Chú ý:Đây là bản xem thử online, xin hãy chọn download miễn phí bên dưới để xem bản đẹp dạng .pdf
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 2  
Người đua diều  
Khaled Hosseini  
Chia sebook : http://downloadsach.com/  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 3  
Gii thiu  
Khaled Hosseini, sinh ngày 4 tháng 3, 1965, là mt tiu thuyết gia v{ dược sĩ người Hoa  
K. Tên tui ông trnên ni tiếng nhhai cun tiu thuyết đầu tay của mình, Người đua  
diu (2003) và Ngàn mt tri rc rỡ (2007) b|n được 38 triu bn trên toàn thế gii. Ngoài  
ra, Người đua diều đ~ được chuyn ththành bộ phim cùng tên năm 2007.  
Người Đua Diều là câu chuyn nng nhit ca Hosseini vsphn bi và chuc tội, được  
bao quanh bi bi cnh quá khbi kch mới đ}y của Afghanistan.  
Người Đua Diều có llà cuốn s|ch đầu tiên giúp người đọc Vit Nam nhìn nhn mt cách  
đầy đủ và chân thc nht vvẻ đẹp cũng như nỗi đau của Afghanistan, một đất nước, mt  
dân tc, mt nền văn hóa l}u đời btàn phá bi nhng kcung tín. Người Đua Diều là  
món quà tặng xúc động v{ đầy ý nghĩa nh{ văn Khaled Hosseini gi lại cho quê hương mình,  
nơi cuc sng yên bình vẫn chưa trở li.  
Người Đua Diều có đầy đủ các yếu tcn thiết để trthành mt tác phm best-seller: tính  
thi s, ct truyn ly kỳ, xúc động, xung đột gay gt gia các tuyến nhân vt, trong chính  
bn thân nhân vật… V{ sự tht, tác phẩm đ~ nắm givị trí đầu bng ca The New York  
Times trong 110 tun. Ngoài nhng khía cnh trên, sc hp dn của Người đua diều còn bt  
ngun tgiá trnhn thc sâu sc.  
Người Đua Diều là li tthut của nh{ văn người Mgc Afghanistan Amir vnhững năm  
tháng tuổi thơ đầy niềm vui cũng như lỗi lm, vnhng ngày trôi dạt trên đất khách ri  
cuc hành trình trlại quê hương đổ n|t để cu chuc ti li cho bn thân và cho cả người  
cha đ~ khuất. Theo dòng hi c của Amir, người đọc trlại hơn hai mươi năm về trước, khi  
Amir còn là mt cậu bé mười hai tui sng trong vòng tay che chca Baba giàu sang và  
thanh thế. Cùng gn bó vi Amir sut những năm th|ng tuổi thơ l{ Hassan, con trai của  
người qun gia Ali, mt cu bé lanh li, mnh mnhiu ln xả th}n để bo vAmir. Thế  
nhưng tình bạn và lòng tn ty của Hassan đ~ không được đền đ|p, một ng{y mùa đông  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 4  
năm 1975, Hassan vì ra sức bo vchiếc diu xanh chiến li phm của Amir đ~ bị bn trẻ  
xu hành hung và nhc m. Sự nhu nhược v{ hèn nh|t đ~ cản bước Amir cu bn, thm chí,  
còn biến cu thành mt kgian di khi ba chuyn nhằm đuổi cha con Ali và Hassan ra khi  
nh{. V{ Amir đ~ phải trgiá cho li lm y trong sut phần đời còn li. Ngay cả khi anh đang  
sống sung túc trên đất M, ngay cả khi tìm được mt mái m cho riêng mình hay thc hin  
được mơ ước trở th{nh nh{ văn, nỗi ám nh ca mt kgian di vẫn ng{y đêm đeo đuổi  
Amir. Và cui cùng, trlại Afghanistan để cu con trai Hassan khi tay bn Taliban là con  
đường duy nhất để Amir chuc li vi người bạn, người em cùng cha khác mẹ Hassan đ~  
chết dưới hng súng Taliban.  
"Tôi yêu mùa đông ở Kabul. Tôi yêu nó vì nhng bông tuyết mm mi vnhvào ca sổ  
phòng tôi ban đêm, vì tuyết mới rơi lạo xạo dưới đôi ủng cao su đen của tôi, vì hơi m ca  
chiếc lò sưởi gang khi gió rít qua sân, qua đường phố... Mùa đông nào, các quận ca Kabul  
cũng tổ chc cuộc thi đấu diu. Và nếu bn là một đứa con trai sng ở Kabul, thì ngày thi đấu  
chc chn là skin ni bt ca mùa giá lnh... Có ln, mt thng nhóc Hindi, gia đình nó mới  
chuyển đến quanh vùng, kcho chúng tôi nghe rng, thtrấn quê nó, đu diu có nhng  
lut lvà quy tc cht chẽ... Hassan và tôi nhìn nhau cười. Cười phá. Thng nhóc Hindi ri sẽ  
nhanh chóng học được những gì ngưi Anh học được hồi đầu thế knày, và những gì ngưi  
Nga cuối cùng đã học đưc vào những năm cuối thp kỷ tám mươi rằng ngưi Afghan là mt  
dân tộc độc lập. Người Afghan yêu quý phong tục nhưng ghê tm các lut l. Và việc đấu diu  
cũng thế. Lut lthật đơn giản: Không lut lnào. Thdiu ca bn lên. Ct hạ đối th. Chúc  
may mn".  
Bng mt lối văn xuôi giản d, không gọt giũa, không ẩn dhay khó hiu, Khaled Hosseini đ~  
dn dắt người đọc đi qua những thăng trầm ca lch sử nước mình, đ~ giúp người đọc hiu  
được nhng góc sáng ti trong tâm hồn người Afghanistan, v{ hơn hết, đ~ khiến người đọc  
xúc động và nui tiếc trước stàn li ca cmt nền văn ho| đầy bn sc.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 5  
Mc Lc  
Chương 1  
Chương 2  
Chương 3  
Chương 4  
Chương 5  
Chương 6  
Chương 7  
Chương 8  
Chương 9  
Chương 10  
Chương 11  
Chương 12  
Chương 13  
Chương 14  
Chương 15  
Chương 16  
Chương 17  
Chương 18  
Chương 19  
Chương 20  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 6  
Chương 21  
Chương 22  
Chương 23  
Chương 24  
Chương 25  
PhLc  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 7  
Chương 1  
Th|ng Mười hai năm 2001  
Tôi đ~ trở th{nh tôi như ng{y hôm nay từ tuổi mười hai, vào mt ngày lnh lo, ảm đạm  
mùa đông năm 1975. Tôi nhớ chính x|c lúc đó đang khom người sau bức tường đất sụp đổ,  
nhòm trm vào li nhgn khe suối đóng băng. Thời đó l}u lắm rồi, nhưng tôi biết nhng gì  
người ta nói vquá khứ, m{ tôi đ~ học được, vvic anh có thể chôn vùi nó đi, l{ một điều  
sai lm. Bi vì quá khứ còn đang thay đổi. Bây ginhìn li, tôi nhn ra tôi vẫn đang nhòm  
vào cái li nhhoang vắng đó suốt hai mươi s|u năm qua.  
Mùa hè va ri, mt hôm chú Rahim Khan gi cho tôi tPakistan. Chú yêu cu tôi ti gp  
chú. Đứng trong bếp, vi máy nghe bên tai, tôi hiểu đó không phải là chú Rahim Khan trên  
m|y. Đó l{ qu| khứ ti lỗi không được chuc của tôi. Sau khi treo m|y, tôi đi dạo bdc  
theo HSpreckels phía bc công viên Cng Vàng. Mt tri bui chiu sm lấp l|nh nước  
hồ, trên đó h{ng chục nhưng chiếc thuyền con đang giong buồm theo làn gió nhkhô. Ri  
tôi liếc nhìn lên, thy một đôi diều m{u đỏ vi nhng chiếc đuôi đ{i m{u xanh lơ bay vút lên  
trời. Đôi diều nhào ln tng không, bên trên những h{ng c}y đầu phía Tây công viên, bay  
qua nhng ci xay gió, bng bềnh bên nhau như một cp mắt đang nhìn xuống San  
Francisco, thành phgiờ đ}y tôi gọi l{ quê hương. V{ bất cht ging nói ca Hassan thì thào  
trong đầu tôi: vì cu, cngàn ln rồi. Hassan người đua diều môi h.  
Tôi ngồi trên băng ghế công viên cnh mt cây liu rủ. Tôi nghĩ tới điều gì đó Rahim  
Khan đ~ nói trước khi cúp máy, gần như chợt nghĩ thêm: luôn có một con đường để tt lành  
trlại. Tôi ngước nhìn cp diều sinh đôi. Tôi nghĩ về Hassan. Nghĩ về Baba, Ali, Kabul. Tôi  
nghĩ về cuộc đời tôi đ~ từng sng, cho tới khi mùa đông năm 1975 ập đến, l{m thay đổi tt  
c. Và khiến tôi trở th{nh tôi như ng{y hôm nay.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 8  
Chương 2  
Khi còn l{ hai đứa trẻ, Hassan v{ tôi thường trèo lên nhng cây bạch dương trên con  
đường xe chy vào nhà cha tôi, và dùng mt mảnh gương chiếu ánh nng vào nhà nhng  
người hàng xóm ca chúng tôi làm htc giận. Chúng tôi thường ngi chéo nhau, trên mt  
cp cành cây cao, chân trần đung đưa, túi quần đầy qudâu tằm phơi khô v{ quả óc chó,  
thay nhau chiếu gương, vừa ăn d}u tằm vừa ném v{o nhau, khúc khích, cười vang. Tôi vn  
như còn thấy Hassan trên c|i c}y đó, nắng lung linh xuyên qua klá chiếu lên khuôn mt  
gần như tròn xoe của cu, mt khuôn mt giống như búp bê T{u được gt tgcứng: mũi  
nvà tt, mt va hp va xếch như l| tre, đôi mắt nếu nhìn vào, tutheo ánh sáng, lúc  
vàng, lúc xanh, lúc cmàu ngc bích na. Tôi vn có ththấy đôi tai nhỏ mc thp, và mu  
cm nhô ra có vẻ như đắp thêm chút thịt, như sau đó mới thêm vào. Và chiếc môi htách ra  
chính giữa, nơi m{ người làm búp bê Tàu có thể đ~ để trượt đồ ngh, hoc có lẽ lúc đó chỉ  
đơn gin thm mt thành ra bt cn.  
Đôi khi ngồi trên nhng ngọn c}y đó, tôi xui Hassan lấy súng cao su bn quóc chó vào  
con chó chăn cừu giống Đức cht mt ca ông hàng xóm. Hassan chng bao gimun vy,  
nhưng nếu tôi yêu cu, thc syêu cu, cu skhông tchi. Hassan chng bao gitchi  
tôi bt cứ điều gì. Và cu bn súng cao su chính xác chết người. Cha ca Hassan, ông Ali,  
thường bt gặp chúng tôi v{ ph|t điên lên, điên theo c|ch người hin hậu như Ali có thể làm  
được. Ông thường bt ngón tay, vy chúng tôi tt xung. Ông git ly mảnh gương v{ bảo  
chúng tôi bà ni của Hassan đ~ dạy ông rng qudữ cũng chiếu nhng mảnh gương, chiếu  
để làm rối trí c|c tín đồ Hi giáo trong lúc cu nguyn. Ông luôn quc mt nhìn con trai  
mình nói thêm “v{ quỷ cũng cười hô hố trong khi l{m như vậy.”  
V}ng, thưa cha”, Hassan thường lm bm, va nhìn xuống dưới ch}n. Nhưng không bao  
gicậu đổ cho tôi. Không bao ginói rng mảnh gương cũng như việc bn quóc chó vào  
con chó ca ông láng ging luôn luôn là trò nghch ngm ca tôi.  
Nhng cây bạch dương xếp thành hàng dọc con đường xe chy lát gạch đỏ dn tới đôi  
cng st uốn. Đôi cổng kế tiếp mvào phn mrng của đường xe v{o tư dinh của cha tôi.  
Ngôi nhà tolạc phía bên tr|i con đường gch, sân sau cuối đường.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 9  
Mọi người đều đồng ý là cha tôi, tc Baba của tôi, đ~ x}y một ngôi nh{ đẹp nht qun  
Wazir Akar Khan, vùng phcn mi và giàu có phn Bắc Kabul. V{i người còn nghĩ đó l{  
ngôi nh{ xinh đẹp nht trong toàn bKabul. Mt li vào rng, hai bên là nhng khóm hng  
dn ti mt toà nhà tri dài vi sàn nhà bằng đ| cẩm thch và nhng ca srng. Nhng  
viên gch khm khc cu k, mà Baba ttay la chn ở Isfahan, được lát cho sàn ca bn  
phòng tm. Nhng tm thm thêu si vàng, Baba mua ở Calcutta, chăng dọc các bức tường.  
Một chùm đèn phalê treo dưới vòm trn.  
Trên gác là phòng ngca tôi, phòng ngcủa Baba, phòng đọc của ông, còn được coi như  
phòng hút”, nơi không ngừng tora mùi thuc lá và mùi quế. Baba và bn ông ngả người  
trên chiếc ghế đệm da m{u đen ở đó, sau khi Ali đ~ phục vụ cơm tối. Hnhi tu thuc –  
riêng Baba luôn gọi đó l{ “vỗ béo tu thuốc” – và tranh lun về ba đề t{i ưa thích: chính trị,  
kinh doanh v{ bóng đ|. Đôi khi tôi hỏi Baba liu tôi có thngi cùng họ được không, nhưng  
Baba thường đúng chặn trước cửa v{ nói “L{m việc của con đi, nhanh lên n{o. Giờ là lúc  
người ln nói chuyện. Sao con không đọc mt cuốn s|ch n{o đó của con?” Ông thường đóng  
ca lại, để mc tôi ngc nhiên không hiu ti sao ông cứ “lúc người ln nói chuyện” m~i thế.  
Tôi thường ôm đầu gi ngi ngay bên cửa. Đôi khi tôi ngồi đó một tiếng đồng h, có khi hai  
tiếng, lng nghe họ cười, hchuyn gu vi nhau.  
Phòng khách tầng dưới có mt bức tường cong vi nhng chiếc tủ đóng theo phong  
cách truyn thng. Trong phòng treo nhưng bức hình gia đình. Một tm nh giy lụa cũ của  
ông ni tôi và quốc vương Nadir Shah chụp năm 1931, hai năm trước khi quốc vương bị ám  
s|t. Hai người đang đứng bên ngm mt con nai chết, ch}n đi ủng cao tận đầu gi, súng  
khoác qua vai. Kia là mt bc hình đêm cưới cha mtôi, Baba sang trng trong blphc  
đen v{ mẹ tôi váy trng vi nụ cười ca mt nqun chúa trẻ. Đ}y l{ Baba v{ người bn  
quý nht, bn kinh doanh của ông, chú Rahim Khan, đứng trước nhà ca chúng tôi, chng ai  
mỉm cười. Tôi l{ đứa bé trong bc ảnh, Baba đang bế tôi, trông có vmt mi ra nghiêm  
khc. Tôi ở trong tay ông, nhưng những ngón tay tôi cong lên ngoc ly ngón út ca chú  
Rahim Khan.  
Bức tường cong dẫn v{o phòng ăn, giữa phòng là mt chiếc bàn bng ggcó thphc  
vthoi m|i ba mươi thực khách và hp vi sthích ca cha tôi, nhng ba tic cc kỳ  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 10  
tn kém hầu như tuần n{o cũng có. Ở đầu kia của phòng ăn l{ một lò sưởi cao ln bằng đ|  
cm thch, luôn luôn cháy sáng ngn la màu da cam trong suốt mùa đông.  
Mt ca kính trượt rng ln mra cái hiên bán nguyt bao quát non một hécta đất phía  
sau và những h{ng c}y anh đ{o. Baba v{ Ali đ~ trồng một vườn rau nhdọc theo d~y tường  
Phía Đông, gồm cà chua, húng bc hà, t và cmt hàng ngô chng bao githu hoch mà  
Hassan và tôi quen gọi l{ “Bức tường Ngô ốm”.  
Đầu phía Nam của khu vườn, dưới bóng c}y sơn tr{ l{ nh{ của những người giúp vic,  
mt túp lu nhỏ tường đất khiêm tốn, nơi Hassan sống cùng vi bmình.  
Chính ở đó, trong túp lều nhỏ ấy, Hassan được sinh ra v{o mùa đông năm 1964, đúng  
một năm sau khi mẹ tôi mt lúc sinh tôi.  
Mười t|m năm sống trong ngôi nhà này, tôi chỉ bước v{o l~nh địa ca Hassan và Ali mt  
vài ln. Khi mt tri xung thp sau những d~y đồi v{ chúng tôi đ~ chơi đùa hết cngày,  
Hassan và tôi ai về đường nấy. Tôi đi qua những khóm hoa hng vtoà lu ca Baba,  
Hassan vtúp lều đất nơi cậu đ~ được sinh ra, nơi cậu sống đời mình. Tôi vn còn nhớ nơi  
đó vắng v, sch svà leo lét sáng nhờ hai c}y đèn dầu. Có hai tấm đệm ở hai phía đối din  
căn lều, gia là mt tm thm Herati nhỏ đ~ cũ, xung quanh mòn xơ, một chiếc ghế đẩu ba  
chân và chiếc bàn gỗ ở góc nh{ đề Hassan vẽ tranh. Tường xung quanh trn tri, ngoi trừ  
mt tm thm duy nhất đính c|c hạt cườm thành my tAllah-u-akbar[1], Baba đ~ mua nó  
cho ông Ali trong mt chuyến đi Mashad.  
Chính trong túp lều đó m{ mẹ của Hassan, b{ Sanaubar đ~ sinh ra cậu vào một ng{y đông  
gi| năm 1964. Trong khi mẹ tôi băng huyết chết khi sinh tôi, Hassan li mt mlúc sinh ra  
chưa được mt tun. Mt m, thì hu hết người Afghan đều coi là còn thại hơn mẹ chết  
nhiu: Bà y bỏ đi theo một btộc vũ công v{ du ca.  
Hassan chng bao ginói vmẹ, như thể ấy chưa bao giờ tn ti. Tôi luôn luôn thc  
mc không hiu liu cậu có mơ thấy mmình không, bà ấy trông như thế nào v{ đang ở đ}u.  
Tôi không hiu liu cu có mong gp mkhông. Cậu có đau khổ vmẹ như tôi đau khổ vì  
không bao giờ được gp m? Một hôm, chúng tôi đang cuốc btngôi nhà của cha tôi đến  
rp chiếu phim Zainab để xem bphim mi của Iran. Chúng tôi đ~ di tt qua tri lính gn  
trường trung hc Istiqlal – Baba đ~ cấm chúng tôi đi lối tt ấy, nhưng lúc n{y ông cùng chú  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 11  
Rahim Khan đang ở Pakistan. Chúng tôi nhy qua hàng rào vây quanh doanh trại, băng qua  
khe nước nhỏ v{ đột nhp vào một b~i đất trng bn thu có nhng chiếc xe tăng cổ lbỏ  
hoang phủ đầy bụi. Đ|m lính tụ tập dưới bóng mt chiếc xe tăng vừa hút thuc lá vừa đ|nh  
bài. Mt gã trông thy chúng tôi, huých khuu tay vào gã ngi bên, gi Hassan.  
-
Ê thng nh, hn nói. Tao biết m{y đấy.  
Trước đó, chúng tôi đ~ bao giờ gp hắn đ}u. Hắn là một g~ đ{n ông to bè, thấp béo, đầu  
co trọc, r}u đen lởm chm trên mt. Cái cách hắn nhăn nhở cười vi chúng tôi, liếc nhìn  
dâm dt khiến tôi hong sợ. “Kệ, cứ đi,” tôi lúng búng bảo Hassan.  
-
Mày! Thng Hazara![2]Hãy nhìn tao khi tao nói vi mày, tên lính sa. Hắn đưa điếu  
thuốc đang hút cho thằng ngi bên, mt tay ngoc ngón cái vào ngón trthành mt vòng  
tròn. Ngón gia tay bên kia thọc v{o vòng tròn đó. Thọc vào thc ra. Thc vào, thc ra, tao  
biết mẹ m{y đấy, mày có hiu không? Tao biết mmày hàng thật. Tao chơi mẹ mày tphía  
sau, bên khe nước, chkia kìa.  
Bọn lính cười r. Mt tên trong bn kêu ré lên. Tôi bo Hassan cứ đi, kệ cứ đi.  
-
Cái lu[3] xinh xinh nhxíu ca mmày mi mùi mn làm sao!  
Tên lính va nói vừa nhăn nhở cười, bt tay nhng tên khác.  
Lát sau, trong bóng ti, sau khi bphim bắt đầu chiếu, tôi nghe tiếng Hassan ngi bên tôi  
đang sụt sịt. Nước mt chảy ròng ròng trên đôi m|. Tôi ngồi xích li, dang cánh tay ôm ly  
người cu, kéo cu sát vào tôi. Cu ngả đầu lên vai tôi. “Hắn nhm cu với ai đấy,” tôi thì  
th{o. “Hắn nhm cu với ai m{!”  
Tôi nghe nói chng mt ai thc sngc nhiên khi Sanaubar bỏ nh{ đi. Mọi người đều  
phải nhướn mày khi Ali, một người đ{n ông l{u l{u kinh Koran, cưới Sanaubar, người đ{n  
b{ mười chín, trông trẻ hơn tuổi, một người đ{n b{ đẹp nhưng tai tiếng, buông th, sng bt  
chấp nhưng điều ô nhục. Cũng giống như Ali, b{ ta l{ một tín đồ Hồi gi|o Shi’a v{ thuộc  
chng tộc Hazara. B{ cũng l{ em họ, con cô con cu ca ông v{ điều đó dẫn đến schn la  
tnhiên cho hôn phối. Nhưng ngo{i sự tương đồng y, Ali và Sanaubar hầu như chẳng có  
điểm ging nhau nào, ít nht là mi vbề ngo{i tương ứng. Trong khi đôi mắt Sanaubar  
long lanh xanh biếc, bmặt ranh ma, nghe đồn đ~ dụ dkhông biết bao nhiêu đ{n ông rơi  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 12  
vào ti li, thì Ali li blit bẩm sinh cơ mặt dưới, nguyên nhân khiến ông không thmm  
cười, khiến ông mãi mãi có bmt nghiêm khc. Nếu thấy được bmặt như đ| tạc ca Ali  
sung sướng hoc bun rầu thì đó l{ một điều kl, bi vì chỉ có đôi mắt xếch màu nâu ca  
ông loé lên thay cho nụ cười và tuôn ra ni sầu. Người ta bảo đôi mắt là ca sca tâm hn.  
Chng bao giờ có trường hợp n{o đúng hơn thế với Ali, con người chcó ththltâm can  
mình qua đôi mắt.  
Tôi nghe đồn rng những bước đi khêu gợi v{ c|i hông đung đưa của Sanaubar đ~ khiến  
bao người đ{n ông phải mơ đến cnh phn bi vợ con. Nhưng bệnh viêm tuxám gây bi  
liệt đ~ để li cho Ali chân phi vn vẹo, teo cơ, lớp da vàng sạm bên dưới chlà mt lớp cơ  
mng bọc xương. Tôi nhớ một hôm, năm tôi t|m tuổi, Ali đem tôi ra phố ch[4] mua mt ít  
b|nh naan[5]. Tôi bước phía sau ông, bm ming, cbắt chước bước đi của ông. Tôi quan  
sát ông ngoáy chiếc chân khng khiu theo một vòng cung quét đất. Tôi quan sát toàn thân  
ông nghiêng một c|ch khó khăn về bên phi mi lần ông đặt ch}n đó xuống. Mỗi bước đi  
như vậy mà ông không blật nh{o dường như đ~ l{ một điều thn knho nh. Khi cbt  
chước ông, tôi suýt bngã xuống r~nh nước. Khiến tôi khúc khích cười. Ali quay li, bt gp  
tôi nhi theo ông. Ông không nói gì. Không lúc y. Không bao gihết. Ông chtiếp tục bước  
đi.  
Bmt của Ali v{ bước đi của ông l{m đ|m trẻ nhtrong vùng hong sợ. Nhưng điều  
phin nhiu thc slà những đứa lớn hơn. Chúng b|m theo ông trên đường ph, và nhi  
theo ông mi khi ông cà nhắc đi qua. Có đứa còn gi ông là Bababu hay Ngoáo ộp. “Ê,  
Bababu, hôm nay ăn thịt ai rồi.” Chúng đồng thanh sủa lên v{ cười ph|. “Đồ Batabu Mũi Tt,  
mi ăn thịt ai rồi?”  
Chúng gọi ông l{ “đồ mũi tẹt” bởi vì Ali và Hassan mang đặc trưng chủng tc Hazara gc  
Mông Cổ. Đ~ bao năm rồi, tt cnhng gì tôi biết về người Hazara là hlà hu duca  
người Mông Cthời Đế chế Mogul và trông giống như những người Trung Hoa bé nh. Sách  
gi|o khoa trong nh{ trường chnhắc đến ttiên hmt cách qua loa. Thế ri mt hôm, tôi ở  
trong phòng đọc ca Baba, xem qua nhng sách linh tinh ca ông, tôi tìm thy mt trong  
nhng cun csca mtôi. Cun sách do một người Iran có tên là Khorami viết. Tôi thi  
bụi đi, lén đem nó về giường tôi đêm đó, v{ sửng st thy cmột chương về lch sca  
người Hazara. Cmột chương riêng về dân tc của Hassan! Trong chương ấy, tôi đọc thy  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 13  
dân tc tôi, tộc Pashtun đ~ ngược đ~i v{ h{ hiếp người Hazara. Chương s|ch nói người  
Hazara đ~ gắng sc vùng lên chng lại người Pashtun vào thế kỷ mười chín, nhưng người  
Pashtun đ~ “nghiền nát hbng bo lc không thtxiết bng lời.” Cuốn sách nói dân  
chúng tôi đ~ giết người Hazara, đuổi hkhỏi đất đai của họ, đốt nhà ca h, bán vcon h.  
Cun sách nói, mt phn lý do khiến người Pashtun áp bức người Hazara vì người Pashtun  
là những tín đồ hồi gi|o Sunni, trong khi đó người Hazara li là Hồi gi|o Shi’a. Cuốn sách  
viết nhiều điều mà tôi không hiu, những điều mà các thầy gi|o tôi không nói đến. Nhng  
điều mà cả Baba cũng chẳng bao giờ đề cập. Nó cũng nói mt số điều tôi đ~ biết, như mi  
người gọi người Hazara là bọn ăn thịt chuột, mũi tẹt, lũ lừa ưa nặng. Tôi đ~ từng nghe thy  
my thng nhãi vùng lân cn hét lên nhng bit hiu y vi Hassan.  
Tuần sau đó, sau gihọc, tôi giơ cuốn sách cho thy giáo tôi và chỉ v{o chương nói về  
người Hazara. Ông xem lướt qua v{i trang, cười khy và trli tôi cuốn s|ch. “Đó l{ điều  
duy nhất d}n Shi’a l{m đúng,” ông nói tiếp, va thu dn sách vở, “l{m như những ktun  
đạo.” Ông nhăn mũi khi nói từ Shi’a, như thể nó là mt loi bệnh n{o đó.  
Nhưng mặc du kế thừa cùng dòng m|u gia đình v{ chủng tc vi ông, Sanaubar vn vào  
hùa với lũ trẻ trong vùng nhc mạ Ali. Tôi được nghe nói bà ta chng cn giu giếm gì vic  
bà ta khinh thvngoài ca ông.  
-
Thế này mà là chồng ư? – b{ ta thường cười nho. Tôi thy my con la già làm chng  
còn thích hợp hơn.  
Rt cuc, phn ln mọi người đều ngcuc hôn nhân này vn là mt sdàn xếp gia Ali  
và cu mình, cha ca Sanaubar. Hnói Ali đ~ cưới cô em họ để giúp phc hồi đôi chút danh  
dcho tên tui bô uế ca cu, cho dù Ali, mcôi thồi năm tuổi, đ}u có chút của ci vt  
cht hay khon tha kế nào.  
Ali không bao gitrả đũa bất kknào hành hông, tôi cho rng mt phn vì ông không  
bao gicó thể đuổi kp hbng cái chân xon vặn kéo lê phía sau. Nhưng chủ yếu bởi Ali đ~  
min nhiễm trước nhng lời lăng nhục của đ|m người công kích ông. Ông đ~ tìm thấy nim  
vui, thy ththuc giải độc ca mình, lúc Sanaubar sinh hHassan. Việc đó vốn kh| đơn  
gin. Không có nhân viên sản khoa, không có người gây mê, không có nhng thiết bkim  
tra thích hợp. Đúng l{ Sanaubar chỉ nm nga ra trên mt tấm đệm trn bn thu, vi Ali và  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 14  
một b{ đỡ giúp vic sinh n. Thật ra, Sanaubar cũng chẳng cn giúp lm, bi vì, ngay trong  
khi ra đời, Hassan đ~ giống hệt như bản cht ca mình ri. Cu không thlàm tổn thương  
bt kai. Cn nhằn v{i c}u, đẩy my cái, thế l{ tòi ra Hassan. Tòi ra v{ cười.  
Theo như lời thlvới đ{y tớ nhà một người hàng xóm ca cái b{ đỡ hay buôn chuyên,  
người đ~ kể li vi bt kai mun nghe, thì Sanaubar liếc mắt nhìn đứa trtrong cánh tay  
Ali, thy cái môi hở, đ~ xổ ra mt chuỗi cười cay đắng.  
-
Đó. – Sanaubar nói. Bây giờ thì ông đ~ có đứa con ngu xun của chính ông để nó cười  
hcho ông rồi đó! – B{ ta đ~ không chịu ngay cbế Hassan, v{ đúng năm ng{y sau thì bỏ đi.  
Baba thuê chính b{ vú đ~ từng cho tôi bú để cho Hassan bú. Ali kcho chúng tôi, bà vú là  
một người đ{n b{ Hazara mắt xanh quê Bamiyan, thành phca nhng bc tượng Pht  
khng lồ. “B{ ấy có ging hát ru mi ngt ngào làm sao chứ!” Ông thường nói vi chúng tôi  
như thế.  
y hát thế nào, Hassan và tôi luôn hi, dẫu hai đứa đ~ biết tha thật ra vì Ali đ~ kể  
li cho chúng tôi không biết bao ln. Chúng tôi chmun nghe Ali hát.  
Ông hng ging và bắt đầu:  
Trên mt ngọn núi cao tôi đứng,  
Và gi to tên của Ali, con Sư tử của Thượng đế.  
Ôi Ali, Sư tử của Thượng đế, Vua của Con người,  
Hãy mang li nim vui cho nhng trái tim  
su não ca chúng tôi.  
H|t xong, ông thường nhc nhchúng tôi rng có mt tình anh em gia những con người  
được bú cùng mt bu vú m, tình máu mmà ngay cthời gian cũng không thể phá v.  
Hassan và tôi bú cùng mt bu vú. Chúng tôi chp chững đi những bước đầu tiên trên  
cùng mt bãi ctrong cùng mt chiếc s}n. V{ dưới cùng mt mái nhà, chúng tôi bp bẹ  
nhng tiếng nói đầu tiên:  
Ca tôi là Baba.  
Ca cu y là Amir. Tên tôi.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 15  
Bây ginhìn lại, tôi nghĩ khởi ngun ca những gì đ~ xảy ra trong mùa đông năm 1975 –  
và tt cnhng gì tiếp theo sau đó – đ~ nằm sn trong nhng tiếng bp bẹ đầu tiên y.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 16  
Chương 3  
Tương truyền cha tôi, mt bn, bằng hai tay không đ~ vật nhau vi mt con gấu đen ở  
Baluchistan. Nếu chuyn kvmt ai khác, hn nó sbgt bỏ coi như chuyện Laaf[6], rng  
người Afghan có khuynh hướng thi phng mi chuyn bun thay, hầu như đó lại là ni  
đau của đất nước. Nếu ai đó khoe khoang con mình l{ b|c sĩ, may ra đứa trtng có ln  
vượt qua mt cuc trc kho sinh hc ở trường trung học. Nhưng lại chng mt ai my may  
nghi ngtính chính xác ca bt kchuyn nào vBaba. Va nếu hnghi ngờ, được thôi, Baba  
đ~ có ba vết so sóng hàng xung thành một đường xù xì ở lưng ông. Tôi đ~ bao lần tưởng  
tượng ra nhng cuộc đấu vt ca Baba, cả mơ thấy na. Và trong nhng giấc mơ ấy, tôi  
chng bao giphân bit rõ Baba và con gu.  
Chính chú Rahim Khan l{ người đu tiên gi Baba bng cái tên sau này trthành bit  
danh ni tiếng ca ông, Toophan agha, hoặc “Ng{i B~o tố”. Đó l{ c|i biệt danh khá thích hp.  
Cha tôi là mt sc mnh ttrong bn cht, mt mẫu người Pashtun cao to sng sng vi bộ  
râu rm, mớ tóc quăn m{u n}u ct ngn phóng túng không theo trt tự n{o, như chính bn  
th}n ông, đôi b{n tay tưởng có thnhbt rcmt cây liu, và cái nhìn trng trng gin  
dữ như muốn “bắt con ququxung xin tha tội,” như chú Rahim vẫn thưng nói. Ti  
nhng ba tic, khi cái thân hình một mét t|m mươi lăm của ông thình thịch bước vào  
phòng ăn, mọi con mắt dõi theo ông như hoa hướng dương hướng vmt tri.  
Không thnào mà lờ ông đi được, kckhi ông ngủ. Tôi thường phải nút đầy bông vào  
hai tai, kéo chăn trùm kín đầu mà vn nghe thy tiếng Baba ngáy – to đến ni giống như  
tiếng gm của động cơ xe tải xuyên cả qua tường. Tphòng ngca tôi phải qua đại snh  
mới đến phòng ngca cha tôi. Mtôi làm thế n{o để ngủ được cùng phòng vi ông qulà  
một điều bí ẩn đối vi tôi. Có cmt danh sách nhng chuyn tôi mun hi m, nếu lúc nào  
đó tôi gặp được m.  
Vào khong mấy năm cuối ca thp kỷ s|u mươi, lúc tôi chừng năm s|u tui, Baba quyết  
định xây mt tri mồ côi. Tôi được nghe chuyn qua chú Rahim Khan. Chú kcho tôi, Baba  
đ~ tự mình vnhng bn thiết kế, mc dù tht ra ông chng có mt chút kinh nghim nào  
vkiến trúc c. Những người hoài nghi gic ông ngừng ngay trò điên rồ và phi thuê mt  
kiến trúc sư. Tất nhiên Baba không chu, ai nấy đều lắc đầu phát ngán vnhng cung cách  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 17  
ương bướng ca ông. Thế ri Baba thành công và mọi người li lắc đầu cho|ng v|ng trước  
nhng kiu cách chiến thng ca ông. Baba trtin túi ca mình cho vic xây dng tri mồ  
côi hai tng này, ngay ngoài dải đất hp ca Fadeh Maywand phía Nam sông Kabul. Chú  
Rahim bo tôi riêng Baba tài trhoàn toàn cho dán, trcông cho các kỹ sư, thợ điện, thợ  
nước và tt cả nh}n công, không đếm xỉa đến đ|m giới chc thành ph, loại “ria mép cần  
phi bôi dầu.”  
Phi mất ba năm để xây tri mồ côi. Đến lúc đó tôi đ~ t|m tuổi. Tôi nhớ hôm trước ngày  
khánh thành tri mồ côi, Baba mang tôi đến hGhargha, cách Kabul vài dm vphía Bc.  
Ông bo tôi tìm Hassan nữa để cùng đi, nhưng tôi nói di ông rng Hassan btiêu chy. Tôi  
mun Baba hoàn toàn là ca mình. Thêm na, mt bn ti hGhargha, Hassan và tôi ném  
thia lia đ|, Hassan lia đ| nảy được tám ln. Tôi nhiu nht chỉ được năm. Baba ở đó theo  
dõi, và ông vnhẹ v{o lưng Hassan. Rồi còn đưa c|nh tay qu{ng vai cậu y na.  
Chúng tôi ngồi v{o b{n ăn picnic bên hồ, chcó mỗi Baba v{ tôi ăn trứng luc vi bánh  
nhân tht Kofia mt loi bánh naan cun thịt viên v{ dưa góp. Nước hxanh biếc và ánh  
nng lp lánh trên mặt nước s|ng như gương. Vào nhng ngày thSáu bhnhn nhp các  
gia đình đang mong có một ng{y phơi nắng. Nhưng hôm ấy là gia tun, chcó mi Baba và  
tôi, chúng tôi v{ hai người khách du lch tóc dài, râu rm – “kiểu hippy”, tôi nghe thấy họ  
được gi thế. Hngi trên bến, chân khuấy nước, cn câu trong tay. Tôi hi Baba, ti sao họ  
lại để tóc d{i, nhưng Baba chỉ càu nhàu không trlời. Ông đang chuẩn bbài diễn văn cho  
ng{y hôm sau, đang lật mmt mri tung nhng trang viết tay, ly bút chì ghi chú chỗ  
này chkhác. Tôi cn qutrng và hỏi Baba có đúng như một đứa bạn cùng trường bo tôi,  
rng nếu ăn phải mt miếng vtrng thì thế n{o cũng đ|i ra nó. Baba lại càu nhàu.  
Tôi li cn mt miếng bánh cun. Một trong hai người khách du lịch tóc v{ng cười và  
ph|t v{o lưng người kia. Xa xa bên kia h, mt chiếc xe ti ì ch chạy quanh góc lượn ca  
đồi. Ánh nng nhp nháy trong chiếc gương bên cửa xe.  
-
Con nghĩ con bị Saratan[7], – tôi nói. Đầy bng. Baba ngẩng đầu lên khỏi nhưng trang  
giấy đang sột sot trong gió nh. Bo tôi có thtmình ly soda ung. Tt cnhng gì tôi  
phi làm là tìm trong thùng xe.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 18  
Hôm sau, bên ngoài tri mcôi, hết cghế ngi cho mọi người. Số đông phải đứng để  
xem lễ khai trương. Đó l{ một ngày giông gió, và tôi ngi phía sau Baba, trên mt diễn đ{i  
nhngay phía ngoài ca chính ca công trình mi. Baba mc mt blphc màu xanh chai  
v{ đội mũ lông cừu. Gia chng bài diễn văn, gió thổi lật mũ của ông và mọi người cười r.  
Ông ra hiu cho tôi cầm mũ cho ông, tôi lấy thế l{m sung sướng bởi vì như vậy mọi người sẽ  
biết ông là cha tôi, Baba ca tôi. Ông quay li micrô và nói, ông mong toà nhà svng chc  
hơn chiếc mũ của ông, và tt clại cười. Khi Baba kết thúc bài diễn văn, mọi người đứng cả  
lên hoan hô. Hvtay mt hồi l}u. Sau đó mọi người bt tay ông, v{i người trong bn họ  
xoa đầu tôi v{ cũng bắt tay tôi na. Tôi thào vBaba, vchúng tôi.  
Nhưng bất knhng thành tu của Baba, người ta vn luôn nghi ngông. Hbo vic  
ông theo đuổi kinh doanh là không thích hp vi dòng máu ca mình. Và ông nên nghiên  
cu luật như cha của ông. Vì thế Baba đ~ chứng tcho hbiết tt cả đều sai lm bng vic  
không chỉ theo đuổi chuyn kinh doanh ca riêng ông mà còn trthành mt trong nhng  
thương nh}n gi{u có nhất Kabul. Baba và chú Rahim Khan gây dng mt hãng kinh doanh  
thm xut khu thành công mmãn, hai hiệu t}n dược, và một nh{ h{ng ăn.  
Khi mọi người nói kháy Baba skhông lấy được vra hn vì rt cuc ông không thuc  
dòng máu hoàng tc ông lại cưới mtôi, Sofia Akrami, mt phnhc vn cao được mi  
người coi như một trong nhưng phu nh}n tôn kính nhất, đẹp nhất v{ đức hnh nht. Và  
không chdạy văn học cổ điển Karsi tại trường đại hc, bà còn là hu duca một gia đình  
hoàng tc, skiện m{ cha tôi thường bn ct ném trvào nhng bmt hoài nghi bng  
cách gọi “nữ qun chúa của tôi”.  
Cùng vi tôi, hin nhiên là mt ngoi lệ, cha tôi x}y đắp thế gii quanh ông theo sthích  
ca ông. Cnhiên, Baba nhìn thế gii chcó trắng v{ đen. Ông lại phi tự mình định đoạt cái  
gì trắng c|i gì đen. Bạn không thyêu một con người sng theo lối đó m{ không cảm thy  
shãi. Có thể còn hơi ghét nữa.  
Khi tôi hc lớp năm, có một gi|o sư dạy chúng tôi về đạo Hi. Tên ông là Fatiullah Khan,  
một người thp béo có bmặt đầy so trng cá, ging khàn khàn. Ông ging cho chúng tôi  
nhng li ích ca thuế cu tế và bn phận h{nh hương đến th|nh địa Mecca. Ông dy chúng  
tôi nhng svô cùng phc tp của năm bổn kinh cu nguyn Namaz[8], và bt chúng tôi  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 19  
phi thuc lòng nhng vần thơ của kinh Koran du ông không bao gidch nhng tra  
cho chúng tôi, ông vn nhn mạnh, đôi khi với strgiúp ca mt cành liễu đ~ bóc vỏ, rng  
phải ph|t }m được tiếng rp cho thật đúng thì Thượng đế mới nghe rõ được chúng tôi.  
Mt hôm ông bo chúng tôi rằng đạo Hi coi uống rượu là mt ti ghê gm. Nhng knào  
uống rượu sphi trli vti ca hvào ngày Qiyamat, Ngày Phán x. Thời đó, uống  
rượu hết sc phbiến Kabul. Chng mt ai công khai chtrích anh về điều đó, nhưng  
những người Afghan phi ung thì cung lén ung lút, chng nnang gì c. Mọi người  
mua rượu Scotch như mua “thuốc cha bệnh” trong túi giấy nâu tnhững “cửa hàng thuốc”  
đặc bit. Họ thường ra vvi chiếc túi giu cho thật kín, đôi khi thu hút những cái nhìn va  
lén lút va không bng lòng ca những người đ~ biết tai tiếng ca ca hàng vchuyn làm  
ăn như thế.  
Chúng tôi đang ở trên g|c, trong phòng đọc của Baba, cũng l{ phòng hút thuốc, khi tôi kể  
cho ông những gì gi|o sĩ Fatiullah Khan đ~ dạy chúng tôi lp. Baba trót cho mình mt ly  
whisky tquy rượu xây góc phòng. Ông nghe, gật đầu, nhp mt nhắp rượu. Ri ông  
ngi vào chiếc ghế sofa đệm da, đặt ly rượu xung, bế tôi lên đùi ông. Tôi cảm thấy như  
đang ngồi trên hai thân cây. Ông hít một hơi d{i v{ thở ra đằng mũi, không khí rít lên qua  
ria mép ông tựa như không dứt. Trong ni sợ điếng người, tôi phân vân không biết có mun  
ôm ghì ly ông hay tt ngay ra khỏi đùi ông.  
-
Bthy con bhoang mang vnhững gì con đang học ở trường, theo li giáo dc hin  
thi, ông nói bng mt ging nng trch.  
-
-
Nhưng nếu những gì ông ta nói đều đúng, ho| ra Baba l{ kẻ mc ti?  
Hm! Baba nghiến mt miếng nước đ| giữa hai h{m răng. – Con có biết bố con nghĩ  
thế nào vti li không?  
-
-
.  
Vy bnói cho con nghe, Baba tiếp – nhưng trước hết phi hiểu điều này, và hin ngay  
bây gi, Amir . Con schng học được điều gì ra hn tnhng lão râu dài ngu xun y.  
Ý bố nói gi|o sĩ Fatiullah Khan?  
-
Baba ra hiu bằng ly rượu. Nước đ| kêu lanh canh.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 20  
-
Bmun nói tt cbn họ. Đ|i v{o r}u tất cả c|i lũ khỉ lên mặt đạo đức y.  
Tôi bật cười khúc khích. Hình ảnh Baba đ|i lên r}u của bt kcon khnào, lên mặt đạo  
đức hoc không phi thế, thật qu| đ~.  
-
Hchẳng l{m được trò gì ngoài vic ln tràng hạt v{ đọc mt cun sách viết theo mt  
li mà chính họ cũng không hiểu, ông nhp mt nhp na. Cầu Thượng đế phù hcho  
chúng ta để đừng bao giờ Afghanistan rơi v{o tay họ.  
-
Nhưng gi|o sĩ Fatiullah Khan có vẻ tt mà, tôi cnói xen vào giữa lúc đang bật lên  
cười rúc rích.  
-
Th{nh C|t Tư H~n cũng có vẻ như vậy, Baba nói. – Nhưng thôi xếp li chuyn y. Con  
hi bvti li và bmuốn nói cho con nghe. Con đang nghe đấy ch?  
-
Vâng , tôi nói, mím môi lại. Nhưng một tiếng kht kht vn cbt ra khỏi mũi tôi  
khiến tôi lại khúc khích cười.  
-
Bmun nói với con như một người đ{n ông nói với một người đ{n ông. Con có thể xử  
sự như thế được mt ln không?  
-
V}ng, thưa Baba jan[9], – tôi p úng ngc nhiên, không phi lần đầu chbng my li mà  
Baba li có thkhiến tôi thấy nhói lên trong lòng. Chúng tôi đ~ có được nhng phút giây tt  
đẹp ngn ngi chng my khi Baba nói vi tôi mà chcó mi mình tôi ngồi trên đùi ông  
như thế – v{ tôi đúng l{ một thng ngc mới để phí ho{i điều đó.  
-
Tt lm, – Baba nói nhưng mắt ông llùng. Bây gi, không cn biết ông thy giáo sĩ ấy  
dy gì, chbiết có duy nht mt ti, mt tội thôi. Đó l{ tội ăn cắp. Mi tội kh|c đều là biến  
thái ca tội ăn cắp. Con có hiu không?  
-
Không, thưa Baba jan, – Tôi nói, trong lòng tht vng nhng mong mình hiểu. Tôi đ}u  
mun làm ông tht vng.  
Baba tht ra mt tiếng thdài st ruột. Như thế cũng l{m tôi day dứt, bi ông không phi  
con người nóng ny. Tôi vn nhtt cnhng ln ti ri mà ông vẫn chưa về nhà, tt cả  
nhng lần tôi ăn tối một mình. Tôi thường hi ông Ali rằng Baba đ}u, khi n{o thì cha tôi trở  
vnhà, mc du tôi tha biết ông ở công trường xây dựng để trông nom chnày, giám sát  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 21  
chỗ kia. Như thế không cn kiên nhẫn sao? Tôi đ}m ra căm ghét tất cnhững đứa trmà  
ông đang x}y trại mồ côi cho. Đôi khi tôi mong chúng chết đi theo cha mẹ chúng.  
-
Khi con giết một người, con ăn cắp mt cuộc đời, Baba nói. – Con ăn cắp quyn làm vợ  
ca một người đ{n b{, cướp cha của lũ trẻ. Khi con nói dối l{ con ăn cắp quyn của ai đó  
được biết stht. Khi con la bịp, con ăn cắp quyền được ngay thng. Con có hiu không?  
Tôi hiu. Khi Baba sáu tui, giữa đêm khuya một tên trộm đột nhp vào nhà ông tôi. Ông  
tôi, vthẩm ph|n đ|ng kính, đương đầu vi hắn, nhưng tên trộm đ}m ông tôi v{o họng giết  
ông chết ngay, cướp mt cha ca Baba. Dân thxã bắt được tên s|t nh}n ngay trước bui  
trưa hôm sau. Ho| ra l{ mộ lên du thdu thc từ vùng Kunduz. Người ta treo chn lên  
cành mt cây sồi, trước lcu nguyn ban chiu hai tiếng. Chính chú Rahim Khan chứ  
không phi Baba kcho tôi chuyện đó. Tôi luôn được biết mọi điều vBaba tnhững người  
khác.  
-
Không có h{nh động nào xấu xa hơn trộm cp, Amir , Baba nói. Một người chiếm  
đoạt nhng gì không phi của mình, dù đó l{ mt cuộc đời hay mt ổ b|nh naan… Ta nhổ  
vào loại người ấy. V{ Thượng đế phù hcho hắn để đừng bao gihn gp phi ta. Con có  
hiu không?  
Tôi thy cái ý ca Baba chtrích kch lit tên trm cp va hay ho va làm tôi sphát  
khiếp:  
-
-
V}ng, thưa Baba.  
Nếu như có một vị Thượng đế ở đ}u đó, thì ta chỉ mong ông y có nhiu vic quan trng  
hơn l{ để ý đến ta uống rượu Scotch v{ ăn thịt ln. Nào, bây gitt xung. Nói chuyn mãi  
vti li làm ta li khát ri.  
Tôi nhìn ông rót đầy ly rượu và ngc nhiên, không hiu còn lâu lm không, cho ti khi  
chúng tôi li chuyện trò như vừa ri. Bi vì stht là, tôi luôn cm thấy như Baba hơi ghét  
tôi. Và ti sao li không nh? Rt cuc, chng phải tôi đ~ giết chết người vyêu du ca ông,  
bà quận chúa xinh đẹp của ông hay sao? Điều ti thiu mà tôi có thlàm, là phải cư xử sao  
cho đúng phép để trnên ging ông hơn một chút. Nhưng tôi đ~ không trở thành ging ông.  
Không chút nào.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 22  
*
Ở trường, chúng tôi thường chơi trò chơi Sherjangi, hay “Đấu thơ”. Thầy giáo dy môn  
văn học Farsi điều khin cuộc chơi kh|i như sau: Anh đọc lên mt câu tmột b{i thơ v{ đối  
thcủa anh có s|u mươi gi}y để đ|p lại bng một c}u thơ kh|c khởi đầu bng chcui ca  
câu kia. Mọi người lớp đều muốn tôi trong đội chơi của h, bởi vì v{o lúc mười mt tui,  
tôi đ~ có thể đọc h{ng t| c|c c}u thơ từ Khayyám, Hãfez hoc Masnawi ni tiếng ca  
Rumi[10]. Mt bn, tôi chp clp và tôi thng. Rất khuya đêm đó, tôi kể li chuyn y vi  
Baba, nhưng ông chỉ gật đầu lm bẩm “Tốt”.  
Vì thế m{ tôi thường tìm cách thoát khi sxa cách ca cha, nhờ v{o đống sách ca  
người mẹ đ~ khuất ca tôi. Tt nhiên, cHassan nữa. Tôi đọc mi thca Rumi, Hãfez,  
Saadi, Victor Hugo, Jules Verne, Mark Twain, Ian Fleming. Khi đọc hết đống sách ca mẹ –  
không knhng cun sách lch sbun chán, tôi chng bao giờ để ý ti loi y, chỉ đọc  
nhng tiu thuyết, nhng sthi, tôi bắt đầu tiêu tin bcho vào vic mua sách. Mi tun  
tôi mua mt cun hiu sách gần Công viên Điện nh, và ct gitrong mt thùng các tông,  
khi đ~ hết chỗ để trên k.  
Đương nhiên, cưới một nh{ thơ l{ một chuyn, làm cha một đứa con trai thích vùi đầu  
v{o s|ch thơ hơn đi săn… ồ, đó lại l{ điều mà Baba không nhm tới, tôi cho l{ như vậy. Đ{n  
ông đích thực không đọc thơ – v{ Thượng đế cm hkhông bao giờ được l{m thơ! Những  
người đ{n ông đích thực những ch{ng trai đích thực na – chơi bóng đ| như Baba đ~ từng  
chơi hồi còn tr. Giờ đ}y, bóng đ| vẫn l{ điều gì đó khiến ông say mê. Năm 1970, Baba cho  
ngng vic xây dng tri mồ côi, v{ bay đến Tehran một th|ng để xem bóng đ| thế gii trên  
vô tuyến truyn hình, vì thời đó Afghanistan chưa có truyền hình. Ông ghi tên tôi vào nhng  
đội bóng đ| để khuy lên cùng sự đam mê trong tôi. Nhưng tôi l{ mt gánh nng sai lm tệ  
hi khsở cho đội bóng của tôi, luôn l{m vướng chân một đường chuyn thích hp hoc vô  
tình đứng chn một đường bóng thoáng. Tôi lê đôi ch}n khẳng khiu về phía s}n đối phương,  
hét lên gi những đường bóng chng bao giờ đến được vi mình. Và tôi càng cố, hai tay giơ  
trên đầu vy vy, cung nhiệt hét to “Tôi đón đ}y! Tôi đón đ}y!” thì lại càng bpht l.  
Nhưng Baba n{o có chịu buông tha. Khi sthể đ~ trở nên quá rõ ràng, tôi không kế tha  
được những t{i năng lực sĩ của ông, ông li tìm cách biến tôi thành mt khán gisay mê  
bóng đ|. Chắc chn tôi có thxoay xở ư? Tôi vờ vịt quan t}m đến chuyện đó c{ng l}u c{ng  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 23  
tt. Tôi reo lên cùng ông khi đội Kabul ghi b{n v{o đội Kandahar v{ hét lên lăng mạ trng  
tài thi phạt đền đội bóng của chúng tôi. Nhưng Baba đo|n đưc tôi thiếu nim say mê thc  
sự v{ ông đ{nh đầu h{ng trước sthhin nhiên là con trai ông chng bao gitrthành  
cu thủ cũng như một fan bóng đ|.  
Tôi còn nhmt ln Baba mang tôi ti xem cuc tỉ thí Buzkashi h{ng năm tổ chc vào  
đầu xuân, ngày Tết năm mới.  
Buzkashi là, và mãi là, niềm đam mê của cả nước Afghanistan. Mt Chapandaz, kmã cc  
kỳ điệu nghệ, thường được những người hâm mgiàu có bo tr, phi chộp được xác con  
dê hoặc con thú đ~ chết tgia một đ|m hỗn lon, phi hết nước đại mang theo con mi  
chạy quanh đấu trường, rồi ném nó v{o đường tròn thắng điểm, trong khi ấy đội ca  
Chapandaz kh|c săn đuổi, v{ l{m đủ mọi điu tusc ca họ – đ|, túm, vụt, thụi để chp li  
con mi từ anh ta. Hôm đó, người xem gào lên phấn khích khi người kỵ sĩ trên đấu trường  
gầm nhưng tiếng thét chiến trận, chen đẩy để cướp con mồi trong đ|m bụi mù mt. Mặt đất  
rung lên tiếng vó nga rm rp. Tôi và cha tôi ngi xem ở phía kh|n đ{i trên khi c|c kỵ sĩ  
phi hết nước đại rm rp chy qua, va reo va gào thét, nga sùi bt mép. Bng Baba chỉ  
về phía ai đó.  
-
Amir này, con có trông thấy người ngồi trên đó cùng với những người khác vây quanh  
ông ta không?Tôi có thy.  
-
-
Đó l{ ông Henry Kissinger[11] đấy.  
! – Tôi nói. Tôi đ}u có biết ông Kissinger l{ ai, v{ đ~ định hỏi cha. Nhưng ngay lúc ấy,  
tôi khiếp hãi chng kiến mt trong nhng Chapandaz ngã khi yên và bị gi{y xéo dưới  
nhiu móng nga. Thân thể người y bị ném tung lên, v{ quăng v{o đ|m đông hỗn loạn như  
mt con búp bê nhi vi vn, cuối cùng lăn lông lốc ri dng lại, khi đ|m hỗn loạn đ~ rời đi.  
Anh ta git lên mt cái ri nm bất động, đôi ch}n còng lại thành nhng góc bt bình  
thường, mt vũng m|u ướt đẫm trên cát.  
Tôi bắt đầu khóc.  
Tôi khóc suốt trên đường vnhà. Tôi còn nhhai tay Baba siết chặt vô lăng như thế nào.  
Siết cht và ni lng. Cái chính là, tôi không bao giquên nhng cgắng phi thường ca  
Baba hòng che giu cái nhìn kinh tm trên khuôn mt ông khi ông im lìm lái xe.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 24  
Khuya đêm đó, tôi đang đi ngang qua phòng đọc ca cha tôi thì thoáng nghe thy ông  
đang nói chuyện vi chú Rahim Khan. Tôi áp tai vào cửa đóng kín.  
-…may l{ nó khoẻ mnh, – chú Rahim Khan đang nói.  
-
Tôi biết, tôi biết. Nhưng nó cứ luôn vùi đầu vào my cuốn s|ch đó hoặc lang thang  
quanh nh{ như lạc trong mng m.  
-
-
Thì sao?  
Tôi không thích thế, Baba nói oang oang, chán nn, gần như tức gin.  
Chú Rahim Khan cười.  
-
Trẻ con đ}u phải nhng quyn sách tp tô màu. Anh không phải bôi đầy chúng bng  
những m{u anh ưa thích.  
-
Tôi nói để ông biết, Baba nói. – Tôi không thích như thế chút nào c, mà có phi tôi  
sng với đứa trbt kỳ n{o đó đ}u cơ chứ.  
-
Anh biết không, đôi khi anh l{ một người tcoi mình là trung tâm bc nhất đấy. Chú  
Rahim Khan nói. Chú l{ ngưi duy nht mà tôi biết có thể ph}n đôi bằng vic nói nhng  
điều như thế vi Baba.  
-
-
-
-
Thế thì chẳng còn điều gì phi bàn c.  
Không ư?  
Không.  
Ri sao?  
Tôi nghe thy tiếng da đệm ghế Baba kin kít, như thể ông đang xê dịch trên đó. Tôi nhắm  
mt li, ép tai chặt hơn nữa vào cánh ca, na mun nghe, na không mun. – “Đôi khi từ  
ca snày tôi nhìn ra ngoài và thấy nó đang chơi trên đường phố cùng lũ con trai h{ng  
xóm. Tôi thy chúng trêu chọc nó, cướp đồ chơi của nó, y vào chỗ n{y, đ|nh v{o chỗ kia.  
Mà, ông biết không, nó không bao giờ đ|nh trả. Không bao gi. Nó chỉ… cúi đầu v{…  
-
Vậy nó không ưa bạo lc, chú Rahim nói.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 25  
-
Ý tôi không phải như thế, Rahim, ông biết mà, Baba phn bác. Có một c|i gì đó thiếu  
ht trong thng bé này.  
-
-
Phi, mt tính cách tiu nhân.  
Tvkhông có gì ging vi tiu nhân. Ông có biết điều gì luôn xy ra khi những đứa trẻ  
hàng xóm trêu chc nó không? Hassan giúp sc và cn chúng lại. Tôi đ~ tận mt chng kiến  
cảnh đó. Rồi khi hai đứa vnhà, tôi nói với nó: “L{m thế nào mà Hassan li có vết xước trên  
mt thế kia?” Nó nói: “Cậu ấy ng~”. Tôi bảo cho ông hay, Rahim , có một c|i gì đó thiếu ht  
thằng bé đó.  
-
-
Anh chcần để nó tự tìm con đường ca mình, chú Rahim Khan nói.  
Và ri nó sẽ đi tới đ}u, – Baba nói. Mt thng con trai không tbo vmình strở  
thành một người đ{n ông không thể bo vbt cứ điều gì.  
-
-
Anh vn cứ hay qu| đơn giản hoá mọi điều.  
Tôi không nghĩ thế.  
-
Anh tc gin bi vì anh snó skhông bao giquản lý được công vic kinh doanh cho  
anh.  
-
Nào, xem bây giờ ai đang qu| đơn giản hoá mi chuyện đ}y, – Baba nói. Xem nào, tôi  
biết có mt squyến luyến giữa anh v{ nó. Tôi sung sướng về điều đó. Ghen tị nhưng sung  
sướng. Tôi mun nói thế. Nó cn một ai đó… hiểu nó, bởi vì Thượng đế biết, tôi không hiu  
nổi nó. Nhưng có điều gì đó Amir l{m tôi bt rt, bt rứt như thế nào tôi không din tả  
được. Nó giống như… – Tôi có thhình dung ra ông loay hoay tìm mt tthật đúng. Ông hạ  
ging xuống, nhưng dẫu sao tôi cũng vẫn nghe thy. Nếu như tôi không tận mt trông thy  
b|c sĩ lôi nó ra từ trong bng vtôi, tôi chng gitin nó là con trai tôi.  
Sáng hôm sau, lúc chun bba sáng cho tôi Hassan hỏi có điều gì làm tôi khó chu vy.  
Tôi ni cáu vi cu y, bảo h~y nghĩ đến công vic ca mình.  
Chú Rahim đ~ nhầm vchuyn tính cách tiu nhân.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 26  
Chương 4  
Năm 1933, năm Baba ch{o đời, cũng l{ năm quốc vương Zahir Shah bắt đầu năm thứ bn  
mươi trị vì Afghanistan, hai anh em, hai gã trai trtrong một gia đình giàu có và danh giá ở  
Kabul ngi sau tay lái chiếc xe Ford ca cha mình. Ngà ngà say thuc lá tm thuc phin và  
chếnh cho|ng rượu vang Pháp, họ đ~ c|n chết đôi vợ chồng người Hazara trên con đường  
ti Paghman. Cảnh s|t đem hai g~ trai có vẻ ăn năn hối li v{ đứa con trai mồ côi năm tuổi  
của đôi vợ chồng đ~ chết đến trước ông tôi, lúc đó l{ một vquan toà uy danh và là mt con  
người uy tín mu mực. Sau khi nghe hai g~ trai tường trình v{ người cha xin khoan hng,  
ông tôi quyết định anh em nhà kia phi lp tức đến Kandahar v{ ghi tên v{o qu}n đội trong  
một năm – mặc cho gia đình họ đ~ xoay xở mọi c|ch để họ được min trbản |n. Người cha  
ca họ cũng tranh biện, nhưng cũng không quyết lit lm, và cui cùng mọi người đều đồng  
ý là vic trng pht có lẽ hơi cay nghiệt nhưng thoả đ|ng. Còn với đứa trmcôi, ông tôi  
nhận nuôi trong gia đình mình v{ ra lệnh cho những đ{y tớ khác kèm cặp nhưng phải đối  
xtt với đứa bé. Đứa bé đó l{ Ali.  
Ali và Baba lớn lên cùng nhau như đôi bạn để chm ít nhất cũng cho đến khi bnh viêm  
tuxám làm bi lit chân ca Ali hệt như tôi v{ Hassan cùng ln lên thế hsau. Baba  
luôn kcho chúng tôi nghe vnhng trò tinh nghch của ông v{ Ali, v{ Ali thường lắc đầu  
bảo: “Nhưng, Agha sahib[12], kể cho chúng tôi nghe ai l{ người nghĩ ra trò tinh nghịch và ai  
l{ người thc hiện đ|ng thương chứ?” Baba thường chỉ cười và dang cánh tay ôm ly Ali.  
Nhưng không có một chuyn nào ông kể m{ trong đó Baba lại xem Ali như bn ca mình.  
Điều lạ lùng l{, tôi cũng không bao giờ nghĩ tôi v{ Hassan l{ đôi bạn. Dẫu sao, cũng không  
theo nghĩa thông thường. Bt kvic chúng tôi dạy nhau đi xe đạp buông hai tay, hoc thiết  
kế mt cái máy tính tại nh{ có đủ chức năng từ mt hp các tông. Bt kchúng tôi cùng  
nhau thdiu suốt mùa đông, v{ đua diều. Bt kể đối vi tôi, bmt của người Afghanistan  
chính là bmt ca thằng bé có d|ng người thon th, với c|i đầu co trọc, đôi tai mọc thp,  
thng bé vi bmặt búp bê T{u vĩnh viễn ngi sáng nụ cười môi h.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 27  
Bt chp mọi điều đó. Bởi vì lch skhông dễ để m{ vượt qua. Tôn gi|o cũng vậy. Rt  
cuc ri vn cứ l{ người Pashtun, còn cu ấy l{ người Hazara. Tôi l{ người Sunmi và cu y  
l{ người Shi’a, v{ không gì có thể thay đổi điều đó. Không gì hết.  
Nhưng chúng tôi l{ những đứa trẻ đ~ từng cùng tp bò vi nhau, v{ cũng không có lịch  
snào, vấn đề chng tc nào, xã hội n{o, tôn gi|o n{o thay đổi được điều đó. Tôi đ~ trải qua  
mười hai năm đầu của đời tôi chơi đùa cùng Hassan. Đôi khi, cả thời thơ ấu ca tôi tựa như  
một ng{y hè d{i lười biếng cùng với Hassan, đui nhau giữa nhưng rặng cây trong sân nhà  
cha tôi, chơi trò trốn tìm, công an bt ktrm, cao bồi v{ người da đỏ, hành hcôn trùng –  
vi thành công rc rkhông chối c~i được là cái ln chúng tôi rút vòi ca con ong ri buc  
quanh sinh vật đ|ng thương một c|i d}y, để mi ln nó bay lên li bgit mnh li.  
Chúng tôi đuổi theo người Kochi, nhng blc du mục ngang qua Kabul, trên đường ti  
các dãy núi phía Bắc. Chúng tôi thường nghe tiếng những ngôi nh{ lưu động tiến gn vùng  
lân cn chúng tôi, tiếng đ{n cu ca hkêu è , tiếng đ{n dê kêu be be, nhạc rung quanh cổ  
lũ lạc đ{. Chúng tôi thường chy ra khỏi nh{ để xem đo{n nh{ lưu động cót két lăn qua  
đường phca chúng tôi, những người đ{n ông đầy bi bm, mt dãi du nng gió và  
những người đ{n b{ cho{ng khăn d{i sặc sỡ, đeo những chui hạt cườm và vòng bc cổ  
tay và khuỷu tay. Chúng tôi ném đ| cuội vào nhng con dê ca họ. Chúng tôi phun nước vào  
nhng con la ca họ. Tôi thường bt Hassan ngi trên Bức tường Ngô m ly súng cao su  
bn sỏi v{o đít lũ lạc đ{.  
Chúng tôi cùng nhau đi xem bộ phim cao bi viễn T}y đầu tiên, Rio Bravo, vi din viên  
John Wayne thvai, ở Công viên Điện ảnh, vượt qua đường phcó hiệu s|ch ưa thích của  
tôi. Tôi nhớ mình đ~ từng nài xin Baba mang chúng tôi tới Iran, để chúng tôi có thgp John  
Wayne. Baba ph| lên cười mt chuỗi d{i tưởng vhng mt âm thanh không phi không  
giống động cơ xe tải đang rồ máy rồi khi đ~ có thể nói lại được, ông gii thích cho chúng  
tôi khái nim vlng tiếng. Hassan và tôi sng st. Sng s. John Wayne không thc snói  
tiếng Farsi và ông ta không phải người Iran. Ông ta l{ người M, hệt như những người đ{n  
ông v{ đ{n b{ tóc d{i th}n thiện chúng tôi luôn thấy vơ vẩn Kabul, mc nhng chiếc váy  
màu sc sỡ v{ xơ gấu. Chúng tôi xem Rio Bravo ba lần, nhưng chúng tôi xem bộ phim cao  
bồi ưa thích của mình, phim By anh chàng ckhôi tới mười ba bn. Mi ln xem, lúc kết  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 28  
thúc chúng tôi đều khóc khi thy những đứa trMexico chôn Charles Bronson – ho| ra cũng  
không phải l{ người Iran.  
Chúng tôi tn btrong nhng phchnhsc mùi rêu mc ca qun Sha-e-Nau Kabul,  
hoặc trong khu đô thị mi phía Tây qun Wazir Akbar Khan. Chúng tôi trò chuyn vbt cứ  
phim nào va xem và do bgia những đ|m người hi hca khu phch. Chúng tôi len  
li gia những thương gia v{ những kẻ ăn m{y, lang thang qua c|c ngõ hẹp vướng víu nhiu  
dãy lu quán nhcht ních hàng. Baba cho mỗi đứa chúng tôi mi tuần mười đồng  
Afghani[13] và chúng tôi tiêu vào khon Coca-Cola ấm v{ kem nước hoa hng bên trên có  
rc quhtrăn nghiền nh.  
Trong năm học, chúng tôi có lquen hàng ngày. Vào lúc tôi lmra khỏi giường và lê  
đến bung tắm thì Hassan đ~ tắm ra ri, ccu nguyn kinh Namaz bui sáng vi ông Ali  
và sa son bữa s|ng cho tôi: tr{ đen nóng, vi ba thỏi đường, mt l|t b|nh naannướng bên  
trên qut món mt dầm anh đ{o chua m{ tôi ưa thích, tất cả đều được đặt ngay ngn trên  
b{n ăn. Trong khi tôi ăn v{ ph{n n{n về bài tp vnhà, Hassan dn dẹp giường ngủ, đ|nh  
giày cho tôi, là áo ngoài mặc hôm đó v{ xếp sách bút cho tôi. Tôi thường nghe thy cu hát  
mt mình ngoài tin snh lúc là quần |o, h|t nhưng b{i ca cổ Hazara bng giọng mũi. Rồi,  
Baba và tôi ri khi nhà trong chiếc xe Ford Mustang đen – chiếc xe m{ đ}u đ}u mọi người  
cũng nhìn mộ cách thèm thung, bi vì nó cùng loại xe m{ Steve McQueen đ~ l|i trong phim  
Bullitt, bộ phim được chiếu trong mt rp chiếu phim ti sáu tháng lin. Hassan nhà giúp  
ông Ali nhng công vic trong ngày: git bng tay qun áo bn rồi đem phơi ngo{i s}n, lau  
quét sàn nhà, ra phchmua bánh naan sng, nu món st tht cho ba chiều, tưới c.  
Đi học v, tôi và Hassan li gặp nhau, vơ lấy mt cuốn s|ch, tung tăng phi lên ngọn đồi  
hình bát úp tolạc đúng phía Bắc dinh cơ của cha tôi quận Wazir Akbar Khan. Nơi đó có  
một nghĩa địa hoang phế, vi nhng dãy bia mbằng đ| không ghi tên v{ những bi cây  
ngăn hai bên lối đi. Nhiều mùa mưa v{ tuyết rơi đ~ l{m chiếc cng st han gvà khiến  
những d~y tường đ| trắng của nghĩa địa xiêu đổ. Có mt cây lu gn lối v{o nghĩa địa. Mt  
ngày mùa hè, tôi đ~ dùng con dao bếp ca ông Ali khắc tên chúng tôi tên th}n c}y: “Amir v{  
Hassan, hai Sultan[14] của Kabul”. Những chữ đó chính thức trõ: cây lu là ca chúng tôi.  
Đi học v, Hassan và tôi trèo lên cây và hái nhng qulựu đỏ tươi. Ăn lựu và chùi tay xung  
cỏ xong, tôi thường đọc sách cho Hassan nghe.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 29  
Ngi xếp bng tròn, ánh nng và bóng lá cây lu vn múa trên mặt, Hassan lơ đ~ng nhổ  
nhng túm ckhi mặt đất, trong khi tôi đọc nhng truyn ngn mà cu không tự đọc  
được. Thc tế Hassan lớn lên cũng mù chữ như ông Ali v{ phần ln những người Hazara  
vốn đ~ được định phn tgiây phút sinh ra, thm chí có ltlúc bắt đầu được thai nghén  
bất đắc dĩ trong bụng của Sanaubar. Nhưng rốt cuộc người hu biết chữ để l{m gì cơ chứ?  
Nhưng dẫu mù ch, hoc biết đ}u chính vì vy, Hassan bshuyn bí ca ngôn tthu hút,  
bquyến rũ bởi mt thế gii bí mt cấm đo|n với mình. Tôi đọc cho cu y những b{i thơ,  
truyn ngắn, đôi khi những c}u đố mo dẫu tôi thường dng ngay khi thy cu gii hay  
hơntôi qu| nhiều. Thế l{ tôi đọc cho cu nhng chuyn không cần tranh c~i, như những  
chuyn ri ro của gi|o sĩ Hồi giáo Nasruddin ngngn và con la ca ông ta. Chúng tôi ngi  
hàng giờ dưới gốc c}y đó, ngồi cho đến khi mt tri tà úa phía Tây, vy mà Hassan vn cố  
nài, nói hai đứa còn đủ |nh s|ng để đọc thêm mt truyn na, một chương nữa.  
Phần đọc tôi thú vlà khi chúng tôi tình cgp mt tmà cu y không biết. Tôi thường  
trêu cậu, phơi b{y sự dt nát ca cu ra. Có lần tôi đang đọc cho cu nghe mt truyn vtu  
sĩ hồi giáo Nasruddin, Hassan ngt li tôi:  
-
-
-
-
-
-
-
Từ ấy nghĩa thế nào?  
Tnào?  
Đần độn.  
Cu không biết nghĩa l{ gì {? – Tôi nhăn nhở hi.  
Không, Amir agha.  
Nhưng nó chỉ là mt từ thông thường thôi mà!  
Tôi vn không hiu.  
Nếu Hassan có cm thấy tôi chơi xỏ cu, thì khuôn mặt tươi cười ca cậu cũng không  
biu lra.  
-
cả trường tôi, ai chbiết nó nghĩa l{ gì, – Tôi nói. – Để xem n{o, “Đần độn” có nghĩa l{  
tinh nhanh, thông minh. Tôi đặt mt câu cho cu có sdng chữ đó nhé: Nói về tvng,  
Hassan là mt kẻ đần độn.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 30  
-
À, à, Hassan gt gật đầu.Sau đó, tôi luôn cảm thy mình có ti. Vì vậy tôi thường tìm  
cách xí xoá bng cách cho cu y mt chiếc |o sơ mi cũ, hoặc một đồ chơi hỏng. Tôi thưng  
tnhthế l{ đủ sa chữa cho trò đùa vô hại ri.  
Cun sách mà Hassan ưa thích nhất là cun Shahnamah, thiên sthi thế kthứ mười kể  
vnhững anh hùng Ba Tư cổ xưa. Cậu thích tt cả c|c chương, c|c Shah[15] đời trước  
Feridoun, Zal v{ Rudabeh. Nhưng truyện ưa thích nht ca cậu cũng như của tôi, l{ “Rostam  
v{ Sohrab”, câu chuyn vchiến binh vĩ đại Rostam và con ngựa nhanh như gió Rakhsh.  
Trên chiến trường, Rostam chém tử thương Sohrab, kẻ báo ứng can đảm ca mình, chỉ để  
nhận ra Sohrab chính l{ đứa con trai tlâu tht lạc. Gi{y vò đau đớn, Rostam nghe nhng  
lời trăng tri ca con trai mình:  
Nếu ông qutht là cha ta, chng phi thanh kiếm trong tay ông đ~ vấy m|u tươi của con  
trai ông rồi ư. V{ ông l{m thế là do sngoan cca ông. Bởi ta đ~ cố làm cho ông biết yêu  
thương, ta van xin đích danh ông, vì ta nghĩ nhìn thấy trong ông nhng du hiu nhc nhớ  
điều gì đó của mẹ ta. Nhưng ta cầu cu trái tim ông vô ích, và bây giờ cơ hội tái hợp đ~ qua  
rồi…  
-
Đọc lại đi, tôi xin Amir agha đấy, – Hassan thường nói vậy. Đôi khi nước mt a lên  
trong đôi mắt của Hassan khi tôi đọc c|i đoạn y, và tôi luôn không hiu cu khóc vì ai, cho  
ông Rostam dn vặt đớn đau xé toang |o quần và phủ tro trên đầu mình, hay Sohrab đang  
hp hi, tlâu vẫn mong đợi tình thương yêu của cha mình. Riêng tôi, tôi không ththy  
được tn bi kch trong sphn ca Rostam. Rt cuc, phải chăng tất cnhững người cha  
trong tâm can sâu kín của mình đều p một ước mun giết chết con trai h?  
Mt hôm, vào tháng Bảy năm 1973, tôi chơi một trò bp nhkhác với Hassan. Đang đọc  
cho cu y nghe, bt cht tôi bcâu chuyện đi. Tôi vờ như vẫn đọc cuốn s|ch đó, cũng lật  
trang đều đặn, nhưng tôi đ~ bỏ rơi ho{n to{n văn bn, làm chcâu chuyn, và pha ra theo ý  
tôi. Hassan đương nhiên không nhận ra điều đó. Với cu, nhng ttrên trang giy là sự  
cnh tranh gay gt ca bao nhiêu mt mã không thgii ni, bí him. Tnglà nhng cng  
vào bí mt và tôi nm giữ chìa kho|. Sau đó, tôi hỏi cu xem có thích truyện đó không, một  
tiếng khúc khích dâng lên trong hng tôi, khi Hassan vtay hoan hô. Tôi hi:  
-
Cậu đang l{m c|i gì đấy?  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 31  
-
Đấy là câu chuyn hay nht cậu đọc cho tôi l}u nay đấy, Hassan vn va vtay va  
nói.  
Tôi cười:  
-
-
-
Tht không?  
Tht.  
Thế thì hp dẫn ư? – tôi lm bẩm. Tôi cũng định nói như thế. Điều n{y l{… ho{n to{n  
không mong đợi. Cu tin chc thế không, Hassan?  
Hassan vẫn đang vỗ tay:  
-
-
Tht tuyt vi, Amir agha. Mai cu lại đọc na cho tôi ch?  
Hp dn, tôi nhc lại, hơi khó thở, cm thấy như một người va khám phá ra kho tàng  
chôn giấu trong s}n sau nh{ mình. Bước xuống ch}n đồi, những ý nghĩ cú phụt ra trong đầu  
tôi như ph|o hoa trong ng{y hội Chaman.[16]Truyn hay nht cậu đọc cho tôi l}u nay đấy,  
cu ấy đ~ nói thế. Tôi đ~ đọc cho cu khá nhiu truyn ngắn. Hassan hình như đang hỏi tôi  
điều gì đó.  
-
-
Gì cơ?  
Hp dn, thế nghĩa l{ gì?  
Tôi cười, ghì cht ly cu ấy v{ đặt mt cái hôn lên má.  
Thế là thế nào? Hassan giật mình, đỏ mt nói.  
Tôi thân mt y cu mt cái. Ri mỉm cười.  
Hassan, cu là mt ông hoàng. Cu là mt ông hoàng và tôi yêu cu.  
-
-
Ngay tối hôm đó, tôi viết cái truyn ngắn đầu tiên ca tôi. Mất ba mươi phút. Đó l{ một  
câu chuyn nhu ti vmột người đ{n ông tìm thấy chiếc cc thn và biết được rng nếu  
khóc vào chiếc cc ấy nước mt ca ông sbiến thành ngọc trai. Nhưng mặc đầu luôn sng  
trong cnh nghèo kh, ông vẫn l{ người hnh phúc và hiếm khi rơi một giọt nước mt. Vì  
vy, ông tìm mi cách làm cho mình buồn, để nước mt có thlàm cho ông trnên giàu có.  
Ngc trai chất đống cao đến đ}u, lòng tham của ông ta tăng lên đến đấy. Truyn kết thúc kết  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 32  
thúc khi người đ{n ông ngi trên mt núi ngc, con dao cầm trong tay, đang khóc một cách  
vô vng vào trong chiếc cốc, tay ôm x|c người vyêu du bgiết.  
Tối đó, tôi leo lên thang g|c v{ bước vào phòng hút thuc ca Baba, trong tay tôi là hai tờ  
giấy trên đó tôi viết nguch ngoc câu chuyn ấy. Baba v{ chú Rahim Khan đang hút tu  
thuc và nhấm nh|p rượu brandy khi tôi bước vào.  
-
Cái gì thế, Amir? Baba va hi va ngả người trên ghế sofa, đan hai tay gối phía sau  
đầu. Khói xanh cun xoáy quanh mt ông. Cái nhìn trng trng ca ông làm cho hng tôi  
khô li. Tôi hng ging nói tôi va viết xong mt truyn ngn.  
Baba gật đầu và nhếch mép cười, chng ngụ ý gì hơn l{ giả vờ quan t}m. “Được. tt lm,  
phải không n{o ông n{o?” ông nói vậy. Rồi chăng thêm gì nữa. Ông chnhìn tôi qua làn khói.  
Có lẽ tôi đứng đó chưa đầy một phút, nhưng đến ngày hôm nay, nó là cái phút dài nht  
của đời tôi. Những gi}y đồng hnng nhọc trôi đi, gi}y n{y c|ch gi}y sau một thời gian vĩnh  
cu. Không khí trnên nng n, m thp, gần như đặc lại. Tôi như đang thra nhng viên  
gch. Baba tiếp tc nhìn tôi trng trng và không bảo tôi đọc truyn.  
Như mọi khi, Rahim Khan luôn luôn l{ người gii cứu tôi. Chú chìa b{n tay ra v{ ưu |i tôi  
bng mt nụ cười không chút vờ vĩnh:  
-
Amir jan, chú rt muốn đọc truyện đó, cho chú đọc được không?  
Baba khó có khi nào li dùng cái tJan tvthân thiết đó khi ông nói với tôi.  
Baba nhún vai đứng dy. Ông có vnhẹ mình như thể chính ông cũng được chú Rahim  
Khan cu.  
Phải đấy, đưa cho Kaka[17] Rahim. Bố lên gác chun bị đ}y.  
-
Nói xong, ri ông ri khỏi căn phòng. Hầu như ng{y n{o tôi cũng tôn sùng Baba vi mt  
cm xúc mãnh lit gn ti mức tôn gi|o. Nhưng ngay lúc đó, tôi mong có thề cắt tĩnh mạch  
tôi ra để trút hết dòng m|u đ|ng nguyền ra ca ông khỏi cơ thể tôi.  
Mt gisau, khi tri chiều đ~ tối mmờ, hai người bn hrời nh{ đi trong chiếc xe hơi  
ca cha tôi. Lúc ra khi nhà, chú Rahim Khan ngi xm xuống trước mt tôi và trao trcái  
truyn ngn ca tôi cùng mt mnh giy gp kín. Mt chú loé sáng mt nụ cười và chú nháy  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 33  
mt bảo tôi: “Cho ch|u đấy. Sau h~y đọc.” Rồi chú dng li và thêm mt tduy nht, sau này  
đ~ cổ vũ tôi theo đui vic viết văn, hơn bất kli chúc mng nào mà bt kchbiên nào  
tng dành cho tôi. Từ đó l{ Hoan hô.  
Khi hai người đi rồi, tôi ngi xung giường mình v{ ước gì chú Rahim Khan là cha tôi. Ri  
tôi nghĩ về Baba và bngc lớn vĩ đại ca ông, cm thy tuyt vi biết bao khi ông ôm tôi  
vào ngực, người ông sặc mùi rượu ct thô vào bui sáng ra sao, và râu ông gii vào mt tôi  
như thế nào. Tôi bng cm thấy vô cùng đau đớn vì cái ti li bt ngờ, đến mc phi lao  
ngay vào bung tm và nôn vào cái chu.  
Khuya đêm đó, nằm co trên giường, tôi đọc đi đọc li bức thư ngắn ca chú Rahim  
Khan.Nội dung như sau:  
Amir jan!  
Chú thích truyn ngn ca cháu lm. Mashallah[18], Thượng đế đ~ phú cho ch|u một tài  
năng đặc bit. Bn phn ca chú bây gilà phải m{i giũa t{i năng đó, bởi vì một con người  
để phí t{i năng Thượng đế ban cho mình, là mt con lừa. Ch|u đ~ viết câu chuyn ca cháu  
bng mt thngpháp sáng sa và mt phong cách thú vị. Nhưng ấn tượng sâu sc nht về  
truyn ngn cháu viết là nó có tính châm biếm. Cháu có thể còn chưa biết từ đó nghĩa l{ gì.  
Nhưng rồi một ng{y n{o đó ch|u sẽ biết. Nó l{ c|i gì đó m{ một số nh{ văn muốn vươn tới  
nhưng không bao giờ đạt được. Ch|u đ~ thực hiện được điều đó bằng truyn ngắn đ}u tiên.  
Ca nhà chú luôn luôn và mãi srng mvi cháu, Amir jan . Chú sẽ đọc bt ktruyn  
ngn nào cháu cn chia svi chú. Hoan hô.  
Bn ca cháu,  
Rahim  
Phn chn bi bức thư của chú Rahim Khan, tôi vly cái truyn ngn và chy vi xung  
cu thang ra tin sảnh, nơi Hassan v{ ông Ali đang ngủ trên tấm đệm. Đó l{ lần duy nht họ  
ngủ trong ngôi nh{, khi Baba đi vắng và ông Ali phi trông nom tôi. Tôi lay Hassan thc dy  
và hi có mun nghe mt truyn không.  
Cu y dụi đôi mắt díp li vì ngái ngvà duỗi người ra:  
-
Bây giờ ư? Mấy giri?  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 34  
-
Cn gì my gi. Truyn ngn này rất đặc bit. Mình tviết ra đấy, tôi thì thào, mong  
không làm ông Ali thc gic.  
Mt Hassan sáng ngi lên.  
-
Thế thì tôi phi nghe ri, cậu nói v{ tung chăn ra.  
Tôi đọc truyện đó cho Hassan ở phòng kh|ch, bên lò sưi bằng đ| cẩm thch. Ln này thì  
không có chuyện đọc givnữa; đó l{ truyện ca tôi. Hassan là mt thính gihoàn ho về  
nhiu mặt, ho{n to{n chìm đắm vào câu chuyn, nét mặt thay đổi theo giọng điệu đổi thay  
trong câu chuyện. Khi tôi đọc đến câu cui Hassan vtay không thành tiếng, mt rng rỡ  
hn lên:  
-
-
Mashallah Amir agha! Hoan hô!  
Cu thích ch? Tôi hi, và ln thhai cm thấy hương vị ngt ngào biết my ca mt  
li khen.  
-
Một ng{y n{o đó, Inshallah[19], cậu slà một nh{ văn lớn, Hassan nói, và mọi người  
trên toàn thế gii sẽ đọc nhng truyn cu viết.  
-
Hassan, cu bc ri, tôi nói, thy yêu Hassan vì thế.  
Nhưng cậu khăng khăng:  
Không, cu sẽ vĩ đại và ni tiếng.  
-
Ri Hassan dng lại, như thể đang định nói thêm điều gì đó. Cậu ta đắn đo tìm lời l, ri  
hng ging, bn ln hi:  
-
-
-
-
Nhưng cậu scho phép tôi hi mt câu vcái truyện đó chứ?  
Tt nhiên.  
Được… – Cu bắt đầu, ri tt mt.  
Nói đi, Hassan, – tôi mỉm cười bo, du bt chợt c|i tên nh{ văn dễ nao núng trong tôi  
không tin lm có mun nghe không.  
-
Được, nếu cho phép tôi hi, tại sao người y li phi giết vmình? Ti sao ông ta cứ  
phi bao giờ cũng buồn mới rơi nước mt? Ông ta không thchngi mt củ h{nh ư?  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 35  
Tôi sng s. Cái chi tiết cthể đó, qu| rõ r{ng ho{n to{n ngớ ngn, thế mà tôi li không  
nghĩ ra. Tôi mấp máy môi không thành tiếng. Có vẻ như cũng trong đêm đó, tôi đ~ học được  
vmt trong nhng mc tiêu viết, y là châm biếm. Tôi cũng được biết ti mt trong nhng  
cái by ca nó: Khca Tình tiết. Được Hassan dy cho, thật đ|ng kinh ngạc. Hassan kẻ  
không thể đọc ni và chng bao giviết ni mt tsut cuộc đời mình. Mt ging nói lnh  
lùng v{ đen tối thì thào trong tôi, Thng Hazara mù chữ ấy, nó thì biết cái gì nào? Nó sẽ  
chng là gì ngoài vic là thng bếp. Sao nó li dám phê bình cu?  
-
Được lm!  
Tôi bắt đầu, nhưng chẳng bao ginói hết được câu y. Bởi vì Afghanistan đ~ bất ngbiến  
đổi mãi mãi.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 36  
Chương 5  
Tiếng gì đó gầm lên như sm. Mặt đất hơi rung chuyn và chúng tôi nghe thy tiếng tc –  
tc tc của súng m|y. “Cha ơi!” Hassan gi to. Chúng tôi bt lên và nhào ra khi phòng  
khách. Chúng tôi thấy ông Ali đang tập tnh vội v{ng đi qua tiền snh.  
-
Cha ơi! Tiếng gì thế? – Hassan the thé kêu lên, vươn hai tay về phía ông Ali. Ông ôm  
chúng tôi trong hai cánh tay. Mt di sáng trng loé lên, sáng chói trên bu trời như bạc. Nó  
li chp loé lên và tiếp theo là chui gn nhanh ca súng máy.  
-
Họ đang săn vịt trời đấy, ông Ali nói bng mt ging khàn khàn. Họ săn vịt ban đêm,  
hai đứa biết đấy. Đừng s.  
Mt tiếng rít ở xa xa. Đ}u đó, kính vỡ tan t{nh v{ ai đó kêu thét. Tôi nghe thấy tiếng  
người trên đường ph, choàng dy, chen ln nhau, có lvn mc nguyên qun áo ng, tóc  
bù xù mắt húp lên. Hassan đang khóc. Ông Ali kéo cậu s|t v{o người, du dàng ôm cht ly.  
Sau n{y, tôi thường tnhủ tôi đ~ chẳng cm thy ghen vi Hassan. Không chút nào hết.  
Chúng tôi cthế rúc v{o nhau cho đến sáng sm. Tiếng bn nhau và tiếng nkéo dài gn  
mt githì chm dứt, nhưng nó l{m cho chúng tôi khiếp svô cùng, bi vì không ai trong  
chúng tôi tng nghe thy tiếng súng nổ trên đường phố. Đó l{ những âm thanh xa lvi  
chúng tôi. Thế htrcon Afghan tai không nghe gì ngoài tiếng bom và tiếng súng còn chưa  
được sinh ra. Co rúc v{o nhau trong phòng ăn v{ đợi cho tri sáng, không ai trong chúng tôi  
có bt cý nim nào rằng con đường sống đ~ chấm dứt. Con đường sng ca chúng tôi. Nếu  
không phi hoàn toàn ngay lúc này, thì ít nht cũng l{ bắt đầu ca skết thúc. Skết thúc,  
skết thúc chính thc sẽ đến v{o đầu th|ng Tư năm 1978, với cuộc đảo chính ca Cng sn,  
rồi đến th|ng Mười Hai năm 1979, khi xe tăng Nga bò v{o chính những đường phố nơi  
Hassan v{ tôi đ~ chơi đùa, mang c|i chết đến cho Afghanistan mà tôi vn biết, v{ đ|nh dấu  
skhởi đầu ca kỷ nguyên đẫm máu vẫn còn đang tiếp din.  
Ngay trước lúc mt tri mọc, xe hơi của Baba rẽ v{o đường xe chy vào nhà. Cửa xe đóng  
sm li và tiếng chân ông chy hunh huch trên các bc thang. Ri ông hin ra ở trước ca  
và tôi thy một nét gì đó trên mặt ông. Mt nét gì mà tôi không nhn ra ngay, bởi vì trước  
đó tôi không hề thy: ni shãi.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 37  
-
Amir! Hassan!  
Ông kêu lên, chạy đến vi chúng tôi, hai cánh tay dang rng.  
Chúng chn hết mi con đường v{ điện thoi không hoạt động. Ta lo quá.  
-
Chúng tôi để ông ôm trong cánh tay, và trong mt khonh khắc điên rồ, tôi thy vui  
mng vbt kchuyện gì đ~ xảy ra đêm đó.  
Rt cuc, chúng không bn vt. Hoá ra chúng không bn my vào bt cthgì, c|i đêm  
17 tháng Bảy năm 1973 ấy. Sáng hôm sau, Kabul thc dy, thy nn quân chủ đ~ l{ chuyện  
ca quá kh. Quốc vương Zahir Shah chạy sang Ý. Vng mặt ông, người em hca ông,  
Daoud Khan, đ~ kết thúc bốn mươi năm trị vì ca nhà vua bng cuộc đảo chính không đổ  
máu.  
Tôi nh, bui sảng hôm sau đó, Hassan v{ tôi khom người bên ngoài phòng làm vic ca  
cha tôi, còn Baba v{ chú Rahim Khan đang uống tr{ đen, nghe tin tức mi vcuộc đảo chính  
trên đ{i ph|t thanh Kabul.  
-
-
-
Amir agha này. Hassan thì thào.  
Cái gì?  
Cng hoà là cái gì?  
Tôi nhún vai:  
Tôi không biết.  
Trên máy thu thanh ca Baba, họ đang nói c|i từ “cộng ho{” ấy, nói đi nói lại mãi.  
-
-
-
-
-
Amir agha này.  
Cái gì?  
Có phải “cộng ho{” nghĩa l{ cha tôi v{ tôi sẽ phi ri khỏi đ}y không?  
Tôi không nghĩ thế, tôi thì thào trli.  
Hassan ngẫm nghĩ về điều đó:  
Amir agha này.  
-
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 38  
-
-
Cái gì?  
Tôi không mun họ đuổi tôi v{ cha tôi đi.  
Tôi mỉm cười:  
-
-
-
-
Vvn, cậu đúng l{ đồ con la. Chẳng ai đuổi bcon cậu đ}u.  
Amir agha này.  
Cái gì?  
Cu có mun trèo lên cái cây ca chúng ta không?  
Nụ cười ca tôi nrộng ra. Đó lại là mt chuyn khác vHassan. Cu luôn luôn biết khi  
n{o nói điều cn nói tin tức trên radio đ~ trở nên nh{m ch|n. Hassan đi về túp lu ca cu  
để chun b, và tôi leo lên gác ly mt cun sách. Ri tôi vào bếp nhét đầy túi nhng vc tay  
hạt thông[20], đoạn chạy ra ngo{i tìm Hassan đang đợi tôi. Chúng tôi ào qua cổng trước và  
đi về phía đồi.  
Chúng tôi vượt qua khu d}n cư, v{ đang vất vcuc bộ qua vùng đất cn ci dẫn đến  
ngọn đồi thì bt cht, một hòn đ| đập v{o lưng Hassan. Chúng tôi xoay người li, và tim tôi  
mun rng. Assef và hai thng bạn nó, Wali v{ Kamal, đang |p s|t chúng tôi.  
Assef là con trai một người bn của cha tôi, ông Mahmood, phi công. Gia đình nó sống  
cách nhà chúng tôi vài phvphía Nam, trong mt khu nhà sang trng kín cổng cao tường,  
trng xen cxung quanh. Nếu bn là một đứa trtrong qun Wazir Akbar Khan ca Kabul,  
bn hn biết Assef và nắm đấm bng thép không gni tiếng ca nó, và mong không phi  
nếm mùi. Được sinh ra tmột người mẹ Đức và ông bAfghan, thng Assef tóc hung mt  
xanh, cao lớn vượt hn những đứa trkhác. Nó ni tiếng tàn bạo trên c|c đường phố. Được  
mấy đứa bạn tay ch}n đi kèm hai bên, nó bước đi trên vùng l}n cận như một Khan[21] đi  
tun du khp lãnh thcủa mình, cùng đo{n tuỳ tùng khúm núm. Li nói ca nó là lut, và  
nếu cn một chút răn dạy llut, thì quả đấm thép ấy đủ để là mt giáo cthích hợp. Tôi đ~  
được nhìn mt ln, nó dùng nhng quả đấm y vi thng bé qun Karteh-Char. Tôi sẽ  
không bao giquên nổi đôi mắt xanh ca thng Assef loé ra một tia s|ng ho{n to{n điên dại  
ra sao, v{ nó nhăn nhở thế n{o khi nó đấm liên hi vào thằng bé đ|ng thương đ~ bất tnh.  
Mt số đứa con trai quận Wazir Akbar Khan đặt cho nó cái bit hiu Assef Goshkhor, hay  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 39  
Assef “Kẻ Ăn Tai”. Tất nhiên, không đứa nào trong bn chúng dám nói thng vào mt nó trừ  
phi mun chu cùng sphn vi thằng bé đ|ng thương, kẻ đ~ vô tình gợi cm hng cho cái  
biệt danh đó khi đấu và hchiếc diu của Assef v{ rơi v{o tình cảnh mò tai phi ca mình từ  
mt rãnh bùn. Nhiều năm sau, tôi lục được mt ttiếng Anh chmt loại người như Assef,  
là từ “Sociopath”[22], tiếng Farsi không tn ti mt từ tương đương đúng nghĩa. Nằm trong  
số nhưng đứa quanh vùng thường hành hông Ali, Assef còn bxa những đứa nhn tâm  
nht. Thật ra, nó l{ đứa đầu têu trò chế nho Babalu Ngoáo ộp: Ê, Babalu, hôm nay m{y ăn  
tht ai ri? Hử? Thôi n{o, Babalu, cười vi chúng tao mt cái nào! Và vào nhng ngày nó  
cm thấy đặc bit có hng, nó lại thêm đôi chút mm muối v{o trò đùa quấy: Ê, đồ Babalu  
Mũi Tẹt, hôm nay m{y ăn thịt ai rồi? Nói cho chúng tao nghe n{o, đồ con la mt xếch!  
Lúc n{y, nó đang bước li phía chúng tôi, hai tay chng nạnh, đôi gi{y vải đ| bật lên mt  
đ|m bụi nh.  
-
Chào bui sáng, bn Kunis, Assef reo lên và vy tay. – Đồ đồng tính, – đấy là tiếng chi  
ưa thích kh|c của nó.  
Hassan lùi li phía sau tôi, khi ba thằng hơn tuổi kia tiến sát lại Chúng đứng trước mt  
tôi, ba thng cao ln mc qun jeans và áo phông. Lng lững hơn cả hai chúng tôi gp li,  
Assef khoanh cánh tay to mập trước ngực, đôi môi nhăn nhở mt cách man rợ. Đ}y không  
phi lần đầu tiên Assef gichứng trước mt tôi, khùng với tôi. Cũng may Baba l{ cha tôi –  
đó l{ lý do độc nht, tôi tin vy, khiến Assef thường phi kìm chế không bc bách tôi quá.  
Nó vênh mt hi Hassan:  
-
N{y, mũi tẹt, Babalu thế nào?  
Hassan không nói gì v{ lùi thêm bước na vphía sau tôi.  
Chúng m{y đ~ nghe tin rồi chứ, lũ nhóc? – Assef nói, vn nụ cười nhăn nhở. Nhà vua  
-
xéo ri. Thoát n. Tng thng muôn năm! Bố tao biết Daoud Khan đấy, mày có biết không,  
Amir?  
-
-
Bố tao cũng biết, tôi nói. Tht ra, tôi không biết có đúng vậy hay không.  
Bố tao cũng biết, Assef dài ging nhi lại tôi. Kamal v{ Wali hưởng ng theo nhit lit.  
Ước gì có Baba ở đ}y.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 40  
-
Daoud Khan ăn tối ở nh{ tao năm ngo|i đấy, Assef tiếp tc. Mày có thích thế không,  
Amir?  
Tôi không biết liệu có ai nghe được tiếng thét ca chúng tôi cái khoảnh đất xa xôi này  
không. Nhà ca Baba ít nhất cũng c|ch xa một kilômét. Tôi ước gì chúng tôi đang ở nhà.  
-
Mày có biết, lần sau Daoud Khan đến ăn tối nhà tao, tao snói gì vi ông y không? –  
Assef nói. Tao stán gu vi ông y mt chút, kiu mard với mard[23], đ{n ông với đ{n  
ông. Kcho ông y những gì tao đ~ kể cho mtao. VHitler. Bây gicó mt lãnh tri. Mt  
lãnh tụ vĩ đại. Một người có tm nhìn. Tao sbo Daoud Khan hãy nhrng nếu người ta để  
cho Hitler kết thúc những gì Hitler đ~ khởi s, thế gii bây giờ đ~ l{ một nơi tốt đẹp hơn.  
-
Baba bảo Hitler điên, nên mi ra lnh giết hại bao nhiêu người vô ti, tôi nghe thy  
chính mình nói trưc khi kp ly tay bt cht ming li.  
Assef cười gn:  
-
Nó nói cứ như mẹ tao y, và bà ấy l{ người Đức. Bà y phi biết hơn chứ. Nhưng vậy,  
chúng mun mày tin thế phi không? Chúng không mun mày biết stht.  
Tôi không biết “chúng” đ}y l{ ai, v{ sự thật n{o chúng đang che giấu, v{ cũng không  
mun tìm ra. Uớc gì tôi đừng nói gì c. Tôi lại ước tôi ngước nhìn lên và thy Baba hin ra  
trên đồi.  
-
Nhưng m{y phải đọc nhng cuốn s|ch m{ người ta không phát ở trường. Tao đ~ đọc và  
mắt tao được mto ra. Giờ đ}y tao có một tầm nhìn, v{ tao định chia stm nhìn ca tao  
vi tng thng mi ca chúng ta. Mày có biết thế là gì không?  
Tôi lắc đầu. Nó vn nói vi tôi. Assef vn luôn ttrli nhng câu hi ca chính nó.  
Đôi mắt xanh ca nó liếc sang Hassan:  
-
Afghanistan l{ đất nước của người Pashtun. Nó luôn luôn như thế, sẽ m~i như thế.  
Chúng ta l{ người Afghan thc sự, người Afghan thun khiết, không có đồ Mũi Tẹt này ở  
đ}y. D}n nó l{m ô uế quê hương chúng ta, watan[24] ca chúng ta. Chúng làm bn dòng  
máu ca chúng ta. Nó giật b{n tay l{m điệu b, quét một đường theo kiểu đại quy mô. –  
Afghanistan là của người Pashtun, tao tuyên bvậy. Đó l{ quan điểm ca tao.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 41  
Assef li chuyn cái nhìn trng trng của nó sang tôi. Nó trông như kẻ va ra khi gic  
mơ đẹp.  
Nó nói:  
Quá muộn đối với Hitler. Nhưng không phải vi chúng tao.  
Nó ly một c|i gì đó từ túi sau qun jeans:  
-
-
Tao syêu cu tng thng làm những gì nh{ vua không có quwat[25]để làm, gii thoát  
Afghanistan khi bn Kassef[26] Hazara.  
-
Thôi để chúng tao đi, Assef, – tôi nói m{ căm ghét c|i giọng tôi run run. Chúng tao có  
l{m gì m{y đ}u.  
-
Ồ, chúng m{y đang l{m phiền tao đấy, Assef nói.  
V{ tôi nhìn, tim như lịm đi, xem nó đang moi c|i gì khi túi. Tt nhiên ri. Hai quả đấm  
thép không glnh tanh lấp l|nh dưới mt tri. – Chúng m{y đang l{m phiền tao lm lm.  
Tht ra, mày còn làm phiền tao hơn c|i thằng Hazara này. Làm sao mày li có thchuyn  
trò với nó, chơi đùa với nó, để nó chm vào mày? Nó nói, giọng đầy vkhinh th. Wali và  
Kamal gt gật đầu và t t tvẻ đồng tình. Assef nheo mt li. Lc lắc đầu. Khi nó nói tiếp, nó  
có vẻ thăm dò. – Làm sao mày có thgọi nó l{ “bạn” m{y?  
Nhưng nó không phải là bn tao! Tôi suýt but ming Nó l{ đ{y tớ ca tao. Có phi tôi  
đ~ thực sự nghĩ thế không? Đương nhiên l{ không phải. Tôi không nghĩ thế. Tôi đối xvi  
Hassan như một người bn, thậm chí còn hơn, như một đứa em mình. Nhưng nếu như vậy,  
thì ti sao khi bn bè của Baba đến chơi cùng với con cái h, tôi không bao gilôi Hassan  
tham gia nhng trò ca chúng tôi? Ti sao tôi chỉ chơi đùa với Hassan khi quanh tôi không  
có mt ai khác?  
Assef lng hai quả đấm thép vào tay. Nhìn tôi lạnh như băng:  
-
Mày là mt phn ca vấn đề, Amir. Nếu lũ ngốc như mày và bố m{y không rước đ|m  
người ấy v{o nh{, ngay lúc n{y, chúng tao đ~ được gii thoát khi chúng. Tt cbn ấy đ~  
cút vthi ra ở Hazarajat, quê hương của chúng ri. Mày là mt snhc nhã cho  
Afghanistan.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 42  
Tôi nhìn v{o đôi mắt điên khùng của nó và thy quả nó điên. Nó định đ|nh tôi thực  
sự.Assef giơ quả đấm lên, tiến đến trước tôi.  
Có một động t|c nhanh, {o như cơn gió sau lưng tôi. Lạ mt nhìn sang bên cnh, tôi thy  
Hassan cúi xuống v{ đứng lên rất nhanh. Đôi mắt ca Assef chuyn sang mt thứ gì đó phía  
sau tôi, và sng st trn trng. Tôi thy cái nhìn sng st y ctrên mt Kamal ln Wali lúc  
chúng nhn ra chuyn gì phía sau tôi.  
Tôi quay lại, đối mt vi chiếc súng cao su của Hassan. Hassan đ~ kéo gi~n rộng hết mc  
dây cao su vphía sau. Trong miếng da là một viên đ| bằng cquả óc chó. Hassan chĩa sung  
cao su thng vào mt Assef. Tay cu ta rung rung theo sức căng của dây cao su giãn ra và  
nhng ht mhôi lm tấm đầy trên trán.  
-
Xin Agha để chúng tôi yên, Hassan nói bng mt giọng bình thường, vn nhgi Assef  
l{ “agha”, v{ ngay lúc đó tôi lấy làm lạ sao người ta cphi sng vi mt quan nim thâm  
căn cố đế vvtrí ca mình theo thbc xã hội như thế.  
Assef nghiến răng ken két:  
-
-
Bxung, thng Hazara không m.  
Xin Agha để chúng tôi yên, Hassan nói.  
Assef mỉm cười:  
Có thể m{y không chú ý đấy, nhưng chúng tao có ba v{ chúng m{y chỉ có hai.  
-
Hassan nhún vai. Với người ngoài, trông cu có vkhông hong sợ. Nhưng vẻ mt ca  
Hassan là ký ức đầu tiên ca tôi, tôi nhn ra mi sc thái tinh vi ca nó, biết tng co git  
biến đổi tng gợn lên trên đó. V{ tôi thấy cậu cũng hoảng s. Cu hong slm.  
-
Agha nói đúng. Nhưng có lẽ, Agha cũng không để ý, tôi l{ người đang giữ súng cao su.  
Agha chnhúc nhích thôi là mọi người sphải đổi cái bit hiệu “Kẻ Ăn Tai” của Agha thành  
Assef Một mắt” ngay, bởi vì tôi đang có viên đ| n{y nhằm vào mt trái Agha.  
Cu nói quá thản nhiên, đến ni tôi phải căng tai ra nghe nỗi smà tôi biết được giu kín  
dưới cái giọng bình tĩnh ấy.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 43  
Ming ca Assef git git. Wali và Kamal quan sát sbiến đổi này vi vẻ gì đó gần như  
mt sự thích thú. Ai đó d|m th|ch thức Thượng đế ca chúng. Hnhc ông ta. Và, thại hơn  
ckẻ đó lại là mt Hazara gầy trơ xương. Assef nhìn từ viên đ| tới Hassan. Nó soi mói vẻ  
mt ca Hassan. Nhng gì nó thy trên vmặt đó hẳn đ~ thuyết phc nó vnhững ý đồ  
nghiêm túc ca Hassan, bi nó hnắm đấm xung.  
-
Thng Hazara, mày nên biết điều này, Assef nghiêm nghnói. Tao là một con người  
rt kiên nhn. Việc n{y chưa xong hôm nay đ}u, tin tao đi. – Nó quay vphía tôi. – Cũng  
chưa xong với m{y đ}u, Amir ạ. Một ng{y n{o đó, tao sẽ làm cho mày phải đối mt vi tao,  
mt chi mt.  
Assef lùi li một bước. Đệ tca nó lùi theo.  
Nó nói:  
-
Amir, hôm nay thng Hazara của m{y đ~ mắc mt sai lm ln.  
Ri bọn chúng quay lưng bỏ đi. Tôi đòi theo chúng bước xuống phía ch}n đồi và khut  
sau mt bức tường.  
Hassan đang cố nhét li chiếc súng cao su vào thắt lưng bằng đôi tay run run. Môi cu ta  
cong lên như thể buc phi nmt nụ cười trấn tĩnh. Phải mt đến năm lần mi thắt được  
di quần. Không đứa nào trong chúng tôi nói nhiu vbt cứ điều gì lúc đi bộ vnhà trong  
lo s, tin chắc Assef v{ lũ bạn sphc kích chúng tôi mi ln bn tôi rtheo góc ph. Chúng  
không phục kích, v{ điều đó nhẽ ra đ~ l{m chúng tôi an tâm một chút. Nhưng không phải  
như thế. Không mt chút nào.  
Trong hai năm sau đó, những tphát trin kinh tế và ci cách rn ràng trên môi nhiu  
người dân Kabul. Chế độ quân chlp hiến đ~ bị bãi b, thay thế bng mt nn cng hoà  
l~nh đạo bi tng thng của nước cng hoà. Trong ít lâu, mt tinh thn trtrung và quyết  
tâm lan tràn khắp đất nước. Nhân dân nói vquyn ca phnvà công nghhiện đại.  
V{ đối vi phn ln các thành phn xã hi, mc dù một nh{ l~nh đạo mới đ~ v{o ở trong  
Arg cung điện hoàng gia ti Kabul cuc sng vn tiếp tục như trước. Người d}n đi l{m  
thBy tới đến thứ Năm v{ tụ tp lại để ăn uống, picnic vào nhng ngày thSáu các công  
viên, trên bhGhargha, trong những vườn cây ca Paghman. Những xe buýt đủ sc màu  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 44  
sc svà nhng xe tải đầy h{nh kh|ch lăn b|nh qua mọi đưng phcht hp ca Kabul,  
được điều khin bi tiếng quát tháo không ngng của đ|m phụ xe ngi dng chân trên bệ  
chắn đuôi xe v{ hét to chỉ đường cho bác tài bng cái ging Kabul nng nng. Vào ngày lễ  
Eid, lba ngày sau tháng lRamadan, dân Kabul mc nhng bquần |o đẹp nht, mi nht  
v{ đi thăm th}n quyến. Mọi người ôm chm ly nhau, hôn nhau, chúc mừng nhau “Eid  
Mubarak”, Chúc lễ Eid Hnh phúc. Trcon mnhng hộp qu{ v{ chơi nghịch nhưng quả  
trng luc nhum màu.  
Vào khoảng đầu mùa đông sau đó, năm 1974, Hassan v{ tôi một hôm đang chơi ngo{i s}n  
trò x}y ph|o đ{i tuyết thì Ali gi cu ta vào:  
-
Hassan, Agha sahib mun nói chuyn vi con.  
Ông đang đứng trước ca, mặc đồ trng, hai tay lun hai bên nách, ming thra nhng  
l{n hơi.  
Hassan và tôi mỉm cười nhìn nhau. Cngày hôm y chúng tôi vẫn đang chờ ông gọi. Đó l{  
ngày sinh nht ca Hassan.  
-
Chuyn gì vy, cha, cha có biết không? Nói cho chúng con biết được không?  
Hassan nói. Mt sáng lên.  
Ông Ali nhún vai:  
-
-
Agha sahib không tho lun việc đó với cha.  
Thôi nào, ông Ali, kể cho chúng ch|u nghe đi, – tôi ép. Có phi mt cun sách tranh  
không? Có thmt khu súng mới chăng?  
Giống như Hassan, ông Ali không thể nói dối. Năm n{o ông cũng vờ như không biết Baba  
đ~ mua thứ gì cho Hassan hoc cho tôi, vào ngày sinh của chúng tôi. V{ năm n{o, đôi mắt  
ông cũng phản lại ông v{ chúng tôi cũng thuyết phục để moi được tin ông. Ln này, tuy  
vậy hình như ông nói thc.  
Baba không bao giquên sinh nht của Hassan. Ông thường hi Hassan mun thgì,  
nhưng lại thôi ngay, bi vì Hassan luôn luôn quá rụt rè, không d|m đề nghmt món quà. Vì  
vậy mùa đông n{o Baba cũng tự mình đo|n được. Năm n{y, ông mua cho cậu y chiếc xe ti  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 45  
đồ chơi của Nhật, năm kh|c một đầu tàu chạy điện và cả đo{n t{u. Năm trước, Baba làm cho  
Hassan ngc nhiên bng chiếc mũ cao bồi bng da, ging ht chiếc m{ Clint Eastwood đội  
trong phim Người tt, kxu và tên vô lại[27], đ~ đ|nh bại phim By anh chàng ckhôi trở  
thành bphim cao bồi ưa thích của chúng tôi. Cả mùa đông ấy, Hassan v{ tôi thay nhau đội  
chiếc mũ v{ h|t to theo đoạn nhc hay nht ca bphim, trong khi trèo lên các tuyết và  
đòm chết nhau.  
Chúng tôi th|o găng tay v{ cởi bnhững đôi ủng b|m đầy tuyết ở trước ca. Khi chúng  
tôi bước vào tin snh, thì thấy Baba đang ngồi cnh chiếc lò sưởi gang đốt ci than cùng  
một người đ{n ông Ấn Độ va hói va thp mc mt bộ đồ n}u, đeo crav|t đỏ.  
-
Hassan, Baba nói, mỉm cười bn ln. – Đón qu{ sinh nhật của ch|u đi.Hassan v{ tôi  
ngây ra nhìn nhau. Chng thy hp quà nào hết. Không túi. Không đồ chơi. Chỉ có mi ông  
Ali sau chúng tôi và Baba cùng vi ông bn Ấn Độ thanh mảnh, trông hơi giống mt thy  
dạy to|n. Người đ{n ông mặc bộ đồ nâu mỉm cười chìa tay ra cho Hassan, và nói:  
-
Tôi l{ b|c sĩ Kumar. Rất vui được gp cháu.  
Ông nói tiếng Farsi bng mt ging nng nng và uốn lưỡi.  
Salaam alaykum[28]– Hassan ch{o gượng go. Cu khẽ nghiêng đầu lễ phép, nhưng mắt  
-
lại thăm dò cha mình đang đứng ở phía sau. Ông Ali bước li gần, đặt tay lên vai Hassan.  
Baba bt gp ánh mt dè chng và bi ri ca Hassan.  
-
-
Ta đ~ mời B|c sĩ Kumar ở New Delhi tới. B|c sĩ Kumar l{ một nhà phu thut to hình.  
Cháu có biết thế nghĩa l{ gì không? – Ông Ấn Độ – b|c sĩ Kumar hỏi.  
Hassan lắc đầu. Cu ta nhìn tôi ra ý hỏi, nhưng tôi nhún vai. Tất cnhng gì tôi biết, là  
bạn đến mt nhà phu thuật để cha bnh, khi bn bviêm rut tha. Tôi biết điều này vì  
mt trong nhng bn hc cùng lp với tôi đ~ chết vì bnh ấy năm trước, và thầy gi|o đ~ bảo  
vi chúng tôi họ đợi lâu quá mới đem cậu ấy đến mt nhà phu thut. Cả hai chúng tôi đều  
nhìn ông Ali, nhưng tất nhiên bn chng bao gicó thkhẳng định được điều gì. Nét mt  
ông vn thản nhiên như mọi khi, dù một c|i gì đó có vẻ điềm tĩnh đ~ tan ra trong đôi mắt  
ông.  
Cộng đồng chia ssách hay: http://www.downloadsach.com  
Page 46  
-
À, – B|c sĩ Kumar nói, – nghca bác là cha các tật trên cơ thể con người. Đôi khi mặt