Ngày soạn: 10/10/2019                                                                                                     Tiết: 11,12,13:   Tên chủ đề:  

        BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP THỜI NGÔ - ĐINH-TIỀN LÊ (THẾ KỈ X)

 

A. Mục tiêu bài học:

 

1. Kiến thức:

- Sự ra đời của các triều đại Ngô - Đinh  - Tiền Lê, tổ chức nhà nước thời Ngô - Đinh - Tiền Lê.

- Đời sống kinh tế: quyền sở hữu ruộng đất, khai hoang đào vét kênh ngòi, một số nghề thủ công, đúc tiền, các trung tâm buôn bán.

- Về xã hội: các giai tầng trong xã hội (nông dân tự do, thợ thủ công, người buôn bán nhỏ, nô tì).

- Công lao của Đinh Bộ Lĩnh, Lê Hoàn trong công cuộc củng cố nền độc lập và bước đầu xây dựng đất nước.

2. Kỹ năng:

- Biết trình bày cuộc k/c chống Tống lần thứ nhất theo lược đồ.

- Bồi dưỡng cho HS kĩ năng lập biểu đồ, sơ đồ. Rèn luyện kĩ năng phân tích và rút ra ý nghĩa.

3. Năng lực cần phát triển:

- Năng lực chung: Làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, sáng tạo

- Năng lực chuyên biệt: tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật. Vẽ sơ đồ. Nhận xét đánh giá….Trình bày diễn biến theo lược đồ.

B. Bảng mô tả năng lực cần phát triển.

 

Nội dung chủ đề

Nhận biết

Thông hiểu

Vận dụng

thấp

Vận dụng cao

1.Buổi đầu độc lập thời Ngô - Đinh - Tiền Lê.

 

- Mô tả được tổ chức bộ máy chính quyền thời Ngô, Tiền Lê.

- Biết được những thay đổi về xã hội & văn hóa của nước Đại Cồ Việt.

- Giải thích được tại sao lại xảy ra “loạn 12 sứ quân” và hậu quả

- Hiểu được nguyên nhân thành công trong bước đầu xây dựng nền kinh tế tự chủ

Vẽ được sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Ngô-Đinh-Tiền Lê.

Nhận xét được về tổ chức bộ máy nhà nước

2.Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ nhất.

-Trình bày được  diễn biến và ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống Tống.

 

 

 

3. Công lao của Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh, Lê Hoàn.

Nêu được những công lao của Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh, Lê Hoàn.

 

Liên hệ bản thân

 


 

 

 

đã và cần làm gì để thể hiện lòng biết ơn đối với những vị anh hùng này.

 

C. Hoạt động dạy học:

I. Buổi đầu độc lập thời Ngô - Đinh - Tiền Lê (thế kỉ X)

*Biết được những nét lớn về mặt chính trị, kinh tế, văn hóa… của buổi đầu độc lập thời Ngô - Đinh - Tiền Lê.

1.Những nét lớn về mặt chính trị của buổi đầu độc lập thời Ngô.

a. Thời Ngô

?Hãy nêu những việc làm của Ngô Quyền sau khi giành được độc lập?

-HS: nêu kết quả

*Thảo luận nhóm :  vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước?( GV gợi ý: Bộ máy nhà nước này có mấy cấp: 2 ( TW và địa phương ) GV hình thành giúp HS vẽ.

                                                      

 

 

?Em có nhận xét gì về tổ chức bộ máy nhà nước thời Ngô Quyền?

HS: Còn đơn giản, sơ sài, nhưng được thống nhất từ trung ương đến địa phương & bước đầu thể hiện được ý thức độc lập tự chủ.

?Sau khi Ngô Quyền mất tình hình nước ta như thế nào?

- HS: làm việc với sgk, trả lời.

? Loạn 12 sứ quân dẫn đến hậu quả gì?

->Đất nước loạn lạc, nhân dân đói khổ, độc lập dân tộc bị đe doạ.

*Tổ chức nhà nước:

- Năm 939 Ngô Quyền lên ngôi vua, chọn cổ Loa làm kinh đô.

- Xây dựng bộ máy chính quyền mới:

+ Trung ương: vua đứng đầu quyết định mọi việc.

+ Địa phương: cử các tướng có công coi giữ các châu quan trọng

 

- Năm 944 Ngô Quyền mất, Dương Tam Kha tiếm quyền, đất nước rơi vào tình trạng “loạn 12 thứ quân”

 

b. Công cuộc dẹp “loạn 12 thứ quân” và tổ chức bộ máy nhà nước thời Đinh.

GV cần nêu: Loạn 12 sứ quân làm đất nước rối ren, nhà Tống đang có âm mưu xâm lược nước ta -> việc thống nhất đất nước trở nên cấp bách hơn bao giờ hết và là nguyện vọng của nhân dân lúc bấy giờ.

-Yêu cầu học sinh đọc SGK phần chữ in nghiêng.

? Em biết gì về Đinh Bộ Lĩnh?

 - HS trình bày SGK

?Khi nhà Ngô suy yếu, đất nước loạn lạc- Đinh Bộ Lĩnh đã có những việc làm gì?

 

 

 

 

 

 

- Năm 967 Đinh Bộ Lĩnh dẹp được loạn 12 sứ quân thống nhất đất nước.


-HS: nêu kết quả

- GV: Dựa vào lược đồ-sử dụng đoạn văn trong sách giáo viên để mô tả công việc thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh.

? Vì sao Đinh Bộ Lĩnh lại hoàn thành được sứ mệnh lịch sử, thống nhất đất nước?

- HS:được nhân dân ủng hộ, có tài chỉ huy, do yêu cầu của đất nước.

 ?Việc Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân có ý nghĩa gì?

HS: Thống nhất đất nước, lập lại hoà bình trong cả nước, tạo điều kiện xây dựng đất nước vững mạnh chống lại âm mưu xâm lược của kẻ thù.

- HS đọc sgk

?Sau khi hoàn thành thống nhất đất nước, Đinh Bộ Lĩnh đã làm gì để xây dựng đất nước?

HS: Dựa vào sgk nêu, GV kết luận

*Giải thích: “Đại Cồ” = Lớn, nước Việt to lớn ( Ông có ý đặt nước ta ngang hàng với TQ )

- Cho HS quan sát H19 - Tại sao lại đóng đô ở Hoa Lư?

HS: đây là quê hương Ông, đất hẹp, nhiều đồi núi, thuận lợi cho việc phòng thủ.

GV: Đinh Bộ Lĩnh là người xưng đế đầu tiên

+Hoàng đế: Là tước hiệu của vua nước mạnh, có nhiều nước thần phục.

+Vương: Là tước hiệu của vua nước nhỏ, chịu thần phục nước khác

?Việc nhà Đinh đặt tên nước và không dùng niên hiệu của hoàng đế TQ nói lên điều gì?

HS: Ông muốn khẳng định nền độc lập, ngang hàng với TQ chứ không phụ thuộc vào TQ.

?Những việc làm của Đing Bộ Lĩnh có ý nghĩa gì?

HS: Đã ổn định được đời sống xã hội làm cơ sở để xây dựng và phát triển đất nước.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Năm 968 Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế. Đặt tên nước Đại Cồ Việt, đặt niên hiệu Thái bình, đóng đô ở Hoa Lư(Ninh Bình)

- Cắt đặt các chức quan trong triều, củng cố quyền lực, xây dựng cung điện, đúc tiền, đặt ra luật hình khắc nghiệt, sai s sang giao hảo với nhà Tống.

 

Tiết 2.

c. Tổ chức chính quyền thời Tiền Lê

- HS đọc sgk

*Làm việc theo nhóm :

- Nhóm 1,2: Nhà Tiền Lê được thành lập trong hoàn cảnh nào? Vì sao Lê Hoàn được suy tôn lên làm vua?

- Nhóm 3,4: Vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước từ TW- địa phương thời Tiền Lê? Rút ra nhận xét?

-Nhận xét: bộ máy nhà nước hoàn thiện hơn so với nhà Ngô, Đinh.

- Các nhóm nêu kết quả, giáo viên kết luận

+Hoàn cảnh: Sau khi Đinh Bộ Lĩnh bị ám hại, triều đình lục đục, quân Tống xâm lược nên Lê hoàn được suy tôn lên làm vua.

 

* Sù thµnh lËp cña nhµ Lª.

- 979: §inh Tiªn Hoµng, §inh LiÔn bÞ ¸m h¹i ->  néi bé lôc ®ôc.

- Nhµ Tèng l¨m le x©m l­îc -> Lª Hoµn ®­îc suy t«n lµm vua, nhµ tiÒn Lª thµnh lËp.

 

 


+Đinh Toàn còn nhỏ, nguy cơ xâm lược đang tới gần, Lê Hoàn là người có tài mưu lược đang giữ chức Thập đạo tướng quân Điện tiền chỉ huy sứ, được lòng người quy phục.

 ?Em có nhận xét gì về hạnh động của thái hậu Dương Vân Nga, trao áo bào cho Hoàn?

- HS: Đây là hành động thông minh, quyết đoán đúng đắn, biết đặt quyền lợi tổ quốc lên trên quyền lợi dòng họ, vượt lên quan niệm của chế độ phong kiến để bảo vệ lợi ích cả dân tộc hành động đáng khen ngợi.

*GV: Giúp học sinh phân biệt“Tiền ”&“Hậu

?Để tăng cường khả năng bảo vệ đất nước Hoàn đã tổ chức quân đội ra sao?

- HS: Nêu kết quả- GV kết luận.

 

 

*Tổ chức chính quyền

Lộ    Lộ       Lộ      Lộ    Lộ     

 

 

             Phủ       Châu

* Quân đội: Gồm 10 đạo chia làm 2 bộ phận:

        + Cấm quân.

        + Quân địa phương

2. Về kinh tế.

 

?Tình hình nông nghiệp nước ta dưới thời Đinh -Tiền như thế nào?

-HS: Dựa vào sgk nêu, giáo viên kết luận

 

 

?Em có nhận xét gì về nông nghiệp nước ta dưới thời Đinh - Tiền Lê?

-HS: Nông nghiệp được chú trọng, được nhà nước quan tâm nên ổn định và khá phát triển.

 

?Tình hình thủ công nghiệp như thế nào?

-HS: Nêu kết quả, giáo viên kết luận

?Dựa vào đoạn viết trong sgk, hãy miêu tả lại kinh đô Hoa Lư để thấy được sự phát triển của nước ta thời Tiền ?

HS: Xây dựng nhiều điện, đài tế, chùa chiền, kho vũ khí, kho thóc…các cột dát vàng, bạc,quy mô cung điện lớn, hoành tráng, vững chắc.

?Tình hình thương nghiệp có gì đáng chú ý?

HS: Nêu kết quả, giáo viên kết luận.

?Việc thiết lập quan hệ giao bang với Tống có ý nghĩa gì? 

-HS: Củng cố nền độc lập dân tộc, tạo điều kiện cho ngoại thương phát triển.

a. Nông nghiệp

- Ruộng đất công làng xã chia cho nông dân cày cấy.

-Việc đào vét kênh mương, khai khẩn đất hoang... được chú trọng. -

- Đặt ra lệ cày tịch điền để khuyến khích nhân dân sản xuất.

b.Thủ công nghiệp

nguon VI OLET