Ngữ văn: PPDH ngữ văn

giáo án điện tử
  Đánh giá    Viết đánh giá
 0       8      0
Ngày đăng 2012-10-23 08:51:53 Tác giả Thao Trần Việt loại .doc kích thước 0.08 M số trang 1
Tài liệu này được Tải Miễn phí(FREE download) hoàn toàn tại nslide.com

TRÖÔØNG CAO ÑAÚNG SÖ PHAÏM DAKLAK    TAÄP BAØI GIAÛNG (DAØNH CHO SINH VIEÂN CHUYEÂN NGAØNH CÑSP VAÊN)  HOÏC PHAÀN I Chương I - NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ PHÖÔNG PHAÙP DAÏY HOÏC NGÖÕ VĂN ************* Bài 1 : ÑOÁI TÖÔÏNG – NHIEÄM VUÏ CUÛA MOÂN PHÖÔNG PHAÙP DAÏY NGÖÕ VAÊN (3 Tieát)  A. MUÏC TIEÂU CAÀN ÑAÏT: 1- Giuùp sinh vieân nhaän dieän ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa moân phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên 2- Giuùp sinh vieân hieåu roõ nhieäm vuï cuûa moân phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên trong nhaø tr

Đây là đoạn mẫu , hãy download về để xem đầy đủ, hoàn toàn miễn phí 100%

TRÖÔØNG CAO ÑAÚNG SÖ PHAÏM DAKLAK
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
TAÄP BAØI GIAÛNG
 

(DAØNH CHO SINH VIEÂN CHUYEÂN NGAØNH CÑSP VAÊN)

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
HOÏC PHAÀN I
 Chương I - NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ PHÖÔNG PHAÙP DAÏY HOÏC NGÖÕ VĂN
 *************
 
Bài  1 : ÑOÁI TÖÔÏNG – NHIEÄM VUÏ CUÛA MOÂN PHÖÔNG PHAÙP
DAÏY NGÖÕ VAÊN (3 Tieát)

A. MUÏC TIEÂU CAÀN ÑAÏT:
   1- Giuùp sinh vieân nhaän dieän ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa moân phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên
   2- Giuùp sinh vieân hieåu roõ nhieäm vuï cuûa moân phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên trong nhaø tröôøng sö phaïm.
B. NOÄI DUNG BAØI DAÏY:
 
Hoaït ñoäng  daïy hoïc
Noäi dung daïy hoïc
 
 
 
I. Moät soá vaán ñeà veà phöông phaùp luaän daïy hoïc  Ngöõ vaên:
  1. Phöông phaùp nghieân cöùu khoa hoïc:
   Baát kyø ngaønh khoa hoïc naøo ra ñôøi vôùi tö caùch laø moät heä thoáng tri thöùc khoa hoïc ñoäc laäp rieâng bieät phaûi hoäi ñuû 3 ñieàu kieän:
  +Coù ñoái töôïng nghieân cöùu rieâng bieät maø khoâng coù ngaønh khoa hoïc naøo khaùc tieáp caän tôùi (Traû lôøi caâu hoûi nghieân cöùu caùi gì? )
  +Coù vai troø nhieäm vuï nghieân cöùu cuï theå xuaát phaùt töø yeâu caàu thöïc tieãn cuoäc soáng ñaët ra (Traû lôøi caâu hoûi nghieân cöùu nhaèm muïc ñích gì?)
  +Hình thaønh heä thoáng nghieân cöùu ñaëc thuø (Nghieân cöùu nhö theá naøo?)
  2. Phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên laø gì?
    +Phöông phaùp daïy hoïc ngöõ vaên  laø moät khoa hoïc mang tính nghieäp vuï sö phaïm ôû nhaø tröôøng sö phaïm ( Moân hoïc mang ñaëc tröng daïy ngheà)
    +Phöông phaùp daïy hoïc ngöõ vaên  nghieân cöùu ñaëc tröng vaø quy luaät cuûa quaù trình daïy hoïc Ngöõ vaên trong nhaø tröôøng THCS (Hoaït ñoäng daïy cuûa giaùo vieân vaø hoaït ñoäng hoïc taäp cuûa hoïc sinh), nghieân cöùu caùc noäi dung, phöông phaùp vaø phöông tieän daïy hoïc ngöõ vaên.
   Quaù trình daïy hoïc Ngöõ vaên dieãn ra khaù phong phuù bao goàm  nhieàu hoaït ñoäng: Hoaït ñoäng giao tieáp baèng ngoân ngöõ giöõa giaùo vieân vaø hoïc sinh, hoaït ñoäng tieáp nhaän vaø caûm thuï vaên hoïc, quaù trình taâm lyù sö phaïm.
   Hoaït ñoäng daïy Ngöõ vaên dieãn ra  do 3 taùc nhaân : Giaùo vieân – Hoïc sinh – Baøi daïy coù moái quan heä bieän chöùng maät thieát nhau trong tieán trình daïy hoïc. Coù theå moâ taû theo sô ñoà sau:
                              GIAÙO VIEÂN
 
                HOÏC SINH                          BAØI DAÏY
 
 
II. Ñoái töôïng cuûa moân phöông phaùp daïy Ngöõ vaên:
 1-Moät soá quan nieäm veà ñoái töôïng moân phöông phaùp daïy hoïc ngöõ vaên :
  Baøn veà vaán ñeà phöông phaùp daïy hoïc ngöõ vaên  nghieân cöùu caùi gì coù nhieàu quan ñieåm khaùc nhau:
  1.1-Phöông phaùp daïy hoïc ngöõ vaên  coù ñoái töôïng laø nghieân cöùu vaên baûn taùc phaåm vaên hoïc. Quan nieäm naøy vöøa heïp laïi vöøa roäng:
     -Heïp: Daïy Ngöõ vaên ñaâu chæ daïy vaên baûn taùc phaåm vaên hoïc
     - Roäng: Ñoàng nhaát vôùi caùc ngaønh khoa hoïc khaùc ( Lyù luaän vaên hoïc, pheâ bình vaên hoïc, thi phaùp hoïc, vaên baûn hoïc) cuõng laáy vaên baûn taùc phaåm laøm ñoái töôïng nghieân cöùu.
   1.2-Phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên coù ñoái töôïng laø quaù trình daïy hoïc noùi chung. Quan nieäm naøy ñoàng nhaát vôùi hoaït ñoäng daïy vaø hoïc ôû nhaø tröôøng (Phöông phaùp daïy hoïc noùi chung) khoâng thaáy tính ñaëc thuø cuûa hoaït ñoäng daïy hoïc Ngöõ vaên.
2- Ñoái töôïng cuûa phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên :
    2.1-Nghieân cöùu hoaït ñoäng daïy hoïc Ngöõ vaên trong nhaø tröôøng THCS bao goàm hoaït ñoäng toå chöùc daïy cuûa giaùo vieân vaø hoaït ñoäng hoïc taäp cuûa hoïc sinh.
     Thuật ngữ PP dạy - học Ngöõ vaên được thay thế bằng thuật ngữ PP giảng dạy trước đây đã hàm nghĩa dạy học tích cực (Dạy việc học, dạy cách học). Người học vừa là chủ thể vừa là đối tượng của hoạt động dạy học.Nếu người học không chủ động học, không có cách học tốt thì việc dạy khó đạt kết quả. Quá trình dạy học có 2 chủ thể: GV là chủ thể của hoạt động dạy, HS là chủ thể của hoạt động học. Hai chủ thể này phải hợp tác với nhau mới tạo ra hiệu quả của hoạt động dạy học. Trong quan hệ hợp tác ấy, GV giữ vai trò chủ đạo vì việc dạy học là quá trình có mục đích, có kế hoạch được tiến hành dưới sự chỉ đạo chặt chẽ của GV. HS có vai trò chủ động vì trong lao động học tập, người học phải tự cải biến mình, không ai làm thay cho mình được.
* PPdạy học Ngöõ vaên tích cực là cách thức hoạt động của giáo viên trong việc chỉ đạo, tổ chức các hoạt động dạy học nhằm giúp HS chủ động đạt các mục tiêu dạy học có hiệu quả.
2.2-Nhöõng ñoái töôïng cuï theå maø phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên quan taâm khaûo saùt bao goàm nhieàu vaán ñeà:
  +Nghieân cöùu vieäc toå chöùc daïy hoïc cuûa giaùo vieân bao goàm: Vieäc thieát keá baøi daïy (Soaïn giaùo aùn), toå chöùc hoaït ñoäng daïy hoïc treân lôùp, söû dung trang thieát bò phuïc vuï daïy hoïc, hoaït ñoäng kieåm tra ñaùnh giaù keát quaû hoïc taäp…
  +Nghieân cöùu hoaït ñoäng hoïc taäp cuûa hoïc sinh (Hoaït ñoäng hoïc taäp treân lôùp vaø töï hoïc), ñaëc ñieåm taâm lyù hoïc sinh vôùi hoaït ñoäng tieáp nhaän vaên hoïc
III.Nhieäm vuï boä moân phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên :
1-Nhieäm vuï chung:
  Döïa treân cô sôû thöïc tieãn hoaït ñoäng daïy hoïc Ngöõ vaên ôû tröôøng THCS, boä moân phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên ñuùc ruùt nhöõng kinh nghieäm daïy hoïc Ngöõ vaên ñaït hieäu quaû trong nöôùc ñoàng thôøi nghieân cöùu vaän duïng saùng taïo nhöõng thaønh töïu môùi cuûa khoa hoïc (Khoa hoïc giaùo duïc vaø khoa hoïc nghieân cöùu vaên hoïc) cuûa caùc nöôùc tieân tieán treân theá giôùi. Ñeà xuaát nhöõng giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû daïy hoïc Ngöõ vaên.
Vd:Vaán ñeà daïy Ngöõ vaên theo höôùng tích hôïp coù söï nghieân cöùu vaän duïng chöông trình cuûa moät soá nöôùc tieân tieán
  2-Nhieäm vuï cuï theå:
  2.1- Nghieân cöùu nhöõng cô sôû khoa hoïc cuûa vieäc xaây döïng chöông trình Ngöõ vaên THCS moät caùch nhaát quaùn vaø hôïp lyù. Naém vöõng muïc tieâu, nguyeân taéc vaø noäi dung xaây döïng chöông trình theo höôùng tích hôïp treân cô sôû ñoù ñeà xuaát nhöõng phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên theo höôùng tích cöïc.
Vd: PP daïy hoïc tích cöïc laáy hoïc sinh laøm trung taâm höôùng ñeán vieäc hoïc taäp hôïp taùc. Nghieân cöùu tính ñoàng taâm vaø ñoàng quy trong caáu truùc chöông trình ñeå töø ñoù  tìm ra daáu hieäu vaø phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên phaùp tích hôïp thoaû ñaùng.
  2.2-Nghieân cöùu lyù giaûi cô sôû khoa hoïc cuûa phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên döïa treân ñaëc tröng cuûa moân hoïc: daïy hoïc vaên gaén lieàn vôùi hoaït ñoäng caûm thuï ngheä thuaät, quy luaät tieáp nhaän vaên hoïc, gaén lieàn vôùi nhöõng tình huoáng sö phaïm . Ñoàng thôøi khaùi quaùt nhöõng kinh nghieäm trong thöïc tieãn daïy hoïc goùp phaàn hoaøn thieän muïc tieâu daïy hoïc.
2.3- Thieát laäp heä thoáng lyù luaän veà PP daïy hoïc Ngöõ vaên bao goàm heä thoáng caùc PP daïy hoïc noùi chung vaø PP daïy hoïc ñaëc thuø cuûa phaân moân nhaèm thoaùt ra khoûi chuû nghóa kinh vieän.
2.4-Nghieân cöùu lòch söû hình thaønh vaø phaùt trieån, caùc thaønh töïu cuûa boä moân PP daïy hoïc Ngöõ vaên trong nöôùc  vaø treân theá giôùi
  Taát caû nhöõng nhieäm vuï treân ñeàu ñöôïc cuï theå hoùa trong noäi dung chöông trình hoïc phaàn  PP daïy hoïc Ngöõ vaên  ôû nhaø tröôøng CÑSP.
 3- Caùc phöông phaùp nghieân cöùu cuûa boä moân PP daïy hoïc Ngöõ vaên :
   Baát kyø ngaønh khoa hoïc naøo khi tieán haønh nghieân cöùu cuõng söû duïng 2 loaïi hình Phöông phaùp: phöông phaùp nghieân cöùu lyù thuyeát vaø phöông phaùp thöïc haønh. Xuaát phaùp töø boä moân phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên laø nghieân cöùu quaù trình daïy hoïc vaên ôû nhaø tröôøng neân taát yeáu phaûi vaän duïng phöông phaùp thöïc nghieäm laøm chuû ñaïo. Hôn nöõa phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên laø khoa hoïc öùng duïng reøn luyeän kyõ naêng nghieäp vuï neân caøng phaûi chuù yù phöông phaùp naøy. Cuï theå coù theå vaän duïng moät soá phöông phaùp sau:
3.1-Phöông phaùp ñieàu tra: Ñieàu tra thöïc tieãn daïy hoïc Ngöõ vaên treân cô sôû taäp hôïp soá lieäu thoáng keâ töø ñoù ñöa ra nhöõng chæ soá trong quaù trình daïy hoïc vaên.
  Vd: Ñieàu tra naêng löïc ñoïc hieåu vaên baûn cuûa hoïc sinh baèng nhöõng chæ soá thoáng keâ möùc ñoä ñoïc hieåu.
3.2-Phöông phaùp nghieân cöùu öùng duïng: Döïa treân cô sôû nhöõng tieàn ñeà lyù luaän, ngöôøi nghieân cöùu muoán kieåm chöùng phöông phaùp baèng caùch vaän duïng heä thoáng phöông phaùp öùng duïng vaøo thöïc tieãn hoaït ñoäng daïy hoïc vaên ñeå ruùt ra keát luaän.
Vd: Duøng phöông phaùp so saùnh ñeå ñoái chieáu caùch daïy vaên theo loái thuï ñoäng vaø tích cöïc. Hoaëc trong quaù trình daïy hoïc  moät baøi cuï theå, giaùo vieân coù theå öùng duïng nhieàu phöông phaùp daïy hoïc töø ñoù ñoái chieáu ruùt ra öu theá cuûa töøng phöông phaùp.
3.3 - Phöông phaùp quan saùt töï nhieân: Quan saùt dieãn bieán nhaän thöùc thaùi ñoä cuûa hoïc sinh khi tieáp caän moân hoïc, hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân trong quaù trình toå chöùc daïy hoïc ñeå ruùt ra keát luaän. Phöông phaùp naøy coù öu theå ôû choã ñaûm baûo tính khaùch quan hieän thöïc voán coù khi quan saùt. Hoïc sinh khoâng theå bieát mình laø ñoái töôïng ñöôïc quan saùt neân boäc loä heát thaûy haønh vi nhaän thöùc cuûa mình moät caùch chaân thöïc. Tuy vaäy phöông phaùp naøy coù haïn cheá ôû choã noù phuï thuoäc vaøo ñoái töôïng quan saùt.
3.4 - Phöông phaùp khaûo saùt tieát daïy: Ñaây laø phöông phaùp thöïc nghieäm toång hôïp nhaèm khaûo saùt dieãn bieán nhieàu quan heä trong quaù trình daïy: Tìm hieåu hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân vaø hoïc sinh, kieåm tra ñaùnh giaù keát quaû nhaän thöùc cuûa hoïc  sinh sau tieát daïy. Khi khaûo saùt tieát daïy phaûi döïa treân nhöõng tieâu chí cuï theå ñeå ñaùnh giaù, phaûi chuù yù ñieàu kieän sö phaïm cuï theå ñeå ñaùnh giaù ( ñoái töôïng hoïc sinh theo vuøng mieàn, trang thieát bò phuïc vuï daïy hoïc…)
3.4 - Phöông phaùp tröng caàu yù kieán: Phöông phaùp naøy söû duïng caùc phieáu ñieàu tra  traéc nghieäm  ngaén (Text) ñeå thaêm doø yù kieán töø phía giaùo vieân vaø hoïc sinh veà hoaït ñoäng daïy hoïc vaên. Phöông phaùp naøy coù theå  thöïc hieän treân giaáy hoaëc tröïc tieáp phoûng  vaán. Khi thöïc hieän nhöôøi nghieân cöùu can xaùc ñònh roõ yeâu caàu ñieàu tra, thieát laäp heä thoáng caâu hoûi baùm saùt noäi dung ñieàu tra, taäp hôïp yù kieán ñieàu tra trung thöïc. Phöông phaùp phoûng vaán neáu söû duïng heä thoáng caâu hoûi toát coù theå khaùm phaù baûn chaát ñoái töôïng nghieân cöùu. Treân cô sôû keát quaû ñieàu tra, ngöôøi nghieân cöùu coù theå ñeà xuaát nhöõng vaán ñeà veà phöông phaùp.
3.5 -Phöông phaùp thöïc nghieäm ôû caùc trung taâm  nghieân cöùu: Ñaây laø phöông phaùp lyù töôûng khuoân maãu chuaån möïc nhaát bôûi leõ ñöôïc thöïc nghieäm  moät caùch khoa hoïc thoáng nhaát töø khaâu thieát keá ñeán thi coâng phöông phaùp, töø vieäc ñònh höôùng chæ ñaïo ñeán quaù trình thöïc hieän. Phöông  phaùp naøy ñoøi hoûi thôøi gian daøi, daøy coâng khaûo saùt nhöng ñaït hieäu quaû cao vì keát quaû thu ñöôïc vöøa coù yù nghóa lyù luaän laãn thöïc tieãn, vöøa boå sung lyù luaän veà phöông phaùp, vöøa vaän duïng phöông phaùp vaøo thöïc tieãn daïy hoïc
     *Chuù yù:
+ Trong quaù trình nghieân cöùu khoâng neân tuyeät ñoái hoùa moät phöông phaùp naøo vaän duïng linh hoaït nhieàu phöông phaùp tuyø theo hoaøn caûnh vaø ñieàu kieän sö phaïm  cuï theå.
+Ñoái vôùi ngöôøi daïy vieäc naém vöõng phöông phaùp nghieân cöùu goùp phaàn thieát thöïc trong vieäc laøm ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc giaùo duïc, baùo caùo saùng kieán kinh nghieäm daïy hoïc Ngöõ vaên.
 
 
 
 
 
 
 
 
Baøi 2: MOÂN NGÖÕ VAÊN TRUNG HOÏC CÔ SÔÛ VAØ DAÏY HOÏC THEO
ÑÒNH HÖÔÙNG TÍCH HÔÏP (7 Tieát)

 
A-MUÏC TIEÂU CAÀN ÑAÏT:
  1. Sinh vieân nhaän dieän nhöõng ñieåm môùi cuûa chöông trình vaø saùch giaùo khoa Ngöõ vaên THCS
  2. Sinh vieân tìm hieåu nhöõng tö töôûng cô baûn cuûa daïy hoïc tích hôïp moân Ngöõ vaên
  3. Tìm hieåu tích hôïp trong phöông phaùp daïy Ngöõ vaên
B- NOÄI DUNG BAØI DAÏY:
 
Hoaït ñoäng  daïy hoïc
Noäi dung daïy hoïc
 
I. Nhöõng ñieåm môùi cuûa chöông trình - saùch giaùo khoa Ngöõ vaên THCS:
  1-Muïc tieâu moân hoïc Ngöõ vaên:
     Moân Ngöõ vaên coù vò trí ñaëc bieät quan troïng trong nhaø tröôøng THCS goùp phaàn hình thaønh nhaân caùch hoïc sinh moät caùch toaøn dieän. Ñoù laø nhöõng con ngöôøi coù loøng yeâu nöôùc, yeâu CNXH, coù tö töôûng tình caûm cao ñeïp (loøng nhaân aùi, toân troïng leõ phaûi, söï coâng baèng, caêm gheùt caùi xaáu, aùc. Ñoù laø con ngöôøi coù baûn lónh tö duy saùng taïo, coù naêng löïc thöïc haønh, naêng löïc söû duïng tieáng vieät nhö moät coâng cuï giao tieáp. Ñoù laø con ngöôøi ham muoán thieát tha ñem taøi trí cuûa mình coáng hieán cho söï nghieäp hieän ñaïi hoùa, coâng nghieäp hoùa nöôùc nhaø. Muïc tieâu toång quaùt cuûa moân Ngöõ vaên  ñöôïc cuï theå hoùa nhö sau:
1.1-Muïc tieâu veà kieán thöùc:
   + Naém ñöôïc ñaëc ñieåm veà hình thöùc vaø ngöõ nghóa cuûa caùc ñôn vò tieâu bieåu caáu thaønh tieáng Vieät ( töø, cuïm töø, caâu). Naém vöõng nhöõng quy taéc söû duïng tieáng Vieät nhö moät coâng cuï tö duy vaø giao tieáp chuû yeáu laø tri thöùc veà ngöõ caûnh, yù ñònh, muïc ñích giao tieáp.
   + Naém vöõng tri thöùc veà caùc kieåu vaên baûn thöôøng duøng trong giao tieáp vaø saùng taùc vaên hoïc (Töï söï, mieâu taû, thuyeát minh, bieåu caûm, nghò luaän, ñieàu haønh). reøn luyeän kyõ naêng taïo laäp caùc kieåu vaên baûn ñoù.
  + Naém vöõng moät soá taùc phaåm vaên hoïc öu tuù Vieät Nam vaø theá giôùi tieâu bieåu cho nhöõng theåû loaïi quen thuoäc. Naém vöõng moät soá khaùi nieäm vaø thao taùc phaân tích taùc phaåm vaên hoïc, naém vöõng tri thöùc sô giaûn veà thi phaùp, lòch söû vaên hoïc, moät soá taùc giaû lôùn cuûa VHVN.
  1.2-Muïc tieâu veà kyõ naêng:
   Troïng taâm cuûa vieäc reøn luyeän kyõ naêng Ngöõ vaên cho hoïc sinh laø: Nghe, noùi, ñoïc, vieát thaønh thaïo tieáng Vieät, kyõ naêng caûm thuï vaø phaåm bình vaên hoïc. Cuï theå laø:
   + Coù naêng löïc nghe ñoïc hieåu caùc loaïi vaên baûn nhaät duïng, vaên hoïc. Böôùc ñaáu coù yù thöùc phaân tích nhaän xeùt tö töôûng tình caûm vaø giaù trò ngheä thuaät ñaéc saéc cuûa vaên baûn.
   + Coù kyõ naêng noùi vaø vieát tieáng Vieät ñuùng chính taû, ngöõ nghóa, ngöõ phaùp höôùng tôùi tính chuaån möïc vaø ngheä thuaät  khi taïo laäp vaên baûn.
 
1.3-Muïc tieâu veà thaùi ñoä:
   + Bieát traân troïng yeâu quyù caùc thaønh töïu cuûa VHVN, coù yù thöùc giöõ gìn söï trong saùng vaø giaøu ñeïp cuûa tieáng vieät.
   + Coù höùng thuù nghe, noùi, ñoïc, vieát tieáng Vieät, yù thöùc tìm hieåu maët ngheä thuaät cuûa ngoân ngöõ trong caùc vaên baûn
   + Coù thaùi ñoä tình caûm ñuùng ñaén yeâu nhöõng caùi chaân thöïc, toát ñeïp vaø gheùt caùi xaáu xa ñoäc aùc giaû doái dieãn ra ôû ngoaøi ñôøi vaø ñöôïc phaûn aùnh trong taùc phaåm.  
  2-Nguyeân taéc xaây döïng chöông trình:
     2.1-Chöông trình ngöõ vaên taïo ñieàu kieän ñeå hoïc sinh hoøa nhaäp vôùi xaõ hoäi moâi tröôøng caùc em ñang hoïc taäp vaø xaõ hoäi töông lai khi caùc em ra tröôøng. Cuï theå laø:
   + Hình thaønh cho hoïc sinh phaåm chaát ñaïo ñöùc, tö töôûng tình caûm laøm neàn taûng ñeå hình thaønh yù thöùc traùch nhieäm coâng daân.
   + Reøn luyeän naêng löïc tö duy cho hoïc sinh theo höôùng nhaän thöùc vaø phaân tích lyù giaûi nhöõng tình huoáng coù vaán ñeà trong hoïc taäp vaø dôøi soáng
   + Cung caáp cho hoïc sinh nhöõng tri thöùc vaên hoïc, tieáng Vieät vaø laøm vaên thuoäc caùc lónh vöïc vaên hoùa xaõ hoäi. töø ñoù bieát caùch öùng xöû thích hôïp vôùi hoaøn caûnh xaõ hoäi maø caùc em ñang soáng.
  + Reøn luyeän caùc em thaønh nhöõng ngöôøi coù naêng löïc thöïc haønh söû duïng tieáng Vieät nhö moät coâng cuï giao tieáp. Naêng löïc ñoù ñöôïc hieän thöïc hoùa qua 4 kyõ naêng nghe, noùi, ñoïc, vieát tieáng Vieät; kyõ naêng caûm thuï vaên hoïc.
  2.2-Chöông trình Ngöõ vaên THCS moät maët keá thöøa nhöõng thaønh töïu maø ba phaân moân tröôùc nay: Vaên hoïc, tieáng Vieät, laøm vaên trong chöông trình- SGK chænh lyù naêm 1995, keá thöøa vaø phaùt huy coù hieäu qua ûkieán thöùc ôû baäc tieåu hoïc, vöøa chuaån bò tieáp noái chöông trình Ngöõ vaên PTTH cuõng ñoåi môùi.
  2.3-Moân Ngöõ vaên laáy quan ñieåm tích hôïp laøm nguyeân taéc chæ ñaïo toå chöùc noäi dung chöông trình, saùch giaùo khoa vaø löïa choïn caùc phöông phaùp daïy hoïc. Tính chaát tích hôïp ñöôïc theå hieän nhö sau:
   +Khoâng goïi teân taùch baïch töøng moân Vaên hoïc, tieáng Vieät, laøm vaên nhö tröôùc nay nöõa maø goïi laø moân Ngöõ vaên. Chæ coøn moät cuoán saùch giaùo khoa duy nhaát cho caû 3 phaân moân. Ñôn vò baøi hoïc trong saùch giaùo khoa caáu truùc goàm 3 phaàn: Vaên hoïc, tieáng Vieät vaø laøm vaên coù tính lieân thoâng nhau thaønh chænh theå baøi hoïc. Teân boä moân vaø caáu truùc baøi hoïc ñaõ theå hieän noäi haøm tích hôïp. Ta coù theå bieåu thò baèng sô ñoà sau:

   +Ba phaân moân duø coù khaùc nhau nhöng ñeàu hình thaønh cho hoïc sinh naêng löïc phaân tích bình giaù vaø caûm thuï vaên hoïc, hình thaønh 4 kyõ naêng nghe, noùi, ñoïc, vieát.
   +Caùc tri thöùc, kyõ naêng ñöa vaøo chöông trình löïa choïn phuø hôïp vôùi söï phaùt trieån cuûa khoa hoïc xaõ hoäi (tieáp nhaän vaên hoïc, ngöõ duïng hoïc, thi phaùp hoïc), ñaùp öùng yeâu caàu tích hôïp.
 3-Keát caáu chöông trình:
   3.1-Chöông trình vaãn giöõ 3 phaân moân nhöng khoâng trình baøy muïc tieâu töøng phaân moân cuï theå maø coá gaéng tìm ra söï ñoàng quy giöõa 3 phaân moân ñeå thöïc hieän quan ñieåm tích hôïp , phoái hôïp kieán thöùc, kyõ naêng giöõa caùc phaân moân thaät nhuaãn nhuyeãn.
   3.2-Chöông trình laáy 6 kieåu vaên baûn : töï söï, mieâu taû, thuyeát minh, bieåu caûm, nghò luaän, ñieàu haønh laøm truïc chính ñeå thöïc hieän tích hôïp coù nghóa laø duø daïy caùi gì ñi nöõa cuõng höôùng tôùi vieäc reøn luyeän 4 kyõ naêng nghe, noùi, ñoïc, vieát vaø naêng löïc tieáp nhaän 5 kieåu vaên baûn noùi treân. Phaân moân vaên hoïc seõ löïa choïn caùc vaên baûn theo theå loaïi sao cho phuø hôïp nhaát vôùi 5 kieåu vaên baûn. Chöông trình khoâng ñaët ra nguyeân taéc xaây döïng theo lòch söû vaên hoïc nhö tröôùc ñaây
  3.3-Vieäc ñöa caùc vaên baûn nhaät duïng laø ñieåm môùi cuûa chöông trình laàn naøy, taïo ñieàu kieän tích cöïc ñeå thöïc hieän nguyeân taéc hoøa nhaäp hoïc sinh vôùi xaõ hoäi (Trong ñoù daønh moät tæ leä nhaát ñònh cho vaên baûn ñòa phöông). Caàn neân hieåu khaùi nieäm vaên baûn nhaät duïng khoâng chæ theå loaïi, cuõng khoâng chæ kieåu vaên baûn maø noùi ñeán chöùc naêng, ñeà taøi vaø tính caäp nhaät cuûa noäi dung vaên baûn.
  3.4-Vieäc laáy caùc kieåu vaên baûn ñeå ñònh truïc ñoäng quy cuûa chöông trình Ngöõ vaên theo quan ñieåm tích hôïp ñoài hoûi phaûi toå chöùc laïi keát caáu chöông trình theo hai nguyeân taéc haøng ngang vaø ñoàng taâm
  +Theo nguyeân taéc haøng ngang thì khi daïy moät kieåu vaên baûn thì taát caû caùc phaân moân ñeàu löïa choïn noäi dung sao cho öùng vôùi kieåu vaên baûn ñoù. Vaên baûn vaên hoïc laø ngöõ lieäu ñeå daïy caùc vaán ñeà tieáng Vieät vaø laøm vaên.
Vd: Chöông trình Ngöõ vaên 6
 
Baøi
Vaên hoïc
Tieáng vieät
Laøm vaên
2
Thaùnh Gioùng
Töø möôïn
Tìm hieåu chung veà vaên töï söï
3
Sôn Tinh – Thuyû Tinh
Nghóa cuûa töø
Söï vieäc vaø nhaân vaät trong vaên töï söï
+Theo nguyeân taéc ñoàng taâm thì chöông trình Ngöõ vaên ñöôïc chia thaønh 2 voøng: Voøng 1 (lôùp 6, 7), voøng 2 (lôùp 8, 9). Moãi voøng caùc kieåu vaên baûn ñeàu ñöôïc daïy voøng 2 coù trôû laïi nhöng naâng cao hôn
STT
Kieåu baøi
Lôùp 6
Lôùp 7
Lôùp 8
Lôùp 9
1
Töï söï
X
 
X
X
2
Mieâu taû
X
 
 
X
3
Bieåu caûm
 
X
X
X
4
Thuyeát minh
 
 
X
X
5
Laäp luaän
 
X
X
X
6
Ñieàu haønh
X
X
X
X
 
3.5-Chöông trình ñöôïc caáu taïo töông öùng vôùi soá tieát giaûng daïy treân lôùp theo ñôn vò baøi hoïc moãi baøi töông öùng vôùi 4 tieát / Tuaàn.
 4-Keát caáu saùch giaùo khoa:
4.1-So saùnh saùch giaùo khoa cuõ vaø môùi: Saùch giaùo khoa môùi chæ coøn moät cuoán (tröôùc ñaây 3 cuoán ñoäc laäp cho 3 phaân moân). Saùch caáu truùc theo ñôn vò baøi laø chænh theå tích hôïp goàm 3 phaàn: Vaên hoïc -Tieáng Vieät - Laøm vaên, tuy moãi phaàn trong baøi taùch baïch cuï theå nhöng coù lieân heä aûnh höôûng laãn nhau, noäi dung phaàn naøy laøm ngöõ lieäu phuïc vuï phaàn kia. Ñieåm môùi veà phöông phaùp bieân soaïn ôû choã saùch khoâng thuaàn tuyù laø thoâng tin veà noäi dung baøi hoïc maø coøn chuù yù höôùng daãn ñònh höôùng muïc tieâu caàn ñaït trong baøi hoïc, hoaït ñoäng daïy hoïc, khaâu kieåm tra ñaùnh gía thoâng qua heä thoáng baøi taäp phaàn luyeän taäp, taêng cöôøng keânh hình, söû duïng moâ hình sô ñoà bieåu baûng minh hoïa noäi dung kieán thöùc.
4.2-Moâ taû vaø höôùng daãn söû duïng saùch giaùo khoa:
   +Phaàn keát quaû caàn ñaït ñöôïc ñoùng khung nhö ñieåm nhaán ñònh höôùng noäi dung kieán thöùc caàn truyeàn thuï, ñích kieán thöùc caàn ñaït caû ba phaân moân. Phaàn naøy giuùp cho GV vaø HS chuaån bò kieán thöùc cho hoaït ñoäng daïy hoïc.
   +Phaàn vaên baûn: saùch cuõ quan nieäm laø taùc phaåm hoaëc ñoaïn trích (chæ phuïc vuï cho giaûng vaên). Saùch môùi duïng thuaät ngöõ vaên baûn nhaèm chæ roã ñaây laø taøi lieäu duøng khai thaùc trong toaøn baøi hoïc. Caáu truùc vaên baûn bao goàm teân baøi (neáu laø ñoaïn trích thì do ngöôøi bieân soaïn ñaët treân cô sôû thaâu toùm noäi dung ñoaïn trích. Phaàn chính vaên laø ngöõ lieäu duøng cho caû moân khai thaùc, phaàn chuù thích (tröôùc ñaây goïi laø chuù giaûi) goàm 2 daïng chuù thích:
(     )  : Thoâng tin ngaén goïn veà taùc giaû taùc phaåm, ñoaïn trích
(1), (2)…: Chuù giaûi nhöõng töø ngöõ khoù
    +Phaàn ñoïc hieåu vaên baûn: Giôùi thieäu heä thoáng caâu hoûi ñònh höôùng khai thaùc, phaân tích vaên baûn. Ñaây ñöôïc xem laø nhöõng thoâng tin cung caáp cho hoïc sinh ñònh höôùng hoïc taäp, giaùo vieân toå chöùc thieát keá baøi daïy. Soá löôïng caâu hoûi nhieàu vaø ña daïng hôn so vôùi saùch cuõ phaùt huy ñöôïc tính tích cöïc saùng taïo cuûa hoïc sinh.
   +Phaàn ghi nhôù: ñöôïc ñoùng khung vaø in nghieâng thaâu toùm noäi dung chính, ñieåm nhaán cuûa baøi hoïc. Ñaây laø phaàn coát loõi ñeå giaùo vieân cuûng coá baøi hoïc, hoaïc sinh phaûi hoïc thuoäc ôû nhaø.
   +Phaàn luyeän taäp döôùi daïng nhöõng baøi taäp thöïc haønh giuùp hoïc sinh vaän duïng kieán thöùc ñaõ hoïc ñeå luyeän taäp, giuùp giaùo vieân kieåm tra keát quaû hoïc taäp cuûa hoïc sinh. Heä thoáng baøi taäp phong phuù vôùi nhieàu hình thöùc luyeän taäp linh hoaït nhö: cho hoïc sinh laøm baøi taäp, toå chöùc thaûo luaän nhoùm hoïc taäp.
 *Chuù yù: Phaân tieáng Vieät vaø laøm vaên cuõng coù caáu truùc töông töï bao goàm phaàn baøi taäp nhaän dieän tìm hieåu lyù thuyeát tieáng Vieät, laøm vaên. Phaàn ghi nhôù vaø phaàn luyeän taäp. Coù theå khaùi quaùt moâ hình baøi hoïc trong saùch ngöõ vaên nhö sau:
 
 
 
BAØI:

VAÊN BAÛN: Teân vaên baûn
Chuù thích: (     )
(1), (2)…
ÑOÏC HIEÅU VAÊN BAÛN
         
LUYEÄN TAÄP
Ñoïc theâm (coù theå coù hoaëc khoâng)
NOÄI DUNG TIEÁNG VIEÄT

 
LUYEÄN TAÄP
Ñoïc theâm (coù theå coù hoaëc khoâng)
NOÄI DUNG LAØM VAÊN
 
 
LUYEÄN TAÄP
Ñoïc theâm (coù hoaëc khoâng)
 
  4-Saùch giaùo vieân: coù nhieàu ñieåm môùi so vôùi saùch höôùng daãn tröôùc ñaây. Saùch chuù yù ñeán tieán trình toå chöùc hoaït ñoäng daïy hoïc. Ñaëc bieät saùch coù caáu truùc töông ñoàng vôùi saùch giaùo khoa veà caû noäi dung laãn heä thoáng caâu hoûi phuïc vuï vieâïc ñoïc hieåu vaên baûn. Coù theå coi ñaây laø taøi lieäu thieát thöïc phuïc vuï giaùo vieân thieát keá baøi töøng daïy cuï theå.
   Toùm laïi chöông trình – saùch giaùo khoa Ngöõ vaên tích hôïp ñaõ coù nhieàu ñoåi môùi theo höôùng tích cöïc hoùa hoaït ñoäng hoïc taäp cuûa hoïc sinh. Chöông trình ñaõ khaéc phuïc ñöôïc tính haøn laâm naëng veà lyù thuyeát trong chöông trình cuõ, tong cöôøng tính thöïc haønh phuïc vuï 4 kyõ naêng nghe, noùi, ñoïc, vieát. Chöông trình gaén vôùi hoaït ñoäng giao tieáp vaø taïo ra cô cheá ñoàng boä trong hoaït ñoäng daïy hoïc.
 II-Nhöõng tö töôûng cô baûn cuûa daïy hoïc tích hôïp moân Ngöõ vaên:
  1-Baûn chaát vieäc daïy hoïc tích hôïp:
    1.1- Vaán ñeà thuaät ngöõ “Tích hôïp”: Ñaây laø thuaät ngöõ söû duïng trong khoa hoïc trong nhöõng naêm gaàn ñaây. Noäi haøm thuaät ngöõ “Tích hôïp” (Integration) ñöôïc hieåu laø phöông thöùc phoái keát hôïp caùc yeáu toá coù lieân heä vôùi nhau taïo thaønh chænh theå ñaûm baûo tính heä thoáng hoaøn thieän, taïo thaønh cô cheá hoaït ñoäng ñoàng boä.
   Tuy nhieân khoâng neân hieåu tích hôïp laø söï gheùp noái, saùp nhaäp nhö pheùp coäng ñôn giaûn  hoaëc laø söï toå hôïp kheùp kín (Combination)
    1.2-Tích hôïp laø quan ñieåm trong nghieân cöùu khoa hoïc vaø hoaït ñoäng daïy hoïc: +Vôùi caùch hieåu tích hôïp laø söï phoái keát hôïp caùc yeáu toá lieân heä vôùi nhau thaønh chænh theå thì quan ñieåm heä thoáng nguyeân taéc cô baûn trong tích hôïp. Trong nghieân cöùu khoa hoïc, lyù thuyeát heä thoáng ñöôïc vaän duïng khaù trieät ñeå. Heâghen ñaõ töøng khaúng ñònh: “Hình thöùc chaân chính trong ñoù chaân lyù toàn taïi chæ coù theå laø heä thoáng khoa hoïc”. Heä thoáng laø söï taäp hôïp phong phuù nhöõng yeáu toá coù quan heä höõu cô taùc doing vaø aûnh höôûng laãn nhau. Do vaäy moät ñoái töôïng nghieân cöùu vaên hoïc mang tính heä thoáng phaûi ñaûm baûo nhöõng ñieàu kieän sau:
  -Veà soá löôïng: phaûi laø söï taäp hôïp 2 yeáu toá trôû leân (nhöng khoâng phaûi laø pheùp coäng ñôn giaûn). Vd: Ngöõ vaên =  Vaên hoïc – Tieáng Vieät – Laøm vaên
  - Veà quan heä: caùc yeáu toá trong heä thoáng phaûi coù söï raøng buoäc töông quan boå sung vaø aûnh höôûng laãn nhau. Vd: Vaên – Tieáng Vieät – Laøm vaên coù söï ñoàng quy trong caáu truùc baøi hoïc. Khaûo saùt taùc phaåm  thuoäc loaïi theå töï söï phaûi ñaët noù trong moái töông quan vôùi kieåu vaên baûn töï söï
  - Veà giaù trò: caùc yeáu toá trong cuøng heä thoáng chæ coù giaù trò trong baûn thaân noäi taïi heä thoáng ñoù. Chính ñieàu naøy khi nghieân cöùu khoâng ñöôïc caét xeùn, gaùn gheùp taøi lieäu moät caùch tuyø tieän.
  -Veà caáp ñoä: Xaùc laäp ñoái töôïng nghieân cöùu ôû nhieàu caáp ñoä khaùc nhau töø nhoû ñeán lôùn vaø ngöôïc laïi. Trong ñoù moãi caáp ñoä ñöôïc xem nhö moät ñôn vò nghieân cöùu. Vd: Khi nghieân cöùu kieán thöùc tieáng vieät  ta coù theå xaùc laäp caáp ñoä nghieân cöùu theo truïc töø lôùn ñeán nhoû sau:
Vaên  baûn       Ñoaïn vaên       caâu         Cuïm töø          Töø         aâm tieát        aâm vò
Nhö vaäy lyù thuyeát heä thoáng seõ ñaûm baûo tính logic khoa hoïc chaët cheõ trong nghieân cöùu. Trong nghieân cöùu vaên hoïc phaûi luoân tích hôïp kieán thöùc nhieàu ngaønh khoa hoïc khaùc nhö: taâm lyù hoïc, myõ hoïc, lòch söû, xaõ hoäi hoïc, vaên baûn hoïc…
  +Tích hôïp trong hoaït ñoäng daïy hoïc: Ñaây khoâng phaûi laø vaán ñeà bay giôø môùi ñaët ra. Baáy laâu nay trong quaù trình daïy hoïc giaùo vieân vaãn coù yù thöùc lieân heä kieán thöùc giöõa moân naøy vaø moân khaùc (Duøng kieán thöùc lòch söû, ngoân ngöõ ñeå caét nghóa caùc hieän töôïng vaên hoïc). Coù theå xem tích hôïp laø moät thao taùc quen thuoäc trong tö duy cuûa con ngöôøi. Thôøi coå ñaïi ñaõ hình thaønh quan nieäm Vaên – Söû – Trieát baát phaân. ÔÛ  Vieät Nam  cuoán saùch Vieät Nam vaên hoïc söû yeáu cuûa Giaùo sö Döông Quaûng Haøm ñöôïc xem laø cuoán saùch giaùo khoa vaêm hoïc ñaàu tieân trong ñoù ñaõ ñeà caäp ñeán nhieàu vaán ñeà kieán thöùc coù lieân quan nhau trong moân Vaên hoïc, tieáng Vieät, laøm vaên. Coù theå xem ñaây laø daáu hieäu cuûa tích hôïp. Tröôùc ñaây trong quaù trình daïy hoïc giaùo vieân vaãn coù yù thöùc boå trôï kieán thöùc giöõa caùc moân hoïc tuy nhieân söï tích hôïp ñoù chæ dieãn ra ngaãu nhieân. Giôø ñaây quan ñieåm tích hôïp trôû thaønh cô cheá ñoàng boä trong hoaït ñoäng daïy hoïc Ngöõ vaên.
  1.3- Lyù do phaûi daïy hoïc theo höôùng tích hôïp:
  +Xuaát phaùt töø muïc tieâu moân hoïc Ngöõ vaên: Moân Ngöõ vaên phaûi hình thaønh cho hoïc sinh nhöõng kieán thöùc cô baûn veà quy taéc vaø kyõ naêng söû duïng tieáng Vieät, caùc kieåu vaên baûn thöôøng söû duïng trong giao tieáp vaø saùng taùc vaên hoïc, caùc taùc phaåm vaên chöông öu tuù cuûa daân toäc vaø theá giôùi. Moân hoïc hình thaønh kyõ naêng nghe, noùi, ñoïc, vieát vaø caûm thuï vaên hoïc. Moân hoïc giuùp cho hoïc sinh coù thaùi ñoä traân troïng caùc thaønh töïu vaên hoïc, baøy toû tình caûm ñuùng ñaén tröôùc cuoäc soáng. Muoán ñaït ñöôïc nhöõng yeâu caàu treân ñoøi hoûi phaûi coù cô cheá thích hôïp trong hoaït ñoäng daïy hoïc. Daïy hoïc theo höôùng tích hôïp coù khaû naêng giaûi quyeát trieät ñeå muïc tieâu moân hoïc ñeà ra.
  +Trong thôøi ñaïi ngaøy nay, nhaân loaïi ñöùng tröôùc söï buøng noå thoâng tin maïnh meõ vaø nhanh choùng. Nhöõng thaønh töïu coâng ngheä phaùt trieån, nhieàu tri thöùc môùi ñöôïc caäp nhaät ñoøi hoûi phaûi ñöa vaøo nhaø tröôøng hoïc taäp. Trong khi ñoù quyõ thôøi gian hoïc taäp khoâng thay ñoåi, ñaây laø baøi toaùn khoù cho vieäc giaûm taûi chöông trình. Chæ coù tích hôïp môùi laø phöông thöùc toái öu ñeå giaûm taûi.
   +Hieän nay caùc ngaønh khoa hoïc coù söï thaâm nhaäp aûnh höôûng nhau (Khoa hoïc lieân ngaønh). Do vaäy trong hoaït ñoäng daïy hoïc luoân phaûi ñaët ra vaán ñeà tính töông lieân giöõa caùc moân hoïc.
   + Xeùt ôû goùc ñoä thöïc tieãn, hieän nay caùc tình huoáng cuoäc soáng bao giôø cuõng coù   daáu hieäu tích hôïp. Do vaäy tích hôïp trong daïy hoïc seõ taïo ra söï naêng ñoäng saùng taïo linh hoaït cuûa hoïc sinh khi giaûi quyeát caùc vaán ñeà cuoäc soáng.
  + Xuaát phaùt töø quan ñieåm hoäi nhaäp vôùi khoa hoïc giaùo duïc cuûa caùc nöôùc tieân tieán trong khu vöïc vaø treân theá giôùi ñang trieån khai theo höôùng tích hôïp. Chaúng haïn giaùo duïc tieåu hoïc taïi Phaùp tích hôïp 7 moân, giaùo duïc phoå thoâng tích hôïp caùc moân khoa hoïc xaõ hoäi (lòch söû, ñòa lyù, giaùo duïc coâng daân), khoa hoïc töï nhieân (lyù hoùa, sinh).
1.4-Nhöõng ñieåm thuaän lôïi cuûa moân Ngöõ vaên khi thöïc hieän tích hôïp: Khi thöïc hieän tích hôïp, moân Ngöõ vaên coù nhieàu ñieåm thuaän lôïi hôn so vôùi caùc moân hoïc khaùc  ôû choã: Caû ba phaân moân ñeàu höôùng tôùi muïc tieâu chung laø reøn luyeän 4 kyõ naêng nghe, noùi, ñoïc, vieát cho hoïc sinh döïa vaøo vaên baûn. Vaên baûn ñöôïc goïi chung cho caùc saûn phaåm vieát khoâng phaân bieät vaên hö caáu hay khoâng hö caáu ñeàu coù tính chænh theå veà ngöõ nghóa hoaø nhaäp vôùi tính caáu truùc cuûa vaên baûn. Tính chænh theå veà ngöõ nghóa ñem  laïi söï toaøn veïn veà chuû ñeà, coøn tính caáu truùc laïi bieåu thò phöông thöùc bieåu ñaït vaø caùch taïo laäp vaên baûn.
 2-Nhöõng tö töôûng cô baûn trong vieäc daïy hoïc Ngöõ vaên theo höôùng tích hôïp:
  2.1-Taïo naêng löïc môùi cho hoïc sinh trong  quaù trình hoïc taäp Ngöõ vaên:
   +
  2.2-Tích hôïp trong daïy hoïc Ngöõ vaên laø söï soi saùng quy tuï laãn nhau giöõa phaàn vaên, tieáng Vieät vaø laøm vaên: (Tích hôïp ngang)
   +Caùi goác cuûa quan nieäm  tích hôïp trong daïy hoïc Ngöõ vaên laø söï quy tuï nhöõng giao ñieåm ñoàng quy cuûa ba phaân moân hoaø keát vôùi nhau taïo neân tính “tam  vò nhaát theå”. Tính hoaø keát  töông taùc giöõa  3 phaân moân ñöôïc theå hieän :
   -Ngoân ngöõ ñöôïc moâ hình hoùa vaø lôøi noùi thoâng duïng giaøu saéc thaùi bieåu caûm laø phöông tieän coâng cuï noäi dung giao tieáp cuûa caû ba phaân moân Vaên, tieáng Vieät, Laøm vaên.
  -Vaên baûn laø tính chaát chung cuûa caù ba phaân moân. Duø baøi vaên, tieáng Vieät hay laøm vaên ñeàu laø nhöõng phaùt ngoân hoaøn chænh laøm neân ñôn vò hieåu ñöôïc trong giao tieáp. Coù theå xem  taùc phaåm vaên hoïc laø vaên baûn saùng taïo, tieáng Vieät laø vaên baûn khai thaùc vaø laøm vaên laø vaên baûn luyeän taäp kyõ naêng trong quaù trình tích hôïp
+Phöông thöùc tích hôïp  ñöôïc theå hieän trong töøng phaân moân:
   -Khi daïy vaên baûn ñoïc hieåu duøng kieán thöùc tieáng Vieät ñeå khai thaùc caùc ñôn vò ngoân ngöõ nhö töø, cuïm töø, caâu ñoaïn vaên, vaên baûn treân caùc bình dieän ngöõ aâm, cuù phaùp, ngöõ nghóa tu töø. Duøng kieán thöùc laøn vaên veà caùc phöông tieän bieåu ñaït, caùc kieåu vaên baûn ñeå caûm thuï phaân tích taùc phaåm. Do vaäy caùc vaên baûn chuù yù tieâu chí theå loaïi coù söï  töông öùng vôùi caùc kieåu vaên baûn trong moân laøm vaên.
   Vd: Baøi 1 - Ngöõ vaên lôùp 6 (tieát 1, 2) phaàn vaên hoïc coù hai vaên baûn Con roàng chaùu tieân vaø söï tích baùnh Chöng baùnh Daøy thuoäc kieåu vaên baûn töï söï
   -Khi daïy tieáng Vieät duøng vaên baûn ñeå laøm  maãu ngöõ lieäu phaân tích lyù thuyeát tieáng Vieät. Ñaët nhöõng ñôn vò ngoân ngöõ vaøo vaên caûnh cuï theå cuûa taùc phaåm ñeå phaân tích. Khi daïy boá cuïc ñaëc tröng kieåu loaïi vaø caùch taïo laäp vaên baûn trong moân tieáng Vieät thì caùch thöùc tích hôïp hieäu quaû nhaát laø söû duïng caùc taùc phaåm vaên hoïc laøm ngöõ lieäu phaân tích laøm saùng toû kieán thöùc lyù thuyeát.
   Vd: Baøi 1 - Ngöõ vaên lôùp 6 (tieát 3) phaàn tieáng Vieät  daïy baøi Töø vaø caáu taïo töø tieáng Vieät duøng ngöõ lieâu Con roàng chaùu tieân ñeå thöïc hieän tích  hôïp : Thaàn / daïy / daân / caùch / troàng troït / chaên nuoâi/ va/ø caùch / aên ôû
   -Taäp laøm vaên laø phaân moân ñöôïc xeáp sau cuøng trong baøi hoïc laø coù duïng yù tích hôïp. Taäp laøm vaên laø loaïi vaên baûn öùng duïng vaø thöïc haønh toång hôïp. Daïy moät kieåu vaên baûn naøo ñoù trong phaàn laøm vaên döïa vaøo vaên baûn ñoïc hieåu laø maãu ngöõ lieäu ñeå nhaän daïng ñaëc ñieåm vaên baûn laøm vaên. Ñeå xaây döïng daøn yù, boá cuïc caùch laøm baøi laøm vaên nhaát thieát phaûi vaän duïng toång hôïp kieán thöùc vaø kyõ naêng cuûa phaân moân vaên hoïc laø tieáng Vieät.
  Vd:Baøi 1 - Ngöõ vaên lôùp 6 (tieát 4) phaàn laøm vaên laáy vaên baûn con roàng chaùu tieân laøm ngöõ lieäu tích hôïp daïy veà Tìm hieåu chung veà vaên baûn vaø phöông thöùc bieåu ñaït
 *Chuù yù: Khi daïy phaân moân naøo thì kieán thöùc phaân moân ñoù laø muïc ñích caàn ñaït coøn kieán thöùc caùc moân khaùc chæ laø phöông tieän tích hôïp.
 * Moâ hình caáu truùc tích hôïp ñoàng quy (Tích hôïp ngang):
 

 
2.3-Tích hôïp trong daïy hoïc Ngöõ vaên laø söï ñoàng taâm kieán thöùc trong toaøn caáp hoïc (Tích hôïp doïc):
+ Noäi dung kieán thöùc ñöôïc tích hôïp töø  baäc hoïc töø thaáp ñeán cao theo nguyeân taéc ñoàng taâm, ñoàng truïc, xoaùy troân oác. Noäi dung kieán thöùc ñöôïc chia thaønh 2 voøng: Voøng  1 (lôùp 6, 7), voøng 2 (lôùp 8, 9). Voøng 1 kieán thöùc coù phaàn ñôn giaûn. Kieán thöùc vaø kyõ naêng ôû voøng 2 tuy vaãn ñoàng taâm bao haøm voùng 1 nhöng roäng vaø saâu hôn. Vaên baûn phaàn vaên  coù söï môû roäng veà ñeà taøi, thi phaùp, kieán thöùc tieáng Vieät coù söï naâng cao, caùc kieåu vaên baûn trong phaân moân laøm vaên coù söï ñan xen cuûa caùc phöông thöùc bieåu ñaït
Baûng thoáng keâ kieán thöùc tích hôïp doïc veà vaên baûn töï söï :
 
Lôùp 6
Lôùp 8
Lôùp 9
1-Tìm hieåu chung veà töï söï
2- Söï vieäc vaø nhaân vaät  trong vaên töï söï
3- Tìm hieåu ñeà vaø caùch laøm vaên töï söï, chuû ñeà töï söï.
1- Toùm taét vaên baûn töï söï
2- Mieâu taû vaø bieåu caûm
trong vaên baûn töï söï
3- Keå chuyeän theo ngoâi:
keát hôïp mieâu taû vaø bieåu caûm
1-Mieâu taû, nghò luaän trong vaên baûn töï söï.
2-Ñoäc - Ñoái thoaïi trong vaên baûn töï söï
3-Töï söï keát hôïp vôùi bieåu caûm, nghò luaän.
2.4-Vöôït qua giôùi haïn noäi dung cuûa Vaên, tieáng Vieät, laøm vaên ñeå taäp trung giaûi quyeát nhöõng tình huoáng daïy hoïc Ngöõ vaên cuï theå vaø reøn luyeän boài döôõng kyõ naêng toång hôïp vaø heä thoáng hoùa kieán thöùc cho hoïc sinh:
  + Khi daïy hoïc theo höôùng tích hôïp tuy noäi dung kieán thöùc 3 phaân moân vaãn taùch rôøi nhau nhöng giaùo vieân luoân coù yù thöùc hoøa keát trong töøng baøi daïy vöôït qua giôùi haïn noäi dung kieán thöùc cuûa phaân moân qua töøng baøi daïy ñeå giaûi quyeát töøng tình huoáng daïy hoïc Ngöõ vaên. Cuï theå laø duøng kieán thöùc tieáng Vieät ñeå soi saùng  moät tình huoáng naøo ñoù ñaët ra khi ñoïc hieåu vaên baûn, duøng vaên baûn ñeå phaân tích phöông thöùc bieåu ñaït trong laøm vaên. Ñieàu naøy buoäc hoïc sinh phaûi phaùt huy naêng löïc gôïi môû, lieân töôûng, so saùnh ñoái chieáu moät caùch chuû ñoäng trong hoaït ñoäng hoïc taäp.
Vd: Khi höôùng daãn hoïc sinh ñoïc hieåu vaên baûn Trong loøng meï, Toâi ñi hoïc (Ngöõ vaên 7), GV coù theå ñöa ra tình huoáng cho hoïc sinh phaùt hieän söï ñan xen cuûa caùc phöông thöùc bieåu ñaït trong vaên baûn : töï  söï + mieâu taû + Bieåu caûm. Duøng kieán thöùc laøm vaên ñeå phaân tích  vaên baûn.
  +Khi daïy hoïc theo höôùng tích hôïp ñoàng taâm truïc kieán thöùc theo chieàu doïc toaøn caáp hoïc  laø ñieàu kieän toát ñeå hoïc sinh phaùt huy naêng löïc tö  duy toång hôïp. Gôïi nhaéc kieán thöùc ñaõ hoïc ôû voøng 1 (Lôùp 6, 7) khi thöïc hieän voøng 2 hoïc sinh seõ ñöôïc khaùi quaùt heä thoáng hoùa nhöõng ñôn vò kieán thöùc ñaõ hoïc moät caùch logic, khoa hoïc.
Vd: Chöông trình  laøm  vaên lôùp 9 daïy töï söï keát hôïp vôùi mieâu taû vaø bieåu caûm. Ñaây laø dòp ñeå thöïc hieän tích hôïp vôùi mieâu taû (Lôùp 6), bieåu caûm (lôùp 7).
 3 - Tích hôïp trong phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên:
   3.1-Tích hôïp naêng löïc chuyeân moân vôùi naêng löïc nghieäp vuï theo höôùng taäp trung reøn luyeän kyõ naêng ngheà nghieäp:
    Ñaây chính laø naêng löïc ñaëc thuø cuûa ngöôøi giaùo vieân trong hoaït ñoäng daïy hoïc Ngöõ vaên. Trong quaù trình daïy hoïc, ngöôøi giaùo vieân luoân coù yù thöùc naâng cao voán hieåu bieát veà khieán thöùc chuyeân moân ( Kieán thöùc veà khoa hoïc vaên hoïc) laãn naêng löïc nghieäp vuï sö phaïm ( phöông phaùp daïy hoïc).
  Chöông trình – Saùch giaùo khoa THCS môùi coù nhieàu ñieåm môùi veà noäi dung kieán thöùc vaø thieát keá baøi hoïc (nhieàu taùc phaåm, taùc giaû môùi ñöa vaøo chöông trình, baøi daïy ñöôïc caáu truùc theo höôùng tích hôïp doïc vaø ngang). Neáu GV khoâng tham khaûo taøi lieäu môû roäng naâng cao kieán thöùc khoa hoïc cô baûn thì khoâng theå naøo ñaùp öùng nhöõng muïc tieâu caàn ñaït trong saùch giaùo khoa. Naém vöõng kieán thöùc khoa hoïc cô baûn lieân ngaønh goùp phaàn phuïc vuï boå trôï cho baøi daïy (Kieán thöùc khoa hoïc xaõ hoäi). Ñaây chính laø ñieàu kieän ñeå thöïc hieän daïy hoïc theo höôùng tích hôïp ñaït keát quaû.
Vd:Vận dụng kiến thức lý luận văn học vào dạy Ngữ văn
  Daïy hoïc Ngöõ vaên khoâng chæ naâng cao kieán thöùc veà khoa hoïc vaên hoïc maø coøn chuù yù reøn luyeän kyõ naêng nghieäp vuï sö phaïm. Ñeå chuaån bò moät giôø daïy vaên toát giaùo vieân khoâng chæ chuù yù ôû noäi dung kieán thöùc baøi daïy maø coøn chuû ñoäng toå chöùc hoaït ñoäng daïy hoïc theo höôùng tích cöïc. Do vaäy vieäc ñoåi môùi phöông phaùp daïy hoïc thöôøng xuyeân ñaët ra trong moãi baøi daïy cuï theå. Suy cho cuøng baûn chaát vieäc ñoåi môùi vieäc daïy hoïc Ngöõ vaên ôû tröôøng THCS coù theå noùi moät caùch ngaén goïn qua 2 chöõ TÍCH:
   +Tích hôïp: noäi dung kieán thöùc moân hoïc
   +Tích cöïc: Hoaït ñoàng daïy hoïc
  3.2-Tích hôïp noäi dung kieán thöùc truyeàn thoáng vôùi noäi dung kieán thöùc hieän ñaïi cuûa moân phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên:
   Moân phöông phaùp daïy hoïc vaên trong nhaø tröôøng sö phaïm ñaõ ñuùc ruùt ñöôïc khaù nhieàu kinh nghieäm trong quaù trình daïy hoïc vaên qua nhieàu theá heä. Vieäc ñoåi môùi phöông phaùp khoâng coù nghóa laø ly khai ñoaïn tuyeät hoaøn toaøn phöông phaùp daïy hoïc truyeàn thoáng. Moät soá phöông phaùp daïy vaên truyeàn thoáng luoân ñöôïc khaúng ñònh ( phöông phaùp daïy taùc phaåm vaên hoïc theo ñaëc tröng theå loaïi, phöông phaùp giaûng bình, phöông phaùp ñoïc dieãn caûm...). Tuy nhieân trong nhöõng naêm gaàn ñaây khoa hoïc nghieân cöùu vaên hoïc vaø khoa hoïc giaùo duïc coù nhieàu ñoåi môùi theo höôùng hieän ñaïi neân khi daïy hoïc Ngöõ vaên giaùo vieân caàn tích hôïp kieán thöùc truyeàn thoáng vôùi hieän ñaïi. Coù theå minh hoïa  moät soá kieán thöùc cuï theå :
    *Lyù thuyeát tieáp nhaän vaên hoïc trong vieäc daïy Ngöõ vaên:
    +Moái quan heä giöõa taùc phaåm vaø baïn ñoïc laø vaán ñeà trung taâm cuûa lyù thuyeát tieáp nhaän vaên hoïc. Neáu saùng taùc vaên hoïc laø hoaït ñoäng “saûn xuaát” thì tieáp nhaän vaên hoïc laø hoaït ñoäng “tieâu duøng”. Taùc phaåm vaên hoïc laø moät quaù trình, khoâng nhaát thaønh baát bieán maø luoân gôïi môû yù nghóa voâ taän töø phía ñoäc giaû.Voøng ñôøi cuûa taùc phaåm khoâng phaûi laø chu kyø kheùp kín maø luoân môû ra töø phía ñôøi soáng.
Nhöõng taùc phaåm lôùn cuoäc ñôøi cuûa noù luoân aån chöùa nhöõng khaû naêng môùi seõ boäc loä khi noù vieãn du qua khoâng gian vaø thôøi gian.
Taùc phaåm tuy hoaøn thaønh nhöng chöa hoaøn taát. Nhaø vaên hoaøn thaønh taùc phaåm, coøn söï hoaøn taát laø do ñoäc giaû, do söï saøng loïc cuûa thôøi gian vaø lòch söû. Cuøng moät taùc phaåm nhöng moãi thôøi ñaïi, moãi ngöôøi laïi coù caùch tieáp caän khaùc nhau. Nhieàu khi söï lyù giaûi töø phía ñoäc giaû naèm ngoaøi yù töôûng saùng taùc cuûa nhaø vaên.
Vd: Ñoaïn tröôøng taân thanh cuûa Nguyeãn Du
+Tieáp nhaän vaên hoïc ñoàng nghóa vôùi vieäc laøm soáng daäy theá giôùi  ngheä thuaät trong taùc phaåm, laø cuoäc troø chuyeän ñoái thoaïi ngaàm giöõa ñoäc giaû vaø nhaø vaên theå hieän naêng löïc tö duy xuùc caûm cuûa ngöôøi tieáp nhaän.
Tieáp nhaän vaên hoïc coù vai troø quan troïng trong vieäc hoaøn taát quaù trình saùng taùc, laøm cho hoaït ñoäng saùng taïo trôû neân coù yù nghóa, muïc ñích, giaù trò ñích thöïc cuûa taùc phaåm ñöôïc baûo toàn vaø phaùt trieån phong phuù theâm.
+Tính tích cöïc saùng taïo cuûa ngöôøi ñoïc:
    Ngöôøi ñoïc laø nhaân toá khoâng theå thieáu trong qua trình vaên hoïc, tieáp nhaän taùc phaåm baèng taát caû tính tích cöïc vaø saùng taïo cuûa mình. Ñeå coù ñöôïc toá chaát ñoù ñoøi hoûi ngöôøi ñoïc phaûi coù voán soáng vaø söï hieåu bieát lòch laõm ngheä thuaät nhaát ñònh (Naém vöõng tính ñaëc thuø cuûa ngoân töø ngheä thuaät, hình töôïng vaên hoïc,caáu truùc cuûa töøng theå loaïi vaên hoïc, ñaëc ñieåm phong caùch,thi phaùp ngheä thuaät cuûa töøng traøo löu,taùc giaû…). Coù nhö theá ngöôøi ñoïc môùi trôû thaønh ngöôøi ñoàng saùng taïo vôùi taùc giaû. Saùng taïo trong quaù trình hieåu bieát, thöôûng thöùc,lyù giaûi vaø thaåm ñònh taùc phaåm.
   - Tính tích cöïc vaø saùng taïo cuûa ngöôøi ñoïc theå hieän ôû choã khi tieáp nhaän ngöôøi ñoïc khôi gôïi nhöõng ñieåm (Khoaûng troáng) maø nhaø vaên voâ tình hay höõu yù khoâng nhaéc ñeán. Baèng hoaït ñoäng lieân töôûng, töôûng töôïng ngöôøi ñoïc giaûi maõ caáu truùc hình töôïng, phaùt hieän nhöõng haøm ngoân aån yù trong maïch ngaàm vaên baûn.
   ÔÛ caáp ñoä cao hôn, ngöôøi ñoïc phaùt hieän ra nhöõng taàng yù nghóa môùi vaø nhöõng moái lieân heä beân trong chænh theå taùc phaåm nhieàu khi gaây baát ngôø cho chính taùc giaû. Chính ñieåm naøy taïo neân söùc soáng vónh cöûu cuûa taùc phaåm.Theo GS-TS Traàn ñình söû “Ñoïc vaên hoïc laø moät cuoäc ñi tìm nghóa”Sôû dó coù hieän töôïng naøy laø do khi tieáp nhaän ngöôøi ñoïc ñaët taùc phaåm vaø ngöõ caûnh rieâng cuûa ngöôøi tieáp nhaän (moâi tröôøng tieáp nhaän bao goàm: Khoâng gian,thôøi gian taâm  lyù tieáp nhaän). Cuõng taùc phaåm aáy,cuõng ñoái töôïng tieáp nhaän aáy nhöng laàn tieáp nhaän sau coù khi laïi phaùt hieän theâm nhieàu yù nghóa môùi. Do vaäy cô hoäi saùng taïo cuûa ngöôøi ñoïc luoân ôû phía tröôùc.
+Saùng taïo töø phía ngöôøi ñoïc khoâng coù nghóa laø laøm phaù vôõ logic khaùch quan cuûa taùc phaåm. Ñaønh raèng taùc phaåm taøng aån tính mô hoà ña nghóa ñoái vôùi ngöôøi ñoïc nhöng khoâng vì theå maø tieáp nhaän theo thieân kieán chuû quan laøm boùp meùo ñi yù töôûng cuûa taùc giaû toaùt ra töø vaên baûn taùc phaåm. Luaän ñieåm naøy goùp phaàn khaúng ñònh theâm veà söï ñoàng caûm giöõa taùc giaû vaø ñoäc giaû veà taùc phaåm cho duø hoï coù khoaûng caùch xa nhau veà khoâng gian vaø thôøi gian. Ñaây chính laø yeâu caàu toân troïng chaân lyù ngheä thuaät khi tieáp nhaän vaên hoïc. Do vaäy maáu choát cuûa vaán ñeà tieáp nhaän laø taàm ñoùn nhaän cuûa ñoäc giaû.
* Vaän duïng thi phaùp hoïc trong vieäc daïy Ngöõ vaên:
   +Nghieân cöùu vaên hoïc treân bình dieän thi phaùp laø nghieân cöùu caùc yeáu toá hình thöùc mang tính noäi dung, tính quan nieäm trong chænh theå vaên hoïc. Theo GS Traàn Ñình Söû nghieân cöùu thi phaùp laø khai thaùc “Hình thöùc mang tính quan nieäm cuûa moät hieän töôïng vaên hoïc chæ boäc loä trong tính heä thoáng, tính laëp laïi trong  caùc yeáu toá oån ñònh vaø caùc moái lieân heä taùc ñoäng qua laïi tuøng thuoäc laãn nhau”
   Vd: Thi phaùp trong truyeän coå tích coù nhöõng Motyùp  oån ñònh nhö: Quan nieäm veà nhaân vaät thieän - aùc ; loaïi nhaân vaät loät xaùc, keát thuùc coù haäu, keát caáu theo trình töï thôøi gian...
+Nghieân cöùu caùc phöông dieän thi phaùp vaên hoïc khi daïy Ngöõ vaên nhö: Quan nieäm ngheä thuaät veà con ngöôøi, thi phaùp khoâng gian, thôøi gian ngheä thuaät; thi phaùp keát caáu, coát truyeän; thi phaùp lôøi vaên ngheä thuaät. Khi vaän duïng thi phaùp trong vieäc daïy Ngöõ vaên giaùo vieân caàn chuù yù :
    Ñoái töôïng nghieân cöùu ñoái chieáu so saùnh phaûi cuøng caáp ñoä. Ta coù theå xaùc laäp caáp ñoä nghieân cöùu vaên hoïc töï nhoû ñeán lôùn nhö sau:  Ñôøi soáng vaên hoïc
    Tính laëp laïi beàn vöõng cuûa caùc  yeáu toá trong chænh theå ngheä thuaät taïo thaønh nhöõng Moâtyùp oån ñònh nhö: Ñeà taøi, kieåu nhaân vaät, heä thoáng caùc chi tieát ngheä thuaät...
Nghieân cöùu hình thöùc ngheä thuaät gaén lieàn vôùi tính quan nieäm cuûa nhaø vaên veà ñôøi soáng. Ñaây chính laø quy luaät thoáng nhaát giöõa noäi dung vaø hình thöùc trong taùc phaåm vaên hoïc. Chaúng haïn nhö  vieäc nhaø vaên choïn löïa söû duïng nhöõng chi tieát, töø ngöõ ñeàu coù caùi lyù ngheä thuaät nhaèm chuyeån taûi moät quan nieäm naøo ñoù veà cuoäc soáng
 
Baøi 3: PHÖÔNG PHAÙP DAÏY HOÏC NGÖÕ VAÊN THEO HÖÔÙNG TÍCH CÖÏC HOÙA
  HOAÏT ÑOÄNG HOÏC  TAÄP CUÛA HOÏC SINH THCS

A-MUÏC TIEÂU CAÀN ÑAÏT:
  1-Naém vöõng baûn chaát phöông phaùp daïy hoïc tích cöïc
  2-Giôùi thieäu heä thoáng phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên theo höôùng tích cöïc
3-Thöïc haønh vaän duïng phöông phaùp daïy hoïc tích cöïc vaøo baøi daïy cuï theå
B-NOÄI DUNG BAØI DAÏY:
 
Hoaït ñoâng daïy hoïc
Noäi dung  daïy hoïc
 
I- Baûn chaát phöông phaùp daïy hoïc tích cöïc:
  1-Thế nào là phương pháp dạy học tích cực?
     Thuật ngữ PP dạy - học được thay thế bằng thuật ngữ PP giảng dạy trước đây đã hàm nghĩa dạy học tích cực (Dạy việc học, dạy cách học). Người học vừa là chủ thể vừa là đối tượng của hoạt động dạy học.Nếu người học không chủ động học, không có cách học tốt thì việc dạy khó đạt kết quả. Quá trình dạy học có 2 chủ thể: GV là chủ thể của hoạt động dạy, HS là chủ thể của hoạt động học. Hai chủ thể này phải hợp tác với nhau mới tạo ra hiệu quả của hoạt động dạy học. Trong quan hệ hợp tác ấy, GV giữ vai trò chủ đạo vì việc dạy học là quá trình có mục đích, có kế hoạch được tiến hành dưới sự chỉ đạo chặt chẽ của GV. HS có vai trò chủ động vì trong lao động học tập, người học phải tự cải biến mình, không ai làm thay cho mình được.
* PPdạy học tích cực là cách thức hoạt động của giáo viên trong việc chỉ đạo, tổ chức các hoạt động dạy học nhằm giúp HS chủ động đạt các mục tiêu dạy học có hiệu quả.
   2-Lịch sử vấn đề về PP dạy học tích cực:
     PP daïy hoïc tích cöïc xuaát hieän töø laâu treân theá giôùi vaø phaùt trieån ôû Vieät Nam töø thaäp kyû 80 cuûa theá kyû XX trôû laïi ñaây. Söï ra ñôøi cuûa noù gaén lieàn vôùi traøo löu ñoåi môùi giaùo duïc dieãn ra maïnh meõ mang tính toaøn caàu.
   Bước vào thế kỷ XXI, PP daïy hoïc tích cöïc  ñöôïc coi laø nhaân toá môùi thuùc ñaåy nhaø tröôøng phaùt trieån. Gaén keát nhaø tröôøng hoaø nhaäp vôùi söï phaùt trieån cuûa khoa hoïc coâng ngheä. Theo ñònh höôùng cuûa toå chöùc Unesco naêm 1996 thì trieát lyù giaùo duïc cuûa theá kyû XXI laø:
  + Hoïc suoát ñôøi ( Life long learnning):naêng löïc hoïc sinh nhôø vaøo caùch hoïc
  + Boán truï coät giaùo duïc:
     Hoïc ñeå bieát (Coát loõi laø hieåu): To known
     Hoïc ñeå laøm (Treân cô sôû hieåu): To do
     Hoïc ñeå cuøng soáng vôùi nhau (Treân cô sôû hieåu nhau): to live together
     Hoïc ñeå laøm ngöôøi (Treân cô sôû hieåu baûn thaân) : To be
  +Xaây döïng moät xaõ hoäi hoïc taäp: bao goàm giaùo duïc nhaø tröôøng vaø ngoaøi xaõ hoäi treân tinh thaàn hoïc thöôøng xuyeân, hoïc suoát ñôøi.
  3-Moái quan heä cuûa PP daïy hoïc tích cöïc  vôùi caùc thaønh toá khaùc cuûa quaù trình daïy hoïc:
    Theo quan ñieåm heä thoáng thì quùa trình daïy hoïc goàm coù 6 thaønh toá: Muïc tieâu, noäi dung, phöông phaùp, phöông tieän, toå chöùc, ñaùnh giaù. Caùc thaønh toá ñoù luoân töông taùc nhau taïo thaønh chænh theå vaän haønh trong moâi tröôøng giaùo duïc. Trong ñoù 3 thaønh  toá :Muïc tieâu, noäi dung vaø phöông phaùp laø cô baûn nhaát taïo thaønh “tam giaùc sö phaïm” trong ñoù PPDH phaûi phuø hôïp vôùi muïc tieâu vaø noäi dung daïy hoïc.
     Moâ hình tam giaùc sö phaïm:                          
        MUÏC TIEÂU
 
 
                                    NOÄI DUNG                          PHÖÔNG PHAÙP
 4-Söï caàn thieát phaûi nhanh choùng ñoåi môùi PP daïy hoïc tích cöïc :
     4.1-Xuaát phaùt töø nhöõng chuû tröông lôùn cuûa Ñaûng vaø chính phuû:
       +Nghò quyeát TW khoaù VI/1993 ñaõ ñeà ra nhieäm vuï “Ñoåi môùi PPDH ôû taát caû caùc caáp hoïc, baäc hoïc”. Nghò quyeát TW 2 khoaù VIII/1996 nhaän ñònh: “PPDG ñaøo taïo chaäm ñöôïc ñoåi môùi, chöa phaùt huy tính chuû ñoäng saùng taïo cuûa ngöôøi hoïc”. Tuy nhaø tröôøng THCS coù daáu hieäu cuûa söï ñoåi môùi PP nhöng trong thöïc teá vaãn coøn nhöõng haïn cheá:
   -HS vaãn quen loái hoïc thuï ñoäng, gaây khoù khaên trong loái daïy höôùng vaøo hoaït ñoäng
    - Moät soá GV vaãn coøn luùng tuùng trong vieäc trieån khai daïy hoïc theo höôùng hoaït ñoäng
    - Vieäc kieåm tra ñaùnh giaù keát quaû vaãn theo loái cuõ, chöa khuyeán khích caùch hoïc thoâng minh saùng taïo
     -Phöông tieän thieát bò daïy hoïc vaãn coøn haïn cheá, aûnh höôûng ñeán vieäc ñoåi môùi PPDH.
     Trong döï aùn chieán löôïc phaùt trieån giaùo duïc töø 2001 ñeán 2010 coù ñoaïn: “Ñoåi môùi vaø hieän ñaïi hoùa PP giaùo duïc, chuyeån töø vieäc truyeàn thuï tri thöùc thuï ñoäng, thaày giaûng troø ghi sang höôùng daãn ngöôøi hoïc chuû ñoäng tö duy trong quaù trình tieáp caän tri trhöùc, daïy cho ngöôøi hoïc PP töï hoïc, töï thu nhaän thoâng tin moät caùch coù heä thoáng vaø coù tö duy phaân tích toång hôïp, phaùt trieån naêng löïc cuûa moãi caù nhaân, taêng cöôøng tính chuû ñoäng, töï chuû cuûa HS trong quaù trình hoïc taäp, hoaït ñoäng töï quaûn trong nhaø tröôøng vaø tham gia hoaït ñoäng xaõ hoäi”
  4.2- Xuaát phaùt töø söï ñoåi môùi veà muïc tieâu, noäi dung giaùo duïc THCS:
    Baäc THCS laø baäc hoïc phoå caäp nhaèm naâng cao maët baèng daân trí, chuaån bò ñaøo taïo nguoàn nhaân löïc cho söï nghieäp coâng nghieäp hoaù, hieän ñaïi hoùa nöôùc nhaø.  Phaán ñaáu ñeán naêm 2005 caùc thaønh phoá, ñoâ thò, vuøng kinh teá phaùt trieån ñaït chuaån quoác gia veà phoå caäp THCS vaø ñeán naêm 2010 hoaøn thaønh caû nöôùc.
    Muïc tieâu cuûa giaùo duïc THCS theo ñieàu 23 luaät giaùo duïc laø giuùp HS cuûng coá vaø phaùt trieån giaùo duïc tieåu hoïc coù trình ñoä hoïc vaán PTCS vaø hieåu bieát ban ñaàu veà kyõ thuaät vaø höôùng nghieäp ñeå tieáp tuïc hoïc THPT, THCN hoïc ngheà hoaëc ñi vaøo cuoäc soáng lao ñoäng (heát THCS coù söï phaân luoàng).  Hoïc sinh THCS phaûi coù giaù trò veà ñaïo ñöùc tö töôûng, loái soáng, coù kieán thöùc phoå thoâng cô baûn gaén vôùi cuoäc soáng coäng ñoàng, bieát vaän duïng kieán thöùc kyõ naêng ñaõ hoïc vaøo cuoäc soáng.
   Ñeå thöïc hieän muïc tieâu treân noäi dung chöông trình THCS ñöôïc thieát keá theo höôùng giaûm taûi lyù thuyeát kinh vieän, taêng cöôøng thöïc tieán thöïc haønh, thieát keá tích hôïp. Söï ñoåi môùi veà muïc tieâu vaø noäi dung daïy hoïc taát yeáu phaûi ñoåi môùi PP daïy hoïc.
II-Ñaëc ñieåm PP daïy hoïc tích cöïc: 
   Nhöõng daáu hieäu ñaëc tröng cuûa PP daïy hoïc tích cöïc    
 1-Toå chöùc caùc hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh:
    1.1-GV toå chöùc cho ngöôøi hoïc – Chuû theå hoaït ñoäng, töï mình tìm ra kieán thöùc thoâng qua haønh ñoäng cuûa chính mình. PP daïy hoïc tích cöïc  döïa treân cô sôû taâm lyù hoïc cho raèng nhaân caùch cuûa treû ñöôïc hình thaønh vaø phaùt trieån thoâng qua hoaït ñoäng chuû ñoäng, haønh ñoäng coù yù thöùc. Trí tueä cuûa treû chæ thöïc söï phaùt trieån thoâng qua söï ñoái thoaïi giöõa chuû theå vôùi ñoái töôïng vaø moâi tröôøng.
  “Hoïc ñeå haønh, hoïc vaø haønh phaûi ñi ñoâi. Hoïc maø khoâng haønh thì voâ ích; haønh maø khoâng hoïc thì khoâng troâi chaûy” Hoà Chí Minh
  “Caùch toát nhaát ñeå hieåu laø laøm” Kant
  1.2-Trong PP daïy hoïc tích cöïc ngöôøi hoïc ñöôïc cuoán huùt vaøo caùc hoaït ñoäng hoïc taäp do GV toå chöùc vaø chæ ñaïo, qua ñoù töï löïc khaùm phaù nhöõng ñieàu mình chöa bieát chöù khoâng tieáp thu thuï ñoäng kieán thöùc coù saün. Nhöõng hoaït ñoäng cuûa HS bao goàm: nghe, noùi, ñoïc, ghi cheùp, laøm baùo caùo, thöïc haønh thí nghieäm, thaûo luaän, ñieàu tra, nghieân cöùu… Töùc laø phaûi ñaët HS vaøo tình huoáng giaûi quyeát vaán ñeà.
1.3- GV khoâng chæ ñôn thuaàn cung caáp kieán thöùc maø coøn höôùng daãn HS hoaït ñoäng. Trong PP daïy hoïc tích cöïc, hoïc chöõ vaø hoïc laøm phaûi song haønh “Töø hoïc laøm ñeán bieát laøm, muoán laøm vaø cuoái cuøng muoán toàn taïi vaø phaùt trieån nhö nhaân caùch moät con ngöôøi lao ñoäng töï chuû, naêng ñoäng saùng taïo” (Nguyeãn Kyø –Moâ hình daïy hoïc tích cöïc laáy ngöôøi hoïc laøm trung taâm) 
  2-Nhöõng daáu hieäu cuûa tính chuû ñoäng tích cöïc trong hoïc taäp:
    a-HS khao khaùt töï nguyeän tham gia traû lôøi caâu hoûi cuûa GV, boå sung caùc caâu traû lôøi cuûa baïn, thích baøy toû chính kieán cuûa mình veà baøi hoïc.
    b-HS hay neâu thaéc maéc, ñoøi hoûi giaûi thích caën keõ nhöõng vaán ñeà GV trình baøy chöa roõ.
    c-HS chuû ñoäng vaän duïng kinh hoaït nhöõng kieán thöùc, kyõ naêng ñaõ hoïc ñeå nhaän thöùc caùc vaán ñeà môùi.
    d-HS mong muoán trao ñoåi vôùi thaày, baïn veà nhöõng thoâng tin môùi veà baøi hoïc chöa coù trong saùch vôû.
  *Tính tích cöïc trong hoïc taäp cuûa HS coøn theå hieän qua thaùi ñoä yù chí:
     -Taäp trung chuù yù vaøo vaán ñeà ñang hoïc
     -Kieân trì laøm xong caùc baøi taäp
     -Khoâng naûn loøng tröôùc caùc tình huoáng khoù khaên trong hoïc taäp
     -Tieác reû khi heát tieát hoïc
 
  3-Taêng cöôøng hoïc taäp caù theå, phoái hôïp vôùi hoïc taäp hôïp taùc:
    3.1- PP daïy hoïc tích cöïc ñoøi hoûi söï coá gaéng trí löïc cao cuûa moãi HS töï mình lónh hoäi tri thöùc. YÙ chí vaø naêng löïc cuûa ngöôøi hoïc trong moät lôùp khoâng ñoàng ñeàu nhau, do vaäy seõ dieãn ra söï phaân hoùa khi hoïc. Baøi hoïc ñöôïc thieát keá thaønh moät chuoãi caùc coâng vieäc ñoäc laäp giao cho töøng caù nhaân. Vieäc caù theå hoaù phaân hoùa hoaït ñoäng hoïc taäp dieãn ra ngay trong giôø hoïc treân lôùp (Heä thoáng caâu hoûi, baøi taäp  mang tính phaân hoùa ñoái töôïng hoïc), hoaït ñoäng töï hoïc ô ûnhaø.
   3.2-Trong kieåu daïy hoïc thoâng baùo truyeàn thoáng thoâng tin ñi töø thaày ñeán troø, quan heä giao tieáp chuû yeáu laø Thaày-Troø; trong PP hoïc taäp hôïp taùc vaãn coù giao tieáp Thaày-Troø nhöng noåi leân moái quan heä giao tieáp Troø-Troø. Hoïc taäp hôïp taùc ñöôïc toå chöùc ôû caáp nhoùm, toå( töø 4-6 ngöôøi). Moãi thaønh vieân ñeàu ñöôïc boäc loä suy nghó chính kieán cuûa mình tröôùc taäp theå, qua ñoù ñöôïc taäp theå thaûo luaän tìm ra chaân lyù. Hoaït ñoäng naøy giuùp cho HS laøm quen vôùi söï phaân coâng hôïp taùc trong coäng ñoàng, giaùo duïc yù thöùc caù nhaân ñoái vôùi coäng ñoàng, phaùt trieån tình baïn , yù thöùc kyû luaät trong hoïc taäp ñeå giaûi quyeát nhöõng tình huoáng khoù khaên trong baøi hoïc.
   *Chuù yù: Quan nieäm hoïc taäp hôïp taùc maâu thuaãn vôùi hoïc taäp caù theå laøm haïn cheá yù thöùc cuûa moãi caù nhaân laø sai laàm. Bôûi leõ trong töøng nhoùm nhoû moãi caù nhaân ñeàu phaûi noã löïc, khoâng yû laïi vaøo ngöôøi khaùc, toaøn nhoùm phaûi cuøng phoái hôïp ñeå giaûi quyeát tình huoáng. Keát quaû laøm vieäc cuûa töøng nhoùm seõ ñöôïc trình baøy thaûo luaän tröôùc taäp theå seõ taïo ra khoâng khí thi ñua giöõa caùc nhoùm ñoùng goùp keát quaû chung vaøo baøi hoïc.
4-Keát hôïp söï ñaùnh giaù cuûa thaày  vôùi söï ñaùnh giaù cuûa troø:
    4.1-Vai troø cuûa hoaït ñoäng kieåm tra ñaùnh giaù:Kieåm tra laø söï khaûo saùt kiểm chöùng laïi vieäc thöïc hieän muïc tieâu, noäi dung, phöông phaùp vaø phöông tieän daïy hoïc ñeå töø ñoù ñieàu chænh cho phuø hôïp vôùi thöïc tieãn.
   Caàn thay ñoåi neáp nghó veà hoaït ñoäng kieåm tra ñaùnh giaù chaát löôïng hoïc taäp cuûa hoïc sinh. Hieän nay vaãn coøn moät boä phaän giaùo vieân vaø hoïc sinh quan nieäm hoïc ñeå thi, ñeå ñaït ñieåm soá. Chính vì theá vaãn coøn hieän töôïng chaïy theo phong traøo, sôï ñieåm soá thaáp aûnh höôûng ñeán thaønh tích taäp theå neân ñaùnh giaù chaát löôïng hoïc taäp thieáu thöïc chaát. Caàn taâm nieäm raèng:Vò trí hoaït ñoäng ñaùnh giaù kieåm tra khoâng chæ nhaèm xaùc ñònh keát quaû hoïc taäp cuûa hoïc sinh maø coøn laø caên cöù ñeå ñieàu chænh phöông phaùp daïy hoïc cuûa giaùo vieân, thoâng qua keát quaû kieåm tra laø dòp ñeå giaùo vieân töï duyeät laïi mình ñeå cuûng coá hoaït ñoäng daïy hoïc.
  4.2-Söï ñoåi môùi hoaït ñoäng ñaùnh giaù: Tröôùc ñaây  giaùo vieân giöõ ñoäc quyeàn trong vieäc ñaùnh giaù, HS laø ñoái töôïng ñaùnh giaù. Trong PP tích cöïc, GV caàn höôùng daãn reøn luyeän phaùt trieån naêng löïc töï ñaùnh giaù ñeå ñieàu chænh caùch hoïc, taïo ñieàu kieän cho caùc em tham gia ñaùnh giaù laãn nhau. Muoán vậy caàn phaûi caûi tieán noâi dung, hình thöùc vaø PP, kyõ thuaät ñaùnh giaù. Caùc phöông tieän coâng ngheä thoâng tin seõ taïo ñieàu kieän taêng nhòp ñoä kieåm tra, giuùp cho HS thöôøng xuyeân töï kieåm tra (Phaàn meàm Violet).
 
  5-Tích hôïp nhieàu hình thöùc, phöông phaùp daïy hoïc trong tieát hoïc, baøi hoïc:
    +Söï ña daïng hoùa caùc PP daïy hoïc laø yeâu caàu taát yeáu cuûa PP daïy hoïc tích cöïc. Do laáy HS laøm trung taâm trong hoaït ñoäng daïy hoïc neân khoâng theå coù PP naøo chung cho taát caû caùc ñoái töôïng hoïc taäp, cuõng khoâng theå coù PP naøo laø toái öu trong daïy hoïc. Ngöôøi GV coù baûn lónh laø phaûi naêng ñoäng saùng taïo trong vieäc söû duïng caùc PP tuyø theo tình huoáng, ñoái töôïng daïy  cuï theå.
    +Daïy hoïc treân tinh thaàn phaân hoùa ñoái töôïng hoïc ñoøi hoûi GV phaûi ña daïng hoaù PP daïy tuøy theo töøng tình huoáng vaø ñoái töôïng daïy hoïc cuï theå.
II-Giôùi thieäu moät soá phöông phaùp daïy hoïc Ngöõ vaên theo höôùng tích cöïc hoùa hoaït ñoäng hoïc taäp cuûa hoïc sinh:
Trong daïy hoïc Ngöõ vaên caàn quan nieäm raèng khoâng ñaët ra vaán ñeà loaïi boû caùc phöông phaùp truyeàn thoáng (Phöông phaùp thyeát giaûng, phöông phaùp tröïc quan, phöông phaùp hoûi ñaùp, phöông phaùp gôïi môû, taùi hieän...).Caàn keá thöøa phaùt trieån nhöõng maët tích cöïc trong caùc phöông phaùp truyeàn thoáng, maët khaùc ñaëc bieät quan taâm ñeán heä thoáng caùc phöông phaùp daïy hoïc theo höôùng laáy ngöôøi hoïc laøm trung taâm cuûa hoaït ñoäng daïy hoïc (Hoaït ñoäng hoùa ngöôøi hoïc).
1-Phöông phaùp ñaët vaø giaûi quyeát vaán ñeà trong daïy hoïc Ngöõ vaên:
  1.1-Muïc ñích daïy hoïc neâu vaø giaûi quyeát vaán ñeà: nhaüm ñoåi môùi hoaït ñoäng daïy  hoïc döïa treân quy luaät nhaän thöùc tri thöùc moät caùch saùng taïo treân tinh thaàn tìm toøi khoa hoïc. Daïy hoïc neâu vaán ñeà goùp phaàn phaùt trieån naêng löïc tö duy, chuû ñoäng saùng taïo trong vieäc caûm thuï vaên hoïc.
  1.2-Baûn chaát cuûa daïy hoïc neâu vaán ñeà: Daïy hoïc neâu vaán ñeà laø vieäc giaùo vieân taïo ra moät chuoãi tình huoáng coù vaán ñeà (baøi toaùn nhaän thöùc) ñeå hoïc sinh giaûi quyeát lónh hoäi kieán thöùc. Ñoù laø nhöõng tình huoáng chöùa ñöïng maâu thuaãn kích thích taâm lyù HS höùng thuù tìm hieåu phaùt hieän nhaän dieän giöõa caùi ñaõ bieát vaø chöa bieát nhöng khaùt khao nhaän bieát. Giaûi quyeát baøi toaùn nhaän thöùc ñoù  khoâng theå traû lôøi ngay baèng nhöõng kieán thöùc coù saün trong saùch maø HS phaûi tö duy suy ngaãm ñeå traû lôøi (Coù theå cho HS thaûo luaän theo nhoùm) 
  Vd: Haønh ñoäng chò Daäu baùn con coù traùi vôùi ñaïo lyù tryeàn thoáng khoâng? Vì sao?
  1.3-Moät soá bieåu hieän tình huoáng coù vaán ñeà trong daïy hoïc vaên:
    +Tình huoáng nghòch lyù: laø tình huoáng môùi thoaït nhìn coù veû voâ lyù khoâng phuø hôïp vôùi quy luaät nhaän thöùc thoâng thöôøng nhöng laïi hôïp lyù trong ngöõ caûnh vaên baûn ngheä thuaät (Phi logic trong cuoäc soáng nhöng laïi coù lyù trong ngheä thuaät)
  Vd: Chi tieát “Boû queân caùi aùo treân caønh hoa sen”, “Gioù theo loái gioù maây ñöôøng maây”
    +Tình huoáng löïa choïn: Laø tình huoáng ñöa ra nhieàu phöông aùn ñoái saùnh töø ñoù löïa choïn tìm ra phöông aùn giaûi quyeát toái öu nhaát.
   Vd: GV coù theå ñöa ra phöông aùn giaû ñònh khaùc vôùi caùch giaûi quyeát cuûa taùc giaû trong taùc phaåm ñeå HS phaân tích, hoaëc ñöa ra nhieàu höôùng hieåu khaùc nhau ñeå töø ñoù xaùc ñònh höôùng hieåu ñuùng nhaát. Baøi ca dao  “Anh ñi anh nhôù queâ nhaø”.
    +Tình huoáng “Taïi sao”: laø heä quaû cuûa caû hai tình huoáng treân döôùi daïng thöùc caâu hoûi caét nghóa lyù do vì sao laïi nhö theá.
1.4-Caáu truùc moät baøi hoïc theo loái daïy hoïc neâu vaán ñeà :
a-Ñaët vaán ñeà, xaây döïng baøi toaùn nhaän thöùc:
  + GV ñöa HS vaøo tình huoáng coù vaán ñeà GV phaûi chuaån bò heä thoáng caâu hoûi neâu vaán ñeà (Ñeà baøi toaùn nhaän thöùc)
  + HS phaùt hieän vaø nhaän daïng maâu thuaãn, ñònh höôùng vaán ñeà caàn giaûi quyeát. 
  b-Giaûi quyeát vaán ñeà ñaët ra:
  +Höôùng daãn HS ñeà xuaát caùc giaû thuyeát
  +Laäp keá hoaïch giaûi quyeát, thöïc hieän keá hoaïch giaûi
  c-Keát luaän:
  +Höôùng daãn HS thaûo luaän keát quaûø
  +Ñaùnh giaù, khaúng ñònh hay baùc boû giaû thuyeát ñaõ neâu.
  +Tieáp tuïc ñeà xuaát vaán ñeà môùi
1.5-Nhöõng caáp ñoä daïy hoïc neâu vaán ñeà:
 
Caáp ñoä
I
+Giaùo vieân ñaët vaán ñeà, neâu caùch giaûi quyeát vaán ñeà
+Hoïc sinh thöïc hieän caùch giaûi quyeát vaán ñeà theo höôùng daãn cuûa giaùo vieân
+Giaùo vieân ñaùnh giaù keát quaû laøm vieäc cuûa hoïc sinh
Caáp ñoä II
+Giaùo vieân neâu vaán ñeà, gôqò yù ñeå hoïc sinh tìm ra caùch giaûi quyeát vaán ñeà
+Hoïc sinh thöïc hieän caùch giaûi quyeát vaán ñeà
+Giaùo vieân cuøng hoïc sinh töï ñaùnh giaù
Caáp ñoä III
+Giaùo vieân cung caáp thoâng tin, taïo tình huoáng
+Hoïc sinh phaùt hieän vaø xaùc ñònh vaán ñeà naûy sinh, töï löïc ñeà xuaát giaû thuyeát vaø löïa choïn giaûi phaùp giaûi quyeát vaán ñeà
+Giaùo vieâncuøng hoïc sinh töï ñaùnh giaù
Caáp ñoä IV
+Hoïc sinh töï löïc phaùt hieän vaán ñeà naûy sinh trong hoaøn caûnh cuûa mình hoaëc cuûa coäng ñoàng, töï löïa choïn vaán ñeà phaûi giaûi quyeát
+Hoïc sinh giaûi quyeát vaán ñeà, töï ñaùnh giaù chaát löôïng vaø hieäu quaû.
*Chuù yù:
   +Heä thoáng caâu hoûi neâu vaán ñeà khaùc vôùi caâu hoûi taùi hieän:
  -Caâu hoûi taùi hieän tuy hoïc sinh cuõng ñoäng naõo tö duy nhöqng chæ nhaèm taùi hieän nhöõng kieán thöùc cuõ hoaëc coù saün trong saùch giaùo khoa, baøi hoïc.
   Vd:Neâu yù nghóa nhaân ñaïo cuûa truyeän Kieàu
  -Caâu hoûi neâu vaán ñeà khoâng theå traû lôøi baèng nhöõng tri thöùc hieåu bieát cuõ maø ñoøi hoûi hoïc sinh phaûi tö duy saùng taïo(phaân tích, toång hôïp, so saùnh ñoái chieáu) ñeå giaûi quyeát baøi toaùn nhaän thöùc
Vd: Trong truyeän Kieàu Nguyeãn Du quan nieäm :“Ngaãm hay muoân söï taïi trôøi” nhöng coù khi oâng laïi taâm nieäm: “ Xöa nay nhaân ñònh thaéng thieân cuõng nhieàu”. Taïi sao laïi coù söï maâu thuaãn ñoù
    Trong taùc phaåm Laõo Haïc , nhaân vaät oâng laõo maëc duø raát thöông caäu vaøng nhöng taïi sao laïi phaûi ñem baùn noù ñi? Em coù suy nghó gì veà vieäc laøm aáy?
+Phöông phaùp naøy thöôøng aùp duïng cho ñoái töôïng hoïc sinh khaù, trong moät tieát daïy giaùo vieân  coù theå xaây döïng 2,3 tình huoáng coù vaán ñeà tuøy theo noäi dung baøi daïy nhöng khoâng neân nhieàu laém. Khi tung vaán ñeà cho hoïc sinh, giaùo vieân phaûi ñònh hình phöông aùn giaûi ñaùp khoa hoïc döïa vaøo noäi dung kieán thöùc baøi hoïc, traùnh rôi vaøo vieäc ñaùnh ñoá hoïc sinh.
2-Phöông phaùp höôùng daãn reøn luyeän kyõ naêng töï hoïc cho hoïc sinh :
   2.1-Vì sao phaûi reøn luyeän kyõ naêng töï hoïc?:
   +Xuaát phaùt töø muïc tieâu giaùo duïc:PP daïy hoïc tích cöïc  xem vieäc reøn luyeän PP hoïc taäp cho HS khoâng chæ laø bieän phaùp naâng cao chaát löôïng hoïc taäp maø coøn laø muïc tieâu daïy hoïc. “Ngöôøi thaày giaùo toài truyeàn ñaït chaân lyù, coøn ngöôøi thaày giaùo gioûi daïy caùch tìm ra chaân lyù”(Desterwerg). Muïc tieâu giaùo duïc laø ñaøo taïo con ngöôøi phaùt trieån toaøn dieän, do vaäy reøn luyeän kyõ naêng töï hoïc nhaém phaùt trieån khaû naêng tö duy ñoäc laäp cuûa hoïc sinh trong vieäc khaùm phaù saùng taïo chieám lónh tri thöùc.
    +Trong xaõ hoäi hieän ñaïi söï buøng noå thoâng tin, söï phaùt trieån khoa hoïc coâng ngheä dieãn ra nhö vuõ baõo thì vieäc daïy PP töï hoïc laïi caøng caàn thieát. Ñaây laø caùch höõu hieäu ñeå taïo ra nhöõng con ngöôøi thích öùng vôùi xaõ hoäi hoïc taäp. PP töï hoïc laø caàu noái giöõa hoïc taäp vaø nghieân cöùu. Neáu reøn luyeän cho ngöôøi hoïc thoùi quen vaø PP töï hoïc hoï coù theå bieát linh hoaït giaûi quyeát nhöõng tình huoáng nhaän thöùc môùi, khôi gôïi loøng ham hoïc. Baûn chaát cuûa PP töï hoïc laø taïo ra söï chuyeån bieán töø hoïc taäp thuï ñoäng sang töï hoïc chuû ñoäng tích cöïc
   2.2-Baûn chaát cuûa vieäc töï hoïc :
    +Töï hoïc laø töï mình huy ñoäng moïi khaû naêng trí tueä, tình caûm vaø caû theå chaát ñeå chieám lónh tri thöùc khoa hoïc. Töï hoïc ñöôïc xem laø böôùc ñoät phaù ñaàu tieân ñeå ñi ñeán töï nghieân cöùu, saùng taïo.
    +Töï hoïc coù nhieàu kieåu khaùc nhau:Töï hoïc töï phaùt, töï hoïc töï giaùc, töï hoïc coù höôùng daãn vaø töï hoïc trong quy trình daïy hoïc ôû nhaø tröôøng.Töï hoïc trong quy trình daïy hoïc ôû nhaø tröôøng laø hình thöùc töï hoïc phoå bieán daønh cho moïi hoïc sinh töø baäc hoïc tieåu hoïc ñeán ñaïi hoïc. Tuy möùc ñoä töï hoïc coù khaùc nhau tuøy theo töøng caáp hoïc nhöng chung quy laïi ñaây laø phaàn vieäc cuûa hoïc sinh haøng ngaøy do ngöôøi daïy giao hoaëc coù söï höôùng daãn, gôïi yù, ñònh höôùng cuûa giaùo vieân.
 2.3-Phöông phaùp höôùng daãn hoïc sinh töï hoïc:
  Ñeå hoaït ñoäng töï hoïc ñaït hieäu quaû, giaùo vieân caàn ñònh höôùng cho hoïc sinh yù thöùc vaø phöông phaùp töï hoïc moät caùch thöôøng xuyeân. Cuï theå laø nhöõng vieäc laøm sau:
+Reøn luyeän cho hoïc sinh thoùi quen töï hoïc, coi ñoù laø nhieäm vuï thöôøng nhaät cuûa ngöôøi hoïc sinh, traùnh tö töôûng hoïc ñoái phoù theo muøa vuï.
+Giaùo vieân höôùng daãn hoïc sinh laäp keá hoaïch hoïc taäp, thöôøng xuyeân theo doõi kieåm tra hoaït ñoäng töï hoïc ôû nhaø
+Giaùo vieân chuaån bò caùc phieáu hoïc taäp trong ñoù xaùc ñònh yeâu caàu noäi dung kieán thöùc hoïc sinh caàn lónh hoäi trong töøng baøi hoïc cuï theå
3-Phöông phaùp daïy Tieáng Vieät theo quan ñieåm hoaït ñoäng lôøi noùi vaø lyù thuyeát giao tieáp :
3.1-YÙ nghóa vieäc daïy tieáng Vieät theo höôùng giao tieáp:
    +Tieáng Vieät vöøa toàn taïi ôû daïng tónh vöøa toàn taïi ôû daïng ñoäng. Moät maët tieáng Vieät laø moät heä thoáng keát caáu nhö moät thöïc theå ñöôïc caû coäng ñoàng ngöôøi Vieät chaáp nhaän, maët khaùc tieáng Vieät laïi ñöôïc theå hieän ra ngoaøi nhö moät phöông tieän ñeå thöïc hieän hoaït ñoäng giao tieáp. Chæ coù trong giao tieáp tieáng Vieät môùi theå hieän cuï theå ñaëc tröng heä thoáng cuûa mình. Thoâng qua hoaït ñoäng giao tieáp trong moái quan heä vôùi caùc nhaân toá giao tieáp caùc quy luaät söû duïng tieáng Vieät môùi boäc loä.
    +Baûn chaát moân tieáng vieät trong nhaø tröôøng THCS goùp phaàn söû duïng thaønh thaïo tieáng Vieät, reøn luyeän kyõ naêng nghe, noùi, ñoïc, vieát, gaén keát  ngoân ngöõ vôùi chöùc naêng söû duïng ( tính haønh chöùc cuûa ngoân ngöõ). Chöông trình tieáng Vieät gaàn ñaây ñaõ chuù yù ñeán vaán ñeà ngöõ duïng hoïc. Do vaäy daïy hoïc tieáng Vieät theo quan ñieåm hoaït ñoäng lôøi noùi vaø lyù thuyeát giao tieáp laø ñònh höôùng cô baûn trong quaù trình daïy hoïc.
  3.2-Söï theå hieän  quan ñieåm giao tieáp trong vieäc daïy hoïc tieáng Vieät:
  +Daïy tieáng Vieät höôùng hoïc sinh vaøo hoaït ñoäng giao tieáp baèng ngoân ngöõ: Treân cô sôû naém vöõng caùc tri thöùc veà heä thoáng tieáng Vieät, caùc quy taéc söû duïng tieáng Vieät ñeå taïo laäp vaø tieáp nhaän lôøi noùi trong moái quan heä vôùi caùc nhaân toá giao tieáp nhaèm  ñaït muïc ñích giao tieáp ñeà ra.
  + Trieät ñeå söû duïng caùc phöông phaùp daïy hoïc tích cöïc: Ñeå thöïc hieän toát quan ñieåm giao tieáp trong vieäc daïy tieáng Vieät giaùo vieân luoân chuù yù ñaët hoïc sinh vaøo nhöõng tình huoáng giao tieáp cuï theå, taïo ra nhöõng hoaøn caûnh vaø nhu caàu giao tieáp trong hoaït ñoäng daïy hoïc (Toå chöùc thaûo luaän, hoaït ñoäng nhoùm, taêng cöôøng thöïc haønh luyeän taäp). Phöông phaùp daïy hoïc tieáng Vieät theo höôùng tích cöïc döïa treân lyù thuyeát giao tieáp ñoøi hoûi giaùo vieân coá gaéng giaûm thieåu toái ña daïy hoïc theo loái thuyeát giaûng mang tính kinh vieän (Giaùo vieân trình baøy, hoïc sinh nghe ghi thuï ñoäng). Khaùi nieäm giao tieáp hoùa daïy hoïc coù nghóa laø chuyeån hoùa quaù trình trình baøy cuûa giaùo vieân thaønh nhöõng cuoäc ñaøm thoaïi giöõa giaùo vieân vaø hoïc sinh, giöõa hoïc sinh vôùi nhau. Maët khaùc giao tieáp hoùa ñoài hoûi khi daïy baát kyø phaân moân naøo, noäi dung gì cuõng phaûi ñaët noù vaøo ngöõ caûnh cuï theå ñeå phaùt hieän ra muïc ñích, yù ñònh vaø caùch thöùc  trình baøy noäi dung vaø hình thöùc cuûa vaên baûn sao cho phuø hôïp vôùi muïc ñích ngöôøi noùi, vieát ñaët ra.
 4-Daïy laøm vaên theo loaïi hình vaên baûn, phöông thöùc bieåu ñaït gaén keát vôùi ñôøi soáng xaõ hoäi cuûa hoïc sinh:
  +Trong ba phaân moân thì laøm vaên coù vò trí ñaëc bieät, moät maët noù laø phaân moân theå hieän keát quaû hoïc taäp ôû hai phaân moân vaên vaø tieáng vieät, maët khaùc noù laïi laø ñòa baøn ôû ñoù hoïc sinh hình thaønh nhöõng kyõ naêng nghe noùi ñoïc vieát caùc daïng thöùc vaên baûn thoâng duïng theo nhöõng yeâu caàu hoäi nhaäp ñôøi soáng xaõ hoäi. Nhöõng baøi taäp laøm vaên trong nhaø tröôøng laø nhöõng vaên baûn ñöôïc taïo laäp theo caùc phöông thöùc bieåu ñaït (Töï söï, mieâu taû, bieåu caûm, Laäp luaän) töông öùng vôùi caùc loaïi hình vaên baûn nhö: töï söï, mieâu taû, bieåu caûm, thuyeát minh, nghò luaän, ñieàu haønh).
  +Thoâng thöôøng trong caùc taùc phaåm vaên hoïc hoaëc vaên baûn nhaät duïng caùc phöông thöùc bieåu ñaït treân ñöôïc söû duïng ñoàng thôøi ñan xen vôùi nhau nhaèm ñaït ñeán ñích chung cuûa vaên baûn. Do ñoù khi daïy giaùo vieân caàn khai thaùc trieät ñeå nhöõng yeáu toá trong caùc phöông thöùc bieåu ñaït taïo laäp vaên baûn.
  +Trong quaù trình giao tieáp, nhöõng tình huoáng trong ñôøi soáng xaõ hoäi thöôøng phaûi söû duïng nhöõng phöông thöùc bieåu ñaït  noùi treân. Do vaäy kieán thöùc veà caùc loaïi hình vaên baûn, caùc phöông thöùc bieåu ñaït trong moân laøm vaên ñeàu ñöôïc öùng duïng trong ñôøi soáng xaõ hoäi. Daïy hoïc laøm vaên khoâng chæ trình baøy lyù thuyeát maø muïc ñích höôùng ñeán thöïc haønh vaän duïng, phaûi ñaët hoïc sinh vaøo ngöõ caûnh giao tieáp cuï theå ñeå taïo laäp vaên baûn.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I-Baøi 4 - SÖÛ DUÏNG COÂNG NGHEÄ THOÂNG TIN TRONG VIEÄC DAÏY
MOÂN NGÖÕ VAÊN
A-MUÏC TIEÂU CAÀN ÑAÏT:
1-Naém vöõng vai troø taùc duïng cuûa coâng ngheä thoâng tin trong ñôøi soáng vaø vaø daïy hoïc
2-Giôùi thieäu moït soá hình thöùc öùng duïng coâng ngheä thoâng tin trong daïy hoïc
3-Söû duïng CNTT trong vieäc daïy Ngöõ vaên
B-NOÄI DUNG BAØI DAÏY:
 
Hoaït ñoäng daïy hoïc
Noäi dung daïy hoïc
 
I-Theá naøo laø coâng ngheä thoâng tin:
  1-Thuaät ngöõ “Coâng ngheä Thoâng tin”(Communication technology) chæ taäp hôïp caùc ngaønh khoa hoïc vaø coâng ngheä coù lieân quan ñeán khaùi nieäm thoâng tin theå hieän qua maùy tính vaø caùc phöông tieän lieân quan
  2-Vai troø cuûa coâng ngheä thoâng tin trong ñôøi soáng xaõ hoäi:
     +Lieân maïng thoâng tin toaøn caàu www (word – wide – web)
     +Ñem ñeán caùch nhìn, caùch nghó môùi veà theá giôùi
     +Giuùp con ngöôøi moâ phoûng quaù trình laäp luaän vaø moâ phoûng moät hieän thöïc aûo ñeå giaûi quyeát vaán ñeà lyù luaän hoaëc thöïc tieãn vôùi quaù trình phöùc taïp.
     +Thay ñoåi loái soáng chuù yù vaø thoâng tin chöù khoâng chæ laø hình thöùc
II-Hieäu öùng cuûa coâng ngheä thoâng tin trong hoaït ñoäng daïy hoïc:
 1-Quan nieäm daïy hoïc theo caùch tieáp caän thoâng tin:
    1.1-Phöông phaùp vaø coâng ngheä daïy hoïc trong kyû nguyeân môùi - Kyû nguyeân cuûa söï buøng noå thoâng tin ñoøi hoûi caàn ñoåi môùi quan nieäm daïy hoïc theo höôùng tieáp caän thoâng tin.
+Theo höôùng tieáp caän thoâng tin, hoaït ñoäng HOÏC ñöôïc hieåu nhö sau: Hoïc laø quaù trình töï bieán ñoåi mình vaø laøm phong phuù mình baèng caùch choïn nhaäp vaø xöû lyù thoâng tin laáy töø moâi tröôøng xung quanh. Caùch hieåu naøy raát roäng, noù bao haøm caùc yeáu toá: Thoâng tin töø moâi tröôøng xung quanh, thu thaäp vaø xöû lyù vaø söï töï bieán ñoåi baûn thaân
+Theo höôùng tieáp caän thoâng tin, hoaït ñoäng DAÏY ñöôïc hieåu nhö sau: Daïy laø vieäc giuùp cho ngöôøi hoïc töï mình chieám lónh nhöõng kieán thöùc, kyõ naêng töø ñoù thay ñoåi tình caûm vaø hình thaønh thaùi ñoä. Theo quan nieäm naøy daïy khoâng phaûi laø truyeàn thuï tri thöùc moät chieàu, caøng khoâng phaûi laø thuaàn tuùy cung caáp thoâng tin maø chuû yeáu laø giuùp ngöôøi hoïc töï mình chieám lónh kieán thöùc, kyõ naêng treân cô sôû höôùng daãn cuûa ngöôøi daïy.
  1.2-Daïy hoïc theo höôùng tieáp caän thoâng tin chính laø vieäc thöïc hieän phöông phaùp  söï nghieäp phaïm töông taùc trong ñoù coù 3 taùc nhaân caàn quan taâm:
+Ngöôøi hoïc: laø ngöôøi ñi hoïc chöù khoâng phaûi laø ngöôøi ñöôïc daïy (Nhaán maïnh tính töï nguyeän va øchuû ñoäng)
+Ngöôøi daïy: giuùp ñôõ ngöôøi hoïc, phuïc vuï ngöôøi hoïc ñeå laøm naûy sinh tri thöùc ôû ngöôøi hoïc
+Moâi tröôøng töï nhieân vaø xaõ hoäi xung quanh aûnh höôûng ñeán vieäc daïy hoïc.
Do vaäy muoán daïy hoïc theo höôùng tieáp caän thoâng tin coù hieäu quaû ñoøi hoûi phaûi söû duïng coâng ngheä daïy hoïc. Coâng ngheä daïy hoïc laø quaù trình khoa hoïc trong ñoù caùc nguoàn nhaân löïc (Ngöôøi daïy, ngöôøi hoïc) vaø vaät löïc (Phöông tieän thieát bò daïy hoïc, ñaëc bieät laø söû duïng coâng ngheä thoâng tin) ñöôïc phaùt huy trieät ñeå nhaèm naâng cao hieäu quaû daïy hoïc.
 2-Vì sao phaûi söû duïng coâng ngheä thoâng tin trong daïy hoïc:
  2.1-Coâng ngheä thoâng tin giuùp toái ña hoùa thôøi gian maø vieäc hoïc taäp thaät söï dieãn ra, toái thieåu hoùa lao ñoäng caáp thaáp, taïo thuaän lôïi cho caùc moái quan heä töông taùc
  Vd: Söû duïng Power Point phaùt huy hieäu quaû nhieàu hôn so vôùi duøng baûng
  2.2-Nhaân loaïi ñang soáng trong theá kyû XXI - thôøi ñaïi thoâng tin. Thôøi ñaïi maø con ngöôøi ñang quaù ñoä chuyeån sang neàn kinh teá tri thöùc vôùi söï buøng noå thoâng tin, tri thöùc maïnh meõ. Chính coâng ngheä thoâng tin ñaõ tröïc tieáp saûn sinh ra thôøi ñaïi naøy. Trong boái caûnh ñoù chæ coù coâng ngheä thoâng tin môùi coù khaû naêng choïn nhaäp töø beå caû thoâng tin cuûa nhaân loaïi nhöõng thoâng tin caàn thieát, caäp nhaät coù theå xöû lyù nhanh choùng vaø bieán thaønh tri thöùc.
Vd: Truy caäp maïng Internet, söû duïng thö vieän ñieän töû
2.3- Coâng ngheä thoâng tin laø moät khía caïnh cuûa vaên hoùa theá giôùi môùi, noù ñöôïc tieáp nhaän toát nhaát ôû tuoåi treû, noù giuùp cho ngöôøi hoïc ñònh höôùng tö duy vaø thaùi ñoäi cuûa mình trong vieäc hoäi nhaäp thôùi ñaïi môùi. Thoâng qua daïy hoïc laøm cho theá heä treû nhanh choùng tieáp caän coâng ngheä thoâng tin, hình thaønh phong caùch vaên hoùa môùi.
3- Vai troø cuûa coâng ngheä thoâng tin trong daïy hoïc:
  3.1- Coâng ngheä thoâng tin taïo ra moâ hình giaùo duïc môùi: “Hoäi nghò Paris veà giaùo duïc ñaïi hoïc trong theá kyû XXI” do UNESCO toå chöùc vaøo thaùng 10 naêm 1998 ngöôøi ñaõ toång keát 3 moâ hình giaùo duïc theo baûng döôùi ñaây:
 
Moâ hình
Trung taâm
Vai troø ngöôøi hoïc
Coâng ngheä
Truyeàn thoáng
Ngöôøi daïy
Thuï ñoäng
Baûng
Thoâng tin
Ngöôøi hoïc
Chuû ñoäng
Computeur
Tri thöùc
Nhoùm
Thích nghi
Computeur + Maïng
  Trong 3 moâ hình treân , moâ hình “Tri thöùc” laø moâ hình giaùo duïc hieän ñaïi nhaát, noù ñöôïc hình thaønh  khi xuaát hieän thaønh töïu môùi quan troïng nhaát cuûa coâng ngheä thoâng tin, maïng Internet. Moâ hình naøy taïo ra nhieàu yeáu toá thay ñoåi saâu saéc trong hoaït ñoäng giaùo duïc:
+Yeáu toá thôøi gian khoâng coøn raøng buoäc chaët cheõ, xuaát hieän nhieàu khaû naêng giaùo duïc khoâng ñoäng boä
+Yeáu toá khoâng gian seõ khoâng coøn raøng buoäc cöùng nhaéc, ngöôøi hoïc coù theå tham gia hoïc taäp treân maïng maø khoâng caàn ñeán tröôøng
+Giaù thaønh toaøn boä cuûa giaùo duïc seõ giaûm nhieàu vì seõ xuaát hieän caùc lôùp aûo coù quy moâ lôùn maø khoâng caàn tröôøng lôùp theo kieåu truyeàn thoáng
+Söï chuyeån giao tri thöùc ñôn tuyeán töø phía ngöôøi daïy khoâng coøn chieám vò trí ñoäc toân  maø ngöôøi hoïc phaûi hoïc caùch truy tìm thoâng tin hoï caàn, ñaùnh giaù vaø xöû lyù thoâng tin ñeå bieán thaønh tri thöùc qua giao tieáp.
+Moái quan heä giöõa ngöôøi daïy vaø ngöôøi hoïc theo chieàu doïc seõ ñöôïc thay theá bôûi quan heä theo chieàu ngang. Ngöôøi daïy trôû thaønh ngöôøi thuùc ñaåy, chuyeân gia höôùng daãn hay ñoàng nghieäp. Ngöôøi hoïc phaûi thaät söï chuû ñoäng vaø thích nghi. Hoaït ñoäng nhoùm trôû neân raát quan troïng vì laø moâi tröôøng ñeå ñoái thoaïi, tö vaán, hôïp taùc
+Thò tröôøng giaùo duïc seõ ñöôïc toaøn caàu hoùa vì khoâng coøn raøng buoäc bôûi khoâng gian, thôøi gian. Ngoân ngöõ trôû thaønh moät yeáu toá thuùc eùp maïnh.
+Vieäc ñaùnh giaù khoâng coøn döïa  nhieàu vaøo keát quaû thi cöû nhö tröôùc nay maø döïa nhieàu hôn vaøo quaù trình tieâu hoùa tri thöùc ñeå trôû thaønh laønh ngheà, bieåu hieän ôû naêng löïc tieán haønh nghieân cöùu, thích nghi, giao tieáp vaø hôïp taùc
3.2-Nhaän thöùc ñöôïc vai troø cuûa coâng ngheä thoâng tin trong vieäc thuùc ñaåy giaùo duïc vaø söï hình thaønh neàn kinh teá tri thöùc, nhieàu quoác gia treân theá giôùi heát söùc löu taâm ñeán vieäc taïo ñieàu kieän taän duïng trieät ñeå coâng ngheä thoâng tin trong giaùo duïc.
Vd: Trong “Chieán löôïc môùi giaùo duïc ” cuûa Haøn Quoác chính phuû ñaõ thaønh laäp Trung taâm Coâng ngheä ña phöông tieän phuïc vuï giaùo duïc. Taïi Nhaät Baûn Hoïc vieän quoác gia Giaùo duïc ña phöông tieän taïi Tokyo.
III- Giôùi thieäu moät soá chöông trình öùng duïng coâng ngheä thoâng tin trong
daïy hoïc:
 1-Coâng ngheä daïy hoïc nhôø Overhead (Maùy chieáu haét vaø baûn giaáy trong):
   1.1-Chöùc naêng cuûa Overhead: Overhead laø loaïi coâng ngheä truyeàn thoáng heát söùc quan troïng vaø thoâng duïng ôû nhieàu tröôøng hoïc cuûa nöôùc ta. Giaáy trong vaø maùy chieáu duøng ñeå hieån thò taøi lieäu treân moät maøn aûnh hoaëc böùc töôøng. Giaùo vieân  coù theå söû duïng Overhead trong lôùp vöøa hoaëc ñoâng duøng ñeå trình baøy tröïc quan nhöõng ñieåm nhaán quan troïng, caùc bieåu ñoà laøm noåi baät nhöõng vaán ñeà chính cuûa baøi hoïc. Khi söû duïng Overhead nhöõng yù kieán thaûo luaän nhoùm cuûa hoïc sinh  coù theå ñöôïc vieát ra treân baûng poly traéng vaø trình chieáu ñeå caû lôùp coù theå quan saùt ñöôïc. Keát hôïp xeáp choàng poly baøi giaûng theo traät töï seõ taïo neân tính heä thoáng trong baøi daïy.
  1.2- Nhöõng öu ñieåm  khi söû duïng Overhead:
  +Söû duïng toát cho caû hai loaïi hình daïy hoïc thuyeát giaûng vaø thaûo luaän thöïc haønh. Duøng boä giaáy trong chuaån bò tröôùc ñeå thuyeát giaûng vaø duøng giaáy trong vaø buùt daï maøu ñeå vieát yù kieán cuûa hoïc sinh khi thaûo luaän vaø trình chieáu tröïc tieáp.
  +Coù theå söû duïng linh hoaït baèng nhöõng thuû thuaät ñôn giaûn: che laáp vaø cho xuaát hieän töøng phaàn, loàng gheùp hình baèng nhieàu tôø giaáy trong veõ caùc thaønh phaàn
  +Töông ñoái reû tieàn, deã phoå caäp
1.3- Höôùng daãn thao taùc kyõ thuaät khi söû duïng:
  +Ñeå chuaån bò giaáy trong caàn toùm taét nhöõng phaàn muoán trình baøy thaät ngaén goïn, laøm noåi baät nhöõng töø khoùa, caâu chuû ñeà, khoâng laïm duïng giaáy trong ñeå chieáu toaøn boä baøi daïy leân maøn hình. Caàn chuaån bò giaáy trong sao cho ngöôøi xem deã nhìn ñoàng thôøi phaûi baûo ñaûm tính thaåm myõ, khoâng duøng chöõ roái raém, duøng maøu loøe loeït. Ñaûm baûo nguyeân taéc “3 con 6” khi caáu truùc: 6 doøng treân 1 tôø; 6 töø treân 1 doøng; moãi chöõ nhoû nhaát 6mm.
  +Khi trình baøy caàn nhìn veà phía hoïc sinh, neáu caàn nhôù noäi dung trình baøy thì nhìn vaøo giaáy trong, khoâng nhìn leân maøn hình. Khi caàn löu yù moät töø hoaëc caâu naøo ñoù duøng ñaàu buùt chæ treân giaáy trong hoaëc duøng ñeøn phoùng tia saùng laser treân maøn hình nhöøn khoâng duøng ñoäng taùc naøy nhieàu gaây nhaøm chaùn. Khi caàn thu huùt söï chuù yù cuûa hoïc sinh vaøo giaùo vieân thì neân taét ñeøn chieáu.
2-Söû duïng coâng ngheä ña phöông tieän (Multimedia):
  2.1- Theá naøo laø coâng ngheä ña phöông tieän?: Khaùi nieäm Multimedia gaén vôùi coâng ngheä thoâng tin coù theå hieåu laø phöông phaùp giôùi thieäu thoâng tin baèng Computeur , söû duïng nhieàu phöông tieän truyeàn thoâng tin nhö vaên baûn, ñoà hoïa, aâm thanh cuøng vôùi söï gaây aán töôïng baèng töông taùc. Coù theå toùm taét veà coâng ngheä ña phöông tieän nhö sau:
             Multimedia =  Digital text   +  Audio - Visual media  + Hyperlink
                                         (Vaên baûn)               (AÂm thanh)            ( sieâu lieân keát)
   2.2-Chöùc naêng öùng duïng cuûa coâng ngheä ña phöông tieän:
   +Kyõ thuaät sieâu lieân keát (Hyperlink) cuûa coâng ngheä thoâng tin giuùp keát noái mau leï nhieàu cô sôû döõ lieäu goàm moïi loaïi vaên baûn, ñoà hoïa, aâm thanh trôû thaønh nguoàn tö lieäu ña naêng vaø phong phuù, taêng toác ñoä töông taùc giöõa ngöôøi söû duïng vaø nguoàn döõ lieäu.
   + Khaû naêng löu giöõ thoâng tin nhôø coâng ngheä ña phöông tieän laø voâ taän. Hieän nay caùc coâng cuï löu giöõ thoâng tin ngaøy caøng coù söùc chöùa lôùn: Moät CD -ROM  thoâng thöôøng vôùi dung löôïng 700MB coù theå chöùa ñöôïc khoaûng 250.000 trang vaên baûn, cho pheùp ghi caùc hình aûnh ñoäng, aâm thanh. Caùc thanh töø, theû töø, USB... coù theå chöùa haøng traêm MB cho pheùp ghi khoái lôùn döõ lieäu vaø hình aûnh chaát löôïng cao (Giaùo aùn ñieän töû).
  + Caùc ñóa CD, DVD chöùa Multimedia laø coâng cuï ñaéc löïc hoã trôï daïy hoïc. Nhôù ñoù ngöôøi ta coù theå soaïn thaûo caùc töø ñieån baùch khoa chöùa raát nhieàu thoâng tin (Töø ñieån Tieáng Vieät, Toång taäp veà taùc giaû). Ñaây laø phöông tieän thoâng duïng nhaát söû duïng trong nhaø tröôøng ôû nöôùc ta hieän nay khi phöông tieän Internet, truy caäp maïng chöa phoå caäp.
  3-Söû duïng phaàn meàm hoã trôï vieäc trình dieãn:
    3.1- Cuøng vôùi caùc coâng cuï ñeå taïo ra phöông tieän daïy hoïc, coâng cuï hoã trôï vieäc trình dieãn ngaøy caøng hieän ñaïi. Ngaøy nay ñaõ xuaát hieän caùc maùy chieáu (Projector) ña naêng noái keát vôùi Computeur coù nhieàu tính naêng khaùc nhau nhö : Trình chieáu caùc file vaên baûn, aâm thanh, hình aûnh tónh vaø ñoäng ñöôïc löu giöõ trong computeur hoaëc trình chieáu tranh aûnh, phim, Vidieo.
   3.2-Ñeå tieän lôïi cho vieäc trình chieáu hieän nay coù theå söû duïng nhieàu phaàn meàm öùng duïng hoã trôï ñaéc löïc nhö:
+Phaàn meàm Power Point: Phaàn meàm phuïc vuï ñeå soaïn giaùo aùn ñieän töû, minh hoïa hình aûnh, ñoà thò, moâ hình phuïc vuï baøi daïy.  Vôùi Power Point ta coù theå soaïn thaûo caùc Slides chöùa caùc vaên baûn, ñoà thò, hình aûnh, aâm thanh ñeå trình dieãn nhôù moät  Projector noái keát vôùi Computeur. Moãi Slides töông öùng vôùi moät trang vaên baûn, moät hình aûnh, moâ hình... ñeå trình chieáu. Moãi slides keøm theo hieäu öùng ñoäng taïo cho maøn hình theâm sinh ñoäng. Power Point cuõng cho pheùp in ra caùc taäp slides thu nhoû laøm taøi lieäu ñeå hoïc sinh theo doõi trong quaù trình giaûng daïy. Khi taïo laäp caùc slides khoâng neân laïm duïng hình aûnh, maøu saéc loøe loeït gaây “nhieãu” aûnh höôûng ñeán söï chuù yù noäi dung baøi daïy.
  +Phần mềm Violet:Violet là công cụ soạn thảo bài giảng trực tuyến giúp cho các giáo viên có thể tự xây dựng được phần mềm hỗ trợ dạy học theo ý tưởng của mình một cách nhanh chóng. So với các công cụ khác, Violet chú trọng hơn trong việc tạo ra các bài giảng có âm thanh, hình ảnh, chuyển động và tương tác... rất phù hợp với học sinh cấp tiểu học và THCS.
   Violet được viết tắt từ cụm từ tiếng Anh: Visual & Online Lesson Editor for Teachers (công cụ soạn thảo bài giảng trực tuyến dành cho giáo viên).
   Tương tự phần mềm thiết kế Powerpoint, Violet có đầy đủ các chức năng dùng để tạo các trang nội dung bài giảng như nhập các dữ liệu văn bản, công thức toán, các dữ liệu multimedia (ảnh, âm thanh, phim, hoạt hình Flash...), sau đó lắp ghép các dữ liệu, sắp xếp thứ tự, căn chỉnh hình ảnh, tạo các chuyển động và hiệu ứng, xử lý các tương tác với người dùng. Riêng đối với việc xử lý dữ liệu multimedia, Violet tỏ ra mạnh hơn hẳn so với Powerpoint, ví dụ như cho phép nhập và thể hiện các file Flash hoặc cho phép điều khiển quá trình chạy của các đoạn phim v.v...
  Violet cung cấp sẵn nhiều mẫu bài tập chuẩn thường được sử dụng trong các SGK và sách bài tập như:
Bài tập trắc nghiệm, gồm có các loại: một đáp án đúng, nhiều đáp án đúng, ghép đôi, chọn đúng sai, v.v...
Bài tập ô chữ: học sinh phải trả lời các ô chữ ngang để suy ra ô chữ dọc.
Vẽ đồ thị hàm số: có thể vẽ được đồ thị bất kỳ hàm số nào, đặc biệt còn thể hiện được sự chuyển động biến đổi hình dạng của đồ thị khi thay đổi các tham số của biểu thức.
Bài tập kéo thả chữ / kéo thả hình ảnh: học sinh phải kéo thả các đối tượng này vào đúng những vị trí được quy định trước trên một hình ảnh hoặc một đoạn văn bản. Bài tập này còn có thể thể hiện dưới dạng bài tập điền khuyết hoặc ẩn / hiện.
   Violet cho phép chọn nhiều kiểu giao diện (skin) khác nhau cho bài giảng, tùy thuộc vào bài học, môn học và ý thích của người soạn. Người soạn cũng thể tự tạo ra được trang bìa để ghi các thông tin cần thiết cho mỗi sản phẩm bài giảng.
   Sau khi soạn thảo xong bài giảng, Violet sẽ cho phép xuất bài giảng ra thành một file EXE hoặc file HTML chạy độc lập, tức là không cần Violet vẫn có thể chạy được trên mọi máy tính, hoặc đưa lên máy chủ thành các bài giảng trực tuyến để sử dụng qua mạng Internet.
   Violet có giao diện được thiết kế trực quan và dễ dùng, ngôn ngữ giao tiếp và phần trợ giúp của Violet hoàn toàn bằng tiếng Việt. Vì vậy, một giáo viên không giỏi tin học và ngoại ngữ vẫn có thể sử dụng được Violet một cách dễ dàng. Mặt khác,do sử dụng Unicode nên font chữ trong Violet và trong các sản phẩm bài giảng đều đẹp, dễ nhìn và có thể thể hiện được mọi thứ tiếng trên thế giới. Thêm nữa, Unicode là bảng mã chuẩn quốc tế nên Font tiếng Việt luôn đảm bảo tính ổn định trên mọi máy tính, mọi hệ điều hành và mọi trình duyệt Internet.
  +Phaàn meàm Flip Album Sample : xaây döïng saùch ñieän töû duøng ñeå:
     -Toùm taét chöông phaàn sau khi daïy ñoaïn trích
     -Caøi daët aâm thanh, hình aûnh tö lieäu caàn thieát
     -Taïo laäp baøi giaûng
4-Söû duïng Internet trong daïy hoïc:
  4.1-Internet laø maïng maùy tính toaøn caàu cung caáp nhieàu dòch vuï cho ngöôøi truy caäp. Ñoái vôùi daïy hoïc Internet coù theå cung caáp nguoàn thoâng tin veà tri thöùc khoa hoïc voâ taän. Coù theå ñieåm qua moät vaøi öùng duïng nhö sau:
  +Dòch vuï World Wide Web (WWW): Dòch vuï cung caáp thoâng tin treân heä thoáng maïng Internet cho pheùp ngöôøi truy caäp tìm kieám caùc thoâng tin, trao gôûi vaên baûn, thö ñieän töû moät caùch mau leï tieän lôïi
  +Trang Web: Caùc thoâng tin ñöôïc löu tröõ döôùi daïng ñaëc bieät goïi laø sieâu vaên baûn (Hypertext) treân caùc maùy tính cung caáp dòch vuï (Web Server). Sieâu vaên baûn laø caùc taäp tin vaên baûn ñaëc bieät, coù theå tích hôïp nhieàu thaønh phaàn nhö: hình aûnh, vaên baûn aâm  thanh, Video ñöôïc lieân keát nhau, ngöôøi duøng coù theå tham khaûo tö lieäu lieân quan deã daøng. Caùc trang Web ñöôïc taïo ra vaø ñöôïc löu tröõ treân maïng, muoán xem ta chæ caàn chæ ra teân maõy vaø teân trang Web caàn truy caäp theo daïng:
                     Http:// / /
 Chuỗi văn bản như trên gọi là địa chỉ trang Web
Vd: Trang Web hướng dẫn sử dụng phần mềm Violet
                  Website: www.bachkim.com.vn
  4.2-Giáo viên có thể vào mạng qua một số địa chỉ trang Web có liên quan đến môn dạy của mình để truy cập thông tin, đặc biệt là một số trang Web về khoa học giáo dục
  +http://WWW.Cinet.Vnn.Vn/ :Lưu trữ hệ thống thông tin tổng hợp của Bộ Văn hóa thông tin vè nhiều chuyên đề như văn hóa, nghệ thuật, văn học, lịch sử, đất nước-con người...
  +http://WWW.hcmussh. Edu. Vn/ : Đại học KHXH& Nhân văn
  +http://WWW. Hcmupeda. Edu. Vn/ :Đại học sư phạm
IV-Ứng dụng coâng nghệ thoâng tin trong việc dạy học Ngữ văn:
1-Định hướng quan niệm sử dụng coâng nghệ thoâng tin khi dạy học ngữ văn:
1.1-Cần hình thành quan niệm đúng về CNTT trong dạy học Ngữ văn:
  +Không nên quan niệm sử dụng CNTT chỉ ứng dụng thành công trong các môn khoa học tự nhiên, còn môn Ngữ văn sử dụng sẽ làm giảm sút khả năng cảm thụ văn chương. Thực tế dạy học Ngữ văn cho  thấy nếu sử dụng đúng mục đích, phương pháp, CNTT sẽ phát huy hiệu quả cao trong việc cảm thụ tác phẩm, nắm vững tri thức tiếng Việt, làm văn. CNTT là phương tiện trực quan hữu hiệu làm cho bài dạy thêm sinh động.
  +Không nên lạm dụng CNTT thái quá đặc biệt là sử dụng trình chiếu Power Point bằng hình ảnh quá nhiều biến giờ dạy thành việc xem phim  thuần túy.
1.2-Một số nguyên tắc ứng dụng CNTT trong dạy Ngữ văn:
+ Trong môn Ngữ văn việc ứng dụng phải linh hoạt phù hợp theo từng phân môn cụ thể bởi lẽ mỗi phân môn có tính đặc thù khác nhau khi ứng dụng.
-Phân môn tiếng Việt và làm văn: ứng dụng nhiều hơn cả . Các bài học lý thuyết về từ vựng, ngữ pháp, văn bản thường khái quát dưới dạng biểu bảng, sơ đồ, mô hình là thế mạnh của hình thức trình diễn Power Point
-Phân môn Văn học: Phần Đọc - hiểu nên hạn chế sử dụng  vì phân môn thiên về cảm thụ thẩm mỹ, chỉ nên dùng để giới thiệu tác giả, tác phẩm và chốt những điểm nhấn khi kết thúc bài dạy.
+ Khi thiết kế giáo án điện tử  sử dụng phần mềm Power Point cần kết hợp hài hòa giữa ý tưởng thiết kế nội dung bài dạy  và hình thức thiết kế trên vi tính, điều khiển trình chiếu trên lớp. Mỗi Slides phải tương ứng với một  nội dung cụ thể trong bài dạy, đảm bảo tính hệ thống liên thông lẫn nhau.
+Ứng dụng CNTT khi có đủ các điều kiện sử dụng như:
   - Cơ sở vất chất: Đèn chiếu  Overhead, Computeur, Pojecter
  - Tri thức sử dụng công nghệ thông tin, giáo viên phải biết sử dụng vi tính và một số phần mềm phổ biến như Power Point, Violet.
2-Giới thiệu một số hình thức ứng dụng:
  2.1-Ứng dụng trong phân môn văn học:
   +Khi dạy tác phẩm văn học giáo viên có thể sử dụng phần mềm Power Point để cho học sinh tìm hiểu về tác giả tác phẩm dưới dạng những hình ảnh chân dung nhà văn, một số đoạn phim tư liệu về cuộc đời, quê hương của tác giả, nghe một bản nhạc minh họa cho tác phẩm
Vd: Giới thiệu bài “Động Phong Nha” (Ngữ văn lớp 6)
 +Trong phần Đọc - hiểu văn bản có thể sử dụng Power Point để lược đồ hóa cốt truyện, sau khi giáo viên phân tích cảm thụ dùng để chốt lại những ý chính trong từng phần của bài giảng dưới dạng tiểu kết. Khi thực hiện phần ghi nhớ giáo viên có thể trình chiếu những điểm nhấn về giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm để học sinh khái quát, nắm vững bài học.
Vd: Lược đồ cốt truyện “Ông lão đánh cá và con cá vàng” (Ngữ văn 6)
+Khi tiến hành phân  tích tác phẩm giáo viên có thể sử dụng  Power Poit cho học sinh quan sát các bức tranh minh họa  để tìm hiểu nội dung tác phẩm .Quan sát và trả lời các câu hỏi: Bức tranh minh họa tác phẩm  nào? Nhân vật trong tranh là ai? Tìm hiểu các chi tiết nghệ thuật trong tranh có liên quan đến các sự kiện trong tác phẩm  
+Sử dụng Power Point trình chiếu các sơ đồ biểu bảng trong bài ôn tập văn học như: Ôn tập thể loại văn học dân gian, các thể loại văn học Trung đại dưới dạng khái quát những nét chính về đặc trưng thể loại, những tác phẩm tiêu biểu học trong chương trình, giá trị nội dung và nghệ thuật.
2.2-Ứng dụng trong phân môn tiếng Việt và làm văn:
  Đây là môn học có thể sử dụng công nghệ thông tin có nhiều lợi thế và hiệu quả. Tất cả các kiểu bài như dạy lý thuyết, thực hành luyện tập đều có thể vận dụng
+Khi dạy kiểu bài lý thuyết tiếng Việt, giáo viên có thể sử dụng Power Point để trình chiếu các ngữ liệu có chứa đựng hiện tượng ngôn ngữ cần dạy cho học sinh quan sát, phát hiện, từ đó quy nạp khái quát thành khái niệm lý thuyết.
+Sử dụng Power Point trình chiếu các sơ đồ (Sơ đồ Graph) khi tiến hành phân tích câu theo cấu tạo ngữ pháp,hoặc khi tiến hành giải nghĩa từ tiếng Việt.
+Sử dụng một số phần mềm ứng dụng để tra cứu từ điển Tiếng Việt, các thành ngữ, cụm từ cố định..
+Sử dụng phần mềm Violet trong việc thực hành luyện tập tiếng Việt dưới dạng các bài tập trắc ngiệm như: ghép đôi, đúng sai, lựa chọn nhiều phương án... dạng thức bài tập điền vào chỗ trống, kéo thả chữ, trò chơi ô chữ...Nếu giáo viên chuẩn bị soạn các bài tập thực hành tốt trên phần mềm này sẽ đem lại hiệu quả cao trong rèn luyện kỹ năng dụng tiếng Việt, giờ dạy trở nên sinh động hấp dẫn
+Trình chiếu phân tích ngữ liệu văn bản phục vụ cho việc dạy lý thuyết về các kiểu văn bản, sự đan xen của các yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm, lập luận trong bài làm văn.
+ Giáo viên có thể xây dựng dàn ý bài văn sau khi đã cho học sinh thảo luận và trình chiếu trên phần mềm PowerPoint
 2.3- Ứng dụng trong việc đánh giá kết quả học tập của học sinh:
 +Phần luyện tập môn Ngữ văn có thể ứng dụng  phần mềm Violet thực hiện các bài tập trắc nghiệm
+Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc ra đề kiểm tra dưới dạng trắc nghiệm khách quan.Khi ra ñeà traéc nghieäm caàn chuù yù moät soá ñieåm sau:
- Caâu hoûi traéc nghieäm neân khoù hôn, ña daïng hôn vôùi nhöõng hình thöùc ña daïng: löïa choïn, ñieàn khuyeát, ñuùng sai, gheùp ñoâi. Neân haïn cheá loaïi caâu hoûi :taùc phaåm ñoù cuûa taùc giaû naøo?Vieát theo hình thöùc naøo? Maø neân hoûi:Vaên baûn “Ñaáu tranh cho theá giôùi hoøa bình” coù cuøng phöông thöùc bieåu ñaït vôùi caùc vaên baûn naøo sau ñaây:
  a-Con coø    b-Beán queâ        c-Baøn veà ñoïc saùch          d-Chuaån bò haønh trang vaøo theá kyû môùi
  vöøa kieåm tra kieán thöùc vaên, laøm vaên     
- Ñeà traéc nghieäm  chæ coù 1 phöông aùn ñuùng neân khi ñöa ra nhöõng phöông aùn choïn löïa caàn caân nhaéc.Taïo ra ñoä “nhieãu” töùc laø coá gaéng laøm cho caùc phöông aùn khaùc thoaït nhìn coù veû hôïp lyù, “haáp daãn” nhö phöông aùn ñuùng ñeå HS phaûi suy nghó caân nhaéc choïn löïa phöông aùn ñuùng nhaát
     Vd:Ñoaïn trích:Trong loøng meï” taùc giaû ñaõ keát hôïp caùc phöông thöùc bieåu ñaït naøo?   a-Töï söï+Mieâu taû   b-Mieâu taû+Bieåu caûm   c- Bieåu caûm+ Laäp luaän   d-Töï söï+Mieâu taû+Bieåu caûm
  -Ñeå xaây döïng ñöôïc boä ñeà thi traéc nghieäm hoaøn haûo ñoøi hoûi phaûi coù quaù trình söu taàm bieân soaïn. Traùnh laøm theo kieåu “aên xoåi” maø neân ngay sau moät baøi, phaàn daïy tieán haønh soaïn ngay ñeà traéc nghieäm cuûa noäi dung kieán thöùc phaàn ñoù. Ñaây laø cô sôû döõ lieäu ñeå thaønh laäp ngaân haøng ñeà traéc nghieäm (soạn hệ thống câu hỏi và nạp vào máy tính). Phaàn traéc nghieäm neân cho nhieàu caâu moãi caâu 0,25 hoaëc 0,5ñieåm
    *Caùch vieát caâu hoûi traéc nghieäm khaùch quan:
   Loaïi caâu hoûi nhieàu löïa choïn:
      -Caùc phöông aùn sai coù veû hôïp lyù
      -Chæ neân duøng 4 hoaëc 5 phöông aùn löïa choïn
      -Ñaûm baûo cho caâu daãn noái lieàn vôùi moïi phöông aùn choïn theo ñuùng ngöõ phaùp
      -Chæ coù moät phöông aùn choïn ñuùng
      - Traùnh duøng caâu phuû ñònh, ñaëc bieät hai laàn phuû ñònh
      -Traùnh laïm duïng kieåu “Khoâng phöông aùn naøo treân ñaây ñuùng” hoaëc “Taát caû moïi phöông aùn treân ñeàu ñuùng”
      -Saép xeáp phöông aùn ñuùng theo thöù töï ngaãu nhieân
    Loaïi caâu hoûi Ñuùng-Sai:
      -Caâu phaùt bieåu chæ coù ñuùng hoaëc sai, khoâng coù ngoaïi leä
      -Soaïn caâu traû lôøi thaät ñôn giaûn
      - Traùnh duøng caâu phuû ñònh, ñaëc bieät hai laàn phuû ñònh
    Loaïi caâu hoûi gheùp ñoâi:
      -Höôùng daãn roõ veà yeâu caàu cuûa vieäc gheùp ñoâi cho phuø hôïp
      -Ñaùnh soá ôû 1 coät vaø chöõ ôû coät kia
      -Caùc doøng treân cuøng moãi coät phaûi töông ñöông veà noäi dung, hình thöùc ngöõ phaùp vaø ñoä daøi
      -Soá töø treân caû hai coät khoâng neân nhieàu laém
    Loaïi caâu hoûi ñieàn khuyeát:
      -Chæ ñeå moät choã troáng
      -Thieát keá sao cho coù theå traû lôøi baèng moät töø mang tính ñaëc tröng (Ngöôøi, vaät,ñòa ñieåm, khaùi nieäm…)
      -Cung caáp ñuû thoâng tin yeâu caàu ñieàn khuyeát
      -Chæ coù moät löïa choïn ñuùng baèng caùch phaân hoùa caùc töø khaùc
    *Chuù yù:
     +Söû duïng ngoân ngöõ deã hieåu phuø hôïp vôùi HS
     +Khoâng hoûi yù kieán rieâng cuûa HS, chæ hoûi söï kieän, kieán thöùc   
*Chuù yù: Khoâng neân tuyeät ñoái hoaù phöông phaùp kieåm tra naøo, Kieåm tra traéc nghieäm hay töï luaâïn ñeàu coù nhöõng öu ñieåm vaø haïn cheá. Vaán ñeà laø ôû choã tuyø theo muïc ñích, noäi dung kieåm tra, ñaëc tröng moân hoïc maø duøng phöông phaùp naøo toái öu nhaát. Döôùi ñaây laø baûng so saùnh nhöõng öu theá thuoäc veà PP:
 
Vaán ñeà
Öu  theá thuoäc veà phöông phaùp
Traéc nghieäm
Töï luaän
1-Ít toán coâng ra ñeà thi
 
X
2-Ñaùnh giaù ñöôïc khaû naêng dieãn ñaït, ñaëc bieät laø dieãn ñaït tö duy hình töôïng
 
X
3-Ñeà thi phuû kín ñöôïc noäi dung moân hoïc
X
 
4-Ít may ruûi truùng tuû, traät tuû
X
 
5-Ít toán coâng chaám thi
X
 
6-Khaùch quan trong ñaùnh giaù
X
 
7-AÙp duïng coâng ngheä môùi trong vieäc naâng cao chaát löôïng ñeà thi, baûo maät ñeà thi
X
 
8-Haïn cheá quay coùp, tieâu cöïc trong chaám thi
X
 
 
   *Quy trình xaây döïng moät ñeà kieåm tra trắc nghiệm khách quan :
    Quy trình xaây döïng moät baøi kieåm tra toång hôïp goàm :
          Böôùc 1-Xaùc ñònh noäi dung kieán thöùc vaø kyõ naêng caàn kieåm tra
          Böôùc 2-Xaùc ñònh hình thöùc traéc nghieäm
          Böôùc 3-Laäp baûng ñaëc tröng hai chieàu
          Böôùc 4-Xaây döïng caâu hoûi vaø phöông aùn traû lôøi
*Baûng ñaëc tröng phaân boá 2 chieàu khi ra ñeà
             Ngang
Doïc
Ñoïc -Hieåu
Laøm vaên
Tieáng Vieät
Bieát
2 caâu
 
 
Hieåu
3 caâu
 
 
Vaän duïng
2 caâu
 
 
      Chuù thích: +Chieàu ngang: ba maûng kieán thöùc caàn kieåm tra                          +Chieàu doïc: Chæ chaát löôïng möùc ñoä töø deà ñeán khoù cuûa ñeà
  Neáu baûn ñaëc tröng phaân boá 2 chieàu khoâng ñeàu nhau thì ñeà chöa ñaït yeâu caàu
  *Chuù yù: Theá naøo laø moät ñeà kieåm tra coù chaát löôïng cao?
   Moät ñeà kieåm tra coù chaát löôïng cao phaûi ñaûm baûo nhöõng yeâu caàu sau:
      -Ñoä khoù cuûa ñeà laø tyû soá phaàn traêm HS laøm ñuùng nhöõng caâu hoûi ñoù treân toång soá HS tham gia kieåm tra. Ñoä khoù cuûa ñeà phaûi ñaït tæ leä trung bình                                     
                              Ñoä khoù caâu hoûi =  Toång soá HS traû lôøi ñuùng caâu hoûi / Toång soá HS traû lôøi caâu hoûi                                                                                 
      -Ñoä phaân bieät: caùc caâu hoûi kieåm tra phaûi theå hieän ñöôïc ñoä phaân bieät (Phaân hoùa ñoái töôïng hoïc sinh theo naêng löïc). Caâu hoûi coù ñoä phaân bieät thì phaûn öùng cuûa nhoùm HS gioûi vaø keùm hieån nhieân khaùc nhau. Ñoä phaân bieät coù lieân quan ñeán ñoä khoù, muoán coù ñoä phaân bieät toát thì caâu hoûi phaûi coù ñoä khoù ôû möùc trung bình.
      -Ñoä tin caäy: bieåu thò möùc ñoä chính xaùc tuyeät ñoái cuûa caâu hoûi
      -Ñoä giaù trò: bieåu thò möùc ñoä ñaït ñöôïc muïc tieâu cuûa moân hoïc (Caû veà kieán thöùc kyõ naêng, thaùi ñoä). Ñoä tin caäy vaø ñoä giaù trò coù moái töông quan bôûi leõ caâu hoûi khoâng coù ñoä tin caäy thì cuõng khoâng theå  coù ñoä giaù trò.
3-Tác dụng việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc dạy học Ngữ văn:
     3.1-Naâng cao tieàm löïc cuûa GV baèng vieäc cung caáp caùch thöùc vaø phöông tieän daïy hoïc
    +Ñoåi môùi phöông phaùp daïy hoïc
II-Taùc duïng cuûa Cntt trong daïy Ngöõ vaên:
   1-Naâng cao tieàm löïc cuûa giaùo vieân:
     +Khai thaùc thoâng tin, truy caäp thoâng tin treân Internet, töø ñieän ñieän töû, saùch ñieän töû (e-Book), thö ñieän töû (e-Mail) nhaèm boå sung kieán thöùc caäp nhaät.
     +Thaønh laäp ngaân haøng baøi soaïn treân trang web, giôùi thieäu giaùo aùn cuûa mình, hình thaønh yù töôûng vaø caùch thöùc daïy hoïc.
     +Saùch giaùo khoa, saùch tham khaûo haïn cheá soá trang khoâng theå ñöa vaøo caäp nhaät phong phuù vaø soáng ñoäng nhö treân maïng Internet. GV vaøo maïng coù theå truy caäp treân trang web
-Google. Com : tìm tö lieäu veà ñeà taøi hình aûnh cuûa taùc phaåm vaên hoïc
-Vina Seek . Com : Tìm tö lieäu veà caùc cuoäc tranh luaän Vh, trao ñoåi caùc baøi nghieân cöùu Vh
     +Truy caäp baùo chí trong nöôùc treân trang web lôùn toång hôïp, duøng thö ñieän töû(e-mail) ñeå trao ñoåi vôùi ngöôøi vieát saùch, nhaø vaên.
     +Laøm cho Gv ñoàng haønh vôùi khoâng khí chung cuûa xaõ hoäi khoâng laïc loõng vôùi thôøi cuoäc
  3.2-Goùp phaàn ñoåi môùi phöông phaùp daïy hoïc:
   Ñoåi môùi muïc tieâu daïy hoïc, noäi dung daïy hoïc phaûi ñoåi môùi phöông phaùp daïy hoïc. Muoán ñoåi môùi phöông phaùp daïy hoïc phaûi ñoåi môùi phöông tieän daïy hoïc, coâng  nghệ thông tin goùp phaàn ñoåi môùi phöông tieän daïy hoïc.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Chương II- PHƯƠNG PHÁP DẠY TÁC PHẨM VĂN CHƯƠNG
TRONG NHÀ TRƯỜNG

Bài 1 - NHỮNG HIỂU BIẾT VỀ TÁC PHẨM VĂN CHƯƠNG ( 5 TIẾT)
 
A-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1- Nắm vững một số vấn đề lý luận căn bản về kiến thức tác phẩm văn chương
   +Tác phẩm văn chương là một chỉnh thể nghệ thuật
   +Tính mơ hồ và đa nghĩa của tác phẩm văn chương
   +Tính xác định và giá trị của tác phẩm văn chương
2- Khảo sát hệ thống văn bản tác phẩm văn chương trong chương trình THCS
B-NỘI DUNG BÀI DẠY:
Hoạt động dạy học
Nội dung dạy học
 
 I-Tác phẩm văn chương – một chỉnh thể nghệ thuật trọn vẹn:
 1-Chỉnh thể nghệ thuật là gì?
   Chỉnh thể nghệ thuật là một hệ thống cấu trúc nghệ thuật do người nghệ sĩ  sáng tạo ra, trong đó có các yếu tố có quan hệ mật thiết với nhau. Có thể xem đó là một mô hình nghệ thuật về đời sống. “Tôi tạo ra những mô hình này vì tôi muốn trình bày hiện thực có chủ đích và ý đồ nghệ thuật nhất định” B. Brếch
 2- Tác phẩm văn học là một chỉnh thể nghệ thuật trọn vẹn:
2.1-Taùc phaåm vaên hoïc laø söï caáu truùc saép xeáp cuûa caùc yeáu toá coù quan heä maät thieát vôùi nhau. Caùc yeáu toá trong chænh theå taùc phaåm ñöôïc saép xeáp theo töøng taáp ñoä töï nhoû ñeán lôùn:  Ngoân töø  
  Tính chænh theå trong taùc phaåm coù taàm quan troïng bôûi leõ chæ trong tính chænh theå thì hình thöùc vaø noäi dung cuûa taùc phaåm môùi xuaát hieän. Moái quan heä thoáng nhaát göõa noäi dung vaø hình thöùc cuûa taùc phaåm ñöôïc theå hieän qua moái quan heä giöõa caùc yeáu toá cuûa chænh theå.
Vd:Söï keát hôïp giöõa caùc chöõ trong caâu thô theo moät quy luaät naøo ñoù taïo ra hình thöùc caâu thô, söï lieân keát caùc söï kieän, chi tieát taïo thaønh coát truyeän nhaân vaät. Ñeán löôït mình hình thöùc laïi theå hieän noäi dung cuoäc soáng, tö töôûng, tình caûm. Hình thöùc caàn ñöôïc hieåu laø hình thöùc mang tính noäi dung quan nieäm.
2.2-Quy luaät thoáng nhaát giöõa noäi dung vaø hình thöùc trong taùc phaåm vaên hoïc:
  +Noäi dung laø caùi gôïi yù tröôùc ñònh höôùng quyeát ñònh hình thöùc. Ñoái vôùi quy luaät saùng taïo caùi gôïi yù ban ñaàu cuûa nhaø vaên laø hieän thöïc tö töôûng (ñeà taøi, chuû ñeà tö töôûng). Noäi dung quyeát ñònh yù ñoà caáu töù ngheä thuaät (Xaây döïng hình töôïng, söû duïng ngoân töø, keát caáu, choïn löïa theå loaïi…). Do vaäy khi noäi dung thay ñoåi thì hình thöùc phaûi thay ñoåi theo cho phuø hôïp, neáu khoâng seõ phaù vôõ noäi dung.
Vd: Hieän töôïng hình thöùc  thô Môùi phaù vôõ heä thoáng quy phaïm thô coå ñieån laø do noâi dung tö töôûng caûm xuùc môùi xuaát hieän.
+Hình thöùc laø söï theå hieän noäi dung, laø phöông thöùc ñeå chuyeån taûi noäi dung. Nhôø hình thöùc noäi dung môùi ñònh hình moät caùch cuï theå. Hình thöùc phaûi phuø hôïp vôùi noäi dung laø tieâu chuaån thaåm myõ ñeå ñaùnh giaù taùc phaåm. “Taùc phaåm ngheä thuaät maø thieáu moät hình thöùc thích ñaùng thì khoâng phaûi laø taùc phaåm thöïc söï” Heâghen
Vd: Ngoân töø ngheä thuaät chuyeån taûi tö töôûng tình caûm cuûa ngöôøi vieát, keát caáu, coát truyeän goùp phaàn theå hieän chuû ñeà.
Veû ñeïp ngoân töø, nhòp ñieäu cuûa baøi thô “Taây tieán” goùp phaàn theå hieän doøng caûm xuùc hoaøi nieäm veà hieän thöïc chieán tröôøng Taây tieán
Tuy nhieân hình thöùc coù tính ñoäc laäp töông ñoái cuûa noù. Hình thöùc coù tính oån ñònh ít bieán ñoåi hôn so vôùi noäi dung trong tieán trình vaên hoïc.
Chaúng haïn ngoân töø, theå loaïi ít thay ñoåi hôn so vôùi caûm höùng tö töôûng
+Giöõa noäi dung vaø hình thöùc coù söï thoáng nhaát cao ñoä, neáu khoâng taùc phaåm seõ phaù vôõ tính chænh theå. Hai bình dieän aáy coù söï boå sung chuyeån hoaù cho nhau. Ñeå taïo neân söï thoáng nhaát cao ñoä khi saùng taùc nhaø vaên luoân phaûi lao taâm khoå töù tìm toøi, caân nhaéc, löïa choïn nhöõng hình thöùc thích hôïp töông öùng vôùi noäi dung (Löïa choïn töø ngöõ, keát caáu, toå chöùc caâu vaên, xaây döïng hình töôïng…)
 “Trong taùc phaåm vaên hoïc, tö töôûng vaø hình thöùc phaûi hoøa hôïp vôùi nhau moät caùch höõu cô nhö linh hoàn vaø theå xaùc, neáu huyû dieät hình thöùc coù nghóa laø huyû dieät tö töôûng vaø ngöôïc laïi” Bieâlinsky
*Chuù yù:
  +Khoâng neân xem nheï hoaëc tuyeät ñoái hoaù hình thöùc hoaëc noäi dung, khi phaân tích taùc phaåm khoâng neân taùch rôøi hai bình dieän naøy. Khi phân tích tác phẩm văn học, giáo viên phải khám phá toàn bộ cấu trúc nội tại của tác phẩm, cấu trúc ấy được xem xét trong mối tương tác giữa nội dung và hình thức để nhận diện ý nghĩa tác phẩm. Giáo viên khảo sát thật kỹ văn bản tác phẩm chú ý khơi gợi những chi tiết nghệ thuật, hình ảnh, từ ngữ, xây dựng kết cấu để làm sáng tỏ nội dung.
   +Tác phẩm văn học là chỉnh thể nghệ thuật nhưng không hề khép kín cô lập với thế giới hiện thực như quan niệm của chủ nghĩa cấu trúc phương Tây mà luôn có mối quan hệ với hiện thực đời sống. Phân tích tác phẩm luôn đựt nó trong mối quan hệ với sáng tác của nhà văn, với thòi đại sản sinh ra tác phẩm, với vấn đề thể loại.
VD: Dạy bài “Cảnh rừng Việt Bắc” cần liên hệ với chùm thơ kháng chiến của Bác, với thời đại và con người Hồ Chí Minh.
II-Tính mơ hồ và đa nghĩa của tác phẩm văn chương:
1-Caùc taàng yù nghóa cuûa taùc phaåm vaên hoïc:
  1.1-Nghóa cuûa töø ngöõ: Veà cô baûn nghóa cuûa töø ngöõ trong vaên baûn vaãn mang neùt nghóa töø vöïng trong kho taøng ngoân ngöõ. Tuy nhieân trong thöïc teá saùng taùc nhaø vaên luoân coù yù thöùc tìm  toøi saùng taïo ra nhöõng neùt nghóa môùi khi söû duïng töø ngöõ. Muoán giaûi maõ töø ngöõ, ta phaûi ñaët trong ngöõ caûnh cuï theå cuûa vaên baûn.
Vd: Töø “Xuaân” coù söï chuyeån nghóa trong nhöõng ngöõ caûnh cuï theå sau:
                      “Xuaân ôi xuaân, em môùi ñeán daêm naêm
                          Maø cuoäc soáng ñaõ töng böøng ngaøy hoäi” (Toá Höõu)
                        “OÂi nhöõng naøng xuaân raát dòu daøng
                          Haùt caâu quan hoï tieáng ñoø ngang” (Toá Höõu)
                        “Hôõi xuaân hoàng ta muoán caén vaøo ngöôi” (Xuaân Dieäu)
  1.2-Nghóa caâu vaên, ñoaïn vaên: laø caáp ñoä cao hôn yù nghóa töø vöïng trong chænh theå taùc phaåm goùp phaàn theå hieän yù nghóa thoâng baùo traàn thuaät nhö: giôùi thieäu nhaân vaät, mieâu taû khoâng gian, lyù giaûi tính caùch. Hieåu heát caùc taàng yù nghóa caâu, ñoaïn vaên khoâng chæ ôû noäi dung caâu chöõ maø coøn ôû phöông thöùc toå chöùc caâu vaên, söï lieân keát noäi dung vaø hình thöùc giöõa caâu vaø ñoaïn.
  Vd: Vieäc toå chöùc caâu vaên trong ñoaïn vaên mieâu taû tieáng chöûi cuûa Chí pheøo goùp phaàn cuï theå hoaù ñoái töôïng mieâu taû.
  1.3-Nghóa bieåu töôïng, nghóa vaên hoùa:Moät trong nhöõng ñaëc tröng vaên baûn taùc phaåm vaên hoïc laø hieän töôïng “yù taïi ngoân ngoaïi”. YÙ töôûng cuûa nhaø vaên gôûi gaém qua hình aûnh, töø ngöõ chi tieát taïo neân nhöõng neùt nghóa giaùn tieáp mang tính bieåu töôïng. Phaùt hieän ñöôïc taàng nghóa bieåu töôïng töùc laø phaàn naøo ñaõ giaûi maõ ñöôïc ngoân töø cuûa taùc phaåm.
Vd: Hình aûnh “Ñaàu suùng traêng treo “ trong thô Chính Höõu
    Nghóa vaên hoùa ñöôïc xem laø phaåm chaát giaù trò ñích thöïc cuûa noäi dung taùc phaåm. Neùt nghóa naøy mang taàm voùc khaùi quaùt nhöõng vaán ñeà ngaãm suy, chieâm nghieäm veà con ngöôøi, leõ soáng, nhöõng vaán ñeà ñaïo ñöùc truyeàn thoáng, giaù trò nhaân vaên…
Vd: Trong truyeän ngaén “Beán queâ”, Nguyeãn Minh Chaâu söû duïng nhieàu chi tieát hình aûnh mang nghóa bieåu töôïng vaên hoùa: Chi tieát treân göôøng beänh, Nhó thao thöùc khoâng nhuû ñöôïc mieân man suy nghó ñeán bôø ñaát ñoå uïc phaûi chaêng ñoù chính laø bieåu töôïng cho cuoäc soáng thôøi gian coøn laïi ngaén nguûi, mong manh, laø giôùi haïn cuoái cuøng cuûa cuoäc ñôøi gioáng nhö con chim saép cheát tieáng keâu thaûm thieát. Hình aûnh ngöôøi vôï taàn taûo chaát phaùc, hi sinh thaàm laëng, hình aûnh beán queâ dung dò bieåu thò cho veû ñeïp coäi nguoàn truyeàn thoáng, laø lôøi caûnh tænh con ngöôøi ñöøng queân giaù trò truyeàn thoáng beàn vöõng cuûa moãi con ngöôøi, laø söï trôû veà cuûa nhaân vaät (ÔÛ ñaây taùc giaû khoâng pheâ phaùn nhöõng chuyeán ñi xa).
   Truyeän thaám ñaãm trieát lyù nhaân sinh: Cuoäc ñôøi khoâng traùnh khoûi söï voøng veøo laõng queân ñích thöïc. Chi tieát cuoái truyeän nhaéc nhôû con ngöôøi neân tìm ñeán gía trò beàn vöõng ñích thöïc, giaûn dò nhö “Beán queâ”.YÙ töôûng truyeän: Tuoåi treû coù nhöõng ñam meâ nhöng ñeá khi cuoái ñôøi môùi chieâm nghieäm vaø nhaän ra  giaù trò ñích thöïc beàn vöõng maø baáy laâu nay höõng hôø. Taùc giaû thöùc tænh con ngöôøi raèng haõy bôùt ñi caùi chuøng chình,  theo ñuoåi caùi boùng khoâng ñích thöïc. Nhaân vaät Nhó ñi voøng quanh traùi ñaát nhöng cuoái cuoäc ñôøi coät chaët vaøo göôøng beänh, khi ñoù môùi nhaän ra mình.
2-Tính mô hoà  nhieàu taàng nghóa cuûa taùc phaåm:
  2.1-Ñaây laø heä quaû taát yeáu ñôøi soáng lòch söû taùc phaåm thoâng qua moâi tröôøng tieáp nhaän. Coù theå noùi coù bao nhieâu quan nieäm tieáp nhaän thì coù baáy nhieâu taàng yù nghóa môû ra töø phía taùc phaåm. Nghóa cuûa taùc phaåm khoâng bao giôø keát thuùc, noù luoân môû ra chaân trôøi phía tröôùc nhöõng tìm toøi saùng taïo töø phía ngöôøi tieáp nhaän. Chính ñieàu naøy taïo neân söùc soáng vónh cöûu cuûa taùc phaåm. Khoâng phaûi ngaãu nhieân maø GS-TS Traàn Ñình Söû quan nieäm: “Ñoïc vaên hoïc laø moät cuoäc ñi tìm nghóa”
Vd: Quan nieäm cuûa Nguyeãn Minh Chaâu veà taùc phaåm Chí Pheøo môû ra nhieàu taàng nghóa môùi cho taùc phaåm.
2.2-Tuy nhieân khoâng theå xem nheï yù nghóa khaùch quan toaùt ra töø baûn thaân noäi taïi vaên baûn taùc phaåm. Chaân lyù tieáp nhaän khoâng phaûi laø söï gaùn gheùp tuyø tieän moät caùch chuû quan. Thöïc teá cho thaáy yù nghóa khaùch quan cuûa taùc phaåm nhieàu khi khoâng ñöôïc quyeát ñònh bôûi yù nguyeän cuûa nhaø vaên maø bôûi nhöõng töông quan xaõ hoäi-taâm lyù cuûa ñoái töôïng tieáp nhaän. Ñoù laø söï keát hôïp bieän chöùng giöõa yù nghóa oån ñònh cuûa baûn thaân vaên baûn taùc phaåm vaø nhöõng thaønh phaàn nghóa theâm vaøo hoaëc bôùt ñi trong quaù trình taùc phaåm vieãn du theo khoâng gian vaø thôøi gian.
Vd: Hieän töôïng nghóa cuûa baøi “Theà non nöôùc “ cuûa Taûn Ñaø, “Toáng bieät haønh” cuûa Thaâm Taâm.
 Hình töôïng aån duï Non vaø Nöôùc cuûa Taûn Ñaø noùi ñeán ñieàu gì, taùc giaû khoâng giaûi thích, caâu hoûi ñoù ñaët ra nhieàu baên khoaên cho ngöôøi tieáp nhaän. Coù yù kieán cho ñaây laø aån duï noùi veà tình yeâu ñoâi löùa, nhöng laïi coù yù kieán noùi ñeán loøng yeâu nöôùc kín ñaùo.
Veà maët phöông phaùp luaän muoán phaùt hieän yù nghóa toaøn dieän baøi thô moät maët caàn phaûi ñaët taùc phaåm trong hoaøn caûnh ra ñôøi, ñoái chieáu vôùi thöïc teá cuoäc soáng maø noù phaûn aùnh; maët khaùc phaûi ñaët baøi thô trong moâi tröôøng tieáp thu hieän nay.
IV-Taùc phaåm vaên chöông daïy trong chöông trình THCS:
1-Nhaän dieän taùc phaåm vaên chöông:
   1.1-Taùc phaåm vaên chöông bao giôø cuõng theå hieän yù ñònh cuûa ngöôøi caàm buùt. Nhaø vaên muoán baøy toû moät vaán ñeà, quan ñieåm, thaùi ñoä veà cuoäc soáng ñeán baïn ñoïc. Do vaäy taùc phaåm naøo cuõng laø lôøi tri aâm, moät taác loøng cuûa taùc giaû gôûi ngöôøi cuøng thanh khí.
   1.2-Baüng ngheä thuaät saùng taïo ngoân ngöõ ngheä thuaät  theo phong caùch rieângcuûa mình, nhaø vaên taïo neân moät hình thöùc ñoäc ñaùo cuûa taùc phaåm chöùa ñöïng moät noäi dung nhaát ñònh trong ñoù hai yeáu toá hieän thöïc khaùch quan cuoäc soáng vaø chuû quan bieåu hieän cuûa nhaø vaên coù söï chuyeån hoùa thaâm nhaäp vaøo nhau gaây taùc ñoäng ñeán taâm hoàn vaø tình caûm cuûa baïn ñoïc.
 2-Nhaän dieän taùc phaåm vaên chöông trong nhaø tröôøng:
  2.1-Ñöùng ôû goùc ñoä tieáp nhaän vaên hoïc, taùc phaåm vaên chöông trong nhaø tröôøng khoâng coøn giöõ nguyeân veïn moái quan heä voán coù vôùi baïn ñoïc noùi chung. Khoâng neân ñoàng nhaát vieäc tieáp nhaän vaên chöông trong tröôøng vaø hoaït ñoäng tieáp nhaän ngoaøi xaõ hoäi:
  +Moân vaên trong nhaø tröôøng laø söï tieáp nhaän vaên hoïc cuûa hoïc sinh coù ñònh höôùng theo khuoân khoå chöông trình, chòu söï taùc ñoäng cuûa quaù trình sö phaïm (Theå hieän qua thieát keá baøi daïy cuûa giaùo vieân)
  +Vieäc tieáp nhaän vaên hoïc ngoaøi xaõ hoäi dieãn ra töï do tuøy theo sôû thích taâm lyù löùa tuoåi… cuûa chuû theå tieáp nhaän, khoâng bò raøng buoäc bôùi yeáu toá khoâng gian thôøi gian nhö trong nhaø tröôøng.
  2.2- Taùc phaåm vaên chöông trong nhaø tröôøng tröôùc heát phaûi chòu söï löïa choïn cuûa ngöôøi bieân soaïn saùch giaùo khoa tuaân thuû theo yeâu caàu cuûa cô quan giaùo duïc. Khi ñöa taùc phaåm  vaên chöông vaøo chöông trình, ngöôøi bieân soaïn phaûi caên cöù vaøo nhieàu tieâu chí ñeå tuyeån choïn. Do vaäy nhöõng taùc phaåm hay khoâng nhaát thieát coù theå choïn daïy vaø khoâng theå giöõ nguyeân veïn vaên baûn khi ñi vaøo saùch giaùo khoa (Coù theå chæ laø ñaoïn trích).
  2.3-Trong nhaø tröôøng söùc maïnh cuûa taùc phaåm vaên chöông ñoái vôùi hoïc sinh luoân ñöôïc nhaân leân nhôø taøi naêng phaân tích giaûng bình cuûa ngöôøi giaùo vieân (Giaùo vieân laø caàu noái giöõa hoïc sinh vaø taùc phaåm). Ñeán löôït hoïc sinh  khi tieáp nhaän taùc phaåm caùc em laïi coù söï caûm nhaän môùi treân cô sôû voán kinh nghieäm vaø ñaëc ñieåm taâm sinh lyù cuûa  caùc em. Do vaäy quaù trình thaâm nhaäp taùc phaåm vaên chöông trong nhaø tröôøng laø quaù trình ñoàng saùng taïo. Tác phẩm văn chương luôn mang tính đa nghĩa, đa chiều, luôn tiềm ẩn những ẩn số đòi hỏi người đọc nhiều công phu và khả năng đặc biệt để giải mã
  2.4-Taùc phaåm vaên chöông trong nhaø tröôøng khoâng chæ laø phöông tieän ñeå nhaän thöùc  maø coøn laø ñoái töôïng thaåm myõ, laø cô sôû ñeå hình thaønh nhöõng hieåu bieát veà lòch söû vaên hoïc, laø coâng cuï giaùo duïc ñaëc bieät ñeå phaùt trieån nhaân caùch toaøn dieän cuûa hoïc sinh.
 3-Nhaän dieän moät soá ñaëc ñieåm cô baûn veà taùc phaåm vaên chöông trong chöông trình Ngöõ vaên THCS:
  3.1-Heä thoáng taùc phaåm vaên hoïc ñöôïc daïy theo töøng caáp lôùp nhö sau:
   +Lôùp 6: Daïy caùc taùc phaåm töï söï chuû yeáu duøng phöông thöùc keå bao goàm caùc truyeän vaø kyù (Truyeän daân gian, truyeän trung ñaïi, truyeän ñoàng thoaïi hieän ñaïi, truyeän thô hieän ñaïi, kyù Trung ñaïi vaø hieän ñaïi)
   +Lôùp 7: Daïy taùc phaåm tröõ tình (Thô ca daân gian, thô ca tröõ tình Trung ñaïi vaø hieän ñaïi), taùc phaåm nghò luaän,  saân khaáu daân gian
   +Lôùp 8:Daïy taùc phaåm truyeän (Truyeän Trung ñaïi Vieät Nam, truyeän trung caän ñaïi theá giôùi. Truyeän hieän ñaïi vieät Nam) thô tröõ tình (thô tröõ tình hieän ñaïi tröôùc 1945), tuøy buùt
   +Lôùp 9: Daïy taùc phaåm truyeän (Truyeän thô Trung ñaïi, truyeän sau 1945), thô tröõ tình hieän ñaïi (sau 1945), Taùc phaåm nghò luaän hieän ñaïi
  3.2-Moät soá ñieåm nhaán caàn löu yù :
   + Caùc taùc phaåm vaên chöông ñöa vaøo chöông trình khaù ñieån hình tieâu bieåu, coù giaù trò cao veà noäi dung tö töôûng vaø thi phaùp ngheä thuaät ñaõ phaàn naøo khaùi quaùt ñöôïc toaøn boä dieän maïo vaên hoïc Vieät Nam qua caùc giai ñoaïn.
   + Heä thoáng theå loaïi khaù ña daïng bao quaùt ñöôïc heát caùc theå loaïi vaên hoïc Trung ñaïi vaø hieän ñaïi. Keát thuùc lôùp 9 hoïc sinh coù theå naém cô baûn ñaëc ñieåm theå loaïi cuûa vaên hoïc Vieät Nam.
   + Vieäc phaân chia taùc phaåm theo tieâu chí theå loaïi seõ taïo ñieàu kieän toát ñeå thöïc hieän tích hôïp khi daïy caùc phöông thöùc bieåu ñaït trong phaân moân laøm vaên.
   + Chöông trình ñöa vaøo nhieàu taùc phaåm ñöôi daïng vaên baûn nhaät duïng. Ñaây laø ñieåm môùi giuùp caùc em gaén keát giöõa hoïc taäp vôùi ñôøi soáng thöïc teá.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bài 2- HỆ THỐNG  HOẠT ĐỘNG CHIẾM LĨNH TÁC PHẨM VĂN CHƯƠNG TRONG NHÀ TRƯỜNG THCS ( 8 TIẾT)

 
A-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1- Nắm vững những khuynh hướng tiếp cận tác phẩm văn chương
2- Phương pháp phân tích, cắt nghĩa bình giá tác phẩm
3- Thực hành phân tích văn bản tác phẩm văn chương trong chương trình THCS
 
B-NỘI DUNG BÀI DẠY:
 
Hoạt động dạy học
Nội dung dạy học
 
I- Những khuynh hướng tiếp cận tác phẩm:
1-Một số khuynh hướng sai lầm trong việc tiếp cận tác phẩm văn chương:
  1.1-Đồng nhất tác phẩm văn chương với các hiện tượng xã hội lịch sử kgác thuộc phạm trù ý thức xã hội (Chính trị, triết học, đạo đức luân lý…) khi phân tích chỉ dựa vào chủ đề chính trị đạo đức để cắt nghĩa tác phẩm, tước bỏ đặc trưng văn hcọ, thoát ly văn bản tác phẩm không thấy bản chất thẩm mỹ của văn học.
   1.2- Khuynh hướng minh họa giản đơn tác phẩm : Chú ý hoàn cảnh ra đời của tác phẩm  và lấy nội dung tác phẩm  một cách giản đơn để minh họa cho giai đoạn xã hội lịch sử, cuộc đời tác giả. Hình tượng văn học không được nhận thức toàn diện , bị cắt xén chỉ là  bản thuyết minh cho một vấn đề xã hội.
   1.3-Khi phân tích tách rời hai bình diện nội dung và hình thức củ chỉnh thể tác phẩm:
  +Chỉ chú ý đến nội dung xã hội : diễn giải sơ lược bài văn thành lời giảng của mình, không chú ý khảo sát văn bản, tách ngôn ngữ với văn học
  +Cảm thụ tác phẩm thiên về hình thức. Chỉ chú ý câu hay từ đắt dựa trên lối phân tích ý nghĩa từ thuần túy nhiều khi thoát khỏi ngữ cảnh thiên về cảm thụ chủ quan. Không thấy mối liên hề giữa nội dung và hình thức.
   1.4-Chưa chú ý phân tích tác phẩm dựa trên đặc trưng thể loại.
 2-Đinh hướng việc tiếp cận tác phẩm văn chương:
  2.1-Quan điểm đúng đắn khi tiếp cận tác phẩm văn chương là:
   +Khảo sát thế giới nghệ thuật của nhà văn  (Tác phẩm) trong tính chỉnh thể trọn vẹn để phân tích cấu trúc nội tại của tác phẩm. Đặt tác phẩm văn học trong mối liện hệ mật thiết với nhà văn và hiện thực thời đại.
   +Khi phân tích tác phẩm phải xuất phát từ văn bản nghệ thuật ngôn từ, cọi việc phân tích ngôn ngữ là sự cắt nghĩa giải mã tín hiệu thẩm mỹ trong tác phẩm để tìm ra các tầng ý nghĩa trong văn bản. Phân tích cảm thụ cánh sử dụng từ ngữ của nhà văn trong tác phẩm là thao tác cơ bản của quá trình thâm nhập một tác phẩm.
  2.2-Đối với giáo viên và học sinh khi tiếp cận phân tích tác phẩm cần chú ý một số vấn đề sau:
  +Tìm hiểu những tài liệu lịch sử xã hội ( câu chuyện người thật việc thật, cuộc đời tác giả, bài hồi ký của nhà văn) có liên quan trực tiếp đến hoàn cảnh sáng tác.
  +Tìm đọc những bài viết của chính tác giả tâm sự suy nghĩ về tác phẩm của mình .Vd: Huy Cận nói về “Tràng giang”. Tô Hoài tâm sự về “Dế mèn”.
  +Tìm đọc những bài phê bình nghiên cứu có liên quan đến tác phẩm
  +Tìm hiểu đối chiếu với những tác phẩm khác cùng đề tài, cảm hứng, cùng thời đại để liên hệ so sánh (tác phẩm đó của cùng tác giả hoặc khác)
  +Đọc văn bản tác phẩm thật tỉ mỉ để phát hiện từng lớp từ ngữ, ý nghĩa, bố cục. Nếu tác phẩm dịch nghĩa thì nên đối chiếu với nguyên tác
II-Con đường phân tích, cắt nghĩa tác phẩm văn chương trong nhà trường:
1-Định hướng  phương pháp luận trong việc phân tích, cắt nghĩa tác phẩm:
  1.1-Phân tích, cắt nghĩa bản thân nội tại tác phẩm văn học trên bình diện cấu trúc văn bản nghệ thuật ngôn từ:
   a-Phân tích tác phẩm trong mối liên hệ biện chứng giữa nội dung và hình thức: Cắt nghĩa tác phẩm thông qua việc tìm hiểu khảo sát văn bản nghệ thuật ngôn từ giúp cho người dạy phân tích, cắt nghĩa các yếu tố, chi tiết nghệ thuật, hình ảnh, kết cấu, cách sử dụng ngôn từ (Đây là dấu hiện hình thức nghệ thuật) để làm sáng tỏ quan niệm tư tưởng, thái độ tình cảm của nhà văn gởi gắm trong tác phẩm.
   b-Tác phẩm Văn học là một chỉnh thể nghệ thuật trọn vẹn nên khi phân tích cần thấy mối liên hệ nội tại giữa các yếu tố. Ta có thể xác lập các mối quan hệ sau:
  +Quan hệ giữa chỉnh thể và yếu tố (Toàn thể và bộ phận): Khi phân tích các yếu tố chi tiết trong tác phẩm không nên cô lập tách rời khỏi hệ thống chỉnh thể tác phẩm bởi lẽ những chi tiết nghệ thuật chỉ có giá trị, có cái lý nghệ thuật khi nằm trong hệ thống chỉnh thể đó (Phải đặt trong văn cảnh cụ thể để cắt nghĩa).
Vd:  Câu thơ “Cuộc đời cách mạng thật là sang” trong bài thơ “Tức cảnh Pắc Bó”. Từ “Sang” được hiểu là  sự cao quý, thiêng liêng.
  +Quan hệ lựa chọn và kết hợp:
    -Khi nhà văn chọn lựa chi tiết nghệ thuật, sử dụng từ ngữ trong quá trình sáng tác đều gắn liền với ý tưởng nghệ thuật. Do vậy khi phân tích tác phẩm ta có thể sử dụng phương pháp so sánh đối chiếu (Chọn lựa thay đổi thử từ ngữ hình ảnh) để cắt nghĩa sự độc đáo, sáng tạo của nhà văn khi sử dụng từ ngữ đó.
Vd: “Khách đà lên ngựa, người còn ghé theo” (Đối chiếu với các từ cùng trường nghĩa : Trông, nhìn, ngóng, dõi, ngó…)
    -Khi phân tích tác phẩm  cần chú ý việc nhà văn kết hợp tổ chức sắp xếp các chi tiết nghệ thuật, từ ngữ trong chỉnh thể nghệ thuật. Khảo sát các chi tiết nghệ thuật xuất hiện vào thời điểm nào, cách sắp xếp vị trí trật tự từ ngữ trong câu văn góp phần tạo nên cái lý nghệ thuật của tác phẩm, làm sáng tỏ ý tưởng của nhà văn.
Vd: Trong tác phẩm “Tắt đèn” Ngô tất Tố đưa chi tiết tên lý trưởng hoạnh họe  vềsuất sưu oan nghệt của em anh Dậu chết từ năm ngoái xuất hiện đúng thời điểm chị Dậu bán con, bán chó và cả những thúng khoai cuối cùng trong nhà (tức là không còn gì để bán) góp phần tạo nên thế đòn bẩy để dẫn đến thái độ “tức nước vỡ bờ” của chị Dậu, Nếu chi tiết này xuất hiện ngay từ đầu thì ý nghĩa tố cáo không thể sâu sắc.
  +Quan hệ bổ sung và đối lập:
-Khi muốn nhấn mạnh một chi tiết, yếu tố nào đó trong tác phẩm, nhà văn thường sử dụng quan hệ bổ sung thêm các yếu tố khác có sự gần gũi tương đồng. Do vậy khi phân tích tác phẩm cần chú ý cắt nghĩa hiện tượng này. Một số phương tiện bổ sung ta thường thấy xuất hiện như:
*Song hành: Hai yếu tố xuất hiện song song trong tác phẩm, giữa chúng có nét gần gũi  bổ sung ý nghĩa cho nhau.
  Vd: Phép đối trong thơ (Đối tương liên)
                    “Lom khom  dưới núi tiều vài chú
                     Lác đác bên sông, chợ mấy nhà”
Không gian cảnh vật và con người với những hình ảnh chi tiết liên hoàn xuất hiện tạo ra sự cân xứng trong bức tranh phong cảnh đèo Ngang
*Trùng điệp: Bổ sung yếu tố mới bằng cách lặp lại yếu tố cũ. Các yếu tố đồng hiện tạo nên kết cấu trùng phức nhằm nhấn mạnh ý nghĩa miêu tả
                  Vd: “Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên
                           Xuân giang, xuân thủy tiếp xuân thiên”
   Không gian đầy ắp sức xuân nhờ sự xuất hiện liên tiếp các yếu tố: Xuân giang, xuân thủy, xuân thiên.
*Hô ứng: Là sự trùng điệp hai yếu tố mở đầu và kết thúc tác phẩm theo chủ đích nghệ thuật của tác giả.
Vd: Tiếng chim tu hú mở đầu và kết thúc bài thơ  “Khi con tu hú” của Tố Hữu
  -Phép đối lập cũng là một kiểu dạng bổ sung đặc biệt. Sự xuất hiện hai yếu tố tương phản đối lập nhau trong tác phẩm đều hướng vào mục đích nhắm nhấn mạnh một yếu tố nào đó trong tác phẩm
Vd: Kết cấu tương phản hai tuyến nhân vật Thiện>
1.2-Phân tích tác phẩm đặt trong bình diện xã hội - lịch sử: (Quan điểm lịch sử)
  a-Tác phẩm Văn học là hình ảnh của thế giới hiên thực, là sản phẩm của một giai đoạn lịch sử nhất định. Do vậy khi phân tích luôn phải đặt trong mối quan hệ với hiện thực đời sống, thời đại lịch sử  đã sản sinh ra nó. Việc tìm hiểu hoàn cảnh lịch sử, tình hình xã hội và đặc biệt là hoàn cảnh sáng tác là  điều cần thiết.
Vd: Phân tích “Hịch tướng sĩ” cần liên hệ đến tình hình lịch sử xã hội phong kiến thế kỷ XIII, tư tưởng cầu an hưởng lạc trong không khí thanh bình đang xuất hiện trong hàng ngũ tướng sĩ lúc bấy giờ, dân tộc đang đứng trước hiểm họa giặc Nguyên xâm lược.
b- Tác phẩm văn học là đứa con tinh thần của nhà văn, thể hiện chính kiến tư tưởng của mình. Do vậy cần phải tìm hiểu thân thế và sự nghiệp văn chương của tác giả để làm sáng tỏ nội dung tác phẩm.
Vd: Cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu và nhân vật Lục Vân Tiên
  Tuy nhiên việc tìm hiểu cuộc đới nhà văn chỉ là phương tiện để hiểu thêm tác phẩm chứ không thay thế việc cắt nghĩa phân tích tác phẩm. Không nên truy tìm những thông tin về đời tư nhà văn rồi áp đặt máy móc vào tác phẩm, hơn nữa nhiều khi giữa con người, tuyên ngôn tư tưởng và sáng tác của nhà văn có nhiều khi không thuần nhất.
  c-Phân tích tác phẩm trong mối liên hệ với di sản văn hóa dân tộc: Đây chính là hệ quả tất yếu của quy luật kế thừa và sáng tạo văn học. Phân tích sự kế thừa và cách tân của tác giả trên cả hai bình diện : nội dung tư tưởng và thi pháp nghệ thuật.
 2-Bình giá tác phẩm văn chương:
   2.1-Bình giá tác phẩm là thao tác cuối cùng sau khi phân tích cắt nghĩa tác phẩm nhằm chỉ ra giá trị nội dung tư tưởng, những nét độc đáo đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm.
    Phân tích ý nghĩa, tác dụng của tác phẩm đối với đời sống xã hội và công chúng tiếp nhận. Tác phẩm đáp ứng yêu cầu thời đại như thế nào, những đóng góp từ phía công chúng độc giả đối với tác phẩm (Chú ý những ý kiến của các nhà nghiên cứu phê bình văn học ).
  2.2-Khi bình giá tác phẩm cần chú ý một số điểm sau:
   +
 
 
 
 
 
 
Bài 3- NHỮNG NGHUYÊN TẮC VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐẶC THÙ
TRONG DẠY HỌC TÁC PHẨM

 
A-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1- Nắm vững những nguyên tắc cơ bản khi dạy tác phẩm
2- Nắm vững một số nguyên tắc đặc thù khi dạy tác phẩm
3- Thiết kế giáo án và thến trình tổ chức dạy tác phẩm văn học ở THCS
 
B-NỘI DUNG BÀI DẠY:
 
Hoạt động dạy học
Nội dung dạy học
 
I -Những nguyên tắc dạy tác phẩm văn học:
II-Những phương pháp đặc thù trong việc dạy tác phẩm văn chương:
1-Phương pháp đọc sáng tạo: (Tích hợp với đọc hiểu)
  1.1-Vì sao phải đọc sáng tạo:
     +Đọc sáng tạo là khâu đột phá đầu tiên trong việc thâm nhập thế giới tác phẩm. Cảm thụ tác phẩm thông qua việc cảm thụ văn bản nghệ thuật ngôn từ, khi đọc các lớp ngôn từ trong tác phẩm ngân vang làm sống dậy không khí của tác phẩm. Đọc là bước khởi động tâm lý tiếp nhận văn học
“Bằng ngôn ngữ, nhà văn có thể tác động trực tiếp đến tri giác, thính giác xúc giác của người đọc, làm cho họ cảm giác nhân vật một cách vật chất. Đọc diễn cảm cũng là một hoạt động sáng tạo nghệ thuật, Có khác là nhà văn đi từ tư tưởng đến  ngôn ngữ, còn bạn đọc đi từ ngôn ngữ đến tư tưởng”
                                                                              (Mac Xim Gorky)
  +Đọc sáng tạo để nắm bắt giọng điệu cảm xúc của tác giả, âm hưỡng chủ đạo của tác phẩm, hòa nhập vào thế giới cuộc sống trong tác phẩm
  1.2- Phương pháp đọc sáng tạo:
  +Giáo viên cần xác định nội dung tư tưởng, cảm hứng chủ đạo của tác phẩm để định hướng học sinh cách đọc, giọng điệu phù hợp với ý nghĩa khách quan của tác phẩm, cảm hứng của tác giả. Giọng đọc làm sống dậy không khí của tác phẩm, tạo cho học sinh tâm thế bước vào cảm thụ tác phẩm.
  +Thông qua giọng đọc còn thể hiện được tình cảm, tâm hồn người đọc đối với tác phẩm: sự hóa thân vào nhân vật, sự đồng điệu tâm hồn với tác giả. Đặc biệt là tạo nên sừ cộng hưởng tình cảm giữa Nhà văn – Giáo viên và học sinh. Tiếng nói nội tâm người đọc giao thoa với tiếng nói nội tâm tác giả, nhân vật.
  +Sử dụng ngữ điệu khi đọc: ngắt nghỉ giọng đọc đúng chỗ để bộc lộ ý tưởng nội dung tác phẩm, thay đổi giọng điệu cho phù hợp với cảm xúc của tác giả, làm nổi bật được tính cách nhân vật
+Nắm vững đặc trưng thể loại khi đọc:
-         Đọc thơ: chú ý ngắt nhịp, ngữ điệu để làm nổi bật tâm trạng, cảm xúc của chủ thể trữ tình
-         Đọc truyện: Phân biệt giọng điệu người kể chuyện, giọng điệu nhân vật. Phân biệt giọng đối thoại và độc thoại nội tâm để làm nổi bật tính cách nhân vật
+Làm chủ âm lượng  và cường độ khi đọc, đọc rõ ràng (Tròn vành rõ chữ). Kết hợp với động tác, nét mặt, cử chỉ điệu bộ khi đọc.
  +Tích hợp việc đọc sáng tạo trong quá trình đọc hiểu văn bản:
   - Đọc cả văn bản trước khi phân tích  để tạo tâm thế, không khí cảm nhận tác phẩm  Văn học
   - Đọc để sáng tỏ lời bình, minh họa lời giảng
   - Đọc để củng cố gây ấn tượng hoàn chỉnh về tác phẩm sau khi phân tích, kiểm tra năng lực cảm thụ tác phẩm của học sinh
1.3-Một số hình thức đọc:
  +Giáo viên đọc mẫu để học sinh quan sát, cảm nhận và đọc theo
  +Học sinh đọc: có thể đọc thầm và đọc rõ tiếng
  +Đọc phân vai nhân vật
2-Phương pháp tái hiện hình tượng tác phẩm văn học:
2.1-Mục đích sử dụng:
  +Sử dụng khi đọc hiểu văn bản nhằm gợi mở dẫn dắt học sinh từng bước tham gia tái hiện lại hình tượng nghệ thuật, phân tích đánh giá từng yếu tố trong chỉnh thể hình tượng, giúp cho học sinh cảm nhận thể giứoi bên trong của tác phẩm nằm dưới các ký hiệu ngôn ngữ.
2.2- Hỗ trợ phương pháp đọc sáng tạo nhằm giúp cho học sinh cảm thụ tác phẩm thông qua việc nhận diện các chi tiết nghệ thuật, các lớp từ ngữ, không gian, thời gian nghệ thuật, kết cấu… trong tác phẩm.
 2.2-Đinh hướng phương pháp :
  + Phương pháp này được tiến hành sau khi đọc tác phẩm. Đối tượng tái hiện là hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm, trong đó các bộ phận quan trọng có ý nghĩa then chốt là các hình ảnh, chi tiết, sự kiện, ngôn ngữ, kết cấu góp phần làm nên thế giới hình tượng trong tác phẩm.
  + Giáo viên chuẩn bị xây dựng hệ thống câu hỏi tái hiện dựa trên những vấn đề cơ bản của tác phẩm cần phân tích như:
   - Câu hỏi tái hiện nội dung tác phẩm: Đề tài, chủ đề, tư tưởng cảm hứng chủ đạo
   - Câu hỏi tái hiện về hình thức nghệ thuật: cách sử dụng ngôn ngữ, miêu tả không gian, thời gian, sử dụng các hình ảnh, chi tiết nghệ thuật, tổ chức kết cấu, nhịp điệu…
  + Mỗi câu hỏi là một điểm nhấn nhằm tìm hiểu nội dung ý nghĩa hình tượng nghệ thuật. Câu hỏi luôn mang tính định hướng dẫn dắt học sinh phát hiện các yếu tố trong chỉnh thể hình tượng  để trả lời. Nghệ thuật của người giáo viên khi đặt câu hỏi ở chỗ: Câu hỏi vừa có nội dung, ý nghĩa (Tránh câu hỏi vụn vặt, mơ hồ. chung chung) vừa hấp dẫn kích thích học sinh trả lời, hình thức hỏi đa dạng tránh sự lặp lại gây cảm giác nhàm chán.
Vd: Dạy bài thơ “Sang thu” – Hữu Chỉnh (Ngữ văn 9) . Để tái hiện lại hình tượng đất trời sang thu trong tác phẩm, giáo viên có thể sử dụng hệ thống câu hỏi tái hiện như sau:
  *Khổ thơ 1:
    - Trong khổ thơ đầu, cảnh vật mơ hồ về thu được thể hiện qua những chi tiết nào, bằng giác quan nào? (Gợi ý: Hương ổi –Khứu giác;  Gió se lạnh – Xúc giác; Sương chùng chình – Thị giác )
    - Từ nào cho thấy mùa thu sang một cách đột nhiên  chưa rõ ràng?
    (Gợi ý: Bỗng nhận ra hương ổi ;  Hình như thu đã về)
*Khổ thơ 2:
     - Cảm nhận tinh tế của nhà thơ về khúc giao mùa sang thu được thể hiện qua những từ ngữ nào? (Gợi ý: Sông – Dềnh dàng; Chim – Vội vã; Đám mây mùa hạ - Vắt nửa mình sang thu)
      -Nhận xét của em về việc nhà thơ sử dụng những từ ngữ đó? ( sử dụng từ ngữ gợi tả giàu tính tạo hình, gán cho thiên nhiên những thuộc tính của con người thể hiện sự đồng cảm giữa con người và thiên nhiên khi đất trời vào thu)
*Khổ thơ 3:
   - Sự giao mùa sang thu được biểu thị rõ nhất ở  những hình ảnh nào trong khổ thơ cuối? ( Gợi ý: một ít nắng nhạt, cơn mưa vơi dần, sấm bớt bất ngờ)
   - Những từ ngữ nào gọi tả cái nửa mất nửa còn của đất trời khi cuối hạ chớm thu? (Gợi ý:Vẫn còn, vơi dần, bớt bất ngờ - chứng tỏ sự nhậy cảm của nhà thơ trước giờ khắc giao mùa)
-Theo em hình ảnh nào gây ấn tượng nhất trong hai câu thơ cuối? Cảm nhận của em về hình ảnh đó? (
  Gợi ý: Sấm bất ngờ, trên hàng cây đứng tuổi
   Hình ảnh và mang nghĩa tả thực vừa mang nghĩa tượng trưng
  Tả thực: Sấm thường xuất hiện bất ngờ đi cùng với những cơn mưa rào chỉ có ở mùa hạ, hàng cây cổ thụ vào thu không còn phải giật mình bởi những tiếng sấm bất ngờ ấy.
   Tượng trưng: Sấm là những tác động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời. Hàng cây đứng tuổi là hình ảnh tượng trưng cho những con người từng trải nghiệm, vượt qua những khó khăn thăng trầm cuộc đời càng trở nên vững chãi bình tĩnh hơn trước mọi tác động bất ngờ của đời sống. Câu thơ hàm chứa những suy ngẫm triết lý sâu xa về cuộc đời và tuổi tác.
2.3-Ý nghĩa tác dụng của phương pháp:
  +Việc phân tích cảm thụ hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm thông qua việc tái hiện, nhận diện và cắt nghĩa các chi tiết hình ảnh, từ ngữ sẽ tránh được lối cảm thụ  theo cảm tính, cảm thụ chung chung, sáo rỗng hời hợt.
  + Rèn luyện cho học sinh năng lực quan sát, nhận thức thẩm mỹ, biết đi từ cái cụ thể , bộ phận (Riêng) để hiểu cái chỉnh thể khái quát (Chung). Phát triển năng lực cảm thụ tác phẩm văn chương thông qua vẻ đẹp ngôn từ nghệ thuật.
3-Phương pháp giảng bình:
  3.1-Vị trí quan trọng của phương pháp giảng bình:
   +Giảng và bình là thao tác quen thuộc của người giáo viên văn học, nhiều khi nó trở thành bí quyết trong giờ giảng văn, không có giờ giảng văn nào thành công mà lại thiếu đi những lời bình đầy cảm xúc sâu lắng của giáo viên. Đây là phương pháp mang tính đặc thù của việc dạy tác phẩm văn học.
   +Người giáo viên thông qua sự hiểu biết rung cảm về tác phẩm có nhiệm vụ làm cho học sinh cộng hưởng những rung cảm ấy, gieo vào con tim các em cái hồn cảm xúc ấy. Bình văn thực chất là nói lại nội dung cảm thụ văn học của mình đến người nghe. Do vậy khi giảng bình đòi hỏi sự rung động thẩm mỹ thực sự từ cả hai phía:
  - Chủ thể người dạy: thể hiện qua lời bình của giáo viên xuất phát từ sự rung động tâm hồn
  - Chủ thể người học: sự rung cảm của học sinh trước tác phẩm và lời bình của giáo viên.
 “Bình thơ từ chỗ mình cảm thấy hay, làm thế nào cho người khác cũng cảm thấy hay”  (Hoài Thanh)
3.2-Định hướng phương pháp giảng bình:
   + Phương pháp này thường sử dụng song hành với phương pháp tái tạo hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm. Sau khi  cho học sinh nhận diện,quan sát phát hiện và cắt nghĩa các hình ảnh, chi tiết từ ngữ trong tác phẩm, giáo viên có thể giảng bình để học sinh cảm thụ sâu hơn thế giới nghệ thuật.
 
  +Người bình (Giáo viên) phải là người am hiểu và cảm thụ sâu sắc tác phẩm, phải là bạn tri âm với tác giả mới tạo ra tiếng nói tri âm đồng điệu với người nghe (Học sinh). Người giáo viên phải có vốn hiểu biết về tác phẩm nhuần nhuyễn đến độ biến thành rung động cảm xúc, tình cảm chủ quan mới có khả năng gây cảm và truyền cảm.(Hai tố chất tri thức và cảm xúc).
+Xác lập được mối quan hệ môi giới giữa người nghe và người bình. Giáo viên không được vượt quá giới hạn của người bình nghĩa là không để cho tiếng nói cảm xúc chủ quan của mình lấn át, nói lạc tiếng nói của tác giả.
 “Bình thơ cũng như đệm đàn cho người ta hát, lên dây chùng một tí hay căng một tí cũng đều lạc điệu. Bình thơ mà nói chưa đến thì không đạt. Nói quá đi là tán. Phải biết dừng lại đúng chỗ, đúng lúc để người nghe suy nghĩ mở rộng”
“Người đệm đàn, người bình thơ phải biết lùi lại để đưa tiếng hát, tiếng thơ lên trước. Đệm đàn chớ để tiếng đàn lấn tiếng hát”
                                                                              (Hoài Thanh)
+Tạo sự cộng hưởng động điệu giữa người nghe và người bình. Một giời bình tác phẩm thành công là khoảng cách cảm thụ thẩm mỹ giữa người nghe và người bình càng rút ngắn, tránh hiện tượng “Đàn gảy tai trâu”.
  +Kết hợp nhuần nhuyễn giữa Giảng và Bình. Nhờ bình mà giảng thêm sâu nhưng bình phải dựa trên giảng. Giảng mà không bình thì ý gọn mà khô, bình không giảng ý miên man xa  vời. phải giảng cho vỡ nghĩa để hiểu từ đó mới cảm được.
  +Chọn lựa khai thác những chi tiết hình ảnh ngôn từ thật đặc sắc để bình. Đó là những điểm  sáng thẩm mỹ tạo nên điểm nhấn của cảm hứng chủ đạo.
 3.3-Một số cách thức giảng bình quen thuộc:
  +Dùng một lời tâm sự hay một câu chuyện khác có ý tưởng liên quan đến nội dung cần bình có tác dụng khơi gợi sâu xa.
  +Dùng những lời nhận định đánh giá (Khen hoặc chê) của các nhà phê bình văn học có liên quan đến nội dung cần bình để làm cơ sở cho việc giảng bình
  +Sử dụng phương pháp so sánh đối chiếu các tác phẩm gần gũi về đề tài, cảm hứng để phục vụ cho việc bình.
III-Thiết kế giáo án và tiến trình tổ chức dạy học tác phẩm:
1-Thiết kế giáo án:
    1.1-Quan nieäm veà giaùo aùn:
    +Giaùo aùn laø moâ hình thieát keá hình dung tröôùc coâng vieäc maø GV toå chöùc cho HS hoïc taäp treân lôùp. Ñaây khoâng phaûi laø baøi chuaån bò noäi dung kieán thöùc thuaàn tuyù  maø GV seõ giaûng treân lôùp maø coøn laø söï ñònh höôùng toå chöùc hoaït ñoäng daïy hoïc, giaùo aùn phaûi chuù yù ñeán tình huoáng SP
    +Khoâng theå coù giaùo aùn chung cho taát caû GV maø chæ coù theå neâu leân nhöõng ñònh höôùng lôùn. Moãi GV phaûi töï thieát keá phöông aùn daïy hoïc saùng taïo baøi giaûng cuûa mình cho phuø hôïp vôùi ñoái töôïng hoïc sinh. Caàn quan nieäm giaùo aùn ñoäng “thieân bieán vaïn hoùa”. Saùch GV hay taøi lieäu thieát keá baøi daïy chæ mang tính chaát tham khaûo.
    1.2-Moät soá ñieåm löu yù khi soaïn giaùo aùn:
    + Xaùc ñònh caùc ñôn vò kieán thöùc trong baøi daïy (caû ba phaân moân) ñeå nhaän dieän khaû naêng tích hôïp. Tìm nhöõng ñieåm ñoàng quy vaø ñoàng taâm  ñeå thöïc hieän tích hôïp.
    +Caùc noäi dung tích hôïp ñöôïc theå hieän vaø khai thaùc treân tinh thaàn tích cöïc hoùa hoaït ñoäng hoïc taäp cuûa hS
    +Ñònh hình heä thoáng hoaït ñoäng (vieäc laøm) cuûa HS khi trieån khai baøi daïy döôùi daïng caùc caâu hoûi (Nhö thoâng tin veà 1 leänh cho HS thöïc hieän).
    +Heä thoáng caâu hoûi ña daïng ñònh höôùng HS thu thaäp thoâng tin, xöû lyù thoâng tin, phaân tích tìm hieåu, khaùm phaù phaùt hieän trao ñoåi vaø ruùt ra keát luaän.
    +Hình thaønh cho HS caùch hoïc, caùch tieáp caän vaø khai thaùc 1 vaán ñeà, hình thaønh caùch laøm vaø öùng duïng
     1.3- Theá naøo laø moät giaùo aùn toát ?
     +Theå hieän ñaùp öùng yeâu caàu ñoåi môùi: laøm noåi roõ hoaït ñoäng daïy vaø hoïc
     +Möùc kieán thöùc ñaûm baûo ñaùp öùng yeâu caàu muïc tieâu caàn ñaït cuûa baøi hoïc ñaët ra trong saùch giaùo khoa.
      +Thể hiện được  tính tích hợp trong bài dạy
     +Xaây döïng heä thoáng caâu hoûi khoa hoïc treân tinh thaàn ñoåi môùi:
        * Döïa treân caâu hoûi SGK mang tính khaùi quaùt gôïi yù phaàn noäi dung coát loõi trong vaên baûn caàn phaân tích.
       * Soá löôïng, loaïi hình caâu hoûi, phöông thöùc hoûi phaûi phuø hôïp vôùi noäi dung kieán thöùc vaø ñoái töôïng HS ñeå thieát keá.
         * Chuù yù ñeán nhöõng tình huoáng daïy hoïc ñeå döï kieán khaû naêng giaûi quyeát
     +Giaùo aùn theå hieän roõ caùc muïc ghi baûng moät caùch khoa hoïc, hôïp lyù, logic (Ghi baûng nhieàu hay ít coøn tuyø thuoäc vaøo ñoái töôïng hs cuï theå). Löu yù khoâng neân cheùp caû ñoaïn daøi treân baûng, vieäc hs coù cheùp baøi ñöôïc khoâng coøn tuyø theo naêng löïc cuûa GV.
     +Noäi dung ghi trong giaùo aùn:
           -Ghi caùc yù choát
           -Ghi lôøi bình (co theå laø toaøn boä yù chính, coù theå chæ ghi yù.
           -Theå hieän ñöôïc caùc hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø
           -Hoaïch ñònh thôøi löôïng ñoái vôùi töøng phaàn (Döï kieán)
  Baøi daïy theo PP daïy hoïc tích cöïc chuù troïng ñeán hoaït ñoäng cuûa HS chieám tæ leâï cao so vôùi hoaït ñoäng cuûa GV. Ñeå coù moät tieát hoïc treân lôùp, GV caàn phaûi ñaàu tö coâng söùc vaø thôøi gian raát nhieàu trong khaâu soaïn giaùo aùn. So saùnh 2 kieåu giaùo aùn:
 
Giaùo aùn theo caùch daïy thuï ñoäng
Giaùo aùn theo caùch daïy tích cöïc
1-GV döï kieán chuû yeáu nhöõng hoaït ñoäng treân lôùp cuûa chính mình (Thuyeát trình, giaûng giaûi, ñaët caâu hoûi, vieát baûng, veõ sô ñoà….). Hoaït ñoäng cuûa HS môø nhaït, chuû yeáu chæ laø söï traû lôøi caâu hoûi theo höôùng GV ñònh saün.
1-Nhöõng döï kieán cuûa GV chuû yeáu taäp trung vaøo caùc hoaït ñoäng cuûa HS (quan saùt, thaûo luaän, giaûi quyeát tình huoáng coù vaán ñeà). Giaùo aùn phaûi hoaïch ñònh ñöôïc vieäc toå chöùc caùc hoaït ñoäng cuûa HS nhö theá naøo.
2-GV tính toaùn kyõ trình töï  trieån khai baøi giaûng cuûa chính mình sao cho hôïp lyù, tieát kieäm thôøi gian ñeå hoaøn thaønh tieát hoïc ñuùng giôø
2-GV phaûi suy nghó coâng phu veà nhöõng khaû naêng dieãn bieán caùc hoaït ñoäng ñeà ra cho HS, döï kieán nhöõng giaûi phaùp ñieàu chænh ñeå ñaûm baûo tieán ñoä baøi daïy
3-Thoâng tin baøi hoïc ñi theo moät chieàu, chuû yeáu laø töø thaày ñeán troø. GV coù theå hoaøn toaøn kieåm soaùt ñöôïc tieán ñoä baøi hoïc. GV vaän duïng voán hieåu bieát vaø kinh nghieäm cuûa mình ñeû laøm cho HS hieåu vaø nhôù noäi dung quy ñònh trong saùch giaùo khoa
3-Baøi hoïc ñöôïc xaây döïng töø nhöõng ñoùng goùp cuûa HS thoâng qua nhöõng hoaït ñoäng do GV toå chöùc. Khai thaùc voán hieåu bieát vaø vaø kinh nghieäm cuûa töøng HS, taêng cöôøng moái lieân heä ngöôïc töø  troø ñeán thaày, moái lieân heä ngang giöõa troø vôùi troø.
4-Giaùo aùn thieát keá tính, coá ñònh cho moïi tieát daïy, moïi ñoái töôïng HS
5-Giaùo aùn thieát keá ñoäng, thay ñoåi tuyø theo töøng ñoái töôïng, theå hieän söï phaân hoùa trong daïy hoïc
 
 
 
1.4- Cấu trúc giáo án dạy tác phẩm văn học:
MÔ HÌNH CẤU TRÚC:
 

  A-Mục tiêu cần đạt:
   +Kiến thức
   +Kỹ năng, phương pháp
   +Thái độ
  B-Sự chuẩn bị:
    +Giáo viên: Các tư liệu, phương tiện dạy học phục vụ bài dạy
    + Học sinh : Soạn bài
  C-Tổ chức hoạt động dạy học:
    I-Ổn định tổ chức
    II-Kiểm tra bài cũ
    III- Dạy bài mới
 
Hoạt động của GV và học sinh
Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: Khởi động
GV giới thiệu bài, ghi tên bải lên bảng
Tên bài học
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh đọc hiểu chú thích
I-Đọc và tìm hiểu chú thích:
1-Tác giả: Tiểu sử, sự nghiệp
2-Tác phẩm: Thể loại, bố cục
Hoạt động 3: Hướng dẫn Đọc - Hiểu văn bản
II-Đọc – Hiểu văn bản:
  1-
  2-    Ghi các nội dung  phân tích tác phẩm
  3-
 
Hoạt động 4: Củng cố thực hiện ghi nhớ
III-Tổng kết
Hoạt động 5: Luyện tập
 
IV-Luyện tập
Hoạt động 6: Hướng dẫn học ở nhà
 
2-Tiến trình tổ chức dạy tác phẩm văn học:
  2.1- Lời giới thiệu bài mới, ghi tên bài học lên bảng
  2.2-Tìm hiểu tác giả tác phẩm (Dựa trên chú thích trong sách giáo khoa)
     +Tác giả: Tìm hiểu tiểu sử, thân thế và sự nghiệp sáng tác
     +Tác phẩm: tìm hiểu  hoàn cảnh sáng tác, thể loại tác phẩm, giới thiệu nội dung khái quát tác phẩm
  2.3-Tiến hành đọc sáng tạo tác phẩm
     +GV hướng dẫn học sinh cách đọc (Chú ý cách ngắt nghỉ, sắc thái giọng điệu làm nổi bật cảm hứng tư tưởng, tính cách nhân vật, tâm  trạng của nhà văn.
      +GV đọc mẫu, gọi học sinh đọc
  2.4-Tìm bố cục bài văn, xác định nội dung chính của từng đoạn theo bố cục đã chia.
 
  2.5-Phân tích văn bản tác phẩm:
    +Gợi ý học sinh tìm hiểu phân tích các chi tiết, hình ảnh, từ ngữ… góp phần thể hiện nội dung tư tưởng tác phẩm (Phân tích dựa trên bố cục đã chia)
     +Giáo viên tiến hành giảng bình để  mở rộng đào sâu nội dung tác phẩm
     +Giáo viên chốt ý cần phân tích dưới dạng tiểu kết.
  2.6-Tổng kết:
     +Cho học sinh đọc ghi nhớ và giáo viên tiến hành đọc ghi nhớ trong sách giáo khoa
      +Tổng kết làm nổi bật ý nghĩa nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật tác phẩm.
      +Củng cố dặn dò (Có thể cho HS tiến hành đọc lại một đoạn tác phẩm sau khi phân tích)
 
 
1

 


Nguồn:Thao Trần Việt

 
 
HƯỚNG DẪN DOWNLOAD


Để tải về giáo án điện tử Ngữ văn: PPDH ngữ văn
Bước 1:Tại trang tài liệu chi tiết nslide bạn muốn tải, click vào nút Download màu xanh lá cây ở phía trên.
Bước 2: Tại liên kết tải về, bạn chọn liên kết để tải File về máy tính. Tại đây sẽ có lựa chọn tải File được lưu trên nslide.com
Bước 3: Một thông báo xuất hiện ở phía cuối trình duyệt, hỏi bạn muốn lưu . - Nếu click vào Save, file sẽ được lưu về máy (Quá trình tải file nhanh hay chậm phụ thuộc vào đường truyền internet, dung lượng file bạn muốn tải)
Có nhiều phần mềm hỗ trợ việc download file về máy tính với tốc độ tải file nhanh như: Internet Download Manager (IDM), Free Download Manager, ... Tùy vào sở thích của từng người mà người dùng chọn lựa phần mềm hỗ trợ download cho máy tính của mình

 
LINK DOWNLOAD

doc.pngBAI GIANG PPDH NGU VAN I.doc[0.08 M]

File đã kiểm duyệt
     Báo vi phạm bản quyền
Pass giải nén (Nếu có):
nslide.com
DOWNLOAD
(Miễn phí)
 

Mã tài liệu
b7clyq
Danh mục
giáo án điện tử
Thể loại
Ngày đăng
2012-10-23 08:51:53
Loại file
doc
Dung lượng
0.08 M
Trang
1
Lần tải
0
Lần xem
8
giáo án điện tử Ngữ văn: PPDH ngữ văn

Bạn phải gởi bình luận/ đánh giá để thấy được link tải

Nếu bạn chưa đăng nhập xin hãy chọn ĐĂNG KÝ hoặc ĐĂNG NHẬP

BÌNH LUẬN


Nội dung bậy bạ, spam tài khoản sẽ bị khóa vĩnh viễn, IP sẽ bị khóa.
Đánh giá(nếu muốn)
 BÌNH LUẬN

ĐÁNH GIÁ


ĐIỂM TRUNG BÌNH

0
0 Đánh giá
Tài liệu rất tốt (0)
Tài liệu tốt (0)
Tài liệu rất hay (0)
Tài liệu hay (0)
Bình thường (0)

giáo án có liên quan

  • Ngữ văn: PPDH ngữ văn
    Ngữ văn 9
    Ngữ văn: PPDH ngữ văn

    Danh mục: Bài giảng điện tử

    Thể loại: Bài giảng điện tử Ngữ văn 9

    Phí tải: Miễn phí

    Ngày : 11/11/2012

    Xem: 0

  • Ngữ văn: PPDH ngữ văn
    Ngữ văn 9
    Ngữ văn: PPDH ngữ văn

    Danh mục: Đề thi

    Thể loại: Đề thi Ngữ văn 9

    Phí tải: Miễn phí

    Ngày : 4/11/2012

    Xem: 0

  • Ngữ văn: PPDH ngữ văn
    Lưu trữ
    Ngữ văn: PPDH ngữ văn

    Danh mục: Giáo án điện tử

    Thể loại: Giáo án điện tử Lưu trữ

    Phí tải: Miễn phí

    Ngày : 24/10/2012

    Xem: 0

  • Ngữ văn: PPDH ngữ văn
    Ngữ văn 9
    Ngữ văn: PPDH ngữ văn

    Danh mục: Bài giảng điện tử

    Thể loại: Bài giảng điện tử Ngữ văn 9

    Phí tải: Miễn phí

    Ngày : 25/10/2012

    Xem: 0

  • Ngữ văn: PPDH ngữ văn
    Ngữ văn 9
    Ngữ văn: PPDH ngữ văn

    Danh mục: Bài giảng điện tử

    Thể loại: Bài giảng điện tử Ngữ văn 9

    Phí tải: Miễn phí

    Ngày : 23/10/2012

    Xem: 0

  • Ngữ văn: PPDH ngữ văn
    Ngữ văn 9
    Ngữ văn: PPDH ngữ văn

    Danh mục: Bài giảng điện tử

    Thể loại: Bài giảng điện tử Ngữ văn 9

    Phí tải: Miễn phí

    Ngày : 7/11/2012

    Xem: 7

  • Ngữ văn: PPDH ngữ văn
    GD hướng nghiệp 9
    Ngữ văn: PPDH ngữ văn

    Danh mục: Bài giảng điện tử

    Thể loại: Bài giảng điện tử GD hướng nghiệp 9

    Phí tải: Miễn phí

    Ngày : 23/10/2012

    Xem: 7

  • PPDH Ngữ văn
    Bài giảng
    PPDH Ngữ văn

    Danh mục: Bài giảng điện tử

    Thể loại: Bài giảng điện tử Bài giảng

    Phí tải: Miễn phí

    Ngày : 28/5/2010

    Xem: 2

  • PPDH Ngữ văn
    Ngữ văn
    PPDH Ngữ văn

    Danh mục: Giáo án điện tử

    Thể loại: Giáo án điện tử Ngữ văn

    Phí tải: Miễn phí

    Ngày : 24/7/2010

    Xem: 77

  • PPDH Ngữ văn
    Ngữ văn
    PPDH Ngữ văn

    Danh mục: Bài giảng điện tử

    Thể loại: Bài giảng điện tử Ngữ văn

    Phí tải: Miễn phí

    Ngày : 24/7/2010

    Xem: 28