng b¶o trÎ ®äc to''. Bän trÎ gµo to ''Dñ dØ lµ con dï d×''. C¸i dèt ®· khuÕch ®ai vµ ®­îc n©ng lªn.

+ LÇn thø t­ lµ sù ch¹m ch¸n víi chñ nhµ. Thãi dÊu dèt l¹i bÞ lËt tÈy. C¸i dèt cña Thæ C«ng ®­îc chÝnh thÇy nh¹o b¸ng ''M×nh ®· dèt thæ c«ng nhµ nã cßn dèt h¬n''. ThÇy ®· lßi ®u«i ®· dèt cßn g­îng g¹o dÊu dèt (d/c). C¸i dèt nä lång c¸i dèt kia.

-Trong toµn bé c©u truyªn, c¸i dèt cña thÇy ®å bÞ lé dÇn khi l©m vµo c¸c t×nh huèng khã xö nh­ng thÇy ®· che dÊu nã mét c¸ch phi lÝ. V× thÕ, thµy cµng che dÊu th× b¶n chÊt dèt cµng lé ra. Cuèi cïng thÇy ®µnh chän mét lèi tho¸t phi lÝ h¬n. TiÕng c­êi tho¸t ra tõ ®©y. Cã ng­êi cho r»ng thÇy ®å kia kh¸ th«ng minh, nhanh trÝ trong viÖc"lÊp liÕm" sù dèt n¸t. Nh­ng sù thËt kh«ng ph¶i vËy, thÇy cµng lÊp liÕm th× thÇy cµng trë nªn th¶m h¹i h¬n. Ai còng biÕt ®ã lµ"lÝ sù cïn" chø kh«ng ph¶i c¸ch chèng chÕ th«ng minh. Ta thÊy ë ®©y cã sù t¨ng tiÕn vÒ møc ®é phi lÝ trong hµnh ®éng vµ lêi nãi cña thµy ®å. §ã còng lµ mét thñ ph¸p nghÖ thuËt ®­îc dïng trong truyÖn.

- Mçi t×nh huèng g©y c­êi trªn ®©y, anh häc trß lµm thÇy d¹y häc gi¶i quyÕt t×nh huèng anh ta ®· tù béc lé c¸i dèt cña m×nh.

TiÕng c­êi mang ý nghÜa phª ph¸n, nã hãm hØnh, s©u s¾c mang ®Ëm chÊt d©n gian. TruyÖn nãi vÒ ch÷ nghÜa nh­ng kh«ng lØnh cØnh . TruyÖn cã ý nghÜa ®¸nh gi¸ c¸c h¹ng thÇy trong x· héi phong kiÕn suy tµn lóc bÊy giê, trong ®ã cã sè Ýt thÇy ®å d¹y ch÷. §ã còng lµ lêi c¶nh tØnh cho x· héi ngµy nay.

-TruyÖn phª ph¸n néi bé nh©n d©n. §©y lµ mét tËt xÊu. Ng­êi dèt cÇn ph¶i häc hái. Tù biÕt m×nh dèt ®Ó häc hái lµ mét ®iÒu tèt. Song c¸i ®¸ng phª ph¸n ë ®©y lµ thÇy ®å cè t×nh che dÊu sù ®èt n¸t cña m×nh. §· thÕ anh ta cßn ®i d¹y trÎ. Tuy nhiªn ®©y vÉn lµ mét truyÖn mang tÝnh chÊt hµi- tiÕng c­êi mang tÝnh chÊt s¶ng kho¸i. C­êi thÇy ®å thÓ hiÖn c¸i dèt cña m×nh mét c¸ch ng©y ng«, nã ®¸ng phª ph¸n nh­ng ch­a ®Õn møc ®¶ kÝch s©u cay.

 

 

Nh­ng nã ph¶i b»ng hai mµy

( TruyÖn c­êi)

A. Môc tiªu bµi häc.

   Gióp H/S:

1. HiÓu ®­îc c¸i c­êi (nguyªn nh©n c¸i c­êi) vµ thÊy ®­îc th¸i ®é cña nh©n d©n víi b¶n chÊt tham nhòng cña quan l¹i ®Þa ph­¬ng. §ång thêi thÊy ®­îc t×nh c¶nh bi hµi cña ng­êi lao ®éng l©m vµo kiÖn tông.

2. N¾m ®­îc biÖn ph¸p g©y c­êi cña truyÖn.

B. Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn.

  - SGK, SGV.

  - ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

GV tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp ph­¬ng ph¸p ®äc s¸ng t¹o, gîi t×m; kÕt hîp víi c¸c h×nh thøc trao ®æi th¶o luËn, tr¶ lêi c¸c c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

1. KiÓm tra bµi cò.

2. Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

I. T×m hiÓu chung.

- H/S ®äc v¨n b¶n- Gi¶i nghÜa tõ khã.

II. §äc hiÓu

- Nh©n vËt trong truyÖn lµ ai?

 

 

 

 

 

- C¸i c­êi ®­îc miªu t¶ nh­ thÕ nµo? (tr¶ lêi c©u hái 1 vµ 2 ë sgk)

 

 

Em cã nhËn xÐt g× vÒ cö chØ nµy?

 

 

- Tr­íc cö chØ Êy cña C¶i, thÇy lÝ xö nh­ thÕ nµo? Em cã nhËn xÐt g×?.

 

 

 

- C¸i c­êi cßn ®­îc thÓ hiÖn b»ng thñ ph¸p nghÖ thuËt nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Em ®¸nh gi¸ nh­ thÕ nµo vÒ nh©n vËt Ng« vµ C¶i?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

III. Cñng cè.

- Qua hai truyÖn chóng ta rót ra ®­îc nh÷ng nhËn xÐt g× vÒ truyÖn c­êi d©n gian?

 

 

SGK

 

 

- Nh©n vËt trong truyªn lµ lÝ tr­ëng víi C¶i vµ Ng«.

- Tr­íc hÕt giíi thiÖu sù viÖc mét c¸ch ng¾n gän. Viªn lÝ tr­ëng ''Næi tiÕng xö kiÖn giái''. C¶i vµ Ng« ®¸nh nhau råi mang nhau ®i xö kiÖn. C¶i sî kÐm thÕ lãt tr­íc thÇy lÝ n¨m ®ång. Ng« biÖn chÌ l¸ m­êi ®ång. KÕt qu¶ xö kiÖn Ng« th¾ng C¶i thua.

- C¸i c­êi cßn ®­îc miªu t¶ ®Çy kÞch tÝnh qua cö chØ vµ hµnh ®éng g©y c­êi.

- §ã lµ cö chØ ''C¶i xoÌ n¨m ngãn tay ngÈng mÆt nh×n thÇy lÝ khÏ bÈm''.

- Cö chØ Êy cña C¶i nh­ muèn nh¾c thÇy lÝ sè tiÒn anh ta lãt tr­íc. Cö chØ Êy gièng nh©n vËt trong kÞch c©m. LÊy cö chØ hµnh ®éng thay cho lêi nãi.

- ''ThÇy lÝ còng xoÌ n¨m ngãn tay tr¸i óp lªn n¨m ngãn tay mÆt''. Cö chØ Êy phï hîp víi ®iÒu thÇy lÝ th«ng b¸o víi C¶i liÒn ®ã. Nã cßn Èn mét nghÜa kh¸c. §ã lµ c¸i ph¶i ®· bÞ c¸i kh¸c óp lªn che lÊp mÊt råi. §ã lµ tiÒn, nhiÒu tiÒn, nhiÒu lÔ vËt lo lãt. Sù  kÕt hîp cö chØ víi lêi nãi ®· lµm bËt tiÕng c­êi.

- Dïng h×nh thøc ch¬i ch÷ ®Ó g©y c­êi. §©y lµ lêi thÇy lÝ: ''Tao biÕt mµy ph¶i...nh­ng nã l¹i ph¶i...B»ng hai mµy''. ''Ph¶i'' trong c©u nãi nµy mang nhiÒu nÐt nghÜa. Mét lµ lÏ ph¶i, chØ c¸i ®óng ®èi lËp víi c¸i sai, lÏ tr¸i. NghÜa thø hai lµ ®iÒu b¾t buéc cÇn ph¶i cã. Lêi thÇy lÝ lËp lê c¶ hai nghÜa Êy, céng víi hai bµn tay óp lªn b»ng m­êi ngãn th× râ rµng Ng« ®· ph¶i gÊp hai C¶i vµ lÏ ph¶i ë Ng« còng gÊp hai. C¸ch xö kiÖn cña lÝ tr­ëng thËt ''tµi t×nh''. Ngãn tay trë thµnh kÝ hiÖu cña ®¬n vÞ tiÒn tÖ.

    LÏ ph¶i = ngãn tay = tiÒn. Do ®ã suy ra lÏ ph¶i = tiÒn.

Gi¸ trÞ tè c¸o cña truyÖn chÝnh lµ ë chç ®ã. LÏ ph¶i ®èi víi lÝ tr­ëng ®­îc ®o b»ng tiÒn. TiÒn quyÕt ®Þnh lÏ ph¶i. TiÒn nhiÒu th× lÏ ph¶i nhiÒu, tiÒn Ýt th× lÏ ph¶i Ýt.

- Thùc ra t¸c gi¶ d©n gian còng kh«ng ®Þnh nãi vÒ nh÷ng ng­êi l©m vµo kiÖn tông nh­ Ng« vµ C¶i. ý nµy nã ®Õn mét c¸ch tù nhiªn. T¸c gi¶ d©n gian dïng tiÕng c­êi ®Ó quÊt lµn roi vµo viÖc xö kiÖn cña lÝ tr­ëng. Song C¶i vµ Ng« l©m vµo kiÖn tông mµ mÊt tiÒn. Riªng C¶i mÊt tiÒn cßn ph¶i ph¹t mét chôc roi. TiÕng c­êi còng dµnh cho hä nh­ng thËt chua ch¸t. Hä võa ®¸ng th­¬ng l¹i võa ®¸ng tr¸ch.

- TruyÖn Ýt nh©n vËt, bè côc chÆt, rÊt ng¾n gän. C¸i c­êi th­êng ®­îc t¹o ra tõ nh÷ng m©u thuÉn gi÷a c¸i cã/ kh«ng, b×nh th­êng / kh«ng b×nh th­êng, ®¹o lÝ / nghÞch lÝ, ngoµi / trong, hiÖn t­îng / b¶n chÊt.

- B¶n chÊt c¸i c­êi lµ ý nghÜa phª ph¸n cña nã. Cßn cã tiÕng c­êi vui cöa vui nhµ, vui anh vui em, tiÕng c­êi ®éng viªn nhau trong cuéc sèng.

- PhÇn ghi nhí.

 

 

 

 

TiÕt: 26-27

 

Ca dao than th©n, yªu th­¬ng, t×nh nghÜa

 

A. môc tiªu bµi häc.

(Gióp häc sinh hiÓu)

- C¶m nhËn tiÕng h¸t than th©n vµ lêi ca yªu th­¬ng, t×nh nghÜa cña ng­êi b×nh d©n trong x· héi phong kiÕn qua nghÖ thuËt ®Ëm mµu s¾c tr÷ t×nh d©n gian.

- §ång c¶m víi t©m hån vµ nh÷ng s¸ng t¸c cña hä.

B. ph­¬ng tiªn thùc hiÖn.

- SGK, SGV.

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch kÕt hîp víi ph­¬ng ph¸p ®äc s¸ng t¹o, gîi t×m, kÕt hîp víi c¸c h×nh thøc th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái.

D. TiÕn tr×nh bµi häc.

- KiÓm tra bµi cò.

- Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

- H/S §äc phÇn tiÓu dÉn. PhÇn tiÓu dÉn nªu néi dung g×?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-Ng­êi than th©n lµ ai ? Th©n phËn hä  nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

- Em c¶m nhËn ®­îc g× qua mçi h×nh ¶nh ë hai bµi ca dao?

Trong nçi ®au vÉn thÊy nÐt ®Ñp cña hä. §ã lµ nÐt ®Ñp g×?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- §äc thªm nh÷ng bµi ca cã chñ ®Ò nµy.

 

 

 

 

 

 

 

 

- HiÓu thÕ nµo vÒ tõ ''ai'' trong c©u ''Ai lµm chua xãt lßng nµy khÕ ¬i'' nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

- T×nh nghi· thuû chung ®­îc thÓ hiÖn qua hÖ thèng so s¸nh Èn dô nh­ thÕ nµo? V× sao t¸c gi¶ d©n gian l¹i lÊy h×nh ¶nh cña thiªn nhiªn vò trô ®Ó kh¼ng ®Þnh t×nh nghÜa cña con ng­êi?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- C©u cuèi ''Ta nh­...Trêi'' thÓ hiÖn vÎ ®Ñp g×? h·y ph©n tÝch.

 

 

 

 

- Th­¬ng nhí vèn lµ t×nh c¶m khã h×nh dung nhÊt. VËy mµ trong bµi ca dao nµy nã ®­îc diÔn t¶ thËt cô thÓ, tinh tÕ vµ gîi c¶m. §ã lµ nh÷ng thñ ph¸p g× vµ thñ ph¸p ®ã ®· t¹o ®­îc hiÖu qu¶ nghÖ thuËt nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- ChiÕc cÇu d¶i yÕm chØ lµ mét m« tÝp nghÖ thuËt chØ cã trong ca dao ®Ó nãi lªn m¬ ­íc m·nh liÖt cña ng­êi b×nh d©n trong t×nh yªu. H·y ph©n tÝch ®Ó lµm râ vÎ ®Ñp ®éc ®¸o cña m« tÝp nghÖ thuËt nµy? (cã thÓ so s¸nh víi m« tÝp chiÕc cÇu kh¸c trong ca dao vÒ t×nh yªu)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- V× sao nãi tíi t×nh c¶m cña con ng­êi, trong ca dao l¹i dïng h×nh ¶nh muèi - gõng?

- Ph©n tÝch ý nghÜa biÓu t­îng vµ gi¸ tri biÓu c¶m cña h×nh ¶nh nµy trong bµi ca dao vµ t×m thªm mét sè bµi ca cã h×nh ¶nh muèi - gõng ®Ó minh ho¹.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I. T×m hiÓu chung.

- Giíi thiÖu vµi nÐt vÒ ca dao. Ca dao lµ tiÕng nãi cña t×nh c¶m: Gia ®×nh, quª h­¬ng ®Êt n­íc, t×nh yªu løa ®«i vµ nhiÒu mèi quan hÖ kh¸c.

- Ca dao cæ truyÒn cßn lµ tiÕng h¸t than th©n, nh÷ng lêi ca yªu th­¬ng t×nh nghÜa cÊt lªn tõ cuéc ®êi cßn nhiÒu xãt xa cay ®¾ng nh­ng ®»m th¾m ©n nghÜa bªn gèc ®a, giÕng n­íc, s©n ®×nh. Bªn c¹nh cßn lµ bµi ca hµi h­íc thÓ hiÖn tinh thÇn l¹c quan cña ng­êi lao ®éng.

- NghÖ thuËt cña ca dao: Ca dao th­êng ng¾n gän, giµu h×nh ¶nh so s¸nh, Èn dô, biÓu t­îng truyÒn thèng, h×nh thøc lÆp l¹i, ®èi ®¸p mang ®Ëm s¾c th¸i d©n gian.

II. §äc hiÓu.

1. Bµi 1 vµ 2.

a. NÐt chung ë hai bµi ca dao:

- Chñ thÓ cña hai bµi ca nµy ®Òu lµ  ng­êi phô n÷ sèng trong x· héi cò. Hä ®· tù kh¼ng ®Þnh vÒ m×nh. C¸ch so s¸nh tu tõ khiÕn ng­êi ®äc cã sù liªn t­ëng ®Ó t×m ra thuéc tÝnh gi÷a tÊm lôa ®µo, cñ Êu gai víi ng­êi phô n÷. ë mçi bµi ta nhËn ra vÎ ®Ñp riªng cña ng­êi phô n÷:

+ ''TÊm lôa ®µo'' gîi ra vÎ ®Ñp duyªn d¸ng, mÒm m¹i, tha th­ít mµ quý b¸u.

+ ''Cñ Êu gai'' l¹i mang ®Õn vÎ ®Ñp phÈm chÊt Èn chøa bªn trong h×nh thøc cã vÎ xÊu xÝ ''Ruét trong th× tr¾ng vá ngoµi th× ®en''.

    C¶ hai bµi ®Òu khai th¸c theo chiÒu h­íng bèi c¶nh sö dông. §ã lµ n¬i chî lµng quª hoÆc chèn thÞ thµnh. Tõ nh÷ng bµi ca nµy t¸c gi¶ lµm næi bËt sè phËn cña ng­êi phô n÷. Më ®Çu b»ng hai tiÕng ''th©n em'', c¶ hai bµi diÔn t¶ sù phô thuéc, ng­êi phô n÷ kh«ng quyÕt ®Þnh ®­îc sè phËn cña cuéc ®êi m×nh. ''Th©n em'' lµ lêi chung cña hä víi th©n phËn nhá bÐ, ®¾ng cay téi nghiÖp, gîi cho ng­êi nghe sù chia sÎ ®ång c¶m s©u s¾c.

b. NÐt riªng ë hai bµi ca dao.

- Th©n phËn cña nh©n vËt tr÷ t×nh trong hai bµi ca dao cã nÐt chung nh­ng nçi ®au khæ cña mçi ng­êi l¹i mang nh÷ng nÐt riªng.

+ Bµi 1: ''TÊm lôa ®µo'' ®Ñp, quý b¸u ®ã l¹i ®em ra chî ''PhÊt ph¬ gi÷a chî''. Kh«ng n¬i bÊu vÝu, bÞ phô thuéc hoµn toµn vµo ng­êi mua, vµo c¸ch sö dông cña nhiÒu h¹ng ng­êi kh¸c nhau trong x· héi, ng­êi phô n÷ kh«ng quyÕt ®Þnh ®­îc cuéc ®êi sè phËn cña m×nh.

+ Bµi 2: ''Cñ Êu gai'' : Gîi ra sù ®èi lËp gi÷a phÈm chÊt bªn trong vµ bªn ngoµi ®en ®ñi. H×nh d¸ng bªn ngoµi thiÕu chót thÈm mÜ nh­ng phÈm chÊt bªn trong th× thËt lµ tuyÖt vêi. Trong nçi ®au ta vÉn thÊy nÐt ®Ñp riªng. §ã lµ phÈm chÊt con ng­êi.

               - Em nh­ c©y quÕ gi÷a rõng

          Th¬m tho ai biÕt ng¸t lõng ai hay

               - Th©n em nh­ miÕng cau kh«

          KÎ thanh tham máng ng­êi th« tham dµy

2. Bµi 3:

a. Nh÷ng h×nh ¶nh ®Æc s¾c:

- Chñ ®Ò bµi ca nµy kh¸c víi hai bµi ca dao trªn. Ta khã x¸c ®Þnh ®©y lµ lêi cña chµng trai hay c« g¸i. cã ®iÒu ta kh¼ng ®Þnh ®­îc ngay. §ã lµ lêi t©m sù, than thë cña ng­êi lì duyªn.

- ''Ai'' lµ ®¹i tõ phiÕm chØ. Nã chØ chung cho tÊt c¶ mäi ng­êi. Trong bµi ca nµy tõ ''ai'' chØ ng­êi trong cuéc (chµng trai hoÆc c« g¸i) hoÆc cha mÑ Ðp duyªn mµ chia c¾t mèi t×nh cña hä, hay nh÷ng ®èi t­îng kh¸c. Tõ ''ai'' gîi ra sù tr¸ch mãc, o¸n giËn, nghe xãt xa ®Õn tËn ®¸y lßng.

b. Kh¼ng ®Þnh thuû chung:

- BÞ lì duyªn, t×nh nghÜa vÉn bÒn v÷ng thuû chung. §iÒu ®ã ®­îc kh¼ng ®Þnh:

+ MÆt tr¨ng so s¸nh víi mÆt trêi.

®©y lµ t×nh c¶nh hiÖn t¹i, ng­êi bÞ lì duyªn so s¸nh ng­êi m×nh th­¬ng yªu nh­ mÆt tr¨ng. Ng­êi m×nh kh«ng thuËn, kh«ng ­ng nh­ mÆt trêi. Nh©n vËt tr÷ t×nh ca ngîi ng­êi m×nh yªu th­¬ng.

+ Sao H«m, sao Mai, sao V­ît chØ lµ mét ng«i sao ë nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau trong kh«ng gian. §iÒu kh¼ng ®Þnh t×nh yªu chung thuû ë hai tiÕng ''M×nh ¬i'' tha thiÕt vµ gîi nhí, gîi th­¬ng ''cã nhí ta ch¨ng'' ®Õn kÕt thóc ''Ta nh­ sao V­ît chê tr¨ng gi÷a trêi''. NhiÒu Èn dô nh­ng ý t­ëng cña bµi ca ®Çu cuèi ®Òu thèng nhÊt. NÕu trªn kia so s¸nh ngÇm ng­êi m×nh yªu nh­ mÆt tr¨ng th× kÕt thóc lµ sù kh¼ng ®Þnh m¹nh mÏ. §©y lµ søc m¹nh cña t×nh yªu thuû chung. Mét trong nh÷ng nÐt ®Ñp cña t©m hån ViÖt Nam.

- T¸c gi¶ sö dông nhiÒu h×nh nh vò trô, thiªn nhiªn bëi ®êi sèng cña ng­êi lao ®éng lu«n g¾n bã gÇn gòi víi thiªn nhiªn. Hä s½n sµng chia sÎ ®êi sèng t©m hån cña m×nh.

- §ã lµ vÎ ®Ñp cña lßng chung thuû cña søc m¹nh t×nh yªu, cña t×nh yªu th­¬ng ®· ®­îc ®Æt trong thö th¸ch. §ã lµ t×nh yªu ®Ých thùc, t×nh yªu m·nh liÖt. ChØ cã nh÷ng mèi t×nh ®­îc ®Æt trong thö th¸ch míi cã søc m¹nh Êy.

3. Bµi 4:

- Bµi ca d­¹ vµo nh÷ng thñ ph¸p nghÖ thuËt. §ã lµ sö dông biÖn ph¸p nghÖ thuËt nh©n ho¸ vµ ho¸n dô. ChiÕc kh¨n nhiÒu lÇn r¬i xuèng råi l¹i ®­îc nhÆt lªn. Nçi nhí ng­êi yªu ®· khiÕn cho c« g¸i kh«ng yªn chót nµo. Mµ sao cã thÓ yªn ®­îc. Ngän ®Ìn, ®«i m¾t còng nh­ lßng ng­êi nhí th­¬ng thao thøc. Hái kh¨n, hái ®Ìn, hái m¾t còng lµ hái lßng m×nh. C« g¸i th­¬ng nhí ®Õn kh«ng ngñ ®­îc. H×nh thøc lÆp l¹i có ph¸p (cïng kiÓu c©u) ®· t« ®Ëm nçi nhí th­¬ng d»ng dÆc kh«ng ngu«i cña c« g¸i. Ta t­ëng t­îng c« g¸i lóc nµy ra ngÈn vµo ng¬, bån chån phiÒn muén. C©u th¬ bèn tiÕng (thÓ v·n bèn)  diÔn t¶ t©m tr¹ng c« g¸i Êy thËt râ.

- §Õn hai c©u cuèi ''§ªm qua mét bÒ'' ''Mét nçi'', ''Mét bÒ'' mµ ho¸ thµnh nhiÒu vÊn v­¬ng thao thøc. V× sao? C« g¸i lo cho chµng trai hay lo cho m×nh hay lo cho chµng trai kh«ng cßn yªu th­¬ng m×nh nh­ m×nh ®· yªu th­¬ng. §©y còng lµ t©m tr¹ng cña ng­êi phô n÷ ®ang yªu.

4. bµi 5:

- M« tÝp lµ g×? Lµ khu«n, lµ d¹ng, kiÓu trong tiÕng ViÖt nh»m chØ nh÷ng thµnh tè, nh÷ng bé phËn lín hoÆc nhá ®· ®­îc h×nh thµnh æn ®Þnh bÒn v÷ng vµ ®­îc sö dông nhiÒu lÇn trong s¸ng t¸c v¨n häc nghÖ thuËt, nhÊt lµ trong s¸ng t¸c nghÖ thuËt d©n gian.

- ChiÕc cÇu lµ mét trong nh÷ng m« tÝp cña ca dao tr÷ t×nh. Khi th× b¾c chiÕc cÇu qua s«ng b»ng cµnh hång.

                    C« kia ®øng ë bªn s«ng

              Muèn sang anh ng¶ cµnh hång cho sang

Khi th×:

                    ¦íc g× s«ng réng mét gang

              B¾c cÇu d¶i yÕm cho chµng sang ch¬i

Lµm g× cã con s«ng nµo réng mét gang còng nh­ chiÕc cÇu d¶i yÕm th× thËt phi lÝ, rÊt ¶o. Nh­ng c¸i hay cña bµi ca l¹i ë t×nh huèng phi lÝ kh«ng cã thùc Êy vµ t×nh ý mµ nã gîi lªn.

  Hä muèn con s«ng chØ cã mét gang ®Ó gÇn gòi nhau. C« g¸i b¾c chiÕc cÇu ®ãn chµng trai b»ng d¶i yÕm mÒm m¹i mang h¬i Êm, nhÞp ®Ëp cña tr¸i tim mét phÇn c¬ thÓ thiªng liªng cña m×nh. ¦íc muèn thËt t¸o b¹o nh­ng ®»m th¾m mang nÐt riªng cña n÷ tÝnh. T×nh yªu thËt m·nh liÖt.

5. Bµi 6:

- Nãi tíi t×nh nghÜa con ng­êi, ca dao m­în h×nh ¶nh muèi - gõng v× muèi mÆn, gõng cay. Thuéc tÝnh Êy ®Ó diÔn t¶ t×nh nghÜa con ng­êi cã mÆn mµ cã ®¾ng cay. T×nh ng­êi cã tr¶i qua mÆn mµ, cay ®¾ng míi s©u ®Ëm, míi nÆng nghÜa, nÆng t×nh, míi thËt th­¬ng nhau.

- Song ë ng÷ c¶nh nµy ph¶i ®­îc hiÓu. Muèi ba n¨m vÉn cßn mÆn nh­ng thêi gian cã thÓ lµm cho muèi nh¹t dÇn. Gõng chÝn th¸ng cßn cay nh­ng thêi gian sÏ lµm cho gõng kh«ng cßn cay n÷a. Nh­ng víi ®«i ta:

                  T×nh nÆng, nghÜa dµy

          Cã xa nhau ®i n÷a còng ba v¹n s¸u ngµn ngµy  

                                                  míi xa

    Bµi ca cã lêi kÕt cÊu theo thêi gian. §é mÆn cña muèi, ®é cay cña gõng cßn cã h¹n: T×nh ta lµ m·i m·i, ®«i ta g¾n bã víi nhau m·i m·i. NÕu cã xa th× còng lµ mét tr¨m n¨m mét ®êi ng­êi. T×nh nÆng, nghÜa dµy bëi g¾n bã c¶ mét ®êi, mét kiÕp.

- Nh÷ng c©u ca dao t­¬ng tù:

Tay b­ng chÐn muèi ®Üa gõng,

Gõng cay muèi mÆn xin ®õng quªn nhau.

Muèi cµng mÆn, gõng cµng cay

             §«i ta t×nh nÆng  nghÜa dµy em ¬i !

- C¸ch nãi b»ng h×nh ¶nh: So s¸nh c«ng khai, so s¸nh ngÇm( Èn dô).

- Nh÷ng biÖn ph¸p nghÖ thuËt cã nÐt riªng: LÊy sù vËt gÇn gòi cô thÓ víi ®êi sèng ng­êi lao ®éng ®Ó so s¸nh ®Ó gäi tªn, ®Ó trß chuyÖn nh­: nhÖn, sao, mËn, ®µo v­ên hång, con s«ng, chiÕc cÇu, c¸i ®Ìn, ®«i m¾t.

trong ®ã v¨n häc viÕt sö dông trang träng h¬n. Mét bªn ®Ëm chÊt d©n gian. Mét bªn mang  ®Ëm chÊt b¸c häc.

III. Cñng cè.

+ Qua chïm ca dao ®· häc em thÊy nh÷ng biÖn ph¸p nghÖ thuËt chñ yÕu nµo ®­îc dïng trong ca dao? Nh÷ng biÖn ph¸p ®ã cã nÐt riªng g× kh¸c víi nghÖ thuËt th¬ cña v¨n häc viÕt.

+Tham kh¶o phÇn ghi nhí SGK

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TiÕt: 28.

§Æc ®iÓm ng«n ng÷ nãi vµ ng«n ng÷ viÕt

 

A.Môc tiªu bµi häc

Häc sinh hiÓu ®­­îc

- NhËn râ ®Æc ®iÓm c¸c mÆt thuËn lîi, h¹n chÕ cña ng«n ng÷ nãi vµ ng«n ng÷ viÕt ®Ó diÔn ®¹t tèt khi giao tiÕp.

- N©ng tr×nh ®é lªn thµnh kÜ n¨ng tr×nh bµy miÖng hoÆc viÕt v¨n b¶n phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña ng«n ng÷ nãi vµ ng«n ng÷ viÕt.

B. ph­¬ng tiªn thùc hiÖn.

- SGK, SGV.

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

  Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch kÕt hîp víi ph­¬ng ph¸p ®äc s¸ng t¹o, gîi t×m, kÕt hîp víi c¸c h×nh thøc th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

- KiÓm tra bµi cò.

- Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

- Ng«n ng÷ nãi vµ viÕt h×nh thµnh nh­ thÕ nµo?

 (H/S ®äc lÇn l­­ît SGK)

- PhÇn 1 ghi nhí SGK tr×nh bµy néi dung g× vÒ ®Æc ®iÓm ng«n ng÷ nãi?

 

 

 

 

 

- PhÇn 2 SGK tr×nh bµy néi dung g× vÒ ®Æc ®iÓm ng«n ng÷ nãi.

 

 

 

- §Æc ®iÓm thø ba cña ng«n ng÷ nãi lµ g×?

 

 

 

 

 

- CÇn ph©n biÖt gi÷a nãi vµ ®äc nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 (H/S ®äc lÇn l­ît c¸c phÇn ë SGK)

- Nªu ®Æc ®iÓm cña ng«n ng÷ viÕt ®­îc tr×nh bµy ë môc 1 SGK.

 

 

 

 

 

 

 

- Nªu ®Æc ®iÓm cña ng«n ng÷ viÕt ®­îc tr×nh bµy ë môc 2 SGK.

- Nªu ®Æc ®iÓm ng«n ng÷ viÕt ®­­îc tr×nh bµy ë môc 3 SGK.

-PhÇn chó ý SGK l­­u t©m ta ®iÒu g× ®¸ng nhí

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bµi tËp 1.

- Ph©n tÝch ®Æc ®iÓm cña ng«n ng÷ viÕt qua ®o¹n trÝch?

 

 

 

 

 

 

Bµi tËp 3.

Ph©n tÝch lçi vµ söa c¸c c©u cho phï hîp víi ng«n ng÷ viÕt

 

 

 

 

 

 

 

I. T×m hiÓu chung.

- SGK

1. §Æc ®iÓm cña ng«n ng÷ nãi.

- Ng«n ng÷ nãi cã ®Æc ®iÓm: ®ã lµ ng«n ng÷ ©m thanh, lµ lêi nãi trong giao tiÕp. Ng­­êi nãi vµ ng­­êi nghe trùc tiÕp trao ®æi víi nhau:

+ Hä cã thÓ ®æi vai cho nªn trong giao tiÕp cã thÓ söa ®æi

+ Ng­­êi nãi Ýt cã ®iÒu kiÖn gät giòa, ng­­êi nghe Ýt cã ®iÒu kiÖn suy ngÉm, ph©n tÝch.

- Ng«n ng÷ nãi:

+ RÊt ®a d¹ng vÒ ng÷ ®iÖu: cã thÓ cao, thÊp, nhanh, chËm, m¹nh, yÕu, liªn tôc hay ng¾t qu·ng. Râ rµng ng÷ ®iÖu lµ yÕu tè quan träng bæ sung th«ng tin.

+ Phèi hîp gi÷a ©m thanh vµ cö chØ, d¸ng ®iÖu.

-Tõ ng÷ sö dông trong ng«n ng÷ nãi kh¸ ®a d¹ng.

+ KhÈu ng÷.

+ Tõ ®Þa ph­­¬ng.

+ TiÕng lãng.

+ BiÖt ng÷.

- C©u cã khi r­êm rµ, trïng lÆp vÒ tõ ng÷ v× kh«ng cã thêi gian gät giòa ë ®©y lµ giao tiÕp tøc thêi.

- Cïng ph¸t ra ©m thanh. Song ®äc lÖ thuéc vµo v¨n b¶n ®Õn tõng dÊu ng¾t c©u. Trong khi ®ã ng­­êi nãi ph¶i tËn dông ng÷ ®iÖu cö chØ, ®Ó diÔn c¶m

2. §Æc ®iÓm cña ng«n ng÷ viÕt.

- Môc 2 SGK tr×nh bµy: Ng«n ng÷ viÕt ®­­îc thÓ hiÖn b»ng ch÷ viÕt trong v¨n b¶n vµ ®­­îc tiÕp nhËn b»ng thÞ gi¸c.

+ Ng­­êi viÕt vµ ng­­êi ®äc ph¶i biÕt tÊt c¶ c¸c kÝ hiÖu  ch÷ viÕt, c¸c qui t¾c chÝnh t¶, c¸c qui t¾c tæ chøc v¨n b¶n (vÝ dô).

+ Khi viÕt ph¶i suy ngÉm lùa chän, gät giòa nªn ng­­êi ®äc ph¶i ®äc ®i ®äc l¹i, ph©n tÝch nghiÒn ngÉm ®Ó lÜnh héi.

+ Ng«n ng÷ viÕt ®Õn víi ®«ng ®¶o b¹n ®äc trong kh«ng gian vµ thêi gian l©u dµi (vÝ dô).

- Tõ ng÷ phong phó nªn khi viÕt tha hå lùa chän thay thÕ.

+ Tuú thuéc vµo phong c¸ch ng«n ng÷ mµ sö dông tõ ng÷.

+ Kh«ng dïng c¸c tõ mang tÝnh khÈu ng÷, ®Þa ph­¬ng, thæ ng÷.

+ §­­îc sö dông c©u dµi ng¾n kh¸c nhau tuú thuéc ý ®Þnh.

- Trong thùc tÕ cã hai tr­­êng hîp sö dông ng«n ng÷:

+ Mét lµ ng«n ng÷ nãi ®­îc l­­u b»ng ch÷ viÕt. Hai lµ ng«n ng÷ viÕt ®­­îc tr×nh bµy b»ng lêi nãi miÖng.

  Lêi nãi ®· tËn dông ®­­îc ­­u thÕ cña v¨n b¶n viÕt (suy ngÉm, lùa chän, s¾p xÕp...). §ång thêi vÉn phèi hîp c¸c yÕu tè hç trî trong ng«n ng÷ nãi (cö chØ, ®iÖu bé, nÐt mÆt).

- CÇn tr¸nh sù lÉn lén gi÷a hai lo¹i ng«n ng÷. Tøc lµ tr¸nh dïng c¸c yÕu tè ®Æc thï cña ng«n ng÷ nãi lÉn trong ng«n ng÷ viÕt vµ ng­­îc l¹i.

II. Cñng cè.

III luyÖn tËp.

- Cè thñ t­­íng Ph¹m V¨n §ång ®· sö dông hÖ thèng thuËt ng÷: Vèn ch÷ cña tiÕng ta, b¶n s¾c, tinh hoa, phong c¸ch.

+ Thay thÕ c¸c tõ: Vèn ch÷ cña tiÕng ta thay cho ''Tõ vùng''; PhÐp t¾c cña tiÕng ta thay cho: Ng÷ ph¸p.

+ Sö dông ®óng c¸c dÊu c©u : hai chÊm, ngoÆc ®¬n, ngoÆc kÐp vµ ba chÊm.

+ T¸ch dßng vµ dïng sè tõ chØ thø tù.

Cè thñ t­íng ®· sö dông ng«n ng÷ viÕt rÊt chuÈn mùc.

 

- VÝ dô 1: Dïng ng«n ng÷ nãi, sai c©u v× thiÕu C.

+ Söa lµ: Trong th¬ ca ViÖt Nam ta thÊy cã rÊt nhiÒu bøc tranh mïa thu rÊt ®Ñp.

- VÝ dô 2: Thõa tõ: Cßn nh­­, th×. Dïng tõ ®Þa ph­­¬ng: Vèng.

+ Söa lµ: M¸y mãc, thiÕt bÞ n­­íc ngoµi ®­· vµo gãp vèn kh«ng ®­­îc kiÓm so¸t, hä s½n sµng khai t¨ng lªn ®Õn møc v« téi v¹.

- VÝ dô 3: Sö dông ng«n ng÷ nãi th× nh­, th× c¶. Sö dông tõ kh«ng cã hÖ thèng ®Ó chØ chñng lo¹i loµi vËt.

+ Sö dông tõ kh«ng ®óng: ai

+ Sö dông tõ ®Þa ph­­¬ng, thÓ ng÷: SÊt

+ Söa lµ: C¸, rïa, ba ba, t«m, cua, èc sèng ë d­­íi n­íc ®Õn c¸c loµi chim, v¹c, cß, gia cÇm nh­­ vÞt, ngçng chóng ch¼ng chõa mét lo¹i nµo.

 

 

 

TiÕt 29

Ca dao hµi h­­íc

A. Môc tiªu bµi häc.

Gióp HS: C¶m nhËn ®­­îc tiÕng c­­êi l¹c quan trong ca dao qua nghÖ thuËt trµo léng cña ng­êi b×nh d©n cho dï cuéc sèng cña hä cßn nhiÒu vÊt v¶ gian lao.

B. ph­¬ng tiªn thùc hiÖn.

- SGK, SGV.

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

  Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch kÕt hîp víi ph­¬ng ph¸p ®äc s¸ng t¹o, gîi t×m, kÕt hîp víi c¸c h×nh thøc th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

- KiÓm tra bµi cò.

- Giíi thiÖu bµi míi.

B. TiÕn tr×nh d¹y häc.

1. KiÓm tra bµi cò.

2. Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

 (H/S ®äc - gi¶i nghÜa tõ khã)

 

- ViÖc dÉn c­­íi vµ th¸ch c­­íi ë ®©y cã g× kh¸c th­­êng? C¸ch nãi cña chµng trai, c« g¸i cã g× ®Æc biÖt? Tõ ®ã em h·y nªu c¶m nhËn cña m×nh vÒ tiÕng c­­êi cña ng­­êi lao ®éng trong c¶nh nghÌo.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(§Æt trong m«i tr­êng diÔn s­íng th× ta cã thÓ hiÓu ®©y còng cã thÓ chØ lµ nh÷ng c©u h¸t ®ïa, h¸t vui bëi v× trong thùc tÕ còng ch¼ng bao giê cã thÓ cã ®¸m c­íi vµ th¸ch c­íi nh­ thÕ. C¸ch nãi ë ®©y cã thÓ chØ lµ c¸ch nãi khoa tr­¬ng kh«ng thùc tÕ.)

 

 

 

- TiÕng c­­êi trong ba bµi ca dao nµy cã g× kh¸c víi bµi 1.

 

- T¸c gi¶ d©n gian c­­êi nh÷ng con ng­­êi nµo trong x· héi. Nh»m môc ®Ých g× vµ th¸i ®é ra sao? Trong nÐt chung ®ã mçi bµi l¹i cã nÐt riªng thÓ hiÖn nghÖ thuËt trµo léng s¾c s¶o cña ng­­êi b×nh d©n. H·y ph©n tÝch lµm râ vÎ ®Ñp riªng cña mçi bµi ca dao.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Nh÷ng biªn ph¸p nghÖ thuËt nµo th­êng ®­­îc sö dông trong bµi ca hµi h­­íc?

 

 

I. §äc hiÓu.

1. Bµi 1.

- Bµi ca ®­­îc ®Æt trong thÓ ®èi ®¸p cña chµng trai, c« g¸i. C¶ hai ®Òu nãi ®ïa, nãi vui nh­ng c¸ch nãi l¹i giµu ý nghÜa vÒ cuéc sèng con ng­­êi. Trong cuéc sèng trai g¸i lÊy nhau, hai gia ®×nh ­ng thuËn th­­êng cã chuyÖn th¸ch c­­íi vµ dÉn c­­íi. Trong bµi ca nµy c¶ th¸ch vµ dÉn c­­íi ®Òu cã c¸i g× kh«ng b×nh th­­êng. §©y lµ dÉn c­­íi:

      '' C­­íi nµng anh toan...Mêi lµng''

C¸ch nãi gi¶ ®Þnh: ''Toan dÉn voi'', ''dÉn tr©u'', ''dÉn bß''. Lèi nãi khoa tr­­¬ng phãng ®¹i th­­êng gÆp trong ca dao, ®Æc biÖt lµ trong sù ''t­­ëng t­­îng''ra c¸c lÔ c­íi thËt sang träng, linh ®×nh cña c¸c chµng trai ®ang yªu. Nh­­ng chµng trai thËt hãm hØnh ®· ®­­a ra c¸c lÝ do cô thÓ b»ng lèi nãi gi¶m dÇn:

+ DÉn voi th× sî ''quèc cÊm'' nhµ n­­íc cÊm dïng, cÊm mua b¸n.

+ DÉn tr©u th× sî ''m¸u hµn'' ¨n vµo ®au bông.

+DÉn bß th× sî ¨n vµo co g©n.

- Chi tiÕt hµi h­­íc: ''MiÔn lµ...mêi lµng''

DÉn c­­íi b»ng chuét th× x­­a nay ch­a tõng cã bao giê. §©y lµ tiÕng c­­êi tù trµo cña ng­­êi b×nh d©n trong ca dao. L¹i chän ®óng c¶nh c­­íi lµ lóc béc lé râ nhÊt c¸i nghÌo ®Ó c­­êi, ®Ó vui, ®Ó yªu ®êi, ham sèng. §¸m c­íi nghÌo ®Õn vËy mµ vÉn c­­êi vÉn vui, vÉn cã thÓ ®ïa cît ®­­îc. Ng­êi b×nh d©n ®· t×m thÊy  niÒm vui thanh cao cña m×nh ngay trong c¶nh nghÌo lµ nh­­ thÕ.

- Nhµ g¸i x­­a vÉn th­­êng th¸ch c­­íi . Th¸ch lµ yªu cÇu cña nhµ g¸i ®èi víi nhµ trai vÒ tiÒn c­­íi vµ lÔ vËt. Th­­êng th× nhµ g¸i th¸ch c­­íi qu¸ cao. Trong bµi ca nµy, c« g¸i béc lé sù th¸ch c­­íi cña nhµ m×nh:

          ''Ng­­êi ta th¸ch lîn... nã ¨n''

Th¸ch nh­­ thÕ cã g× lµ cao sang ®©u. Th¸ch nh­­ thÕ thËt lµ phi lÝ v× x­­a nay ch­­a tõng cã bao giê. TiÕng c­êi ®· bËt lªn nh­­ng cã g× nh­­ chia sÎ víi cuéc sèng khèn khã cña ng­­êi lao ®éng. §»ng sau tiÕng c­­êi Êy lµ  phª ph¸n sù th¸ch c­­íi nÆng nÒ x­­a kia. §©y kh«ng chØ lµ lêi th¸ch c­­íi mµ cßn chøa ®ùng mét triÕt lÝ nh©n sinh cña ng­­êi lao ®éng trong cuéc sèng thuë x­a.

2. Bµi 2-3-4

- TiÕng c­êi trµo léng kh¸c h¼n víi bµi ca dao trªn. NÕu ë bµi 1 tiÕng c­­êi chñ yÕu lµ vui cöa, vui nhµ th× tiÕng c­­êi ë ba bµi ca dao nµy chñ yÕu lµ phª ph¸n.

- T¸c gi¶ d©n gian ®· c­­êi vµo tõng ®èi t­­îng cô thÓ. §ã lµ nh÷ng kÎ lµm trai nh÷ng ®øc «ng chång v« c«ng rçi nghÒ vµ c¶ nh÷ng «ng chång coi vî m×nh c¸i g× còng ®Ñp còng ®¸ng yªu.

- Môc ®Ých lµ phª ph¸n víi th¸i ®é ch©m biÕm ®¶ kÝch thùc sù.

+ ë bµi 2: §èi t­­îng ch©m biÕm lµ chµng trai, nh÷ng kÎ tù cho m×nh lµ''lµm trai'', ''søc trai''. Thñ ph¸p nghÖ thuËt cña bµi ca nµy lµ sù kÕt hîp gi÷a ®èi lËp vµ c¸ch nãi ngao dô. §èi lËp hay cßn gäi lµ t­­¬ng ph¶n ''lµm trai'', ''søc trai'' ph¶i ''Xuèng §«ng, §«ng tÜnh,lªn §oµi, §oµi tan'' hoÆc ''Lµm trai quyÕt chÝ tang bång, sao cho tá mÆt anh hïng míi cam''.ë ®©y ®èi lËp l¹i víi lµm trai'' vµ ''søc trai'' lµ ''Khom l­­ng chèng gèi, g¸nh hai h¹t võng''. ThËt th¶m h¹i.

C¸ch nãi ngoa dô th­­êng lµ phãng ®¹i, t« ®Ëm, c­­êng ®iÖu c¸c hiÖn t­­îng ch©m biÕm''khom l­­ng chèng gèi'' Êy nh­­ thÕ nµo mäi ng­­êi ®· râ.

- Bµi 3 vµ 4 ®èi t­­îng ch©m biÕm lµ ®øc «ng chång v« tÝch sù vµ coi vî trªn tÊt c¶, c¸i g× ë vî còng ®Ñp, còng ®¸ng yªu mÆc dï vî anh ta c¸i g× còng ®¸ng phª ph¸n, ®¸ng c­­êi c¶. BiÖn ph¸p nghÖ thuËt ë 2 bµi ca nµy lµ c¸ch nãi t­­¬ng ph¶n vµ ngoa dô.

* §i ng­­îc vÒ  xu«i >< ngåi bÕp sê ®u«i con mÌo...

C¸ch t­­¬ng ph¶n vµ ngoa dô ®· lµm bËt lªn tiÕng c­­êi vµo nh÷ng ®øc «ng chång v« tÝch sù ch¼ng lµm nªn trß trèng g×, ®Õn nh÷ng «ng chång coi vî lµ trªn tÊt c¶. Dï vî ch¼ng ra g× vÉn t×m c¸ch nguþ biÖn bªnh vùc. Trªn ®êi nµy thiÕu g× nh÷ng ng­êi nh­­ vËy. Bµi 4 tr­­íc hÕt lµ ®Ó mua vui gi¶i trÝ nh­­ng ®»ng sau tiÕng c­êi s¶ng kho¸i ®ã vÉn ngÇm chøa mét ý nghÜa ch©m biÕm nhÑ nhµng ®èi víi ng­­êi phô n÷ ®áng ®¶nh, v« duyªn.

- §©y lµ tiÕng c­­êi ch©m biÕm phª ph¸n x· héi nh­­ng kh«ng ph¶i tiÕng c­­êi ®¶ kÝch giai cÊp thèng trÞ...mµ lµ tiÕng c­­êi phª ph¸n trong néi bé nh©n d©n nh»m nh¾c nhë nhau tr¸nh nh÷ng thãi h­­ tËt xÊu mµ con ng­êi th­­êng m¾c ph¶i. Th¸i ®é cña t¸c gi¶ d©n gian ë ®©y lµ nhÑ nhµng, th©n t×nh, mang tÝnh gi¸o dôc nh­ng kh«ng v× thÕ mµ kÐm phÇn s©u s¾c.

- C¸ch nãi t­­¬ng ph¶n, ngoa dô, gi¶ ®Þnh, ch¬i ch÷, nãi ng­­îc tÊt c¶ lµ nh÷ng biÖn ph¸p nghÖ thuËt ®­­îc sö dông trong ca dao hµi h­­íc.

II. Cñng cè.

- Tham kh¶o phÇn ghi nhí.

 

 

 

 

TiÕt : 30

Lêi tiÔn dÆn

( TrÝch TiÔn dÆn ng­êi yªu - truyªn th¬ d©n téc Th¸i)

A. môc tiªu bµi häc

   Gióp HS:

- HiÓu ®­­îc t×nh yªu tha thiÕt thuû chung vµ kh¸t väng tù do yªu ®­¬ng cña c¸c chµng trai, c« g¸i Th¸i.

- ThÊy ®­­îc ®Æc ®iÓm nghÖ thuËt cña truyÖn th¬.

B. ph­¬ng tiªn thùc hiÖn.

- SGK, SGV.

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

  Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch kÕt hîp víi ph­¬ng ph¸p ®äc s¸ng t¹o, gîi t×m, kÕt hîp víi c¸c h×nh thøc th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

- KiÓm tra bµi cò.

- Giíi thiÖu bµi míi.

H­íng dÉn ®äc thªm

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Toµn bé ®o¹n trÝch lµ lêi cña ai?

- DiÔn biÕn t©m tr¹ng cña chµng trai.

- H·y ph©n tÝch diÔn biÕn t©m tr¹ng cña chµng trai khi anh ch¹y theo tiÔn c« g¸i vÒ nhµ chång?

- Chµng trai cßn thÓ hiÖn t©m tr¹ng g×?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Lêi tiÔn dÆn cña chµng trai ë ®o¹n cuèi nµy ®­­îc thÓ hiÖn NTN?

 

- So s¸nh gi÷a hai lêi tiÔn dÆn cña chµng trai?

 

 

 

 

 

 

I. TiÓu dÉn :

- SGK

1. Tãm t¾t truyÖn:

- SGK

2. §¹i ý:

- B»ng lêi tiÔn dÆn ®o¹n trÝch lµm næi bËt t©m tr¹ng xãt th­¬ng cña chµng trai, nçi ®au khæ, tuyÖt väng cña c« g¸i. §ång thêi kh¼ng ®Þnh kh¸t väng h¹nh phóc, t×nh yªu chung thuû cña chµng trai víi c« g¸i.

II. §äc hiÓu.

- Lêi cña chµng trai, c« g¸i chØ hiÖn ra qua lêi cña chµng trai

- Chµng trai c¶m nhËn ®­­îc nçi ®au khæ cña c« g¸i.

+ ''Võa ®i võa'' ngo¶nh l¹i.(d/c)

+ c« g¸i qua c¸c khu rõng.( d/c)

 

- Chµng trai kh¼ng ®Þnh tÊm lßng chung thuû cña m×nh (D/C)

- Anh ®· ®éng viªn c« g¸i (D/C)

- Anh cßn an ñi c« g¸i, chµng trai ®· ­­íc hÑn chê ®îi c« g¸i trong mäi thêi gian, mäi t×nh huèng (D/C). Râ rµng lêi tiÕn dÆn cña chµng trai xoay quanh mét ch÷ ®îi.

- Chê ®îi lµ t×nh nghÜa thuû chung cña chµng trai víi c« g¸i. T×nh yªu cña hä lµ bÊt tö song chê ®îi còng cã nghÜa lµ chÊp nhËn cuéc sèng hiÖn t¹i chØ cßn hy väng ë t­­¬ng lai, biÓu hiÖn sù bÊt lùc tr­­íc tËp tôc. Chµng trai ®· ®­­a c« g¸i ®Õn tËn nhµ chång vµ chøng kiÕn c¶nh c« bÞ nhµ ch«ng hµnh h¹.

- Anh c¶m th«ng s¨n sãc c« b»ng lêi lÏ vµ hµnh ®éng chia sÎ hÕt mùc yªu th­­¬ng.

 

- ThÓ hiÖn t×nh yªu nång nµn m·nh liÖt.

- Kh¼ng ®Þnh víi c« g¸i sèng chÕt ph¶i cïng nhau.

- ThÓ hiÖn kh¸t väng gi¶i phãng ®­­îc sèng trong t×nh yªu.

- Kh¼ng ®Þnh quyÕt t©m tr­­íc sau nh­­ mét kh«ng g× cã thÓ thay ®æi (D/C).

  §©y còng lµ kh¸t väng tù do, kh¸t väng ®­­îc sèng trong t×nh yªu. Kh¸t väng Êy nh­­ kh¾c vµo gç, t¹c vµo ®¸, bÒn v÷ng ®Õn mu«n ®êi.

 

 HS vÒ nhµ t×m hiÓu

NghÖ thuËt:

- Trïng ®iÖp vÒ tõ, h×nh ¶nh, kiÓu c©u.

- §Æc biÖt lµ h×nh ¶nh ®Ëm mµu s¾c thiªn nhiªn nói rõng ®Ó diÕn ®¹t t×nh c¶m.

- Lèi diÔn ®¹t ®ã chØ cã trong th¬ v¨n c¸c d©n téc thiÓu sè.

C/ Cñng cè:

 

 

TiÕt 31.

LuyÖn tËp viÕt ®o¹n v¨n tù sù

A. Môc tiªu bµi häc.

Gióp HS hiÓu ®­­îc kh¸i niÖm, néi dung vµ nhiÖm vô cña ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n tù sù tõ ®ã viÕt ®­­îc c¸c ®o¹n v¨n tù sù.

B. ph­¬ng tiªn thùc hiÖn.

- SGK, SGV.

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

  Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch kÕt hîp víi c¸c h×nh thøc th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

- KiÓm tra bµi cò.

- Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

(HS ®äc phÇn 1, 2, 3, SGk)

 

 

- Ba phÇn 1, 2, 3, SGK tr×nh bµy néi dung g×?

 

 

                                                                                                                                                                 2. C¸ch viÕt ®o¹n v¨n trong bµi v¨n tù sù (HS ®äc SGK tr¶ lêi c©u hái)

a. §o¹n v¨n trªn cã thÓ hiÖn ®óng dù kiÕn cña t¸c gi¶ hay kh«ng? Néi dung, giäng ®iÖu cña ®oan më ®Çu kÕt thóc cã g× gièng vµ kh¸c nhau.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b. Em rót ra ®­­îc kinh nghiÖm g× vÒ c¸ch viÕt ®o¹n v¨n cña Nguyªn Ngäc?

 

 

 

 

 

 

 

H/S ®äc phÇn 2 SGK vµ tr¶ lêi c©u hái.

a. Cã thÓ coi ®©y lµ ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n tù sù ®­­îc kh«ng? v× sao? Theo em ®o¹n v¨n ®ã thuéc phÇn nµo cña truyÖn ng¾n mµ häc sinh ®Þnh viÕt.

 

 

b. HS ®· thµnh c«ng khi viÕt ®o¹n nµy ë néi dung nµo? néi dung nµo cßn bá trèng? Em h·y viÕt tiÕp phÇn bá trèng ®Ó hoµn chØnh ®o¹n v¨n cÇn viÕt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-H·y nªu c¸ch viÕt ®o¹n v¨n trong bµi v¨n tù sù?

 

 

 

 

 

- C©u hái:a-SGK

 

 

- C©u hái: b-SGK

 

 

 

 

 

 

 

- C©u hái: c-SGK

 

2. ViÕt ®o¹n v¨n dùa vµo chÝn c©u ®Çu tiªn ''Lêi tiÔn dÆn'' ®Ó thÓ hiÖn râ t©m tr¹ng c« g¸i?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I. T×m hiÓu chung.

1. §o¹n v¨n trong v¨n b¶n tù

 

 

- §Æc ®iÓm cña ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n tù sù:SGK

 

 

 

- Më ®Çu vµ kÕt thóc truyÖn ng¾n  ''Rõng xµ nu'' ®óng nh­­ dù kiÕn cña nhµ v¨n NTT (Nguyªn Ngäc).

Më ®Çu t¶ rõng xµ nu hÕt søc t¹o h×nh.

+ Lµng ë trong tÇm ®¹i b¸c cña giÆc:...

+ Trong rõng xµ nu cã hµng v¹n c©y kh«ng c©y nµo kh«ng bÞ th­­¬ng:...

+ Trong rõng kh«ng cã lo¹i c©y nµo sinh s«i n¶y në khoÎ nh­­ vËy:...

+ Tnó l¹i ra ®i, cô mÕt vµ DÝt ®­­a anh ra tËn cöa rõng xµ nu:...

+ Ba ng­­êi ®øng ë ®Êy nh×n ra xa:...

- Më ®Çu vµ ®o¹n cuèi cã giäng ®iÖu gièng nhau. Miªu t¶ c©y xµ nu, rõng xµ nu kh¸c nhau: §Çu truyÖn më ra cuéc sèng hiÖn t¹i hÕt søc chi tiÕt t¹o søc l«i cuèn hÊp dÉn ng­êi ®äc. KÕt thóc truyÖn gîi sù lín lao m¹nh mÏ bÊt diÖt cña rõng c©y, vïng ®Êt  Êy søc sèng cña con ng­êi n¬i …

- X¸c ®Þnh ®­­îc néi dung cÇn viÕt, ®Þnh ra h­­íng viÕt. ë mçi sù viÖc cÇn ph¸c th¶o ra nh÷ng chi tiÕt. Mçi chi tiÕt cÇn miªu t¶ nh÷ng nÐt chÝnh, ®Æc s¾c g©y Ên t­­îng. §Æc biÖt c¸c sù viÖc, chi tiÕt ph¶i ®­­îc thÓ hiÖn râ chñ ®Ò (Néi dung cÇn thÓ hiÖn). Cè g¾ng thÓ hiÖn më ®Çu, kÕt thóc cã chung mét giäng ®iÖu (cã thÓ kh¸c nhau vÒ giäng ®iÖu), thÓ hiÖn sù h« øng lµm næi bËt chñ ®Ò, t­ t­ëng cña bµi viÕt.

 

 

- §©y lµ ®o¹n v¨n trong v¨n b¶n tù sù v× cã c©u nªu sù viÖc kh¸i qu¸t (c©u chñ ®Ò) vµ c¸c c©u thuéc chi tiÕt lµm râ sù viÖc.

+VËy lµ chÞ ®­­îc cö vÒ lµng §«ng X¸, vÒ c¸i lµng quª nghÌo khæ cña chÞ...võng hång öng lªn (cÇn bæ sung)

+ Mét ®oµn ng­­êi...øa n­­íc m¾t (cÇn bæ sung)

+  NÐn xóc ®éng...chia cho d©n nghÌo.

§o¹n v¨n trªn thuéc phÇn th©n bµi trong truyÖn ng¾n ''Trêi s¸ng'' häc sinh dùa vµo ''T¾t ®Ìn cña NTT ®Ó viÕt.

- HS viÕt ®o¹n nµy ®· thµnh c«ng khi miªu t¶ sù viÖc chÞ DËu ®­­îc c¸n bé §¶ng gi¸c ngé, cö vÒ §«ng X¸ vËn ®«ng bµ con vïng lªn. Tuy nhiªn nh÷ng dù c¶m vÒ ngµy mai t­­¬i s¸ng cÇn ph¶i ®­­îc bæ sung thªm. §Æc biÖt lµ t¶ t©m tr¹ng chÞ DËu khi vÒ lµng

+ Bæ sung: ChÞ DËu...hång öng lªn. ¸nh s¸ng rùc rì chãi chang räi vµo bãng tèi ph¸ ®i c¸i th¨m th¼m cña mµn ®ªm  bao phñ.

+ ChÞ DËu øa n­­íc m¾t. Tù nhiªn chÞ nh­­ thÊy c¸i ngµy n¾ng chang chang chÞ ®éi ®µn chã con, tay d¾t con chã c¸i cïng ®øa con g¸i b¶y tuæi sang nhµ NghÞ QuÕ th«n §oµi. c¸i lÇn mang anh DËu èm ngÊt ë ®×nh vÒ, c¸i lÇn vËt ng· tªn cai lÖ vµ ng­­êi nhµ lÝ tr­­ëng, c¶ lÇn vËt lén víi tªn cai phñ T­­ ¢n, x« quan cô ng·.

 

- Cã ý t­­ëng h×nh dung sù viÖc ®Þnh viÕt. Nã sÏ xy ra nh­­ thÕ nµo?dù kiÕn kÓ l¹i sù viÖc ®ã. Mçi sù viÖc cÇn ph¶i miªu t¶ nh­­ thÕ nµo ®Ó g©y ®­­îc Ên t­­îng ®Æc biÖt ph¶i gi÷ ®­­îc sù liªn kÕt c©u trong ®o¹n cho m¹ch l¹c chÆt chÏ.

II. LuyÖn tËp

1. HS ®äc ®o¹n v¨n trong SGK vµ tr¶ lêi c©u hái.

- §o¹n v¨n kÓ vÒ sù viÖc ph¸ bom næ chËm cña c¸c c« thanh niªn xung phong ë phÇn th©n ®Ò cña v¨n b¶n ''Nh÷ng ng«i sao xa x«i''

- §¸ng lÏ ph¶i dïng ng«i thø nhÊt (tù kÓ). Ng­­êi chÐp cè t×nh chÐp sai n¨m chç.

1. Da thÞt c« g¸i.

2. C« rïng m×nh

3. Ph­­¬ng §Þnh cÈn thËn

4. C« kho¶ ®Êt

5. Tim Ph­­¬ng §Þnh còng ®Ëp kh«ng râ

     TÊt c¶ ®Òu söa b»ng tõ ''T«i''

Chó ý tíi ng«i kÓ vµ ®¶m b¶o thèng nhÊt ng«i kÓ.

 

- Gîi ý: T«i ®au khæ nh×n em yªu cña t«i ph¶i cÊt b­­íc theo chång. Em cói ®Çu lÆng lÏ b­­íc tõng b­­íc mét. ThØnh tho¶ng em l¹i ngo¸i ®Çu nh×n l¹i b¶n lµng, võa nh­­ chê ®îi ngãng tr«ng ®iÒu g×? T«i hiÓu t©m tr¹ng em. Mçi b­­íc ®i lßng em cµng th­­¬ng cµng nhí. Nhí con ®­­êng lªn n­­¬ng, nhí ®­­êng mßn xuèng nói, qua suèi qua khe...nhí c¶ n¬i chóng m×nh hß hÑn. Em thÉn thê nh­­ c¸i x¸c kh«ng hån. Em dõng l¹i n¬i rõng ít nh­­ muèn chê. Em dõng l¹i n¬i rõng cµ nh­­ muèn ®îi. Em yªu dõng l¹i chê t«i tíi. Em bÎ l¸ cho t«i ngåi nh­­ mäi lÇn. Lßng t«i còng r­ng r­­ng.

- PhÇn ghi nhí.

III. cñng cè.

 

TiÕt 32.

¤n tËp v¨n häc d©n gian viÖt nam

A. Môc tiªu bµi häc

Gióp HS:

1. Cñng cè vµ hÖ thèng c¸c tri thøc vÒ v¨n häc d©n gian ®· häc, kiÕn thøc chung, kiÕn thøc cô thÓ vÒ thÓ lo¹i vµ t¸c phÈn hoÆc ®o¹n trÝch.

2. BiÕt vËn dông ®Æc tr­­ng c¸c thÓ lo¹i cña v¨n häc d©n gian ®Ó ph©n tÝch c¸c t¸c phÈm cô thÓ

B. TiÕn tr×nh d¹y häc.

1. KiÓm tra bµi cò.

2. Giíi thiÖu bµi míi.

I. Néi dung «n tËp.

1. §Þnh nghÜa vÒ v¨n häc d©n gian? Tr×nh bµy ®Æc tr­ng c¬ b¶n cña v¨n häc d©n gian (minh ho¹ b»ng c¸c t¸c phÈm hoÆc ®o¹n trÝch ®· häc).

            - Kh¸i niÖm.

            - §Æc tr­ng c¬ b¶n.

2. VHDG cã nh÷ng thÓ lo¹i nµo? chØ ra ®Æc tr­­ng c¸c thÓ lo¹i: sö thi, truyÒn thuyÕt, truyÖn cæ tÝch, truyÖn c­­êi, ca dao, truyÖn th¬.

3. LËp b¶ng tæng hîp theo mÉu.

TruyÖn d©n gian

C©u nãi d©n gian

Th¬ ca d©n gian

S©n khÊu d©n gian

ThÇn tho¹i, sö thi, truyÒn thuyÕt, cæ tÝch, ngô ng«n, truyÖn c­­êi, truyÖn th¬.

-          Tôc ng÷

-          C©u ®è

-          Ca dao

-        

-          ChÌo

-         Tuång

4. LËp b¶ng tæng hîp, so s¸nh c¸c thÓ lo¹i truyªn d©n gian ®· häc (ThÇy trß cïng lµm viÖc ®iÒn vµo c¸c «)

ThÓ lo¹i

    Môc ®Ých

    s¸ng t¸c

H×nh thøc l­­u truyÒn

   Néi dung

   ph¶n ¸nh

 

KiÓu nh©n vËt

    §Æc ®iÓm

    nghÖ thuËt

Sö thi

(anh hïng)

Ghi l¹i cuéc sèng  vµ m¬ ­­íc ph¸t triÓn céng ®ång cña ng­­êi d©n T©y Nguyªn x­­a

 

 

H¸t-kÓ

X· héi T©y Nguyªn thêi cæ ®¹i ®ang ë giai ®o¹n tiÒn giai cÊp, tiÒn d©n téc.

Ng­êi anh hïng sö thi cao ®Ñp, k× vÜ (§¨m S¨n)

Sö dông biÖn ph¸p so s¸nh, phãng ®¹i, trïng ®iÖp, t¹o nªn nh÷ng h×nh t­­îng hoµnh tr¸ng hµo hïng.

TruyÒn thuyÕt

ThÓ hiÖn th¸i ®é vµ c¸ch ®¸nh gi¸ cña nh©n d©n ®èi víi c¸c sù kiÖn vµ nh©n vËt lÞch sö

 

 

KÓ-diÔn x­íng (lÔ héi)

KÓ vÒ c¸c sù kiÖn lÞch sö vµ c¸c nh©n vËt lÞch sö cã thËt ®­­îc khóc x¹ qua mét cèt truyÖn h­­ cÊu

Nh©n vËt lÞch sö ®· ®­­îc truyÒn thuyÕt ho¸ (An D­­¬ng V­­¬ng, MÞ Ch©u, Träng Thuû)

Tõ c¸i lâi lÞch sö cã thËt h­­ cÊu thµnh nh÷ng c©u chuyÖn mang nh÷ng yÕu tè hoang ®­êng, k× ¶o.

TruyÖn cæ tÝch

ThÓ hiÖn nguyªn väng, ­­íc m¬ cña nh©n d©n trong x· héi cã giai cÊp: ChÝnh nghÜa th¾ng gian tµ.

 

 

 

 

Xung ®ét x· héi, cuéc ®Êu tranh gi÷a thiÖn vµ ¸c, chÝnh nghÜa vµ gian tµ.

Ng­­êi con riªng (TÊm), ng­­êi con ót, ng­­êi nghÌo...,mô d× ghÎ (mÑ C¸m), phó «ng.

TruyÖn hoµn toµn h­­ cÊu, kh«ng cã thËt. KÕt cÊu theo ®­­êng th¼ng, nh©n vËt chÝnh tr¶i qua ba chÆng trong cuéc ®êi.

TruyÖn c­­êi

Mua vui, gi¶i trÝ; ch©m biÕm, phª ph¸n x· héi (gi¸o dôc trong néi bé nh©n d©n vµ lªn ¸n, tè c¸o giai cÊp thèng trÞ)

 

 

 

 

Nh÷ng ®iÒu tr¸i víi tù nhiªn, nh÷ng thãi h­­ tËt xÊu ®¸ng c­­êi trong x· héi

KiÓu nh©n vËt cã thãi h­­ tËt xÊu (anh häc trß dÊu dèt, thÇy lÝ ham tiÒn...)

TruyÖn ng¾n gän, t¹o t×nh huèng bÊt ngê, m©u thuÉn ph¸t triÓn nhanh, kÕt thóc ®ét ngét ®Ó g©y c­­êi.

5. VÒ néi dung vµ nghÖ thuËt cña ca dao (HS lÇn l­­ît tr¶ lêi c©u hái trong SGK)

a. VÒ néi dung: cã ca dao than th©n, ca dao yªu th­­¬ng, t×nh nghÜa, ca dao hµi h­­íc.

- Ca dao than th©n th­­êng lµ lêi cña ng­­êi phô n÷ trong x· héi phong kiÕn. Th©n phËn cña hä bÞ phô thuéc vµo ng­­êi kh¸c, Gi¸ trÞ cña hä kh«ng ®­­îc ai biÕt ®Õn. Th©n phËn Êy th­­êng ®­­îc nãi lªn b»ng nh÷ng so s¸nh Èn dô nh­­ tÊm lôa ®µo..., cñ Êu gai...

- Ca dao yªu th­­¬ng, t×nh nghÜa ®Ò cËp ®Õn nh÷ng t×nh c¶m phÈm chÊt cña ng­­êi lao ®éng nh­­ t×nh b¹n cao ®Ñp, t×nh yªu tha thiÕt mÆn nång víi nçi th­¬ng nhí da diÕt vµ ­­íc muèn m·nh liÖt, t×nh nghÜa thuû chung cña con ng­­êi trong cuéc sèng,...th­­êng nãi lªn b»ng nh÷ng biÓu t­­îng nh­­ tÊm kh¨n ngän ®Ìn, c¸i cÇu, bÕn n­­íc, con thuyÒn, gõng cay - muèi mÆn...

- Ca dao hµi h­­íc nãi lªn t©m hån l¹c quan yªu ®êi cña ng­­êi lao ®éng trong cuéc sèng cßn nhiÒu vÊt v¶ lo toan cña hä.

b. VÒ nghÖ thuËt: Ca dao sö dông nhiÒu biÖn ph¸p nghÖ thuËt ®Ëm ®µ mµu s¾c d©n gian rÊt phong phó vµ s¸ng t¹o Ýt thÊy trong th¬ cña v¨n häc viÕt.

II. Bµi tËp vËn dông

Bµi tËp 1. GV cho häc sinh t×m 3 ®o¹n v¨n.

+ §oan 1: ''§¨m S¨n rung khiªn móa...tróng mét c¸i ch·o cét tr©u''

+ §o¹n 2: ''ThÕ lµ §¨m S¨n l¹i móa...còng kh«ng thñng''

+§o¹n 3: ''V× vËy, danh vang ®Õn thÇn...tõ trong bông mÑ''

- Thñ ph¸p nghÖ thuËt: so s¸nh, phãng ®¹i, trïng ®iÖp ®­­îc dïng nhiÒu vµ rÊt s¸ng t¹o víi trÝ t­­ëng t­­îng phong phó cña t¸c gi¶ d©n gian

- HiÖu qu¶ nghÖ thuËt: t«n cao vÎ ®Ñp cña ng­­êi anh hïng sö thi, mét vÎ ®Ñp k× vÜ trong mét khung c¶nh hoµnh tr¸ng.

Bµi tËp 2. TÊn bi kÞch cña MÞ Ch©u - Träng Thuû.

C¸i lâi sù thËt

      lÞch sö       

H­ cÊu thµnh bi kÞch g×

Víi nh÷ng chi tiÕt hoang ®­êng k× ¶o nµo

TÝnh chÊt cña bi kÞch

KÕt qu¶ cña bi kÞch

Bµi häc rót ra

Cuéc xung ®ét An D­¬ng V­¬ng-TriÖu §µ thêi ¢u L¹c n­­íc ta

Bi kÞch t×nh yªu (lång vµo bi kÞch gia ®×nh, quèc gia)

ThÇn Kim Quy;lÉy ná thÇn; ngäc trai-giÕng n­­íc;rïa vµng rÏ n­­íc dÉn An D­­¬ng V­­¬ng xuèng biÓn

D÷ déi, quyÕt liÖt, toµn diÖn

MÊt tÊt c¶:

- T×nh yªu

- Gia ®×nh

- §Êt n­­íc

C¶nh gi¸c gi÷ n­­íc, kh«ng chñ quan nh­ An D­­¬ng V­­¬ng, kh«ng nhÑ d¹, c¶ tin nh­­ MÞ Ch©u

 

Bµi tËp 4   .¤n tËp vÒ hai truyÖn c­­êi ®· häc

 

TruyÖn

§èi t­­îng c­­êi

  (C­­êi ai)

Néi dung c­­êi

  (c­­êi c¸i g×)

T×nh huèng

  g©y c­­êi

   Cao trµo ®Ó

TiÕng c­­êi ''oµ'' ra

Tam ®¹i con gµ

   Anh häc trß

''dèt hay nãi ch÷''

   Sù dÊu dèt cña

      con ng­­êi

Luèng cuèng khi kh«ng biÕt ch÷ kª

Khi anh häc trß nãi c©u:''Dñ dØ lµ chÞ con c«ng...''

Nh­ng nã ph¶i b»ng hai mµy

  ThÇy lÝ

C¶i vµ Ng«

  TÊn bi hµi kÞch cña viÖc hèi lé vµ ¨n hèi lé

§· ®ót lãt tiÒn hèi lé mµ vÉn bÞ ®¸nh(C¶i)

Khi thÇy lÝ nãi:''...nh­­ng nã l¹i ph¶i b»ng hai mµy

 

III. Cñng cè:

 

 

TiÕt  34 + 35

 

Kh¸i qu¸t v¨n häc viÖt nam

tõ thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX

 

A. Môc tiªu bµi häc.

     Gióp HS:

- N¾m ®­­îc nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ: c¸c thµnh phÇn v¨n häc chñ yÕu, c¸c giai ®o¹n v¨n häc, nh÷ng ®Æc ®iÓm lín vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt cña v¨n häc ViÖt Nam tõ thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX.

- Båi d­­ìng lßng yªu mÕn, gi÷ g×n vµ ph¸t huy di s¶n v¨n häc d©n téc.

B. ph­¬ng tiªn thùc hiÖn.

- SGK, SGV.

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

    Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch kÕt hîp víi c¸c h×nh thøc th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

- KiÓm tra bµi cò.

- Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 ( HS ®äc phÇn I - SGK)

 

- Thµnh phÇn v¨n häc chø H¸n ®­­îc biÓu hiÖn cô thÓ nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

- Thµnh phÇn v¨n häc ch÷ N«m biÓu hiÖn cô thÓ nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

( HS ®äc phÇn II - SGK)

- Nªu nÐt c¬ b¶n cña thêi k× v¨n häc nµy (Hoµn c¶nh, thµnh phÇn, néi dung nghÖ thuËt)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- DiÖn m¹o v¨n häc thêi k× nµy?(Hoµn c¶nh s¸ng t¸c, t¸c gi¶, t¸c phÈm, néi dung vµ nghÖ thuËt)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Diªn m¹o v¨n häc thêi k× nµy ®­­îc thÓ hiÖn nh­­ thÕ nµo? (Hoµn c¶nh, t¸c gi¶, t¸c phÈm, néi dung.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- DiÖn m¹o v¨n häc ®­­îc thÓ hiÖn nh­­ thÕ nµo? (Hoµn c¶nh, néi dung, nghÖ thuËt, c¸c t¸c gi¶ vµ t¸c phÈm tiªu biÓu)

 

 

 

 

 

 

 

 

- VÒ néi dung v¨n häc tõ thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX cã ®Æc ®iÓm g×?

 

 

 

 

 

- Chñ nghÜa yªu n­­íc ®­­îc thÓ hiÖn nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Chñ nghÜa nh©n ®¹o ®­­îc thÓ hiÖn nh­­ thÕ nµo trong v¨n häc?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- ThÕ nµo lµ thÕ sù?

- Néi dung c¶m høng thÕ sù ®­­îc biÓu hiÖn nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

(HS ®äc SGK)

- TÝnh quy pham ®­­îc thÓ hiÖn nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- ThÕ nµo lµ khuynh h­­íng trang nh· vµ b×nh dÞ?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Qu¸ tr×nh tiÕp thu vµ ¶nh h­­ëng v¨n häc n­­íc ngoµi nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I. C¸c thµnh phÇn v¨n häc tõ thÕ kØ thø X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX.

1. V¨n häc ch÷ H¸n.

- Bao gåm c¸c s¸ng t¸c ch÷ H¸n cña ng­­êi ViÖt. XuÊt hiÖn rÊt sím tån t¹i trong suèt qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña v¨n häc trung ®¹i bao gåm c¶ th¬ vµ v¨n xu«i. ThÓ loai gåm: chiÕu, biÓu, hÞch, c¸o, truyÖn truyÒn k×, kÝ sù, tiÓu thuyÕt ch­­¬ng håi, phó, th¬ cæ phong, th¬ §­êng luËt...

2. V¨n häc ch÷ N«m.

- Cuèi thÕ kØ thø XIII v¨n häc s¸ng t¸c b»ng ch÷ N«m xuÊt hiÖn. Nã tån t¹i vµ ph¸t triÓn ®Õn hÕt thêi k× v¨n häc trung ®¹i. Chñ yÕu lµ th¬, rÊt Ýt nh÷ng t¸c phÈm v¨n xu«i. Mét sè thÓ lo¹i tiÕp thu tõ v¨n häc Trung Quèc nh­­: Phó, v¨n tÕ chñ yÕu lµ s¸ng t¸c theo thÓ kh¸ tù do. Ngo¸i ra mét sè thÓ lo¹i v¨n häc Trung Quèc ®· ®­­îc d©n téc ho¸ nh­­ th¬ N«m §­­êng luËt, §­­êng luËt thÊt ng«n xen lôc ng«n.

 

II. C¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña v¨n häc tõ thÕkØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX.

1. Giai ®o¹n tõ thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIV

- V¨n häc ViÖt Nam tõ thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIV ph¸t triÓn trong hoµn c¶nh dËy giã t­­ng bõng nhÊt cña lÞch sö d©n téc .

+ Hai lÇn chiÕn th¾ng qu©n Tèng.

+ Ba lÇn chiÕn th¾ng qu©n Nguyªn M«ng.

+ Hai m­­¬i n¨m chiÕn ®Êu vµ chiÕn th¾ng qu©n Minh.

- Thµnh phÇn chñ yÕu v¨n häc viÕt b»ng ch÷ H¸n, tõ thÕ kØ thø XIII cã ch÷ N«m, Nh­­ng thµnh tùu chñ yÕu vÉn lµ v¨n häc viÕt b»ng ch÷ H¸n.

- Néi dung yªu n­­íc chèng x©m l­­îc vµ tù hµo d©n téc.

- NghÖ thuËt ®¹t ®­­îc nh÷ng thµnh tùu nh­­ v¨n chÝnh luËn, v¨n xu«i ®Òu vÒ ®Ò tµi lÞch sö, v¨n ho¸. Th¬ phó ®Òu ph¸t triÓn

- C¸c t¸c phÈm vµ t¸c gi¶: SGK

2. ThÕ kØ thø XV ®Õn hÕt thÕ kØ thø XVII.

- Sau chiÕn th¾ng qu©n Minh, n­­íc §¹i ViÖt ph¸t triÓn tíi ®Ønh cao cña chÕ ®é phong kiÕn ViÖt Nam. B­­íc sang thÕ kØ XVI vµ ®Õn hÕt thÕ kØ XVII x· héi phong kiÕn ViÖt Nam tr­­ît dÇn trªn mét c¸i dèc kh«ng g× cøu v·n næi. Xung ®ét gi÷a c¸c tËp ®oµn pgong kiÕn dÉn ®Õn néi chiÕn Lª - M¹c vµ TrÞnh -  NguyÔn kÐo dµi gÇn hÕt mét thÕ kØ.

- Néi dung: Ca ngîi cuéc kh¸ng chiÕn chèng qu©n Minh (Qu©n Trung tõ mÖnh tËp, B×nh Ng« ®¹i c¸o cña NguyÔn Tr·i). Thiªn Nam ng÷ lôc lµ t¸c phÈm diÔn ca lÞch sö viÕt b»ng ch÷ N«m. Th¬ NguyÔn BØnh Khiªm, TruyÒn k× m¹n lôc cña NguyÔn D÷ §· ®¸nh dÊu sù chuyÓn h­­íng tõ c¶m høng ngîi ca sang phª ph¸n nh÷ng suy tho¸i vÒ ®¹o ®øc vµ hiªn thùc x· héi.

- NghÖ thuËt: SGK

3. Giai ®o¹n tõ thÕ kØ XVIII ®Õn nöa ®Çu thÕ kØ XIX.

- Hoµn c¶nh ®¸ng l­­u ý nhÊt cña lÞch sö d©n téc lµ nh÷ng cuéc néi chiÕn vµ b·o t¸p cña c¸c cuéc khëi nghÜa n«ng d©n. cuéc khëi nghÜa cña ®éi qu©n ¸o v¶i cê ®µo ®· lËt ®æ c¸c tËp ®oµn phong kiÕn §µng trong (chóa NguyÔn), §µng ngoµi (vua Lª, Chóa TrÞnh), ®¸nh tan qu©n x©m l­­îc Xiªm ë phÝa Nam, 20 v¹n qu©n Thanh ë phÝa B¾c, phong trµo T©y S¬n suy yÕu, TriÒu NguyÔn kh«i phôc chÕ ®é phong kiÕn chuyªn chÕ. §Êt n­­íc n»m tr­­íc hiÓm ho¹ x©m l¨ng cña thùc d©n Ph¸p.

-V¨n häc ph¸t triÓn v­­ît bËc vÒ néi dung ®· xuÊt hiÖn trµo l­­u nh©n ®¹o chñ nghÜa. §ã lµ tiÕng nãi ®ßi quyÒn sèng, quyÒn tù do cho con ng­êi (Trong ®ã cã con ng­­êi c¸ nh©n).

- T¸c phÈm: SGK.

- NghÖ thuËt: SGK.

4. Giai ®o¹n nöa cuèi thÕ kØ XIX.

- Ph¸p x©m l­­îc ViÖt Nam - kÎ thï míi ®· xuÊt hiÖn. C¶ d©n téc ®øng lªn chèng ngo¹i x©m. X· héi ViÖt Nam chuyÓn tõ chÕ ®é phong kiÕn sang chÕ ®é thùc d©n nöa phong kiÕn (quyÒn hµnh trong tay bon thùc d©n phong kiÕn chØ lµ tay sai)

- V¨n häc ph¸t triÓn phong phó mang ©m ®iÖu bi tr¸ng.

- Néi dung;SGK.

- NghÖ thuËt: SGK.

III. Nh÷ng ®Æc ®iÓm lín vÒ néi dung cña v¨n häc thÕ kØ thø X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX.

- Do 3 yÕu tè t¸c ®éng:

+ Tinh thÇn d©n téc (truyÒn thèng)

+ Tinh thÇn thêi ®¹i

+ ¶nh h­­ëng tõ n­íc ngoµi.

V¨n häc tõ thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX cã nh÷ng ®Æc ®iÓm lín vÒ néi dung (yªu n­íc, nh©n ®¹o, c¶m høng thÕ sù)

1. Chñ nghÜa yªu n­­íc.

- BiÓu hiÖn:

+ G¾n liÒn víi t­­ t­­ëng ''trung qu©n ¸i quèc'' (trung víi vua lµ yªu n­­íc vµ ng­­îc l¹i yªu n­­íc lµ trung víi vua)

+ Tinh thÇn quyÕt chiÕn, quyÕt th¾ng chèng giÆc ngo¹i x©m: ý thøc ®éc lËp tù do, tù c­­êng, tù hµo d©n téc.

+ Xãt xa, bi tr¸ng tr­­íc t×nh c¶nh nhµ tan n­­íc mÊt

+ Th¸i ®é tr¸ch nhiÖm khi x©y dùng ®Êt n­­íc trong thêi b×nh

+ BiÕt ¬n, ca ngîi nh÷ng con ng­­êi hi sinh v× ®Êt n­­íc

+ T×nh yªu quª h­­¬ng ®Êt n­­íc (chøng minh b»ng mét sè t¸c phÈm cô thÓ)

- Chñ nghÜa yªu n­­íc:

* Yªu thiªn nhiªn

* BiÕt ¬n ca ngîi nh÷ng con ng­­êi hi sinh v× tæ quèc

* tr¸ch nhiÖm x©y dùng ®Êt n­­íc

* Xãt xa tr­­íc c¶nh n­­íc mÊt nhµ tan

* Tù c­êng d©n téc

* Tù hµo truyÒn thèng

* Tinh thÇn quyÕt chiÕn quyÕt th¾ng

2. Chñ nghÜa nh©n ®¹o

- B¾t nguån tõ truyÒn thèng anh hïng d©n téc, tõ v¨n häc d©n gian, ¶nh h­­ëng t­­ t­­ëng nh©n v¨n tÝch cùc cña ®¹o PhËt, Nho gi¸o, §¹o gi¸o. Nã biÓu hiÖn cô thÓ:

+ Th­­¬ng ng­­êi nh­­ thÓ th­­¬ng th©n

+ Nguyªn t¾c ®¹o lÝ vµ th¸i ®é øng xö

+ PhËt gi¸o lµ tõ bi b¸c ¸i, Nho gi¸o lµ nh©n nghÜa t­­ t­ëng th©n d©n, §¹o gi¸o lµ sèng thuËn theo tù nhiªn, hoµ nhËp víi tù nhiªn

+ Lªn ¸n tè c¸o nh÷ng thÕ lùc tµn b¹o chµ ®¹p phÈm gi¸ cña con ng­­êi.

+ §Ò cao phÈm chÊt tèt ®Ñp cña con ng­­êi ®¹o lÝ, nh©n c¸ch tµi n¨ng, kh¸t väng (chøng minh b»ng mét sè t¸c phÈm cô thÓ)

- Chñ nghÜa nh©n ®¹o

* Lªn ¸n hµnh vi v« nh©n ®¹o

* Kh¼ng ®Þnh phÈm chÊt tèt ®Ñp ë nh©n phÈm, tµi n¨ng, kh¸t väng con ng­­êi

* C¶m th«ng chia sÎ víi sè phËn con ng­­êi bÊt h¹nh

3. C¶m høng thÕ sù

- ThÕ sù lµ cuéc sèng con ng­­êi lµ viÖc ®êi.

C¶m høng thÕ sù lµ bµy tá suy nghÜ,, t×nh c¶m vÒ cuéc sèng con ng­­êi, vÒ viÖc ®êi.

- T¸c phÈm h­­íng tíi cuéc sèng ®Ó ghi l¹i nh÷ng ®iÒu tr«ng thÊy. (vÝ dô SGK)

IV. Nh÷ng ®Æc ®iÓm lín vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt cña v¨n häc thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX

1. TÝnh quy ph¹m vµ viÖc ph¸ vì tÝnh quy ph¹m

- TÝnh quy ph¹m lµ sù quy ®Þnh chÆt chÏ theo khu«n mÉu. §ã lµ quan ®iÓm cña v¨n häc. V¨n ch­­¬ng coi träng môc ®Ých gi¸o huÊn:

+ ''Thi dÜ ng«n chÝ'' (Th¬ ®Ó nãi chÝ)

+ ''V¨n dÜ t¶i ®¹o'' (V¨n ®Ó chë ®¹o).

- ë t­­ duy nghÖ thuËt:

+ C«ng thøc t­­îng tr­­ng ­­íc lÖ.

+ ThÓ lo¹i v¨n häc

+ Sö dông nhiÒu ®iÓn tÝch ®iÓn cè.

+ NhiÒu thi liÖu, v¨n liÖu theo m« tÝp

- Tuy nhiªn ë c¸c t¸c gi¶ cã tµi n¨ng mét mÆt võa tu©n thñ tÝnh qui ph¹m, mét mÆt ph¸ vì tÝnh quy ph¹m, ph¸t huy c¸ tÝnh s¸ng t¹o trªn c¶ hai lÜnh vùc néi dung vµ h×nh thøc. §ã lµ Hå Xu©n H­­¬ng, NguyÔn Du, NguyÔn KhuyÕn, Tó X­­¬ng.

2. Khuynh h­­íng trang nh· vµ xu h­­íng b×nh dÞ?

-Trang nh· thÓ hiÖn ë ®Ò tµi, chñ ®Ò h­­íng tíi c¸i cao c¶ trang träng h¬n lµ c¸i ®êi th­­êng b×nh dÞ

- H×nh t­­îng nghÖ thuËt h­­íng tíi vÎ tao nh·, mÜ lÖ h¬n lµ vÎ ®Ñp ®¬n s¬ méc m¹c

- ë ng«n ng÷ nghÖ thuËt, c¸ch diÔn ®¹t chau chuèt h¬n, hoa mÜ h¬n lµ th«ng tôc, tù nhiªn.

- Tuy nhiªn, trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn, v¨n häc ngµy cµng g¾n bã víi hiÖn thùc ®· ®­­a v¨n häc tõ phong c¸ch trang träng, tao nh· vÒ gÇn víi ®êi sèng hiÖn thùc, tù nhiªn vµ b×nh dÞ.

3. TiÕp thu vµ d©n téc ho¸ tinh hoa v¨n häc n­­íc ngoµi.

- TiÕp thu tinh hoa v¨n häc Trung Quèc.

+ Ng«n ng÷ dïng ch÷ H¸n ®Ó s¸ng t¸c

+ ThÓ lo¹i: V¨n vÇn (ThÓ cæ phong vµ §­­êng luËt)

V¨n xu«i: ChiÕu, biÓu, hÞch, dô, c¸o....

+ Thi liÖu: Chñ yÕu ®iÓn cè, ®iÓn tÝch Trung Hoa.

- Qu¸ tr×nh d©n téc ho¸ ®­­îc thÓ hiÖn:

* S¸ng t¹o ra ch÷ N«m ghi ©m biÓu ®¹t b»ng tiÕng ViÖt

* ViÖt ho¸ th¬ §­­êng thµnh th¬ N«m §­­êng luËt

* S¸ng t¹o nhiÒu thÓ th¬ d©n téc (...) Lôc b¸t, song thÊt lôc b¸t, h¸t nãi, c¸c thÓ ng©m khóc. TÊt c¶ ®Òu lÊy ®Ò tµi thi liÖu tõ ®êi sèng cña nh©n d©n ViÖt Nam.

1. Suèt m­­êi thÕ kØ v¨n häc ph¸t triÓn g¾n bã víi vËn mÖnh d©n téc.

2. Cïng víi v¨n häc d©n gian, v¨n häc trung ®¹i gãp phÇn lµm nªn diÖn m¹o v¨n häc d©n téc, t¹o tiÒn ®Ò cho v¨n häc giai ®o¹n sau ph¸t triÓn.

V. Cñng cè.

 

 

 

 

TiÕt 36.

TiÕng ViÖt

Phong c¸ch ng«n ng÷ sinh ho¹t

 

A. Môc tiªu bµi häc.

Gióp HS: N¾m ®­­îc kh¸i niÖm ng«n ng÷ sinh ho¹t, phong c¸ch ng«n ng÷ sinh ho¹t vµ c¸c d¹ng biÓu hiÖn cña ng«n ng÷ sinh ho¹t.

B. ph­¬ng tiªn thùc hiÖn.

- SGK, SGV, Tµi liÖu vÒ Phong c¸ch häc

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

    Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch kÕt hîp gi÷a ph©n tÝch d÷ liÖu víi c¸c h×nh thøc th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

- KiÓm tra bµi cò.

- Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

 

 

 

(HS ®äc SGK)

- Tõ ®o¹n héi tho¹i cho biÕt thÕ nµo lµ ng«n ng÷ sinh ho¹t?

 

 

 

(HS ®äc SGK)

- Ng«n ng÷ sinh ho¹t thÓ hiÖn chñ yÕu ë d¹ng nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a. Em h·y ph¸t biÓu ý kiÕn cña m×nh vÒ néi dung cña nh÷ng c©u sau:

- Lêi nãi ch¼ng mÊt tiÒn mua

- Lùa lêi mµ nãi cho võa lßng nhau.

- Vµng th× thö löa thö than

- Chu«ng kªu thö tiÕng ng­­êi ngoan thö lêi.

 

 

b. Trong ®o¹n trÝch SGK ng«n ng÷ sinh ho¹t ®­­îc biÓu hiÖn ë d¹ng nµo? Em cã nhËn xÐt g× vÒ viÖc dïng tõ ng÷ ë ®o¹n nµy?

I. T×m hiÓu chung.

1. Kh¸i niÖm vÒ phong c¸ch ng«n ng÷ sinh ho¹t

- Ng«n ng÷ sinh ho¹t lµ lêi ¨n, tiÕng nãi hµng ngµy dïng ®Ó trao ®æi th«ng tin trao ®æi ý nghÜ, t×nh c¶m nh÷ng nhu cÇu trong cuéc sèng.

- Ph©n tÝch ®o¹n héi tho¹i trong SGK ®Ó ph©n tÝch.

+ Nh©n vËt tham gia héi tho¹i.

+ Néi dung héi tho¹i.

+ Th¸i ®é, c¸ch nãi cña mçi ng­­êi.

 

2. C¸c d¹ng biÓu hiÖn cña ng«n ng÷ sinh ho¹t

- Ng«n ng÷ sinh ho¹t thÓ hiÖn chñ yÕu ë d¹ng nãi,®éc tho¹i, ®èi tho¹i. Mét sè tr­­êng hîp thÓ hiÖn ë d¹ng viÕt; nhËt kÝ, hèi kÝ, th­­ tõ.

- Chó ý trong t¸c phÈm v¨n häc cã d¹ng lêi nãi t¸i hiÖn tøc lµ m« pháng lêi tho¹i tù nhiªn nh­­: kÞch, tuång, chÌo,truyÖn, tiÓu thuyÕt, khi t¸i hiÖn lêi nãi tù nhiªn ®­îc biÕn c¶i phÇn nµo theo thÓ lo¹i v¨n b¶n vµ ý ®Þnh chñ quan cña ng­­êi s¸ng t¹o.

Song ë tr­­êng hîp nµo nãi hay viÕt, t¸i hiÖn hay s¸ng t¹o ng«n ng÷ sinh ho¹t vÉn lµ tiÕng nãi hµng ngµy ch­a «ng ®­­îc gät giòa.

 

II. LuyÖn tËp.

 

- C©u thø nhÊt ''Lêi nãi...lßng nhau''. §©y lµ lêi khuyªn ch©n thµnh trong khi héi tho¹i. Mäi ng­­êi h·y ch©n träng vµ gi÷ phÐp lÞch sù. H·y biÕt lùa chän tõ ng÷ nµo cho ®óng víi hoµn c¶nh giao tiÕp.

- C©u thø hai ''Vµng th×...thö lêi''. Muèn biÕt vµng tèt hay xÊu ph¶i thö qua löa. Chu«ng th× thö tiÕng ®Ó lÊy ®é vang. Con ng­­êi qua lêi nãi biÕt ngay ®­­îc ng­­êi Êy cã tÝnh nÕt nh­­ thÕ nµo ng­­êi nãi dÔ nghe hay sç sµng, côc c»n.

- §©y lµ ®o¹n trÝch trong t¸c phÈm ''B¾t sÊu rõng U Minh H¹'' cña S¬n Nam. Ng«n ng÷ sinh ho¹t ®­­îc biÓu hiÖn ë d¹ng t¸i hiÖn cã s¸ng t¹o. Nh­ng ng­­êi ta vÉn nhËn ra ng«n ng÷ sinh ho¹t ë c¸ch dïng tõ ng÷ hµng ngµy.

+ §i ghe xuång.

+ NgÆt t«i kh«ng mang thø phó quÝ ®ã.

+ Cùc lßng bao nhiªu khi nghe ë miÖt R¹ch Gi¸.

 

 

TiÕt 38

C¶nh ngµy hÌ

(B¶o kÝnh c¶nh giíi - bµi 43)

 

A. Môc tiªu bµi häc.

Gióp häc sinh:

1. C¶m nhËn ®­­îc vÎ ®Ñp ®éc ®¸o cña bøc tranh ngµy hÌ vµ t©m hån yªu thiªn nhiªn, yªu ®êi, yªu nh©n d©n, yªu ®Êt n­­íc cña NguyÔn Tr·i.

2. ThÊy ®­­îc vÎ ®Ñp cña th¬ N«m NguyÔn Tr·i: b×nh dÞ, tù nhiªn ®an xen c©u lôc ng«n vµo c©u th¬ thÊt ng«n.

B. ph­¬ng tiªn thùc hiÖn.

- SGK, SGV, Tµi liÖu vÒ th¬ Quèc ©m NguyÔn Tr·i

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

    Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch kÕt hîp gi÷a ph©n tÝch d÷ liÖu víi c¸c h×nh thøc th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

- KiÓm tra bµi cò.

- Giíi thiÖu bµi míi.

 

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

 

 

(H/S ®äc phÇn tiÓu dÉn)

- PhÇn tiÓu dÉn tr×nh bµy nh÷ng néi dung g×?

 

 

 

(H/S ®äc SGK) - Gi¶i nghÜa tõ khã.

- X¸c ®Þnh c¶m høng chñ ®¹o cña bµi th¬.

 

 

- Thiªn nhiªn vµ cuéc sèng con ng­­êi ®­­îc thÓ hiÖn nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

- NhËn xÐt g× vÒ bøc tranh thiªn nhiªn trong th¬ NT?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- §¸nh gi¸ c¸i hay cña tõ ''®ïn ®ïn'', ''rîp'', ''gi­­¬ng'', ''phun''?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Bøc tranh cuéc sèng con ng­­êi ®­îc miªu t¶ nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- T©m hån yªu thiªn nhiªn, t©m hån yªu ®êi, yªu cuéc sèng:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- TÊm lßng ­­u ¸i ®èi víi d©n, víi n­­íc ®­­îc thÓ hiÖn nh­­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I. T×m hiÓu chung.

1. TiÓu dÉn.

- PhÇn tiÓu dÉn giíi thÖu vµi nÐt vÒ tËp ''Quèc ©m thi tËp'' cña NguyÔn Tr·i...

- Néi dung:

- NghÖ thuËt:

- Bè côc:

 

2. V¨n b¶n.

- SGK

-Bµi th¬ thÓ hiÖn t©m hån yªu thiªn nhiªn, yªu ®êi, yªu cuéc sèng cña NguyÔn Tr·i. §ång thêi béc lé kh¸t väng vÒ cuéc sèng thanh b×nh, h¹nh phóc cho nh©n d©n.

 

II. §äc - hiÓu.

1. VÎ ®Ñp bøc tranh thiªn nhiªn, cuéc sèng.

- Mét bøc tranh ngµy hÌ rÊt sinh ®éng vµ ®Çy søc sèng:

+ Mµu xanh cña l¸ hoÌ thµnh t¸n réng che rîp c¶ kh«ng gian.

+ Mµu ®á cña hoa th¹ch lùu bªn hiªn nhµ.

+ Sen hång trong ao ®ang ng¸t mïi h­­¬ng.

+ TiÕng lao xao väng l¹i cña lµng lµm nghÒ chµi l­­íi.

+ TiÕng ve kªu nh­­ tiÕng ®µn lóc mÆt trêi s¾p lÆn.

- Mét bøc tranh ngµy hÌ n¬i th«n xãm lµng m¹c ViÖt Nam cã sù kÕt hîp hµi hoµ gi÷a ®­­êng nÐt, mµu s¾c, ©m thanh con ng­­êi vµ c¶nh vËt: Mµu lôc cña l¸ hoÌ lµm næi bËt mµu ®á cña hoa th¹ch lùu, ¸nh mÆt trêi buæi chiÒu nh­­ d¸t vµng lªn t¸n l¸ hoÌ xanh. TiÕng ve inh ái - ©m thanh ®Æc tr­ng cña mïa hÌ, hoµ cïng tiÕng lao xao chî c¸ - ©m thanh ®Æc tr­­ng cña lµng chµi.

- VÒ thêi gian: c¶nh vËt nh­­ ®ang ë lóc cuèi ngµy (lÇu tÞch d­¬ng - lÇu lóc mÆt trêi s¾p lÆn). Nh­­ng sù sèng th× kh«ng dõng l¹i.

+ Hai ch÷ ''®ïn ®ïn'' lµm hiÖn lªn tr­­íc m¾t ng­­êi ®äc mµu xanh tÇng tÇng líp líp ®an xen vµo nhau. C©y hoÌ víi mét søc sèng sung m·n ®ang cè ph« c¨ng søc sèng ra ®Ó lµm ®Ñp cho ®êi. Tõ ''®ïn ®ïn'' kÕt hîp víi tõ ''rîp'' khiÕn ta cã c¶m gi¸c c¸i n¾ng mïa hÌ kh«ng cßn n÷a. Tõ ''phun'' t¹o cho ta cã c¶m gi¸c søc sèng ®ã ®· chøa chÊt dån nÐn ®Õn lóc ph¶i bËt ra. (Liªn hÖ: §Çu t­­êng löa lùu lËp loÌ ®©m b«ng - TruyÖn KiÒu). Víi tõ ''lËp loÌ'' NguyÔn Du thiªn vÒ t¹o s¾c, cßn tõ ''phun'' NT thiªn vÒ t¶ søc sèng..

- C¶nh vËt ngµy hÌ ®­îc miªu t¶ víi h×nh ¶nh rÊt ®Æc tr­­ng: Hoa sen ®· ng¸t mïi h­­¬ng.

- Qua bøc tranh thiªn nhiªn ta thÊy ®­­îc sù giao c¶m m¹nh mÏ nh­­ng tinh tÕ cña nhµ th¬ ®èi víi c¶nh vËt. Thi nh©n ®· ®ãn nhËn c¶nh vËt víi nhiÒu gi¸c quan: ThÞ gi¸c, thÝnh gi¸c, khøu gi¸c vµ c¶ sù liªn t­ëng. T¸c gi¶ ®· biÕt hoµ mµu s¾c ©m thanh ®­­êng nÐt theo qui luËt cña c¸i ®Ñp trong héi ho¹, trong ©m nh¹c lµm cho bøc tranh thiªn nhiªn võa cã h×nh võa cã hån võa gîi t¶ võa s©u l¾ng. §Ó råi sau ®ã tr¸i tim «ng tiÕp tôc l¾ng nghe nh÷ng ©m thanh hÕt søc gÇn gòi cña cuéc sèng ®êi th­­êng.

Lao xao chî c¸ lµng ng­­ phñ

D¾ng dái cÇm ve lÇu tÞch d­­¬ng

- Mét c¶nh chî c¸ nhén nhÞp ë lµng quª ven s«ng, tiÕng ve kªu nhÞp nhµng nh­­ tiÕng ®µn cña ngµy hÌ quen thuéc. B»ng nghÖ thuËt ®¶o ng÷ NT ®· lµm næi bËt lªn  nh÷ng ©m thanh ®Çm Êm  trong cuéc sèng n¬i th«n d·, t¹o nªn giäng ®iÖu vui t­­¬i rén rµng. Hai c©u th¬ sãng ®«i víi nhÞp hµi hoµ c©n xøng gîi lªn h×nh ¶nh mét cuéc sèng trï phó, thanh b×nh cña lµng quª ViÖt Nam. Bøc tranh cuéc sèng thËt trang nh· hµi hoµ nhê sù kÕt hîp gi÷a h×nh ¶nh quÝ ph¸i ''lÇu tÞch d­­¬ng'' vµ h×nh ¶nh ®êi th­­êng ''lao xao chî c¸''.

 

2. VÎ ®Ñp t©m hån cña NguyÔn Tr·i.

- NT lµ nhµ th¬ cña thiªn nhiªn: Non n­­íc cïng ta ®· cã duyªn. Trong hoµn c¶nh nµo t©m hån nhµ th¬ còng réng më ®ãn thiªn nhiªn. ThËt hiÕm hoi vµ cã phÇn ®Æc biÖt khi ta gÆp trong th¬ øc Trai mét hoµn c¶nh:

Råi hãng m¸t thuë ngµy tr­­êng

- Nhµ th¬ h¹ ch÷ ''råi'' còng nh­­ rçi, nhµn. Song ®©y chØ lµ c¸ch nãi. Bëi ch¼ng lóc nµo NT c¶m thÊy nhµn rçi c¶ ngay ë nh÷ng lóc sèng ë C«n S¬n «ng còng ®· béc b¹ch ®iÒu nµy. ''N­­¬ng th©n d­­íi m¸i nhµ tranh t­­ëng yªn lóc tuæi giµ. Nh­­ng cø nghÜ tíi ®¸m d©n xanh ®au lßng l¹i ph¶i lo tr­­íc''. Th× ra ng«n nhµn mµ t©m bÊt nhµn.

- NT yªu thiªn nhiªn nh­­ng tr­­íc hÕt vÉn lµ tÊm lßng cña «ng thiÕt tha víi cuéc ®êi víi d©n víi n­­íc. ThËt hiÕm hoi khi thÊy NT cã mét phót gi©y thanh th¶n. ë ®©y «ng cã c¶ mét ngµy tr­­êng  th­­ëng thøc thiªn nhiªn víi t©m tr¹ng l©ng l©ng s¶ng kho¸i. øc trai tù dµnh cho m×nh c¸i quyÒn Råi hãng m¸t thuë ngµy tr­­êng bëi niÒm m¬ ­­íc, nçi tr¨n trë giµy vß, môc ®Ých lín nhÊt cña ®êi «ng ®· thùc hiÖn ®­îc: d©n Êm no h¹nh phóc.

- Nh×n c¶nh sèng cña d©n, ®Æc biÖt lµ ng­­êi lao ®éng - nh÷ng d©n chµi lam lò - ®­­îc yªn vui no ®ñ, NT ­­íc muèn cã c©y ®µn vua ThuÊn ®Ó g¶y khóc Nam phong ca ngîi c¶nh: D©n giµu ®ñ, kh¾p ®ßi ph­­¬ng .

  C©u kÕt cña bµi th¬ lµ mét c©u s¸u ch÷ ng¾n gän, thÓ hiÖn sù dån nÐn c¶m xóc c¶ bµi. §iÓm kÕt tô cña hån th¬ NT kh«ng ph¶i ë thiªn nhiªn, t¹o vËt mµ chÝnh ë con ng­­êi. §ã ph¶i lµ c¶nh h¹nh phóc cho tÊt c¶ mäi ng­­êi mäi n¬i: kh¾p ®ßi ph­­¬ng

 

 

 

TiÕt 39

Tãm t¾t v¨n b¶n

A. Môc tiªu bµi häc

Gióp HS:

1. Tr×nh bµy ®­­îc tãm t¾t v¨n b¶n tù sù theo nh©n vËt chÝnh.

2. BiÕt c¸ch tãm t¾t v¨n b¶n tù sù theo nh©n vËt chÝnh.

B. ph­¬ng tiªn thùc hiÖn.

- SGK, SGV

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

    Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch kÕt hîp gi÷a ph©n tÝch d÷ liÖu víi c¸c h×nh thøc th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

- KiÓm tra bµi cò.

- Giíi thiÖu bµi míi.

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

 

- Tãm t¾t v¨n b¶n tù sù nh»m môc ®Ých g×?

 

 

 

- Tãm t¾t v¨n b¶n tù sù cÇn ®¸p øng yªu cÇu nµo?

 

 

 

 

- ë THCS chóng ta ®­­îc häc tãm t¾t t¸c phÈm tù sù dùa vµo ®©u? nh­­ thÕ nµo?

 

 

- Tãm t¾t t¸c phÈm tù sù theo nh©n vËt chÝnh lµ g×?

 

 

 

 

 

 

- Muèn tãm t¾t truyÖn cña nh©n vËt chÝnh ta ph¶i thùc hiÖn nh÷ng viÖc lµm cô thÓ nµo?

 

 

 

 

I. Môc ®Ých, yªu cÇu tãm t¾t v¨n b¶n tù sù.

1. Môc ®Ých.

+ Tãm t¾t v¨n b¶n tù sù nh»m hiÓu ý nghÜa vµ ®¸nh gi¸ v¨n b¶n.

+ §Ó ghi chÐp tµi liÖu nh»m kÓ l¹i hoÆc minh ho¹ mét ý kiÕn nµo ®ã.

2. Yªu cÇu.

- Tãm t¾t ®­­îc néi dung c¬ b¶n cña v¨n b¶n hoÆc nh©n vËt chÝnh.

- §¸p øng ®­­îc yªu cÇu c¬ b¶n cña v¨n b¶n tù sù.

 

II. C¸ch tãm t¾t v¨n b¶n tù sù theo nh©n vËt chÝnh (HS ®äc SGK)

- Tãm t¾t t¸c phÈm tù sù dùa vµo cèt truyÖn. Dïng lêi v¨n cña m×nh giíi thiÖu mét c¸ch ng¾n gän néi dung chÝnh bao gåm sù viÖc tiªu biÓu vµ nh©n vËt quan träng cña mét t¸c phÈm nµo ®ã.

- Tãm t¾t t¸c phÈm tù sù theo nh©n vËt chÝnh lµ viÕt hoÆc kÓ l¹i mét c¸ch ng¾n gän nh÷ng nh÷ng sù viÖc c¬ b¶n x¶y ra víi nh©n vËt ®ã.

+ Nh©n vËt v¨n häc lµ h×nh t­­îng con ng­­êi. Còng cã thÓ lµ loµi vËt hay c©y cá.

+ Nh©n vËt cã tªn tuæi, lai lÞch râ rµng, cã ngo¹i h×nh, cã hµnh ®éng t×nh c¶m vµ cã mèi quan hÖ víi nh©n vËt kh¸c vµ tÊt c¶ béc lé qua diÔn biÕn cña cèt truyÖn.

- Trong t¸c phÈm tù cã nhiÒu nh©n vËt. Ng­­êi ta chia ra lµ nh©n vËt chÝnh vµ nh©n vËt phô.

+ X¸c ®Þnh môc ®Ých tãm t¾t.

+ §äc kÜ v¨n b¶n, x¸c ®Þnh ®­­îc nh©n vËt chÝnh, mèi quan hÖ cña nh©n vËt chÝnh víi c¸c nh©n vËt kh¸c vµ diÔn biÕn cña c¸c sù viÖc trong cèt truyÖn.

+ ViÕt v¨n b¶n b»ng lêi v¨n cña m×nh. §Ó kh¾c ho¹ nh©n vËt cã thÓ trÝch dÉn nguyªn v¨n mét sè tõ ng÷, c©u v¨n trong t¸c phÈm.

III. LuyÖn tËp.

 

 

TiÕt  40                                          

Nhµn

NguyÔn BØnh Khiªm

 

A. Môc tiªu cÇn ®¹t.

Gióp HS:

- C¶m nhËn ®­­îc cuéc sèng, nh©n c¸ch cña NguyÔn BØnh Khiªm: cuéc sèng ®¹m b¹c nh©n c¸ch thanh cao, trÝ tuÖ s¸ng suèt, uyªn th©m.

- BiÕt c¸ch ®äc - hiÓu mét bµi th¬ cã nh÷ng c©u th¬ Èn ý, th©m trÇm; thÊy ®­îc vÎ ®Ñp cña ng«n ng÷ tiÕng ViÖt: méc m¹c, tù nhiªn mµ ý vÞ.

- HiÓu ®óng quan niÖm sèng nhµn cña t¸c gi¶, tõ ®ã cµng thªm yªu mÕn, kÝnh träng NguyÔn BØnh Khiªm.

B. ph­¬ng tiªn thùc hiÖn.

- SGK, SGV

- ThiÕt kÕ bµi häc.

C. C¸ch thøc tiÕn hµnh.

    Gi¸o viªn tæ chøc giê häc theo c¸ch kÕt hîp gi÷a ph©n tÝch d÷ liÖu víi c¸c h×nh thøc th¶o luËn, tr¶ lêi c©u hái.

D. TiÕn tr×nh d¹y häc.

- KiÓm tra bµi cò.

- Giíi thiÖu bµi míi…

Ho¹t ®éng cña GV vµ HS

Yªu cÇu cÇn ®¹t

I. T×m hiÓu chung.

( HS ®äc phÇn tiÓu dÉn)

1. TiÓu dÉn.

- PhÇn tiÓu dÉn sgk tr×nh bµy nh÷ng néi dung g×?

2. V¨n b¶n.

II. §äc - hiÓu.

- Chñ ®Ò:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Hai c©u th¬ ®Çu.

 

 

- Néi dung cña hai c©u ®Çu thÓ hiÖn hoµn c¶nh, t©m tr¹ng t¸c gi¶ nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. Bèn c©u th¬ tiÕp.

(HS ®äc)

- Bèn c©u th¬ thÓ hiÖn néi dung g×?

- C©u hái 2 SGK

 

 

 

 

- hai c©u th¬ thÓ hiÖn néi dung g×?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- 2 c©u th¬ cho thÊy cuéc sèng cña NBK nh­ thÕ nµo?

 

 

 

 

 

 

 

3. Hai c©u cuèi.

- Néi dung cña hai c©u th¬ cuèi?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

C. Cñng cè

 

 

 

- SGK

 

 

 

- Bµi th¬ n»m trong chñ ®Ò nhµn - mét chñ ®Ò lín cña th¬ NBK. BiÓu hiÖn cña ch÷ nhµn kh¸ phong phó, ®a d¹ng: ''rçi nhµn'', ''th©n nhµn'', ''phËn nhµn'', ''thanh nhµn''. B¶n chÊt ch÷ nhµn trong th­ NBK lµ sèng thuËn theo tù nhiªn. Nhµn lµ triÕt lÝ, lµ th¸i ®é sèng, lµ t©m tr¹ng.

  Bµi th¬ lµ lêi t©m sù vÒ cuéc sèng vµ së thÝch c¸ nh©n, thÓ hiªn quan niÖm nh©n sinh cña t¸c gi¶. Bµi nhµn cã c¸ch nãi ngô ý, c¸ch nãi ng­îc nghÜa th©m trÇm mµ s©u s¾c.

 

- Cuéc sèng thuÇn hËu thÓ hiÖn ë ngay hai c©u th¬ ®Çu    Mét mai, mét cuèc, mét cÇn c©u

                Th¬ thÈn dÇu ai vui thó nµo

- Cô Tr¹ng vÒ sèng ë th«n quª nh­ mét ''l·o n«ng tri ®iÒn'' víi nh÷ng c«ng cô lao ®éng quªn thuéc.... Cô Tr¹ng mµ l¹i vÒ víi cuéc sèng ''tù cung tù cÊp'' th× còng lµ sù ng«ng ng¹o tr­íc thãi ®êi. C¸ch dïng sè tõ ®Õm rµnh rät: mét...mét...mét võa cho thÊy nhu cÇu cuéc sèng cña t¸c gi¶ ch¼ng cã g× cao sang thËt khiªm tèn, b×nh dÞ l¹i võa cho thÊy tÊt c¶ ®Òu ®­îc chuÈn bÞ s½n sµng chu ®¸o.

- Dï ai cã thó vui nµo còng mÆc, ta cø th¬ thÈn (gîi ra tr¹ng th¸i th¶nh th¬i ) theo c¸ch sèng cña ta. §ã lµ lèi sèng nhµn, ung dung nhµn t¶n trong c«ng viÖc lao ®éng hµng ngµy

 

 

- VÎ ®Ñp nh©n c¸ch.

TuyÕt Giang Phu Tö vÒ víi thiªn nhiªn, sèng hoµ thuËn theo tù nhiªn lµ tho¸t ra khái vßng ganh ®ua cña thãi tôc, lµ kh«ng bÞ cuèn hót bëi tiÒn tµi, ®Þa vÞ, ®Ó t©m hån thanh cao kho¸ng ®¹t.

 

+ "Ta d¹i", " ng­­êi kh«n" kh¼ng ®Þnh ph­¬ng ch©m sèng cña t¸c gi¶, pha chót mØa mai víi ng­êi kh¸c.Ta d¹i cã nghÜa lµ ta ngu d¹i. §©y lµ c¸i ngu cña bËc ®¹i trÝ. Ng­­êi x­a cã c©u" §¹i trÝ nh­i ngu" nghÜa lµ ng­­êi cã trÝ tuÖ lín th­êng kh«ng khoe khoang, bÒ ngoµi xem ra rÊt vông vÒ d¹i dét. Cho nªn khi nãi " Ta d¹i" còng lµ thÓ hiÖn th¸i ®é "ng«ng" víi cuéc ®êi.

+ T×m n¬i " v¾ng vÎ" kh«ng ph¶i lµ xa l¸nh cuéc ®êi ®ã lµ n¬i tÜnh t¹i cña thiªn nhiªn vµ n¬i th¶nh th¬i cña t©m hån.

+ " Chèn lao xao" lµ n¬i vô lîi cã nhiÒu thñ ®o¹n bon chen, luån l¸ch, s¸t ph¹t, râ rµng quan niÖm sèng nhµn cña NBK lµ tõ bá chèn quan tr­êng danh lîi vÒ sèng thuËn th